Bir Ruhy Syýahat
Biz Ýermeýa kitabyna gelende, diňe bir pygamberlik ýa-da awtobiografiýa tapmaýarys. Emma Zeburlardaky ýaly, biz çuňňur duýgur ruhuň arzuwlaryny, gorkularyny we ýürek agyrylaryny görýäris. Biz ýaş wagtyndan başlap, kynçylyk çeken adamyň ýüreginiň we aňynyň iň içki ýerlerine ajaýyp syýahata çykýarys. Ol öz döwrüniň ýalanlaryna, ikiýüzlüligine we günäsine garşy aglady, ýöne şol bir minnetdar we ret ediji adamlar bilen özüni deňeşdirip, ajy gözýaş dökdi.
Ýermeýa Pygamber we Hudaýa Ýakyn Adamdy
Adatça, Mukaddes Kitapda bir meseläniň ilkinji agzalmagy, onuň manysyna, mysal üçin, «pygamber» sözüne yşarat edýär. Ybraýym, aýalyny inkär etmekde utançly ýagdaýa düşen hem bolsa, Hudaýyň wekili bolup galdy. Gerar patyşasy Abimelek (Barlyk 20:7-ä serediň) Hudaý tarapyndan duýduryldy: «Indi bolsa, ol adamyň aýalyny yzyna gaýtaryň, çünki ol pygamberdir we ol siziň üçin doga eder» (KJV). Täze Testament bize pygamberlik sowgadynyň syrlary düşündirmegi we bilim almagy öz içine alýandygyny aýdýar (1 Korintoslylar 13:2). Injil Ýahýa çokundyryjy barada «Hudaýdan iberilen adam» diýýär (Ýahýa 1:6, sözme-söz «para» sözüniň öň ýanynda, «parallel» ýa-da «ýanynda» ýaly). Pygamber Hudaýa ýakyn, doga edýän erkek ýa-da aýaldy.
Biz Ýermeýanyň, hatda ýaş wagtynda-da, doga bilen ýaşan we Hudaýa gaty ýakyn bolan adamyň durmuşyny sürenligini ynamly aýdyp bileris. Bu ikinji tarap Adamda görünýär, onuň bilen Reb Hudaý bagda gezdi (Barlyk 3:8), ýa-da Hanok, ol «Hudaý bilen gezdi we ol ýokdy, çünki Hudaý ony aldy» (Barlyk 5:22-23).
Pygamber bolmak, öňünden näme aýtmalydygyny bilmän, Hudaýyň görkezmesi boýunça birden gürlemek diýen ýalňyş düşünje bar. Emma, Hudaý ussalary çadyry gurmaga çagyranda, Ol ähli adamlaryň ýüreklerine akyldarlyk berendigini göz öňüne getiriň. eýýäm «paýhasly ýürekli» (Müsürden Çykyş 31:6). Biz Mukaddes Ýazgylarda pygamberleriň öz-özüni dolandyrmagyny ýitiren ýa-da tertipsiz bolan sözlerini hem tapmaýarys. Ruhyň miwesi, beýleki zatlar bilen birlikde, öz-özüni dolandyrmakdyr (Galatýalylar 5:23-de «sabyrlylyk»).
Ýermeýa Ýaşdy
Ýermeýa öz gözünde Hudaýyň ony çagyran wezipesi üçin gaty ýaşdy. «Ah! Reb Hudaý, men gürläp bilmeýärin: çünki men çaga» (Ýermeýa 1:6). Reb, oňa çagyryşyny aýdandan soň, gaty ýuwaşlyk bilen «elini uzatdy we» ýaş adamyň agzyna «degdi» (9-njy aýat). Milletleriň hudaýlaryndan tapawutlylykda, biziň Hudaýymyz bizi nähili söýgi bilen goldaýar we ruhlandyrýar.
Ýermeýanyň Ilkinji Görünşi
Hudaý Ýermeýa bilen suratly dil bilen hem, açyk söz bilen hem gürleşdi. Ady «Ýehowa galdyrar» diýmegi aňladýan Ýermeýa Mukaddes Ýazgylary gowy okaýardy. Biziň aňymyzyň işleyşini bilýän Hudaý, ilkinji görnüşiň, «badam agajynyň çybygy» (11-nji aýat), ýaş adamyň aňynda berk ornaşjakdygyny bilýärdi.
Görnüş bilen wada «Men Sözümi ýerine ýetirmek üçin gyssanyp bararyn» (12-nji aýat) diýdi. Ýermeýa Harunyň çybygy we Harunyň ruhanylygyny direliş güýji bilen tassyklamak zerurlygy barada bilýärdi. Şübhesiz, Harun Rebiň saýlan ruhanydy (Sanlar 17:1-9-y okaň). Ýermeýa öz gullugynyň Hudaýyň uly güýji bilen tassyklanandygyny we hiç zadyň – ýurtdaky adamlarynyň ähli ýigrenjiniň we ajylygynyň ýa-da ruhanylaryň garşylygynyň – ony üýtgedip ýa-da saklap bilmejekdigini aýdyň aňlatmasyny sypdyrmazdy.
Biziň öz gullugymyz we ruhanylygymyz hem şol bir güýç bilen tassyklanýar. Direlen Reb ölülerden direlende bizi tabşyrmadymy? Ol bize gitmegi we ähli milletlerden şägirtler ýasap, «Ine! Men siziň bilen hemişe, asyryň soňuna çenli» (Matta 28:18-20-ä serediň) diýdi.
Ýermeýanyň Ikinji Görünşi
Biz köplenç Ýermeýany höküm pygamberi hökmünde görýäris, onuň habarynyň umyt habarydygyny unudýarys. soň Hudaýyň hökümleri döküldi. Ikinji görnüşde Hudaý: «Sen näme görýärsiň?» diýip sorady. Ýaş adam: «Men gaýnap duran gazan görýärin we onuň ýüzi demirgazyga tarap» diýip jogap berdi. Soňra Hudaý düşündiriş berdi: «Demirgazykdan ýamanlyk ýurduň ähli ýaşaýjylarynyň üstüne döküler» (1:13-14).
Indi, yza seredip, biz Assiriýalylaryň we Wawilonlylaryň Ysraýyla uly zyýan berendigini görýäris, edil demirgazygyň soňky elhenç Patyşasynyň geljekde etjekdigi ýaly – üçüsi hem Hudaýyň höküm gurallarydy. Bular Ysraýyly toba getirmek we ahyrsoňy täze dogluşyna getirmek üçin Onuň tarapyndan ulanylýar (Işaýa 53, Işaýa 66:8; Zakarýa 12). Gaýnap duran gazan imansyz millete garşy dökülip bilner, ýöne halas bolmak olara, ahyrsoňy «özleri deşen üçin aglanda» (10-njy aýat) geler. Halasgär, Ýehowa Özü, «şol gün Zeýtun dagynda durar» (14:4).
Ýermeýa Akylly we Mukaddes Ýazgylary Bilýärdi
Ýermeýanyň aňy Mukaddes Ýazgylar bilen doludy. Ol, mysal üçin, Ysraýyl arkany Şilodan söweşe alyp gidende, Hudaýyň nägileligini okapdy, Hudaýy olary goramaga mejbur etmäge synanyşypdy (Ýoşua 18:1; 1 Şamuwel 4:3-4; Zebur 78:60; Ýermeýa 7:12-15). Soňra Ýermeýa, Pawlus ýaly, Hudaýyň Öz halky bilen ähtler barada (11:1-8, 31:31-34, 34:13-14) we Hudaýyň täze äht baradaky meýilnamalary barada ýalňyşsyz logika bilen pikir edip bildi. Ol olaryň Ysraýylyň taryhynda, öz döwrüne çenli we öz döwrüni hem goşmak bilen, ýerine ýetirilişini düşündi.
Ýermeýa 15-de, Reb Musa we Şamuwel barada aýtdy, Ýermeýany olaryň Hudaýyň öňündäki ýagdaýyndan doly habardar etdi. Milletler tarapyndan hökümlere ýygy-ýygydan salgylanmalar Kanuny Gaýtalaýyş 28-e, esasanam 49-njy aýata açyk-açyk degişlidir, pygamber ony Ýermeýa 5:15-de bölekleýin sitata getirýän ýaly. Mundan başga-da, 15-nji bapda Reb Ýermeýa Manassehiň işleri barada aýtdy (4-nji aýat).
Pygamber: «Seniň sözleriň tapyldy we men olary iýdim» (16-njy aýat) diýdi. Munda ol Eýýubyň we mezmurçynyň duýgularyna gaty meňzeş duýgulary beýan etdi (Eýýup 23:12; Zebur 119:103). Bu Ýermeýanyň döwürdeşi Ezekieliň tejribesine hem geň galdyryjy derejede meňzeşdir, oňa «kitap rulosy» berildi we: «Bu rulony iý, we git we Ysraýyl öýüne gürle» (Ezekiel 2:8-3:1) diýildi.
Ýermeýa Ýumşak we Duýgurdy
Biz Ýermeýany Hudaý bilen tejribeleri we Mukaddes Ýazgylar baradaky bilimi bilen güýçlenen akylly we duýgur ruh hökmünde görýäris. Ol özüni Hudaý we Onuň halky bilen deňeşdirdi, Agylar kitabyny mysallar bilen doldurdy, mysal üçin: «Reb dogrudyr; çünki men Onuň tabşyryklaryna garşy çykdym: diňläň, haýyş edýärin, ähli adamlar, we meniň gaýgymy görüň» (1:18). Hudaýyň dogrulygyny ykrar etmeginde we Ysraýylyň günäsini boýun almagynda, pygamberiň özü barada gürleýändigini ýa-da özüni Hudaýyň ýoldan çykan halky bilen deňeşdirýändigini görmek köplenç kyn. Ol Hudaý bilen şeýle bir sazlaşyklydy welin, Ol özüniň kemsidilen adalatyny we höküm talap edýän günäniň arasynda ýaşamagyň çuňňur agyrysyny we gynanjyny duýdy. «Meniň gyzlarym we meniň ýaş ýigitlerim ýesirlige gitdiler ... Meniň ruhanylarym we meniň ýaşulularym şäherde jan berdiler, olar öz ruhlaryny rahatlandyrmak üçin iýmit gözleýärdiler» (19-njy aýat, Işaýa 55:8-9-y göz öňüne getiriň). Muny çözüp bilmekdäki kynçylyk, Ýermeýanyň aňynyň Hudaýa ýakynlygynyň özüniň subutnamasydyr.
Ýermeýa başga bir pygamberlik sözüni aýdanda: «Geçip barýan ähli adamlar, size hiç zat dälmi? Görüň we meniň gaýgym ýaly gaýgy barmy, maňa edilen. Reb meni özüniň gazaply gahar gününde nähili horlady» (Agylar 1:12). Gürleýjiniň pikirleri özünden Hudaýyň pikirlerine geçdi, ol kim üçin gürleýärdi. Bu bölekde biz diňe Ysraýylyň kynçylygynyň pajygaly gaýgysyny däl, eýsem Mesihlik bölegini hem görýäris. Ol «adamlar tarapyndan ýigrenilen we ret edilen» (Işaýa 53:3) Onuň pikirlerini ajaýyp suratlandyrýar.
Ýermeýanyň ýumşaklygy we kiçigöwünliligi oňa belli bir utanjaňlyk ýa-da gorkaklyk berdi. Şeýle tebigatly bolany üçin, Hudaý ony ruhlandyrmalydy. Reb ony şu sözler bilen güýçlendirdi: «Biliňi guşa, tur we saňa buýruk beren ähli zatlary olara gürle: olaryň ýüzlerinden gorkma ... Men seni şu gün goragly şäher we demir sütün we bürünç diwarlar edip goýdum ähli ýurda garşy» (Ýermeýa 1:17-18, Ýermeýa 15:20-ä hem serediň).
Ýermeýa Batyrdy
Biz Ýermeýanyň dönüklikde ýalan aýyplanan hem bolsa, palçykly zindanda batyrgaýlyk bilen çydandygyny görýäris (38:6-13). Ol häkimiýetlere garşy çykdy we Hudaýyň sözüni neşir etmekde we «Hudaýyň etmegi maksat edinen ähli ýamanlygy» (36:3) ynamly duýdurmakda patyşanyň gazabyna garşy durdy. Ol ruhanylara, pygamberlere we halka garşy gürledi – Hudaý üçin birnäçe dostunyň goldawy bilen durdy (5:30-31, 15:1, 20:1-6, 22:1-5, 23:1-2). Her kim iň meşhur bolmadyk hakykatlary gürläp we dönük we bozgak diýlip atlandyrylmagy kabul edip bilmeýär. Emma Ýermeýa batyrdy, çünki ol ynamlydy (37:13-15, 38:4).
Ýermeýa Ýigrenildi we Ret Edildi
Bu pygamber köplenç bilkastdan ýalňyş düşündirildi. Ol türmä basyldy we rehimsiz çemeleşildi. Onuň ýakyn dostlary azdy we köplenç äsgermezlik edildi. Onuň aýdanlarynyň köpüsi Mesihlikdir, we bu zatlar ony Mesihlik şahsyýetine öwürýär.
Onuň ejirleri Eýýubyň ejirlerine gaty meňzeşdir we Eýýup ýaly, ol hiç haçan dogulmadyk bolmagy arzuw etdi (20:14-18; Eýýup 3:1-3). Şeýle ejir çekýän her bir adama uly hormat berilýär. Ýermeýa şol wagt ony tanamadyk bolmagy mümkin, ýöne ol palçykda batyp barýarka we ruhanylar we pygamberler onuň ganyny talap edýärkä, ol Reb Isanyň çeken ejirlerine meňzeş ejirleri başdan geçirýärdi. Hiç birimiz ejir çekmek islemeýäris, ýöne Halasgärimiz üçin ejir çekmekde uly sylag bar.
Häzirki Ýermeýa
Bizi iň köp geň galdyryp biljek zat, adamlaryň üstünlik hasaplaýşy ýaly, Ýermeýanyň üstünliksizligidir. Biz şübhelenýän adamyň Ýermeýanyň zindanda palçykda batyp barýandygyny görüp: «Hudaý saňa gullugyňda nähili bereketler berdi?» diýip soraýandygyny göz öňüne getirip bileris. Häzirki wagtda köp ýüzleý hristianlar Ýermeýanyň Hudaýyň isleginden açyk-açyk daşardadygyny netije çykarardylar. Olaryň hemmesi ýalňyşardylar. «Dünýäwi Akyldar» Hudaýyň bereket bermeýändigini netije çykarýar. Ol ýerde köp ses, hereket we goh bar ýerde Hudaýyň işini görýäris diýýär. Beýle däl!
Ýermeýa we Ezekiel «hristianlykdan soňky» döwrüň pygamberleridi. Eger biz Şeýtanyň agalyk edýän ýerinde ynamly bolsak, az netijeleri, köp ret edilmeleri we köp masgaralamalary göreris. Emma Ýermeýany göz öňüne getirende, biz onuň durmuşynyň mysalynyň hemmämiz üçin nusgadygyny açyk-açyk görýäris.
