“Nirä barýarsyň?” syýahatçylar duşuşanda berilýän umumy sorag. Olaryň jogaplary giňden üýtgäp bilse-de, Mukaddes Kitap diňe iki sany iň soňky menzili görkezýär: ýa jennet ýa-da dowzah. Olaryň ägirt uly ähmiýeti sebäpli, bu menzilleriň hakykaty barada anyk bolmak möhümdir. Emma has möhümi, jennete ýönekeý adamyň nädip ýetip biljekdigidir.
Jennet düşünjesi Mukaddes Kitabyň ilkinji aýatyndan başlap görkezilýär: “Başlangyçda Hudaý gökleri we ýeri ýaratdy” (Gelip çykyş 1:1 NKJV). Şeýle salgylanmalaryň köpüsi diňe asmanyň uly açyk giňişligine, planetamyzyň töweregindäki atmosfera we Gün ulgamynyň giňişligine degişlidir: “Hudaý asmany asman diýip atlandyrdy” (Gelip çykyş 1:8). Bu jennet fiziki älemde ýaradylan giňişlikdir.
Emma, adamlar “jennete gitmek” barada gürleşende, olar bu älemiň aňyrsyndaky, şatlyk we kämil ýer diýmek isleýärler. 1 Patyşalar 8-de (30,39,43,49) Süleýman jenneti Hudaýyň “ýaşaýan ýeri” diýip dört gezek atlandyrdy. Reb Isa bolsa: “jennet ... Hudaýyň tagtydyr” (Matta 5:34) diýdi. Eger siz Mukaddes Kitabyň Hudaýyna ynanýan bolsaňyz, şeýle jennete ynanmalysyňyz.
Şonuň ýaly-da, siz dowzaha-da ynanmalysyňyz. Bu söz Injillerde 15 gezek ulanylýar we has köp gezek agzalýar. Her gezek ulanylanda, gürleýji Rebiň Özünden başga hiç kim däldi. “Jennet” we “dowzah” diýilýän ýerleriň hakyky barlygy Onuň öz sözleri bilen tassyklanýar. Şonda-da, sorag galýar, adamlar bu ýerleriň haýsy birine düşýärler? Bu tötänleýinmi? Ýer gazanmak biziň elimizdemi? Ýa-da bu ýakynlaşmalaryň ikisindenem başga bir zat barmy?
ŞEOL WE HADES
Köne Ähtde, şeol her bir adamyň menzilini aňladýardy. Bu söz takmynan 60 gezek duş gelýär we Awtorlaşdyrylan King Jeýms Wersiýasynyň terjimeçileri ony iňlis dilindäki “gabyr” we “dowzah” sözleriniň arasynda deňeçer paýladylar. Şeol jaýlamak üçin ýerden has köp zady aňladýardy; ol ölensoň ruhlaryň barýan ýeridi. Ol dirileriň arasyndaky ýerden yzyna gaýdyp bolmaýan üýtgeşmäni aňladýardy. Ol doýmaz-dolmaz ýerdi, hemişe başga bir ruhy kabul etmäge taýýardy (Süleýmanyň tymsallary 30:16). Ol hereketsiz ýerdi, ol ýerde hiç kim Rebe şaýatlyk edip bilmeýärdi (Zebur 6:5).
Şeýle-de bolsa, şeol hem iman edenleriň, hem-de iman etmedikleriň umumy ýagdaýy bolsa-da, tapawut bardy. Erbetler ejir çekýärdiler, dogrular bolsa teselli tapýardylar, muny Rebiň baý adam we garyp dilegçi Lazar baradaky gürrüňinden öwrenýäris (Luka 16:22-31). Bu garyp dilegçi “Ybraýymyň gujagynda” teselli tapanda, erbet baý adam derrew azap çekdi. Bir manyda, iki adam hem hadesde (Täze Ähtdäki Köne Ähtdäki şeolyňdeňi), ýöne biri parahatçylyk, beýlekisi bolsa azap aldy.
Munuň hakykatyny aşa köp aýtmak bolmaz. Baý adam şeýle bir gynanýardy welin, bir pursatlyk ýeňillik üçin bir damja suw alsa-da begenerdi. Ol maşgalasynyň ýörite duýduryş almagy üçin ýalbardy, ýöne netije bermedi. Mundan başga-da, onuň hadesdäki ýaşaýşy hemişelikdi: “Biziň bilen siziň arasynda uly çukur berkidildi, şonuň üçin ol ýerdäkiler ... bize geçip bilmezler” (Luka 16:26). Ölümden soň arassalanmak, başgalaryň dogalary, başgalaryň suwa çümdürilmegi ýa-da başga ýollar bilen öz ýagdaýyny gowulandyrmaga mümkinçilik ýok. Bu yzyna gaýdyp bolmaýan zat: “Adamlara bir gezek ölmek, ondan soň bolsa höküm edilmek bellenendir” (Ýewreýler 9:27).
Emma bagtly ölenler eýýäm direlişi garaşyp bilýärdiler. Eýýup bedeni çüýrese-de, Halasgärini görjekdigini aýtdy: “Derim ýok edilenden soň, bilýärin, öz etimde Hudaýy görerin” (Eýýup 19:26).
JENNET WE ASMAN
Hristian döwri bu taglymatlara has köp zat goşýar, muny Rebiň haçdaky sözlerinden öwrenýäris. Ölýän wagtynda, toba eden ogry Hristus bilen Onuň geljekki Patyşalygynda bolmak hormatyny sorady. Bu uly iman beýanydy, ýöne Reb has gowy zadyň indi Onuňkylar üçin garaşýandygyny anyk aýtdy: “Bu gün sen Men bilen jennetde bolarsyň” (Luka 23:43). Jennet diňe gabyr ýa-da Ybraýymyň gujagynyň bagtly ýeri däl. Bu sözüň beýleki ulanylyşlary (2 Korintoslylar 12:4; Ylham 2:7) onuň Hudaýyň ýaşaýan ýeri, asmanyň özüdigini görkezýär. Biz aýdyp bileris, Reb bilen jennete giren ilkinji adam, öňki ýaşaýşyny göz öňünde tutsak, öz öýlerimize goýberjek iň soňky adam bolardy. Emma Hristusyň halas ediji işi şol adamda asmanyň özüne laýyk geljek üýtgeşmäni amala aşyrdy.
Bu geçişiň “şu gün” boljakdygyna üns beriň – uzaga çeken döwürden ýa-da birnäçe gowy işden soň däl. Ol Hristusyň işine bagyşlanan we halas edilen imanly hökmünde derrew jennete alyndy. Şeýle hem, Rebiň barlygynyň wada edilendigine üns beriň; Ol: “Sen Men bilen bolarsyň” diýdi. Ogry patriarh tarapyndan däl-de, Rebiň Özü tarapyndan garşylanardy.
Netijede, biz indi her bir hakyky imanlynyň ölüm bolanda şol bir ýoly yzarlaýandygyna doly ynam edýäris. Isa Mesihde ölümiň we hadesiňaçarlary bar, muny Ol Ylham 1:18-de yglan etdi. Indi biz Pawlus resulyň aýdanlaryny aýdyp bileris: “Bedenden daşda ... Reb bilen bile” (2 Korintoslylar 5:8). Ölýän hristianlar bedenleriniň direlişine garaşýarkalar, “Isa Mesihde uklap ýatanlar” (1 Selanikliler 4:14) hasaplanýar.
Hasam ulusy, hristian döwründe biz Rebiň jennetden gaýdyp gelmegine garaşýarys. Biri aýdyşy ýaly, “Biz mazarystançyny däl-de, ýokary göterijini gözleýäris!” Ikinji Korintoslylar 5:1-4 ölümiň “ýalaňaçlanmak” ýaly bir zatdygyny görkezýär we garaşmaly has köp zadyň bardygyny nygtaýar. Ýalaňaçlanmagyň ýerine, biz Hudaý tarapyndan biziň üçin taýýarlanan ölümsiz bedenler bilen “hasam geýinmek” isleýäris. Hristus gelende, biziň pes bedenlerimiz Onuň şöhratly bedeni ýaly bolup üýtgediler. Bu ölümden geçmekden has gowy bolar we her bir hristianyň umydy bolmalydyr (Filipililer 3:20-21). Käbir imanlylar ölümiň üstünden geçjekdiklerini bilseler-de (Pawlus, 2 Timoteos 4:6; Petrus, 2 Petrus 1:14), biz hemmämiz Rebiň golaýda, islendik pursatda gaýdyp gelmegine garaşyp bileris.
INDI NÄDIP ÝAŞAMALY
Mukaddes Kitabyň hiç bir taglymaty diňe maglumat üçin niýetlenmändir. Hudaý diňe jennet we dowzah baradaky maglumatlara eýe bolmagymyzy islemeýär; Ol olaryň hakykatyny düşündirýän ýagdaýda ýaşamagymyzy isleýär. Bir laýyk jogap dowzahdan gorkmak bolar. Iman etmedikler üçin gorkmak dogrydyr! “Dowzah” sözi gargyş sözi hökmünde şeýle bir nädogry ulanyldy welin, onuň gorkunçlygy köp adamlara örän az täsir edýär. Emma iman etmeýän ruhuň azaby ölümden derrew soň başlaýar, muny baý adamyň hekaýasynda gördük.
Mundan başga-da, Hudaý dünýäniň soňy üçin iň soňky meýilnamalaryny açdy, şonda hatda ölüm we hades, Hudaýyň duşmanlary hökmünde, ýok edilip, “ot we kükürt kölüne” atylar – Şeýtanyň, onuň hyzmatkärleriniň we Hudaýyň Durmuş Kitabynda ýazylmadyk ähli adamlaryň iň soňky menzili (Ylham 20:10,14,15). Eger baý adam hadesiň ýalynynda azap çekýändigini pikir eden bolsa, ot kölünde çekiljek güýçli, ebedi azap näçe erbet bolar! Reb Isa ony gehennadiýip atlandyrdy, bu söz Markus 9:43-48-de we käbir beýleki ýerlerde “dowzah” üçin ulanylýar. Ol deňsiz-taýsyz garaňkylyk ýeri, ol ýerde günäkärler hemişe agyryda aglaýarlar we nalaýarlar, ol ýerde çüýremegiň gurçugy we azabyň ody gutarmaýar. Ol hatda öz ykballaryny bilýän jynlaryň hem mümkin boldugyça gaça durmak isleýän ýeridir (Matta 8:29).
Eger ölümden soň dowzahyň azabynda oýanyp biljekdigiňiz barada alada edýän bolsaňyz, dowzahyň we ot kölüniň elhenç hemişeligini ýene bir gezek gözden geçiriň. Hudaý şol ebedi ody şeýtan we onuň ýykylyp düşen perişdeleri üçin taýýarlady (Matta 25:41). Emma Hudaýyň Isa Mesih arkaly gelýän merhemetini ret edýänler, ahyrynda öz günälerinde ölerler we şol bir hökümi öz üstlerine getirerler.
Emma halas bolmak bar! Hudaý size haçda toba etmegi, günäleriňizden doly bagyşlanmagy hödürleýär. Hatda Ol, günäni Öz barlygyndan aýrylmagyny talap edýän bolsa-da, şeýle diýýär: “Men erbetleriň ölüminden lezzet almaýaryn, eýsem erbetleriň öz ýolundan dönüp ýaşamagyndan lezzet alýaryn” (Ezekiýel 33:11).
Hristianlara-da dowzahyň gorkunçlygy täsir etmelidir. Rebiň höküminiň elhençligi sebäpli, biz başgalarynyň Oňa ýüzlenmegine yrmalydyrys, edil olary Onuň höküminiň odundan gaty giç bolmanka çykaryp alýan ýaly (Ýahuda 23). Eger käbirleri ýanýan binadan nädip gaçmagy bilýän bolsa, başgalaryna duýduryş bermän diňe özlerini halas etmek olaryň üçin utanç dälmi?
Emma hristianlarda dowzahdan gorkudan has güýçli höweslendiriji bar – Hudaýyň mugt merhemeti arkaly Oňa gelýän ähli adamlara wada edilen jennet umydy. Bu umyt bize jennetdäki hazynalar we Rebbimiziň şatlygy sebäpli öz ileri tutýan zatlarymyzy kesgitlemäge kömek edýär (Matta 6:19-21; 25:21); ol bize azap çekmäge döz gelmäge kömek edýär, çünki dynç alyş wagty gelýär (2 Selanikliler 1:7); we ol ruhlarymyzy berkidýär, şonuň üçin biziň hristian tejribämiz Hristusyň jennetdäki ýagdaýy ýaly berk bolup biler (Ýewreýler 6:18-20). Isa bize Atasynyň öýünde bir ýer wada etdi, ol ýerde biz gamgynlygyň ýoklugyndan we Rebiň barlygyndan ebedi lezzet alyp bileris (Ýahýa 14:2-3).
Garaşýarkak, biz Rebe wepalylyk we şatlyk bilen hyzmat edip bileris. Pawlus jennetde bolmagy gowy görerdi, çünki ol ýazdy: “gitmek we Hristus bilen bolmak ... has gowy”. Emma ol ýerdäki her bir günüň, ýiten ruhlary Oňa tanatmaga we imanly doganlary Oňa eýermäge kömek etmek bilen Oňa hyzmat etmek üçin ýene bir gün diýmekdigini düşündi. Pawlus üçin bu şeýle bir kyn saýlawdy welin, ol haýsysyny saýlajagyny bilmeýärdi (Filipililer 1:23-25). Reb bilen şeýle bir gatnaşygyň bardygyny göz öňüne getiriň, biz diňe jennete ýetýänçäk däl-de, her bir günden işjeň lezzet alýarys, bilýäris, bu Ony başgalara tanatmak üçin ýene bir mümkinçilikdir.
Jennet bilen baglanyşykly ýene bir termini, hristianlar üçin möhüm bolan “jennet ýerleri” düşünjesini göz öňüne almak gowy bolar, bu “ýokary ýerler” ýa-da “jennetler” diýlip hem terjime edilýär. Bu, esasanam Efesliler kitabynynda nygtalýar. Mesih bu jennet ýerlerinde oturýar, ýöne Hudaý bizi hem “Isa Mesihde jennet ýerlerinde bile oturtdy” (Efesliler 1:20; 2:6). Hudaý bizi Mesih bilen şeýle ýakyn baglanyşdyrany üçin, biz ýerde bolup, hristiançylygyň jennet häsiýetini eýýäm ýaşap bileris.
Jennet we dowzah, görünmese-de, Hudaýyň Sözü ýaly hakyky. Dowzah baradaky bilim bizi Halasgär Hudaý bilen hakyky gatnaşyga itergi bermelidir. Jennet umydy bizi bu ýerde jennet gymmatlyklaryny göz öňünde tutup ýaşamaga sebäp bolmalydyr. Hristian ýetişigimiziň derejesi näme bolsa-da, biz Selaniklileriň Hudaýa ýüzlenip “Ogluna jennetden garaşandyklaryny” (1 Selanikliler 1:10) ýaňlandyryp bileris.
