Goýunlar Injil döwründe Ýakyn Gündogaryň ykdysadyýetinde möhüm bolany üçin, Mukaddes Ýazgylarda iň köp agzalýan haýwandyr. Aslynda, adamyň baýlygy onuň eýeçiligindäki mallaryň sany bilen kesgitlenýärdi – goýunlar, geçiler, sygyrlar, eşekler, düýeler we öküzler ýaly. Eýýubyň 14,000 goýny bardy, we Midianlylardan alnan olja 675,000 goýny öz içine alýardy (Eýýup 42:12; Sanlar 31:32).
Çopanlar goýunlara suw, iýmit üçin otluk we ýatmak üçin howpsuz ýer üpjün etmek üçin işe alynýardy. Olar goýunlary möjekler, ýolbarslar we aýylar ýaly ýyrtyjylardan goraýardylar. Köne Äht çopanlarynyň arasynda Abel, Ybraýym, Lut, Yshak, Ýakup, Rahil, Musa, Akan, Dawut, Nabal we Amos bardy. Goýun ösdürmek möhüm işdi, sebäbi olaryň müňlerçesi Hudaýa gurbanlyk hökmünde öldürilýärdi. Iýerusalimiň on derwezesiniň biri Goýun Derwezesi diýlip atlandyrylýardy, ol ybadathananyň golaýynda goýunlar gurban edilýärdi (Nehemýa 3:1). Gyzykly ýeri, Halasgäriň dogluşy barada ilkinji bolup çopanlara habar berildi (Luka 2:8-20).
Hudaýyň Injilde goýunlaryň we çopanlaryň şekillerini ulanmagy geň däldir. Goýunlar adamlary, çopanlar bolsa patyşalar we Hudaýyň Özü ýaly ýolbaşçylary suratlandyrýar. Geliň, Injiliň Ýahýa 10:1-30-da biziň Mukaddes Çopanymyz barada näme öwredýändigine seredeliň.
Oňat Çopan we Goýunlar
Isa: “Men Oňat Çopan. Oňat Çopan goýunlary üçin jan berýär” diýdi. Ol Özüni çopana, adamlary bolsa goýunlara meňzetdi (Ýahýa 10:11 NIV). Ol ýene-de: “Meniň goýunlarym Meniň sesime gulak asýarlar; Men olary tanaýaryn, we olar Meniň yzymdan gelýärler” (10:27) diýdi. Injil boýunça, Hudaýyň halky goýunlar hökmünde görülýär (Zebur 79:13; 100:3). Isa Öz şägirtlerine “kiçijik sürü” diýip at berdi (Luka 12:32).
Adamlar nädip goýunlara meňzeýär? Goýunlar netijeleri hakda pikirlenmän, beýlekileri yzarlap gidýärler. Olar ynanjaň bolsalar-da, inatçy hem bolup bilerler. Olar gorag, iýmit, suw we ideg üçin beýlekilere baglydyrlar. Olar sowukda, howp abananda we doguranda aýratyn ünsi talap edýärler.
Isa nädip çopana meňzeýär? Injil döwründe goýun bakmak agyr işdi. Goýunlar hemişe ideg we üns talap edýärdi, sebäbi olar haýatlanan meýdanlarda saklanmaýardy. Olar islendik ýere azaşyp bilýärdi. Her gün çopan süri üçin laýyk otluk we suw tapmaly, we syrkaw ýa-da ýaralananlara ideg etmelidi. Olar syýahat edende, çopan öňden gidýärdi we goýunlar yzyndan gelýärdi.
Isa köp adamlary görende, “Ol olara rehim etdi, sebäbi olar çopansyz goýunlar ýaly gysylan we kömeksizdiler” (Matta 9:36; Markus 6:34). Ol olaryň ruhy zerurlyklaryny gördi. Ol ýiten goýny gözlän çopan barada mysal aýtdy. Goýun tapylanda, ol ony öýüne alyp gitdi we şatlandy (Matta 18:12-14; Luka 15:3-7). Çopan ýiten goýna uly ähmiýet berdi. Sapagyň manysy şudur: Isa, Oňat Çopan, Ony tanamaýan ýa-da azaşanlara uly ähmiýet berýär, we Ol tarapyndan tapylanda gökde uly şatlyk bolýar.
Işaýa ýazdy: “Biz hemmämiz goýunlar ýaly azaşdyk, her birimiz öz ýolumyza öwrüldik; we Reb hemmämiziň günäsini Onuň üstüne goýdy” (Işaýa 53:6). Biziň günämiz we özümçilligimiz sebäpli, biz başda ynsanlary ýaradan Hudaýdan ýiten goýunlar ýaly azaşdyk (Zebur 119:176). Emma Isa Mesih biziň mynasyp bolan jezamyzy çekdi. Eger biz günälerimizi boýun alsak we Hudaýyň Mesihyň ölümi we direlişi arkaly bagyşlamak teklibine ynanýan bolsak, Hudaý bilen gatnaşygymyz dikeldilýär. Petrus ýazdy: “Siz azaşan goýunlar ýalydyňyz, emma indi siz ruhlaryňyzyň Çopanyna we Gözegçisine gaýdyp geldiňiz” (1 Petrus 2:25). Şeýlelik bilen, imana gelmek ýiten goýnuň çopanyň idegine gaýdyp gelmegi ýalydyr.
Erbet Çopanlar
Ýahýa 10-da biz Isanyň, Oňat Çopanyň, üç sany erbet çopan bilen garşylykly görkezilýändigini görýäris: goýunlary ogurlamak, öldürmek we ýok etmek üçin gelen “ogry we garakçy” (10:1,8,10); “ýat adam” – fariseý ýaly – diňe şahsy bähbit üçin goýunlara gyzyklanýan (10:5); we möjek gelende goýunlary taşlap, süri dagadan “hakyna tutulan işçi” (10:12-13). Erbet çopanlaryň goýunlar bilen hiç hili gatnaşygy ýokdy we olara ideg etmeýärdiler.
Fariseýler bu mysaly düşünenokdylar we Isanyň aýdanlaryna ynanmaýardylar, sebäbi olar Onuň däldiler (10:6,26). Eger olar Hudaýyň halas bolmak teklibini kabul eden bolsalar, Oňat Çopanyň sesini tanap, Onuň yzyndan gelerdiler. Olar Isanyň Mesih, ebedi ýaşaýşa açylýan derwezedigini bilmeýärdiler. Ol: “Men goýunlar üçin derweze ... Kim Meniň arkaly girse, halas bolar” (10:7-9) diýdi. Isa Mesih günä jezasyndan halas bolmagyň ýeke-täk ýoludyr. Halas bolmak diňe Mesih arkaly kabul edilip bilner. Halasgäri yzarlaýanlar ebedi ýaşaýşy alýarlar; olar “ýaşaýşa eýe bolýarlar we ony doly alýarlar” (10:10).
Oňat Çopan Öz Goýunlaryna Ideg Edýär
Oňat çopan goýunlara eýe bolýardy, olar bilen ýaşaýardy we olara ideg edýärdi. Injil döwründäki kiçijik sürüler çopana her bir goýny ady bilen tanamaga we çagyrmaga mümkinçilik berýärdi. 100 goýunlyk sürü uly hasaplanýardy (Matta 18:12). Çopan öz goýunlarynyň biriniň ýokdugyny bilýärdi. Isa Mesih “Öz goýunlaryny ady bilen çagyrýar” (10:3). Ol Öz şägirtlerini ady bilen çagyrdy we olary tanaýardy (Ýahýa 1:43,48). Ol henizem Ony kabul edýänleri çagyrýar: “Iman habary eşitmekden gelýär ... Mesihyň sözi arkaly” (Rimliler 10:17). Reb Öz yzarlaýjylaryny şahsy tanaýar. Ol olar barada ähli zady bilýär.
Ol çagyran wagty, “goýunlar Onuň sesine gulak asýarlar” (10:3,16,27). Olar öz çopanlaryny tanaýarlar we Onuň sesine jogap berýärler (10:4). Isa ýer ýüzünde bolanda, köp ýehudylar Onuň Mesihdigini tanadylar we Onuň yzyndan gitdiler. Häzirki wagtda Onuň goýunlary hoş habar wagyz edilende gulak asýarlar we Onuň yzyndan gitmek bilen jogap berýärler.
Palestinaly çopanlar öňden gidýärdiler we olaryň goýunlary yzyndan gelýärdiler, sebäbi olar öz çopanlarynyň sesini bilýärdiler: “Ol olaryň öňünden gidýär, we Onuň goýunlary Onuň yzyndan gelýärler” (10:3-4, 27). Goýunlar ogrularyň, garakçylaryň we ýat adamlaryň yzyndan gitmeýärdiler, sebäbi olar olaryň seslerini tanamaýardylar (10:5,8). Gaýtam, olar gaçýardylar. Dawut oňat çopan barada ýazdy: “Ol meni dogrulyk ýollarynda ýöredýär” (Zebur 23:3). Şonuň ýaly-da, Isanyň yzarlaýjylary Ol nirä ýöredýän bolsa, şol ýere gitmegi arzuw edýärler.
Çopanlar öz goýunlaryny nirä alyp gidýärdiler? Iýmek üçin otlaga we içmek üçin suwa. Dawut ýazdy: “Reb meniň Çopanymdyr, mende ähli zerur zat bar. Ol meni ýaşyl otlaklarda ýatmaga mejbur edýär, Ol meni asuda suwlaryň ýanyna alyp gidýär, Ol meniň ruhumy täzeleýär” (Zebur 23:1-2). Bu şekil Hudaýyň ähli zerurlyklarymyzy üpjün edýändigini görkezýär. Gurakçylykda ýa-da açlykda ýaşyl otlaklar ýok we suw az. Oňat Çopany yzarlaýanlar “otlak tapýarlar” diýilýär; “Men derweze; Kim Meniň arkaly girse, halas bolar. Olar girerler we çykarlar, we otlak taparlar” (10:9). Hristianyň iýmiti Mukaddes Kitapdyr, ol ruhy ýetişmek üçin ruhy iýmit berýär (1 Korinfliler 3:2; Ýewreýler 5:12-14; 1 Petrus 2:2).
Oňat çopan öz goýunlaryny goramak üçin janyny töwekgelçilige salardy, Dawut hem şeýle etdi (1 Samuel 17:34-37). Isa: “Men Oňat Çopan. Oňat Çopan Öz janyny goýunlar üçin berýär” (Ýahýa 10:11) diýdi. “Oňat” sözi “mynasyp, hormatly, ajaýyp” diýmegi aňladýar. Ol çopanyň iň gowy mysalydyr: “Men Öz janymy goýunlar üçin berýärin” (10:15). Köne Ähtde goýunlar günäler üçin gurban edilýärdi; bu ýerde biz Çopanyň Öz goýunlary üçin gurban edilendigini görýäris. Emma bu soňy däldi; Isa Öz janyny bermäge we ony ýene-de almaga ygtyýarynyň bardygyny aýtdy (10:17-18). Bu Ol diri Çopandygyny, biziň mynasyp bolan jezamyzy tölemek üçin ölendigini aňladýar (1 Korinfliler 15:3-4). Siz Isanyň siziň üçin gurbanlygyny kabul etdiňizmi? Siz Oňa munuň üçin sagbolsun aýdýarsyňyzmy?
Olar köp wagt bile geçirenleri üçin, çopan ideg edýän her bir goýnuň aýratyn häsiýetlerini we zerurlyklaryny bilýärdi. Isa: “Men Öz goýunlarymy tanaýaryn we Öz goýunlarym Meni tanaýarlar – Atanyň Meni tanaýşy ýaly we Meniň Atany tanaýşym ýaly” (10:14-15,27) diýdi. Bu Rebiň we Onuň yzarlaýjylarynyň arasyndaky ýakyn gatnaşygy görkezýär. Bu Onuň Hudaý Ata bilen gatnaşygy ýalydyr. Isa: “Men we Ata birdiris” (10:30) diýdi. Ol Öz şägirtlerine ýene-de: “Men Atamda, we siz Meniň içimde, we Men siziň içimde” (Ýahýa 14:20) diýdi. Mukaddes Ruh her bir iman edende ýaşaýar we her bir iman eden Mesihdedir, Hudaý tarapyndan Mesihyň halas ediş işiniň esasynda kabul edilýär. Isa bizi gaty gowy tanaýar (Luka 19:5; Ýahýa 1:47-50; 2:24-25).
Oňat Çopan we Onuň Global Süri
Isa: “Meniň bu goýun agylyndan başga goýunlarym bar. Olary hem getirmelidirin. Olar hem Meniň sesime gulak asarlar, we bir sürü we bir çopan bolar” (10:16) diýdi. Ol “başga goýunlar” bilen birleşip “bir sürü” emele getirmek bilen näme aňladýar? Mesih ýehudylaryň Mesihi hökmünde geldi, emma olar Ony kabul etmediler (Ýahýa 1:11). Köne Ähtde Hudaý ýehudylara çopanyň öz sürüsine ideg edişi ýaly ideg edýän hökmünde suratlandyrylýar (Işaýa 40:11; Ýeremýa 31:10; Ezekiýel 34:11-16; Mika 2:12; Matta 2:6). Ýahýa 10:16-da agzalýan “başga goýunlar” Pentikostdan soň Çopanyň sesine gulak asyp başlan butparaz yzarlaýjylardyr.
Pawlus Hudaýyň Ortaýer deňziniň töweregindäki butparazlara iberen missioneridi. Häzirki wagtda “bir sürü” Kilise diýlip bilinýär we ýehudylardan we butparazlardan ybaratdyr. Pawlus Kilisäni köp milletlerden ybarat “bir beden” hökmünde suratlandyrdy: “Biz hemmämiz bir Ruh tarapyndan bir bedene çümdürildik – ýehudy ýa-da grek, gul ýa-da azat – we hemmämize bir Ruh içmäge berildi” (1 Korinfliler 12:13). Şeýlelik bilen, bir sürü indi global, “Biz Onuň halky, Onuň otlagynyň goýunlary” diýýänlerden ybaratdyr (Zebur 79:13; 95:7; 100:3). Biz Kilisäde bolan ähli “başga goýunlary” tanaýarysmy?
Çopanlar öz goýunlaryny goraýarlar. Dawut öz goýunlaryna hüjüm eden ýolbarslary we aýylary öldürdi (1 Samuel 17:34-37). Isa Öz goýunlary barada: “Men olara ebedi ýaşaýyş berýärin, we olar hiç haçan heläk bolmazlar; hiç kim olary Meniň elimden alyp bilmez” (Ýahýa 10:28) diýdi. Ebedi ýaşaýyş häzir we hemişe Hudaý bilen gatnaşykdyr. Bu gatnaşyk bozulyp bilmez, sebäbi Hudaýyň güýji beýleki ähli güýçlerden has güýçlüdir. Reb Öz goýunlarynyň hiç biriniň ýitmezligini wada berýär, sebäbi Ol olar üçin howpsuz otlaklar üpjün edýär (Zebur 79:13). Hudaý ejizleri goraýar: “Ol guzylary Öz gujagyna ýygnaýar we olary ýüregine ýakyn göterýär; Ol ýaş guzylary ýuwaşlyk bilen ýöredýär” (Işaýa 40:11).
Mysal üçin, Dawut: “Ölüm kölegesiniň jülgesinden ýöräp geçsem-de, hiç hili ýamandan gorkmaryn, sebäbi Sen meniň bilen; Seniň taýagyň we hasaň, olar maňa teselli berýärler” (Zebur 23:4) diýip bilýärdi. Hudaýyň halky ölümden gorkmaly däl, sebäbi Hudaý ähli ýagdaýlarda kömek etmek üçin hemişe olar bilen. Ol wada berdi: “Men seni hiç haçan terk etmerin; men seni hiç haçan taşlamaryn” (Ýewreýler 13:5).
Hudaý Isany ýer ýüzüne bir missiýa bilen iberdi we Onuň Öz halky üçin bir missiýasy bar. Ol Atasyna doga etdi: “Sen Meni dünýä ibereniň ýaly, Men hem olary dünýä iberdim” (Ýahýa 17:18). Bu aňsat iş däldi; Ol Öz şägirtlerine: “Men sizi möjekleriň arasyndaky goýunlar ýaly iberýärin. Şonuň üçin ýylanlar ýaly akylly we kepderiler ýaly bigünä boluň” (Matta 10:16) diýdi. Olar “Ysraýylyň ýiten goýunlaryna” (Matta 10:6) Patyşalygy wagyz etmelidiler. Möjekleriň arasyndaky goýunlar howply ýagdaýdyr. Emma goýunlar çopanyň ideginde bolanlarynda howpsuzdyrlar. Şonuň ýaly-da, hristianlar Oňat Çopan bilen gatnaşykda bolanlarynda bu dünýäniň howplaryndan howpsuzdyrlar. Çopan tarapyndan berilýän içki güýç möjekleriň daşky howpuny ýeňýär. Isa ýer ýüzüne çaga hökmünde we möjekleriň arasyndaky Guzy hökmünde geldi. Onuň mukaddes güýji soňunda möjekleri ýeňdi.
Biz näme etmeli?
Ýahýa 10:1-30 Hudaýyň biziň dünýämizde nädip işlemegi saýlandygyny suratlandyrýan güýçli bir bölüm. Isa, Oňat Çopan, özümçil bähbit bilen däl-de, söýgi bilen hereket etdi. Ol biziň Çopanymyz we biz Onuň goýunlary. Biz Onuň ideginde bolup, bol we miweli durmuşda ösýärismi? Biziň durmuşymyzda ebedi ýaşaýşyň, ruhy yşygyň we mukaddes söýginiň subutnamasy barmy? Biz Çopanymyz bilen ýakyn gatnaşykdan lezzet alýarysmy? Biz yzygiderli Onuň Sözünden iýmitlenýärismi? Biz Onuň Sözüni oýlanýarysmy ýa-da gurakçylykda goýunlar ýaly ruhy taýdan açlyk çekýärismi? Biz Onuň ýolbaşçylygyny gözleýärismi we Onuň mysalyny yzarlaýarysmy ýa-da biziň döwrümiziň fariseýlerini – kanunçylygy we materializmi yzarlaýarysmy? Biz Onuň barlygyny we goragyny başdan geçirýärismi? Biz ýiten goýunlara Çopany tapmaga kömek etmäge çalyşýan rehimdar çopanlara öwrülýärismi?
Kilise Mesihyň global sürüsidir. Onuň çopan idegi ýerli kilsede yzygiderli beýan edilmelidir. “Pastor” sözi latyn dilinde “çopan” diýmegi aňladýar. Kilise sürüsü hökmünde, biz manyly çopan idegini, ýolbaşçylygy we howpsuzlygy başdan geçirmelidiris. Kilise rehimdar bolmaly we Oňat Çopanyň habaryny ýiten goýunlara ýetirmelidir.
Mesih indi ýer ýüzünde fiziki taýdan bolmadygy üçin, Ol Mukaddes Ruh, Mukaddes Kitap, doga, pastorlar we gatnaşyk arkaly çopan idegini üpjün edýär. Goýunlar üçin janyny beren Oňat Çopan, direlen “Beýik Çopan” we ýene-de geljek “Baş Çopan” (Ýewreýler 13:20; 1 Petrus 5:4).
