Doga etmegiň ýoly
Şägirtleriň «Reb, bize doga etmegi öwret» diýen haýyşyna jogap edip, Isa olara Rebbiň dogasy diýilýän dogany öwretdi (Luka 11:1-4; Matta 6:9-13). Üç ýyllap Reb bilen hemişe bile ýaşan bu on iki şägirt, Onuň Atasy bilen yhlasly, yzygiderli we köplenç güýçli doga gatnaşygynyň haýran galdyryjy şaýatlary boldular. Bu olarda Onuň doga edişi ýaly doga etmäge we Onuň öwreden Atasy bilen şeýle ýakyn gatnaşyga girmäge isleg döretdi.
Luka dogany gysgaldýandygy we terjimelerdäki bellikler dürli-dürli bolany üçin, bu makalada biz Matta 6:9-13-e salgylanarys.
Bu doganyň ýatdan aýdylýan ýa-da däp-dessur dogasy hökmünde umumy ulanylyşy Isanyň «butparazlar ýaly boş gürlemekden» (Matta 6:7) öňki duýduryşy bilen öňünden aýdylyp, oňa garşy çykylýar, çünki bu hakyky doganyň maksatlarynyň hiç birini amala aşyrmaýar. Isa şeýle hem «adamlar görsün diýip» köpçülik ýerinde doga etmekden duýdurýar (Matta 6:5-6). Hakyky doga Hudaý bilen Onuň çagasynyň arasyndaky şahsy, ýakyn gatnaşykdyr.
Doga Rebbiň Dagyň üstündäki wagzynyň bir bölegi hökmünde gelse-de, Onuň ýerdäki Patyşalygyny göz öňünde tutýan bolsa-da, onuň prinsipleri pygamberlik geljek zamany bilen çäklenmeýär. Halasgärimiz, Patyşanyň Özi, Hudaýyň Patyşalygynyň «içiňizde (araňyzda)» (Luka 17:21) bardygyny öwretdi. Onuň wepaly raýatlary hökmünde, Oňa boýun bolmaga kasam edenler hökmünde, biz häzir hem ýerdäki Patyşalygy görkezýäris, çünki Patyşa biziň içimizde/aramyzda bar; Ol biziň durmuşymyzda höküm sürýär. Onuň Özüniň şeýle doga edendigine ynanmak diňe akyllylykdyr. Şonuň üçin, doga edeliň ...
«Biziň Atamyz»
Biz Hudaýa bize ýaşaýyş we ýaşaýyş üçin ähli zerur zatlary berýän söýgüli Ataň çagalary hökmünde ýakynlaşýarys (2 Petrus 1:3). Ol diňe Ata däl, eýsem bizi ýakyndan tanaýan we şahsy taýdan alada edýän biziň Atamyzdyr. Ol biziň maksatlarymyza hyzmat etmek üçin bar bolan Ata däl. Emma iň ýokary Hudaý biziňkidir, çünki Ol bize islendik wagt, islendik ýerde elýeterlidir. Pawlusyň ýazmagy ýaly, Ol «biziň üçin» (Rimliler 8:31). Ol, häzirki wagtda iň doly manyda aýdyşymyz ýaly, «hemişe biziň üçin bar.»
Eýeçilikli «biziň» ýekelik däl, eýsem köplükdir. Elbetde, Ol hemişe, ýöne hiç haçan diňe meniň Atam däl. Men hemişe Onuň ünsüni doly alýaryn, ýöne Ol Onuň her bir çagasyna hem elýeterlidir. Onda, Atamyza ýakynlaşyp, Onuň doly ünsüni we bagyşlaýjy merhemetini garaşyp, şol bir wagtyň özünde Oňa şol bir elýeterliligi bolan ruhy dogan-uýalarymyz bilen aradaky tapawutlara, agzalalyklara ýa-da duşmançylyklara ýapyşmak nähili geň! Agzalalykda galmak ýa-da biri-birini ykrar etmekden ýüz öwürmek Onuň söýgüli Ata ýüregine agyr degýär! Pawlus hem, Petrus hem är-aýalyň arasyndaky gatnaşyklaryň biziň doga durmuşymyza täsir edýändigini öwredýär (1 Korinfliler 7:5; 1 Petrus 3:7). Hudaýyň maşgalasyndaky çagalaryň arasyndaky dartgynly gatnaşyklar üçin hem bu dogry dälmi?
«Gökde»
Älemiň dolandyryş otagyndaky beýik nokadyndan, biziň Atamyz ähli ýaradylyşyny görýär, dolandyrýar we gönükdirýär. Onuň biziň dogamyza jogap edip gatyşmak üçin zerur bolan ähli serişdelere çäksiz elýeterliligi bar.
Biziň Atamyzyň garaýşy ýeriň şowhuny we wizual päsgelçilikleri bilen ýakynlykdan (biziňki ýaly) bozulmaýar. Ol uly suraty açyk we kämil perspektiwada görýär, we bizi, biziň meselelerimizi we zerurlyklarymyzy dogry proporsiýada görýär. Onuň meseläni duýşy hem, biziň zerurlygymyzy kanagatlandyrmak ukyby hem hiç haçan bozulmaz. Ol hiç haçan uzakda ýa-da daşda däl. Onda biz Oňa nähili beýik ynam bilen ýakynlaşýarys!
«Seniň adyň mukaddes bolsun»
Hakyky doga ybadatdyr - Oňa baş egmek we Onuň iň ýokary mynasyplygyna tabyn bolmak. Şonuň üçin, biz Onuň adyny beýgeltmek bilen başlaýarys. Ol Öz adyny we sözüni ähli zatdan ýokary galdyrdy (Zebur 138:2). Biz hem şeýle etmeli.
Oňa iň ýokary hormat we sylaşyk bilen ýakynlaşmaly. «Seniň adyň mukaddes bolsun» diňe bir formulaly boş söz däl. Bütin barlygymyz bilen biz özümizi onuň ygtyýaryna tabyn edýäris, ähli zatdan öň şol adyň hormatyny we beýikligini arzuw edýäris. Biz şol ady artdyrmak üçin ýaşamaga borçlanýarys, ony peseltmek ýa-da oňa hiç hili ýaramaz täsir etmezlik üçin.
Hudaý indi Isanyň adyny älemdäki iň ýokary orna galdyrdy (Filipililer 2:9). Halasgärimiz bize Atasyna Onuň ady bilen doga etmegi öwretdi (Ýahýa 16:23-27), bu ady Köne Ähtdäki «Ýehowa» bilen deňdir, Hudaýyň, Oglunyň ady. Doga etmek üçin mundan beýik, şöhratly ýa-da güýçli at ýok. Biziň dogalarymyz nähili täsirli bolmaz? Emma biz Hudaýa özümiz üçin isleglerimizi almak üçin ýakynlaşmaýarys. Doganyň ýeke-täk dogry esasy - kabul ederlikli doga etmek üçin ýeke-täk platforma - diňe Özüne mynasyp bolan Hudaýyň hormatyny, beýikligini we şöhratyny gözlemäge borçlanmakdyr. Biz ybadatly sylaşyk bilen gelýäris.
«Seniň Patyşalygyň gelsin»
Bu Onuň häzir ýerde höküm sürmegi üçin dileg däl. Onuň Patyşalygy ynamly zatdyr, ol wagty gelende şu ýerde guruljakdyr. Biz Ondan Öz meýilnamasyny öňe sürmegini haýyş etmeýäris, eýsem Onuň bu pitneçi dünýäde Öz hakly täsiriniň bolmagyny ýürekden arzuw edýäris.
Bütin älem Ýaradyjynyň her bir islegine we buýrugyna tabyn (Koloseliler 1:15-17). Oglan «ähli zatlary Öz güýçli sözi bilen saklaýar» (Ýewreýler 1:3). Diňe ýer we onuň ýaşaýjylary Oňa garşy pitne edýärler we Gelip çykyş 3-den bäri baş duşman/baş pitneçi Şeýtanyň täsiri astynda galýarlar. Atamyza doga edýärkäk biziň iň ýokary islegimiz Onuň mesh edilen Patyşasynyň (Zebur 2:6) ahyrsoňy pitnäni basyp ýatyrmagy we Öz hakly hökümdarlygyny gurmagydyr (1 Korinfliler 15:24-28). Biz diňe Oňa wepalylyk kasam edýäris, Onuň bütin dünýäde bäsdeşsiz ýa-da ýazgaryjysyz iň ýokary hökmünde ykrar edilmegini arzuw edýäris. Biz şol ileri tutulýan zat bilen doga edýäris.
«Seniň islegiň gökde ýaly, ýerde hem bolsun»
Men «gökde ýaly» diýen aňlatmanyň bu üç maddanyň ählisine – Onuň adyna, Onuň patyşalygyna we Onuň islegine degişlidigine ynanýaryn. Olaryň ählisi gökde hemişe dogrydyr. Olar bu ýerde güýje girmezden, ýerde hiç zat dogry bolmaz.
Emma bu üçünjisini, esasanam, biz diňe bir dindar boş söz hökmünde aňladyp bilmeris. Eger men hakykatdan-da Hudaýyň islegini ýerde isleýän bolsam, men Onuň islegini amala aşyryp biljek ýeriň ýeke-täk ýerinde – öz durmuşymda Onuň islegini ýerine ýetirmäge taýyn bolaryn. Eger men Onuň islegi üçin elýeterli gural bolmasam, men «Seniň islegiň ýerde bolsun» diýip doga edip bilmerin, çünki men diňe bir ýürekden däl ikiýüzlüdirin.
Ýaradyjynyň tarapynda durmak üçin nähili mümkinçilik! Meniň durmuşym Onuň isleginiň gündelik beýany bolanda, men Hudaý üçin hem şaýat, hem tarapdar bolýaryn – we meniň tabynlygym we hakyky ygtyýara wepalylygym bilen Onuň bikanun «ygtyýaryna» garşy çykýan duşmanyň nyşany bolýaryn.
Ýer öz pitnesini dowam etdirýän wagtynda, Onuň halas edilenleri, Ýaradyja wepalylyk kasam eden ýer ýaşaýjylary hökmünde, Onuň iň soňky maksady bilen sazlaşykda durýarlar, ýaşaýarlar we doga edýärler, bu maksat «gökdäki we ýerdäki ähli zatlary bir başyň, ýagny Mesihiniň aşagynda birleşdirmekdir» (Efesliler 1:10).
Mesihdäki iman edijiniň bu pitneçi dünýä bilen baglanyşykly ýagdaýy Ýahýa 1:10-13-de kesgitlenýär we şol Hoş Habarda, esasanam ýokarky otagdaky gürrüňdeşlikde we Rebbiň dogasynda (Ýahýa 13-17) başga ýerlerde nygtalýar.
Şonuň üçin, men doga edenimde, Onuň iň ýokary beýikligini we hakly ähliumumy hökümdarlygyny ýürekden arzuw edýärinmi? Başgaça aýdylanda, men Hudaýyň meýilnamasyny – ýeke-täk dogry meýilnamany öňe sürmek üçin doga edýärinmi? Ýa-da men henizem Hudaýdan öz meýilnamam üçin dileg edýärinmi?
«Bize şu gün gündelik çöregimizi ber»
Meniň ileri tutýan zatlarymyň özüminki däl-de, Hudaýyňkydygyny hakykatdan-da boýun alanymdan soň, men öz dileglerimi şol bir ybadat we Onuň islegine borçlanmak platformasyndan getirýärin. Bu esasy zatdyr. Ýakup ýalňyş sebäplerden doga etmekden duýdurýar, agyr netijeleri beýan edýär (Ýakup 4:1-3). Emma Hudaýa we Onuň meýilnamasyna tabyn bolup, men islendik zady sorap bilerin, onuň beriljekdigine ynamly bolup (Zebur 37:4; 1 Ýahýa 5:14-15).
Men köp adamlar ýaly, Hudaýyň islegine görä nädip doga etmelidigi bilen köpden bäri göreşýärin. Men Onuň islegini bilip bilýärinmi? Men gysga jogabyň şeýledigine ynanýaryn: Men bir meselede Onuň anyk islegini bilmesem-de, meniň durmuşym, maksatlarym we arzuwlarym Oňa tabyn bolanda, we men Onuň islegine durmuşymyň islegi hökmünde baş egende, onda Onuň Ruhy meniň dileglerimi Onuň islegi bilen sazlaşdyrýar (Rimliler 8:26-27). Meniň aňym doly ýa-da anyk aýdyňlaşmasa-da, Onuň islegine baş egmeli bolan meniň ruhum we garaýyşlarymdyr. Eger meniň doga etmegimdäki hakyky maksadym Onuň islegini we Onuň meýilnamasyny öňe sürmek bolsa, oňa jogap berler.
Hudaýyň hormatyna we şöhratyna bagyşlanan ýürekden we durmuşdan gelip çykýan dilegler («Seniň adyň mukaddes bolsun») Oňa makuldyr. Men dogalarymyzy gysgaltmagy maslahat bermezdim (köpümiz az däl-de, köp doga etmeli), ýöne men Hudaýy yrmak üçin her bir meseläni jedel etmegiň zerur däldigini düşünenimizde, dileglerimiziň has gysga bolup biljekdigine ynanýaryn. Biziň dileglerimiz diňe Onuň bilen sazlaşykly ýürekleriň aladalaryny Oňa getirmek meselesine öwrülýär.
Bu ilkinji dileg biziň öz zerurlyklarymyzyň üpjünçiligi üçindir: gündelik çöregimiz. Hepdelik, iki hepdelik ýa-da aýlyk aýlyklar we bir hepdelik azyk üçin söwda edilýän döwürde, «gündelik» çörek soramak geň görünýär. Praktiki taýdan, biz gündelik garaşly ýaly görünmeýäris. Emma men Hudaýyň bize her gün Oňa we Onuň üpjünçiligine mätäçdigimizi ýatlatmak isleýändigine ynanýaryn. Şu günki agşamlyk nahary ammaryň ýa-da doňduryjynyň içinde bolsa-da, men henizem Oňa seredýärin we ony gündelik üpjün edendigi üçin Oňa şükür edýärin. Uzak möhletli meýilnamalar we hepdelik/aýlyk meýilnamalar döwründe, biz durmuşymyzyň, abadançylygymyzyň we Hudaý bilen ýörişmiziň her gün, her sagat we her minut Oňa yzygiderli, hemişe aňly garaşlylyk we Oňa şükür etmek meselesidigini bilmeli.
«Biziň bergiçilerimizi bagyşlaýşymyz ýaly, Sen hem biziň bergilermizi bagyşla»
Men bu ýerdäki pikiriň dik däl-de, keseleýin, ýagny Hudaýa garşy däl-de, adamlara garşy edilen günälerdigine ynanýaryn – bu, elbetde, ahyrky netijede Hudaýy kemsidýär. Biz Hudaýyň biziň günälerimizi bagyşlamagynyň başgalary bagyşlamaga islegimize esaslanmaýandygyny, eýsem diňe Halasgärimiziň gurbanyna esaslanýandygyny bilýäris. Kanun döwründe hem günäler gurbanyň gany esasynda bagyşlanýardy, geçilýärdi.
Emma mukaddes we adalatly Hudaý tarapyndan bagyşlanan adamda bagyşlamaýan ruh, Reb Isa bagyşlanan, ýöne bagyşlamaýan hyzmatkär hakyndaky mysalda öwredişi ýaly, bir gyşarmadyr (Matta 18:21-35). Ol ýerde, bagyşlanan adamyň bagyşlamaga islegsizligi sebäpli berlen bagyşlama ahyrky netijede ýatyrylýar. Isanyň öwretmesi, ýerine ýetirişe däl-de, ganyň gurbanyna esaslanýan bagyşlama prinsipini inkär etmeýär. Bu hakykatdan-da, şahsy meseleleri çözmäge islegsizligimiziň Hudaý bilen erkin gatnaşygymyza nähili täsir edýändigi meselesidir. Bu, Onuň deň derejede söýýän başga bir çagasy bilen jedelleşip, «Biziň Atamyz» diýip doga etmäge gaýdyp gelýär.
Pawlus bizi «Mesihde Hudaý sizi bagyşlaýşy ýaly, biri-biriňizi bagyşlamaga» (Efesliler 4:32) çagyrýar, şeýlelik bilen alan bereketimizi minnetdarlyk bilen giňeldýäris. Söýgüli Hudaý bizi Öz gurbany esasynda, biziň hiç hili mynasyplygymyz bolmazdan bagyşlady. Onda biz nädip bagyşlamakdan ýüz öwrüp bileris?
Ikinji Korinfliler 5:19 ajaýyp beýanatdyr: «Hudaý Mesihde dünýäni Özüne ýaraşdyrýardy, adamlaryň günälerini olara hasaplamaýardy.» Hudaý hasaplamaýarka, biz nädip kine saklap bileris? Şol bir beýanatda Pawlus bize «Ol ýaraşyk habaryny bize ynandy» we bize «ýaraşyk gullugyny» berendigini aýdýar. Hudaýyň wekilleri hökmünde, Onuň ýaraşygyny ähli adamlara ýaýratmak üçin bu ýerde bolup, biz kimdir biri bilen ýaraşmazlykda galyp, gullugymyzy ýerine ýetirip bilerismi? Şeýle bagyşlamaýan ruh diňe biziň dogalarymyzy bökdäp biler.
«Bizi synaga salma, eýsem bizi ýamandan halas et»
Hudaý bizi synaga salýarmy? Ýakup 1:13-e görä, «Hudaý ýamanlyk bilen synalyp bilmez, Ol hiç kimi synamaýar.» Gaýtam, synag bize içimizden, öz ýüregimizden gelýär, diýýär Ýakup 1:14-15.
Halasgärimiz «Ruh tarapyndan çöle alyndy, ol ýerde kyrk gün Şeýtan tarapyndan synaldy» (Luka 4:1-2). Belli bir zat, Ol Ruh tarapyndan synalmady, ýa-da Ruh tarapyndan synaga salynmady, eýsem Şeýtanyň Ony synan ýerine alyndy. Eger biz Onuň isleginiň ýerine ýetirilmegine borçly bolsak, Hudaý bizi synaga garşy alyp barar we güýçlendirer.
Şeýtan Halasgärimizi hiç haçan günä etmäge mejbur edip bilmezdi; synag diňe Onuň hakyky häsiýetini synady we subut etdi, Onda günä etmäge hiç hili meýliň ýokdugyny görkezdi. Hudaý bizi hem synaga salmaga rugsat berýär, imanymyzy we durmuşymyzyň hilini güýçlendirmek we arassalamak üçin (Ýakup 1:2-4; 1 Petrus 1:6-7).
Pawlus 1 Korinfliler 10:13-de bize iň ruhlandyryjy düşünje berýär: «Hiç hili synag sizi tutmady, adamzada mahsus bolandan başga. Hudaý wepaly; Ol sizi göterip biljek däl synagdan artyk synaga salmaz. Emma synalan wagtyňyzda, Ol çykalga hem berer.» Biz synalanymyzda Hudaý bar, bize zerur bolan «çykalga» berýär, çünki ýagdaý hiç haçan Onuň gözegçiliginden çykmaýar. Biz Onuň kömegini gözlänimizde (Ýewreýler 4:14-16), Ol bize ýeňiş berýär.
Men bu dilegi synagyň her pursatynda Hudaýa ýüzlenmek, meni halas etmek üçin Onuň merhemetine, rehimine we serişdelerine ýüzlenmek hökmünde görýärin. Biziň Rebbiň Atanyň öňünde «bizi ýamandan goramak» (Ýahýa 17:15) üçin şefagat etmeginde başga bir ähli güýçli serişdämiz bar. Şeýtan biziň dünýämizde örän bar we durmuşymyza örän ýakyn, ýöne Halasgärimiziň güýçli şefagaty we Mukaddes Ruhyň bizdäki işi bizi olja bolmakdan goraýar. Diňe biziň öz pitneçi islegimiz biziň ýalňyşmagymyza rugsat berip biler.
Synalanymda, men bu dilegi «Meni synagdan daşlaşdyr» diýip doga etmek bilen beýan etmegi halaýaryn. Biz hemişe Onuň bizi alyp barmagy üçin elýeterlimi? Ýa-da biz synaýjy üçin has elýeterlimi? Biziň günäkär tebigatymyz ikinjisi üçin has höweslidir.
Ýaman Halasgärimiz tarapyndan haçda ýeňildi (Ýewreýler 2:14). Biz Oňa tabyn bolmasak, Ol biziň üstümizde hiç hili güýje eýe bolup bilmez. Biz Halasgärimize ýapyşýan wagtynda, «bizi söýen arkaly biz ýeňijilerden hem artykdyrys» (Rimliler 8:37).
Synag bu planetadaky durmuşymyzda hemişelik bolany üçin, biz hiç haçan parahat ýa-da seresapsyz bolup bilmeris. Biziň serişdämiz ýalňyşsyz we ähli güýçlidir – biz diňe Onuň bilen galmaly.
«Çünki Patyşalyk, güýç we şöhrat hemişelik Seniňkidir»
Bu soňky sözlem dürli terjimelerde dürliçe beýan edilýär. Bu sözlem hakyky bolsun ýa-da bolmasyn, ol doganyň iň esasy esasy bilen yzygiderlidir – ýagny, ol ilkinji nobatda Hudaýyň şöhratyny we beýikligini, Onuň ähliumumy ykrar edilen hökümdarlygyny gözlemekdir. Ol açylyş sözlemlerini tassyklaýar.
Bu doga doly doga tejribesiniň ähli mümkinçiliklerini ýa-da aýratynlyklaryny öz içine almaýan ýaly görünse-de, esasy görnüşde ähli zat bu ýerde bar. Günäni boýun almak Atamyza ýakynlaşmagymyzda, şeýle hem Onuň bagyşlamagynda we gatnaşyga islendik päsgelçiligi taşlamagymyzda göz öňünde tutulýar. Mundan başga-da, synaga garşy durnuksyzlygymyzyň ykrar edilmegi, şeýlelik bilen, günä garşy gowşaklygymyzyň boýun edilmegi bar.
Şefagat dogasy anyk beýan edilmeýär, ýöne başgalaryň abadançylygyny arzuw etmegi öz içine alýan gatnaşyklar (ýagny, bagyşlama) barada alada bar.
Gysgaça aýdylanda, Rebbiň doga baradaky öwretmesi, doga etmek üçin ybadat platformasyndan başga-da, dilegiň üç esasy kategoriýasyny öz içine alýar: zerurlyklar, gatnaşyklar we Hudaýymyzy hormatlaýan özüňi alyp baryş. Şonuň üçin, doga edeliň.
