Biz perişdelerden birneme peseldilen Isany görýäris, ölüm azaby üçin şöhrat we hormat bilen täçlenen, Ol Hudaýyň merhemeti bilen her kim üçin ölümi dadyp biler ýaly. —Ýewreýler 2:9 NKJV
Ýewreýlere hat Reb Isa, Onuň şahsyýeti we Onuň işi barada. «Isa» ady bu ajaýyp hatda 14 gezek duş gelýär, şol sanda Ysraýyly Wadalylan ýere alyp baran Ýeşua degişli bolan bir gezek (Ýewreýler 4:8 KJV, JND).
Bu makalada biz Isanyň hatdaky sekiz nokadyny göz öňünde tutmagy maksat edinýäris. Mukaddes Ýazgylarda sekiz sany täze başlangyjy aňladýar. Bu Isanyň adynyň grek dilindäki san bahasynyň üsti bilen nygtalýar, IESOUS, bu 888. Biz şeýle hem Onuň adynyň ýewreý dilinde Ýeşua, manysy «Ýehowa halas edişdir» diýmekdigini belleýäris. Ol Onuň gyz göwreliligi we dogluşyndan öň berildi (Matta 1; Luka 1).
1. Isa Ýehowa we Adam
Ýewreýler 1-de Reb Isanyň Ýehowanyň Özüdigi hökmünde beýikligi görkezilýär. Üçlügiň we bu dünýä kämil Adam hökmünde gelen ebedi Ogluň syry, Isanyň Ýehowa Hudaýdygy ýa-da YHWHbolan mübärek syr bilen baglanyşyklydyr. Bu dört harply söz Hudaýyň ýewreý ady bolup, ýewreýler tarapyndan küpürlikden gorkulary sebäpli aýdylmady – Çykyş 20:7-den ýalňyş netije.
Atanyň Öz Ogluny iberendigini ýadymyzda saklalyň, Ol aýaldan doguldy (Galatýalylar 4:4) tenleşme syry (Ýahýa 1:14,18). Ýewreýler 2 Isanyň adamlykda beýikligini nygtaýar we Onuň perişdelerden ýokarydygyny görkezýär, hatda perişdeler ýaradylyş tertibinde adamlardan ýokary bolsa-da. Şeýle-de bolsa, Isa haçda azap çekende we öleninde perişdelerden – ölüp bilmeýänlerden – birneme peseldildi. Bu Hudaýyň bize bolan merhemetiniň näderejede beýikdigini görkezýär.
«Birneme pes» diýmek, şeýle hem «birneme wagt», ýagny Onuň ölümi bilen direlişiniň arasynda diýmekdir. Indi Ol gökde we ähli perişdelerden ýokary göterilen Adamdyr! Nazaretli ýigrenilen Isa Özüni peseltdi we ölüme – hatda haçdaky ölüme-de boýun egdi (Filipililer 2:8) – ýöne indi şöhrat we hormat bilen täçlenendir.
Ähli hakyky iman edenler Oňa iman we biz iman edenimizde alan Mukaddes Ruh arkaly şeýle seredip bilerler. «Biz görýäris» diýmek, Isanyň häzir oturan Hudaýyň tagtyna erkin girmegimiz bar diýmekdir, we Oňa seretmegimiz we Oňa seretmegimiz ebedi dowam eder, şeýle hem biziň seždemiz. Ýer ýüzünde Ol Özüni peselden Adam hökmünde görüldi, Hudaý Ony ýokary götermezden ozal (8-11-nji aýatlar).
Onuň peselmegi bilen Hudaýyň Oňa häzirki şöhratdaky ornuny bermegi arasynda anyk baglanyşyk bar. Onuň işi ähli halas bolanlar üçin ýeterlikdi we bu Hudaýyň Isada görkezilen merhemetiniň derejesini görkezýär, Ol Hudaýdyr (Matta 1:20-23), ähli iman edenler üçin.
2. Isa Resul we Baş Ruhany hökmünde
«Şonuň üçin, mukaddes doganlar, gökdäki çagyryşyň gatnaşyjylary, biziň ykrar edişimiziň Resuly we Baş Ruhany Isany göz öňünde tutuň» (Ýewreýler 3:1 NASB). Ýahudilikde ähli ysraýyllylar ýer ýüzündäki bir anyk millete degişli bolup, Hudaý tarapyndan Özü üçin aýryldy. Ýahýa çokundyryjy Isany Ýahýa 1-de «Hudaýyň Guzusy» hökmünde tanatdy (29,36-njy aýatlar), we bölüm Onuň Ysraýylyň Mesihidigini açyk görkezýär. Hudaý Ony Öz Ogly hökmünde köpçülikleýin yglan etdi (Matta 3:17); ýöne Onuň öz halky Ony tanamady. Olar Isany, Onuň Hudaýyň pygamberliklerini ýerine ýetirmek üçin gelendigini subut edýän köp sanly gudratlaryna garamazdan, ret etdiler. Şeýle-de bolsa, ýer ýüzünde kowlan Mesih, Hudaý tarapyndan gökde kabul edildi. Bu Ýewreýleriň aýratyn temasy bolup, Mesihiň Hudaý we Adam hökmünde beýikligini görkezýär.
Ony iman bilen kabul eden ähli adamlar Ony Hudaýyň sag elinde iň ýokarda görmek üçin mübärekdirler. Bu artykmaçlyk Hudaýyň güýçli, gökdäki çagyryşy bilen baglanyşyklydyr, şonuň arkaly biz ýewreýlerden we butparazlardan çagyrylan iman edenler bu häzirki dünýäden çykaryldyk. Biz onda ýöne indi ondan däl. Şeýle iman edenleriň ählisi «goýunlaryň» täze toparyna degişlidir, Reb gowy Çopan mysalynda düşündirişi ýaly (Ýahýa 10). Ol iman edenleri Özü bilen gökde baglanyşdyrdy, we olar bu dünýäde mukaddes doganlar hökmünde Hudaý üçin aýryldy. «Biz Isany görýäris» (Ýewreýler 2:9 NKJV) diýmek, Onuň bilen yzygiderli meşgullanmak diýmekdir, bu «Isany göz öňünde tutuň» buýrugyna laýyk gelýär.
Ol kim? Ol Hudaýyň Resuly, Hudaý tarapyndan gökden Ony wekilçilik etmek ygtyýary bilen iberilen. Ol şeýle hem Onuň Baş Ruhany, Ol häzir bizi gökde Hudaýyň öňünde wekilçilik edýär. Bu ýerde, ýer ýüzünde, biz Ony iki funksiýasy bilen hem ykrar edýäris. Bu şeýle hem Onuň ýer ýüzünde ret edilendigine garamazdan, Onuň bilen köpçülikleýin tanalmagymyz meselesidir. Biz Ony Resul we Baş Ruhany hökmünde ykrar edýäris. Biz Onuňky bolandygymyzy gizlemeris ýa-da Onuň beýikligini kompromis etmäge synanyşmarys. Ýok, biz Ony bu ýerde ykrar edýäris, şol bir wagtda Ol ýerde Oňa seredýäris.
3. Isa Öňden Barýan we Patyşa hökmünde
Ýewreýler biziň gözlerimizi gökdäki Isa çekýär, bizi Melkisedegiň tertibi boýunça ebedi öňden barýan we Baş Ruhany bolan Oňa baglaýar (Ýewreýler 6:20). Bu hat iman edenler hökmünde biziň jogapkärçiliklerimize degişli, ýöne onuň esasy maksady biziň ünsümizi we ýüreklerimizi Oňa çekmekdir. Ony beýik Öňden Barýan hökmünde görkezmek bilen, bu ýerdäki iman edenler bilen gökdäki Mesih arasynda möhüm we ýakyn baglanyşyk görkezilýär. Biziň Öňden Barýanymyz gireni üçin, Ol başgalaryň Ony yzarlamagy üçin gapyny açdy, häzir ruhda we soňra şöhratlanan bedenler bilen. Isa Musa we Harun döwründe ýa-da Ysraýyl halkynyň arasynda umumylykda heniz bolmadyk täze tertibi aňladýar.
Bu baglanyşykda, adam atasy ýa-da enesi bolmadyk Melkisedek ebedi Ogluň görnüşi hökmünde, Ybraýymy mübärek eden hökmünde tanadylypdyr (Barlyk 14:18-20). Bu onuň Ybraýymdan ýokarydygyny aňladýar, sebäbi pes «has gowy» tarapyndan mübärek edilýär (Ýewreýler 7:7). Ýewreý üçin Ybraýymdan has beýik biriniň bolup biljekdigini kabul etmek kyn bolupdy, ýöne Melkisedek şeýle bolup, Ybraýymyň adyndan Hudaýy mübärek edip, Oňa dogry jogap getirdi.
Öz halky tarapyndan ret edilen Isa, hakykatdan-da Hudaýdyr, «Şol bir, düýn, şu gün we ebedi» (Ýewreýler 13:8). Ol «ähli zatdan ýokary, ebedi mübärek Hudaýdyr» (Rimliler 9:5 JND) we Adam hökmünde ýokary göterildi (Efesliler 4:10). «Tertip» sözi Hudaýyň gökde kesgitlän ýa-da guran bir zadyna degişlidir, ony ýer ýüzündäki adam hiç haçan edip bilmezdi. «Ebedi» Köne Äht tertibi bilen gapma-garşylyklydyr, ol ýerde ruhanylar nesilden-nesle çalşyryldy. Isa, Öňden Barýan, şeýle hem beýik Melkisedekdir, ebedi mübärek Hudaý! Isa Adalat Patyşasy, şeýle hem Parahatçylyk Patyşasydyr (seret Ýewreýler 7:2). Ol näderejede beýik!
4. Isa Biziň Zamunymyz
«Isa has gowy ähtiň zamuny boldy» (22-nji aýat). Köne äht kämil bolup bilmedi – ebedi dowam etjek zatlar. Gaýtam, ol gowşaklyk bilen bellendi, we Hudaý onuň ýetmezçiligini köp ýollar bilen görkezdi, ahyrsoňy ony bir gyra goýdy. Bu şowsuzlygyň esasy sebäbi adamyň öz-özünden kimdigi we nämedigidi, käwagt «köne adam» diýlip atlandyrylýar. Ýöne, Hudaý täze zatlar tertibini girizdi, täze Adam, biziň Rebimiz Isa Mesih bilen baglanyşykly. Ol şowsuzlyga uçrap bilmez, we şonuň üçin Oňa baglanyşykly bu täze tertip hem şowsuzlyga uçrap bilmez. Ýewreýler muny aýdyň görkezýär. Ähli hakyky mesihçiler Mesih bilen baglanyşyklydyr.
Geljek dünýäde täze äht Ysraýyl bilen guralar, we ähli zat Isa Mesih bilen baglanyşykly bolar. Ýewreýler Reb Isanyň Melkisedegiň tertibi boýunça ebedi ýaşaýan täze Ruhanydygyny görkezýär. Ol Ýahuda taýpasyndan gelendigine garamazdan, bu taýpadan hiç haçan ruhany çykmady, Ol ruhanydyr ebedi (Ýewreýlerde esasy söz). Onuň bilen baglanyşykly ähli zat gowy ýa-da has gowy, täze we durnukly. Şonuň üçin Ýewreýler 7 Isany «has gowy ähtiň Zamuny» (22-nji aýat ESV) hökmünde tanadýar, Onuň Zamuny, we Ol şowsuzlyga uçrap bilmez. Köne äht şowsuzlyga uçrady, ýöne täze äht şowsuzlyga uçramak mümkinçiligi bolmadyk has gowudyr. Şonuň üçin oňa «ebedi» diýilýär (Ýewreýler 13:20).
Isa bilen gelýän zamun Onuň işiniň doly we ýeterlikdigini aňladýar, we şonuň üçin çalşyrylyp bilinmez. Öň agzalan Isa adynyň san bahasy (888) bu ýeterliklige aýratyn bir ölçeg goşýar. 8 sany täze tertip bilen baglanyşyklydyr, mysal üçin, Zebur 8 Täze Ähtde Isa bilen baglanyşykly köplenç sitir edilýär. Mesihiň amala aşyran we guran zady zamunçylyk getirýär we şowsuzlyga uçrap bilmejek has gowy tertibi kepillendirýär. Mesihe degişli zat diňe bir gowy däl – bu hakykat – eýsem köne bilen deňeşdirilende has gowy. Köne Hudaý tarapyndan berlen ýaly gowy bolup, ýöne ony bir gyra goýmak zerurlygy bardy.
5. Isa Hudaýa Erkin Giriş Berýär
Ýewreýler biziň Rebimiz Isa Mesihiň şahsyýetinde we işinde beýikligini örän ajaýyp görkezýär. 8-10-njy baplar Onuň işiniň beýikligine we onuň netijelerine, we oňa nädip jogap bermelidigine ünsi jemleýär. Ýewreýler bir tarapdan Köne Ähtdäki Hudaý tarapyndan berlen gurbanlyklar bilen, beýleki tarapdan Mesihiň bir gezeklik we iň ýokary gurbanlygy arasyndaky deňeşdirmeleri öwrenýär. Birinji tertibiň gurbanlyklary hemişe gaýtalanmaly bolup, Mesihiň gurbanlygy bolsa bir gezeklik, ebedi ýeterlik, hiç haçan gaýtalanmaly däl.
Şeýle hem, Beýik Günäni Örtmek Gününde berlen gurbanlyk bilen, baş ruhany mukaddesleriň mukaddesine girip bilýärdi. Bu ýylda diňe bir gezek bolup, halk daşarda galýardy. Ýöne, Mesihiň gurbanlygyna esaslanyp, Hudaýa giriş diňe Onuň üçin däl, eýsem Oňa degişli bolan halk üçin hem açyldy, ýewreýlerden we butparazlardan alnan iman edenler. «Şonuň üçin, doganlar, Isanyň gany bilen mukaddes ýere girmäge batyrlyk edip ...» (Ýewreýler 10:19 KJV). Pentikost gününden başlap we göge alnyp gidilýänçä, bu çagyrylan, gökdäki toparyň ählisi bu erkin girişi, oňa baglanyşykly ähli artykmaçlyklar bilen lezzet alýarlar. Indi Hudaýa islendik wagt doga, öwgü we sežde üçin ýakynlaşyp bolar.
Bu batyrlyk Köne Ähtde ýokdy. Ýeke-täk kadadan çykma Musa bolup, oňa islendik wagt mukaddes ýere girmäge rugsat berilýärdi (Çykyş 25:22). Bu babatda Musa kadadan çykma bolup, iman edenleriň häzirki wagtda nähili lezzet alýandygyny görkezýärdi. Batyrlyk Hudaýa bolan ynamy aňladýar, Ol Mesihiň tamamlanan we kabul edilen işi sebäpli bizi ret etmez. Bu şeýle hem hakyky azatlygy aňladýar, Hudaýyň huzuryna sežde edijiler hökmünde, Onuň lezzeti üçin, islendik wagt gelip biljek ogullaryň azatlygy. Ýewreýler 10 Hudaýyň görkezmeleri boýunça berlen haýwan gurbanlyklarynyň gymmatyny we Mesihiň bir gezeklik dökülen ganynyň gymmatyny deňeşdirýän bir bölüm.
6. Perde ýyrtyldy: Isa seretmek
Bu hat biziň ýüreklerimizi Mesihe çekýär, biz Ony Hudaýyň sag elinde ýokary göterilen görýäris. Ol hiç kimiň edip bilmejek halas ediş işini başlady we tamamlady. Indi Ol Hudaýyň sag elinde otyr. Başga hiç bir ruhany hiç haçan oturyp bilmedi, sebäbi iş hiç haçan tamamlanmady. Şonuň üçin, oturgyçda oturan ruhany ýalňyş ýagdaýdady, Eli ýaly (1 Samuel 4:13). Ýöne Mesih ýer ýüzünde Hudaýy şöhratlandyrdy, işi tamamlady, ýokary göterildi we oturdy. Adam hökmünde Ol Hudaý tarapyndan ýokary çykmaga we oturmagy çagyryldy, we biz «imanymyzyň awtory we tamamlaýjysy Isa seredip bileris, Ol öz öňünde goýlan şatlyk üçin haçy çydady, utanjy ýigrenip, Hudaýyň tagtynyň sag elinde oturdy» (Ýewreýler 12:2 NKJV).
Bu aýat Mesihiň şahsy beýikligini, Onuň oturandygyny nygtaýar. Bu şeýle hem Onuň işiniň tamamlanandygyny we Hudaý tarapyndan kabul edilendigini aňladýar. Ýer ýüzündäki ýol, Ol ýokary çykmazdan ozal, azap we utanç ýoly bolupdy. Ol ähli zady, hatda haçyň çuňňur azaplaryny hem çydady. Bu diňe bir fiziki azaplary we utanjy däl, eýsem iň esasy, hemişe hormat eden Hudaýyndan terk edilmegiň azaplaryny öz içine alýar. Mesih ýüzüni daş ýaly etdi, doly tamamlamaly işine ünsi jemledi, utanjy ýigrendi.
Hudaý, adalatly we mukaddes, Mesih bu bir sözi gygyranda doly kanagatlandy, «Tetelestai» manysy «tamamlandy» ýa-da «doly tölenildi». Mukaddes ýeriň içindäki perde ýokardan aşak çenli gudrat bilen ýyrtyldy (Matta 27:51; Luka 23:45), Hudaýyň kanagatlanandygyny görkezýär. Munda Hudaý şöhrata getirilen köp ogullary kabul etdi (Ýewreýler 2:10), olar ýer ýüzünde Oňa seredip bilerler. Başga ähli zatlardan – günälerden, azaplardan we yzarlamalardan – Hudaýyň şöhraty üçin işi tamamlan Oňa seredip, biz Onuň ýeriniň indi biziň ýerimizdigini, we Onuň şatlygynyň biziň şatlygymyzdygyny bilýäris. Biz Oňa seredýäris we Oňa bil baglaýarys, sebäbi Ol indi biziň beýik Liderimiz.
7. Araçy Has Gowy Zatlar Getirýär
Bu hatda görkezilen şahsyýetiň beýikligi bir söz bilen jemlenýär: Isa. Ol Ýewreýlerdäki ähli zadyň açarydyr, onda görkezilen her bir taglymatyň Özüdir we Hudaýyň ähli ýollarynyň Maksady/Soňy. Ol bizi Özüne çekýän, häzir we ebedi. «Isa, täze ähtiň araçysy; we sepmek ganyna, Abelden has gowy gürleýän» (Ýewreýler 12:24 JND).
Ýewreýler, esasanam 12-nji bap, Musa bilen baglanyşykly köne tertip bilen Mesih bilen baglanyşykly täze tertip arasyndaky deňeşdirmeleri we gapma-garşylyklary beýan edýär. Adam umumylykda we Hudaýyň ýerdäki halky doly şowsuzlyga uçranda, Hudaý Özüni hökümdar merhemetde açdy. Onuň merhemeti adamyň merhemetlerine ýa-da jogapkärçiligine esaslanmady, eýsem Mesihiň tamamlanan işi sebäpli. Hudaý Öz Ogluny iberdi, Ol ýigrenildi we henizem ýigrenilýär, ret edilýär we kowulýar. Şeýle-de bolsa, Hudaýyň hökümdar merhemet maksady, ähli adam şowsuzlygyna garamazdan, ýerine ýetirilmeli boldy. Bu merhemet häzir Hudaýa ogullyk azatlygynda ýakynlaşýanlarda görünýär, Hudaýyň sag elinde oturan Oňa erkin girmegi bar. Ol gökden ýer ýüzünde we bu giň älemde täze zatlar tertibini girizende görünjekdir. Bu täze tertipdäki ähli zat Oňa, Hudaý bilen adamlar arasyndaky Araça (1 Timoteos 2:5), we Onuň bir gezeklik gurbanlygyna baglydyr.
Abeliň gany adalatsyz döküldi. Ol ar almak üçin gygyrýar, we mukaddes we adalatly Hudaý Ar alyjy bolar. Ýöne Mesihiň sepilen gany has gowy gürleýär we Onuň Araçy hökmünde getiren şöhratly netijelerini nygtaýar. Tizden Ol Öz ýerdäki halky bilen täze gatnaşyk gurar, we Öz halkyna we ähli milletlere bereketler akar. Onuň gany Hudaýyň söýgüsinde, mukaddesliginde we adalatlylygynda näderejede beýikdigini görkezýär. Ol şeýle hem ähli zady Oňa çekýär (Ýahýa 12:32). Bu zatlara näme diýeris? Biziň agyzlarymyz öwgü getirmek üçin açyldy. Geljek dünýäde ähli iman edenler Ony öwerler; ähli duşmanlar Onuň öňünde baş egjekler.
8. Täze we Beýik Lider
Ýewreýleriň diňe bir temasy bar: Isa. Onuň kimdigine we näme edendigine esaslanyp, Reb Isa biziň beýik Liderimiz boldy, ebedi. Geljek dünýäde Ol Öz ýerdäki halkynyň we ähli milletleriň Lideri bolar. «Isa ... Öz gany bilen halky mukaddes etmek üçin, derwezäniň daşynda azap çekdi» (Ýewreýler 13:12 NKJV). Biziň häzirki Liderimiz, Mesih bizi bu dünýä, giň çöl arkaly alyp barýar; biziň tarapymyzdan bolsa, iman, boýun egme we Oňa söýgi ähli zerur. Ol bizi Mukaddes ýere, mukaddes ýere alyp barýar, ol ýerde biz Ony şöhrat we hormat bilen täçlenen görýäris. Bu ikisinden başga, Ol bizi derwezäniň daşyna alyp barýar. Näme üçin? «Düşelge» mukaddes we arassa bolmaly (Sanlar 5:1-4), ýöne Hudaýyň Mukaddes Ogly onuň derwezesiniň daşyna kowuldy, we düşelge Hudaýyň gazabynyň dökülmeli ýeri boldy. Ilkibaşda bu miladydan soň 70-nji ýylda boldy, ahyrky höküm bolsa merhemet günlerinden soň, göge alnyp gidilenden soň bolar (Daniýel 9:27).
Haçda, Mesih Beýik Günäni Örtmek Gününüň Azap çekijisi bolup, Onuň işi Hudaýyň halkyny mukaddes etmek bilen netijelendi. Bu häzirki iman edenlere we geljekdäki dikeldilen Ysraýyla degişlidir. Ol «derwezäniň daşynda» azap çekende, Mesih Öz ganyny dökdi, haýwanlaryň ganyny däl. Ol mukaddes ýeriň içine gany getirilen, ýöne bedenleri derwezäniň daşynda kül bolup ýakylan haýwan gurbanlyklarynda görkezilen Günä gurbanlygydy. Hudaý tarapyndan kabul edilen gan içinde iman edenleriň ol ýerde kabul edilendigini aňladýar, ýöne daşynda Hudaýyň hökümi günäsiz Oňa, biziň Ornumyza ýerine ýetirildi (2 Korinfliler 5:21).
Şeýle-de bolsa, düşelgäniň içindäkiler henizem Hudaýyň höküminiň astyndadyrlar, şonuň üçin Oňa, düşelgäniň daşyna çykmakda howpsuzlyk bar. Häzirki wagtda Isa biziň Liderimiz bolup, hakyky iman edenleri «düşelgäniň daşyna» alyp barýar. Bu bir wagtlar Hudaý tarapyndan berlen, ýöne Hudaýyň Ogluny ret eden düşelgä degişlidir. Bu şeýle hem islendik adam tarapyndan ýasalan dini düşelgäniň Hudaýyň höküminiň astyndadygyny aňladýar. Ýeke-täk howpsuzlyk Onuň bilen, mukaddes ýeriň içinde ýa-da düşelgäniň daşynda. Bu soňky Onuň ýazgaryşyny çekmegi aňladýar, sebäbi Ol bu dünýäde henizem ret edilýär (Ýewreýler 13:13).
