“Menden dile, Men saňa milletleri miras edip bereýin, ýer ýüzüniň ähli çetlerini saňa eýeçilik edip bereýin. Sen olary demir taýak bilen döwersiň; sen olary küýzegär gapy ýaly böleklere bölersiň.” Zebur 2:8-9 NKJV“Ata hiç kimi höküm etmeýär, ýöne ähli hökümi Ogluna berdi ... we Oňa höküm etmäge ygtyýar berdi, çünki Ol Ynsan Oglydyr.” Ýahýa 5:22,27
Ýokardaky parçalar Ylham kitabynyň Rebbimiz Isa Mesih barada berýän suratyny jemleýär. Onuň bu beýany bolmasa, Hudaýyň Sözi ýalňyş we doly bolmazdy, we Reb, güýçli Ýeňiji, Golgotada pajygaly ýeňilen ýaly görünjekdi. Injiller bize Onuň pygamberdigini, Hudaýyň pikirini ynsanlara ýetirýändigini görkezýär. Ýewreýler kitaby Onuň diňe bir ruhany däl, eýsem biziň Beýik Baş Ruhanydygymyzy, we bu Melkisedegiň tertibi boýunça görkezýär. Häzirki wagtda Ol biziň üçin dileg etmek üçin ýaşaýar. Ylham kitaby Ony geljek Patyşa hökmünde açýar; ýöne Ol Patyşa bolmazdan ozal, Ol aýdyň Kazy bolmaly, ýer ýüzüni ähli ýygnanan erbetliklerinden arassalamaly, şonda Ol Öz köpden bäri wada berlen Patyşalygyny, Müňýyllyk Patyşalygy gurup biler.
Dürli garaýyş
Ylham kitabynyň başyndan başlap, Reb bize Injillerde görşümizden başgaça görkezilýär. Ylham 1:5 bize “Isa Mesihi, wepaly şaýady, ölülerden ilkinji doglan we ýer ýüzüniň patyşalarynyň hökümdaryny” görkezýär. Bu atlary agzanda, Isanyň söýen şägirdi Ýahýa öwgüli doxologiýa bilen gygyrýar: “Bizi söýen we Öz gany bilen günälerimizden ýuwan, we bizi Öz Hudaýy we Atasy üçin patyşalar we ruhanylar eden Oňa şöhrat we hökümdarlyk ebedi bolsun. Amin.” Ol dowam edýär: “Ine, Ol bulutlar bilen gelýär, we her bir göz Ony görer, hatda Ony deşenler hem. We ýer ýüzüniň ähli taýpalary Onuň üçin aglar. Şeýle-de bolsa, Amin.” Reb indi Özüni “ýüregi ýumşak we kiçigöwünli” (Matta 11:29) hökmünde däl-de, “Alfa we Omega, Başlangyç we Soň, bolan we boljak, Gudratly” (1:7-8) hökmünde gürleýär.
Şeýlelik bilen, biz Rebbiň täze açylyşyny görýäris. Ýahýa, Petrus we Ýakup bilen bilelikde, Rebbiň özgeren “mukaddes dagda” “Onuň beýikliginiň şaýatlary” bolanlarynda, munuň bir pursatlyk görnüşini alypdylar (2 Petrus 1:16-18). Bu kitap bize Onuň beýikliginiň diňe bir gysga görnüşini bermez. Ýok, Ol biziň öňümizde Kazy we Hudaýyň “Meniň Patyşam” (Zebur 2:6) diýip atlandyrýan Şahsy hökmünde bolar. 1-nji bapda Ýahýanyň gören zatlaryny beýan eden ýerinde dowam etsek, biz başdan aýaga kazyýet beýikliginde haýran galdyryjy bir Şahs bilen ýüzbe-ýüz bolýarys. Ony gören Ýahýa, Onuň ýanynda ýatan gijesi Onuň döşüne ýaplan Ýahýa, Onuň aýaklaryna öli ýaly ýykyldy.
Ýöne Reb Isa ýalpyldawuk beýiklikde görünse-de, Ol henizem “şol Isa”. Ol egildi we Ýahýa Onuň sag eliniň mähirli degişini duýdy we şol meşhur “Gorkma” sözüni eşitdi. Şeýlelik bilen, bu kitapda, dünýä Ony Kazy hökmünde görmeli bolsa-da, Onuňky bolanlar üçin Onuň söýgüsiniň we mähirliliginiň hemişelik ýatlatmasy bar. “Ýahuda taýpasynyň ýolbarsy” Özüniňkiler tarapyndan gökde “öldürilen guzy ýaly” görünýär (5:5-6). Ylham 19-da bu ýere gök goşunlary bilen, Ak Ata münüp, höküm etmek we söweş etmek üçin gaýdyp gelýän Şahs, bapyň başynda Öz gelnini, Guzynyň aýalyny, “Guzynyň toýunda” kabul etdi (19:7). Ol kitabyň ahyrynda iki gezek “Ine, Men çalt gelýärin!” diýip, soňra “Hakykatdan-da, Men çalt gelýärin” (22:7,12,20) diýip, Özüni “Men, Isa” diýip atlandyrýar.
Ybadathana görnüşi
Ezekiýel 9:6 we 1 Petrus 4:17-de görkezilen prinsip boýunça – höküm Hudaýyň öýünden başlaýar – Reb Isa Ylham 1-iň ahyrynda Özüni ýedi altyn çyradanyň arasynda ýöräp ýören Şahs hökmünde tanatdy. Bu çyradanlar häzirki Türkiýedäki Rim welaýaty Aziýadaky ýedi ybadathanany aňladýar. Ýöne Ol bu ýygnaklaryň her birine ýazylan hatlarda näme görýär we näme teswir edýär, diňe birinji asyryň ahyryndaky olar üçin däl. Bu 2-nji we 3-nji baplardaky hatlarda häzirki wagtda biziň üçin hem sapaklar bar. Ylham kitaby pygamberlik kitaby bolany üçin, bu hatlaryň pygamberlik ähmiýeti bar, olar Ybadathananyň taryhynda ilkinji günlerinden Resullar kitabynyň ýazgylaryna çenli we islendik wagt bolup biljek Rapture çenli wakalaryň gysgaça beýanyny berýär.
Ylham 1-de berlen başdan aýaga haýran galdyryjy beýana esaslanyp, Mesih bu ybadathanalaryň her birindäki jogapkär elemente, Özüniň laýyk hasaplaýan görnüşde dabaraly ýagdaýda tanatýar. Her bir ybadathananyň ýagdaýyny, hem oňyn, hem otrisatel tarapdan höküm edip, mümkin bolan ýerlerde höweslendirip we öwüp, we agalyk edýän ýagdaýlary ýeňip geçenlere wada berip, Ol toba etmäge çagyrýar. Hakyky toba hem ýürek üýtgeşmesini, hem ýollaryň üýtgeşmesini öz içine alýar. 4-nji bapdan başlap geljek zatlardan tapawutlylykda, Ol 2-nji we 3-nji baplarda höküm etmeýär, eýsem Özüni begendirmeýän zatlar üýtgemese, geljek höküm barada duýduryş berýär. Ol Öz Ybadathanasyny gaty söýýär we Özüni onuň üçin berdi. Mukaddes Kitapda görkezilen Ybadathana, her bir hakyky iman edenden ybaratdyr we Rebbimiziň Ýahýa 5:24-däki sözlerine görä, hiç bir iman eden höküme girmez. Ýöne Reb çynlakaý duýduryşlar berýär, çünki Ol Öz adyna iň gowşak şaýatlygy hem bir gyra goýmak islemeýär.
Pygamberlik garaýşy
4-nji bapdan başlap, biz özümizi gök nokadyndan geljek wakalary synlaýan synçylar hökmünde tapýarys. 4-nji we 5-nji baplarda biz, 24 ýaşuly bilen suratlandyrylan, gök tagtyny gurşap alýarys we sežde edýäris. Reb surata getirilende – Ýahuda taýpasynyň ýolbarsy, Dawudyň köki we Guzy hökmünde – bu sežde Oňa şahsy taýdan gönükdirilýär. Hususan-da, Ol ýedi möhürli ýazgyny açmaga we möhürlerini çözmäge ýeke-täk mynasyp Şahs hökmünde sežde edilýär.
6-njy bapda, Ol möhürleri birin-birin açanda, her bir möhür ýer ýüzüne täze bir höküm getirýär. Ol barada diňe möhürleri açýandygy, her bir hökümi ýerine ýetirýändigi aýdylýar, tä biz 6:16-daky “Guzynyň gazaby!” diýen ajaýyp aňlatma gelýänçäk. Onuň gaýtadan synag edilende we soňra haça çüýlenende özüni alyp barşyndan nähili tapawutly; Işaýanyň sözleri bilen aýdylanda, “Ol ezildi we horlandy, ýöne agzyny açmady; Ol guzy ýaly soýulmaga alyp gidildi, we gyrkyjylarynyň öňündäki goýun ýaly dymdy, şeýlelik bilen Ol agzyny açmady” (Işaýa 53:7). Indi şol Guzynyň gazaby şeýle bir güýçli welin, ähli ynsanlar daglaryň gowaklarynda we gaýalarynda gorkudan gizlenýärler we bu elhenç gorkudan gizlenmek üçin daglaryň we gaýalaryň üstlerine ýykylmagyny soraýarlar.
Guzy 8-nji bapdan başlap geljek turba hökümleriniň we 15-nji bapdan başlap geljek käse hökümleriniň yzygiderli tapgyrlarynda gös-göni görülmese-de, Ylham kitabynyň dowamynda ähli hökümiň Oňa berlendigi we Ondan gelip çykýandygy açyk görünýär. Injillerde Onuň ýer ýüzüne gelmeginden nähili tapawutly, şonda biz “Hudaý Öz Ogluny dünýäni ýazgarmak üçin däl-de, dünýä Onuň arkaly halas bolmagy üçin iberdi” (Ýahýa 3:17) diýip okaýarys.
Guzy görnüşi
Bu Ylham kitabynda biz Guzynyň iman edenler we iman etmedikler bilen baglanyşykly başga-da uly tapawutlaryny görýäris. 7-nji bapda, ähli milletlerden, taýpalardan, halklardan we dillerden bolan uly köpçülik, Beýik Kynçylykdan çykanlar, Guzynyň öňünde duran görkezilýär. Olaryň “eşiklerini ýuwanlary we olary Guzynyň ganynda ak edenleri” we “tagtyň ortasyndaky Guzy olara çopançylyk eder we olary diri suw çeşmelerine elter” (7:14,17) diýilýär. Mukaddesler 12:11-de doganlaryň aýyplaýjysyny Guzynyň gany bilen ýeňýärler, şol wagtda 13:11-däki ikinji haýwanyň Guzy ýaly iki şahy bar, ýöne ol aýdaho ýaly gürleýär.
Ylham 14:1-5-de ýene-de Guzy Sionuň dagynda duran görkezilýär, we Onuň bilen bilelikde 144,000 adam “Ol nirä gitse, Guzynyň yzyna düşýänler”. Olaryň arasynda gorkudan gizlenmek ýok! 15:3 Guzynyň aýdymyna salgylanýar, ýeňiş aýdymyna, indiki aýatlar açyk görkezýär. Guzy erbet güýçleri ýeňer, 17:14-de aýdylyşy ýaly, “çünki Ol reblerin Rebbi we patyşalaryň Patyşasydyr; we Onuň bilen bolanlar çagyrylan, saýlanan we wepaly”. We Guzynyň toý naharyna çagyrylanlar – Geliniň, Guzynyň aýalynyň bir bölegi bolmadyk beýleki döwürleriň Hudaýyň mukaddesleri – bagtly diýlip aýdylýar.
Gelin, Guzynyň aýaly, müňýyllyk şöhratdaky Ybadathana, 21-nji bapda “uly şäher, mukaddes Iýerusalim” hökmünde hem agzalýar. Onuň on iki binýady Guzynyň on iki resullarynyň atlaryny göterýär; Reb Hudaý Gudratly we Guzy onuň ybadathanasydyr; Guzy onuň yşygydyr; Hudaýyň we Guzynyň tagty onda; we diňe Guzynyň Ýaşaýyş Kitabynda ýazylanlar oňa girip bilerler. Gaýta-gaýta Onuň merkezi orny açyk görünýär.
Höküm görnüşi
Ylham kitaby Rebbimiz Isanyň başga-da birnäçe suratyny ulanýar. 8-nji bapda, altyn tütsülikli, tütsü hödürleýän we altyn gurbanlyk sypasynda ähli mukaddesleriň dogalaryna täsir edýän perişde-ruhany, Ondan başga hiç kim däl. Bu, Onuň soňra gurbanlyk sypasyndan ot alyp, ony höküm üçin ýer ýüzüne zyňmagy bilen has hem görkezilýär. 12-nji bapda, uly gyzyl aýdahoýyň duşmançylygynyň obýekti bolan, ýöne ähli milletleri demir taýak bilen dolandyrmaga niýetlenen we Hudaýa we Onuň tagtyna alnyp gidilen Erkek Çaga, Mesihiň açyk suratydyr.
Ylham 14:14-16-da biz Ak bulutda oturan, altyn täç geýen we ýiti orak tutan Ynsan Ogly ýaly birini okaýarys. Daniýel 7:13-14 we Rebbimiziň synagynda baş ruhany tarapyndan kasam etdirilende beren jogaby, bu höküm etmäge taýýar Şahsyň kimdigi barada hiç hili şübhe galdyrmaýar. Biz Onuň täsirli beýiklikde ýer ýüzüne gaýdyp gelýändigini we “ata oturan bilen we Onuň goşunyna garşy söweş etmek üçin” birleşen dünýä goşunlaryny ýeňýändigini görýäris (19:19-21).
Elhenç uly ak tagt hökümi 20-nji bapyň ahyrynda biziň öňümizde durýar. Bu tagtda oturan Şahs, diňe Onuň ýüzünden ýer we gök gaçdy diýlip beýan edilýär. Bu ýerde halas bolmadyklaryň, erbet ölüleriň soňky hökümi bar. Görşen zatlarymyzdan soň, bu tagtda oturan Şahsyň kimdigini kim sorap biler? Ýöne indiki bapda biz Onuň “Ine, Men ähli zady täze edýärin” we ýene-de “Boldy! Men Alfa we Omega, Başlangyç we Soň” diýýändigini eşidýäris. Ol iman edeniň bagtly paýyny, ýöne iman etmedigiň “ot we kükürt bilen ýanýan kölündäki, ikinji ölüm bolan” elhenç paýyny hem beýan edýär (21:5-8).
Gaýdyp gelmek görnüşi
Ylham kitabynyň soňky bapynda, Rebbimiz Isa, görşümiz ýaly, üç gezek Öz çalt gaýdyp gelmegi barada gürleýär. Ol, adalatly Kazy, her bir adamyň işine görä sylaglamaga nähili şat bolar! Ol Özüniň kimdigini gaýtalaýar: Men, Isa, Alfa we Omega, Başlangyç we Soň, Ilkinji we Soňky, Dawudyň köki we nesli, Ýagty we Ertir ýyldyzy (22:13,16). Ol duýdurýar, ýalbarýar. Onuň soňky “Hakykatdan-da, Men çalt gelýärin” sözüne biz şatlyk bilen jogap berýäris: “Amin, Şeýle-de bolsa, gel, Reb Isa!” (22:20). We haýran galdyryjy ýagdaýda, höküm kitaby “Rebbimiz Isa Mesihiň merhemeti hemmäňiz bilen bolsun. Amin” diýip gutarýar.
