Isa nähili eşikler geýdi? Şa eşikleri däl, görşümiz ýaly! Mukaddes Kitap döwründe diňe üç reňk güýçli reňkli we gaty durnuklydy: gyzyl, gök we benewşe.
Möhüm adamlar gök ýa-da benewşe geýdiler.
Midiýan patyşalary «benewşe eşikler» geýdiler (Kazylar 8:26). «Gymmatly aýal» benewşe reňkli eşik geýdi (Süleýmanyň tymsallary 31:22). Lazar hakyndaky hekaýadaky baý adam «benewşe we inçe keten» geýdi (Mark 16:19). Mordekaý hormatlananda, ol «gök şa eşikleri ... we benewşe don» geýdi (Ester 8:15). Baş ruhany we mukaddes ýerde gulluk eden ruhanylar üçin mukaddes eşikler gyzyl, gök ýa-da benewşe reňkli matadan ýasaldy (Çykyş 28:5; 39:1). Rim imperatorlary doly benewşe reňke boýalan şa eşiklerini geýdiler; we bir wagtlar, eger siz Sezar ýa-da asylly adamlardan biri bolmasaňyz, islendik benewşe reňkli eşik geýeniňiz üçin ölüm jezasyna höküm edilip bilnerdi!
Gök we benewşe reňkler şol bir deňiz çybynagyndan alnardy. Bular suwa çümmekçiler tarapyndan ýygnalardy we her gabyk ownadylardy we az mukdarda sarymtyl suwuklyk almak üçin gaýtadan işlenilýärdi. Eger suwuklyk gün şöhlesinde gaýtadan işlenilse, gök reňk emele gelýärdi, ýöne diňe gün şöhlesi bolmadyk ýagdaýda benewşe reňk emele gelýärdi. Çybynaklary ýygnamagyň kynçylygy we ekstrakty gaýtadan işlemek üçin zerur bolan üns, reňkleriň gaty gymmat bolmagyna goşant goşandygy şübhesizdir. Adaty adamlar olaryň bilen boýalan matany satyn alyp bilmeýärdiler.
Adaty adamlar gyzyl ýa-da solgun reňkler geýdiler.
Gyzyl reňk ownadylan mör-möjek ýumurtgalaryndan alnardy we açykdan-açyk has arzan bolardy. Gyzyl don Rim esgerlerine elýeterlidi (Matta 27:28). Emma adaty adamlar, adatça, ösümliklerden alnan arzan reňkleri ulanardylar we olaryň eşikleri solgun goňur, ýaşyl ýa-da sary reňkli bolardy we ahyrsoňy solardy. Isa «dükançy» (Mark 6:3) we «dükançynyň ogly» (Matta 13:55) bolany üçin, Onuň eşikleri şübhesiz adaty adamlaryň solgun eşikleri bolardy.
Pilatus Isany «Ýewreýleriň Patyşasy» diýip atlandyrdy (Mark 15:9), ony haça çüýlemek üçin Rim esgerlerine berdi, we olar «Ony masgaraladylar (aýdyp), ‘Salam, Ýewreýleriň Patyşasy!’» (Matta 27:29). Masgaralamagyň bir bölegi hökmünde, patyşa täç, hasa we şa eşigi gerekdi. Olar Oňa tikenlerden täç ýasadylar, sag eline hasa hökmünde gamyş berdiler we Oňa benewşe däl-de, gyzyl (kikkinos, Matta 27:28) şa eşigini berdiler. Bu şa benewşesiniň masgaralanmagy bolany üçin, Ýahýa ony gyzylymtyl benewşe (porphureous, Ýahýa 19:5) diýip atlandyrdy. Isa soňra bu masgaralanan şa eşigini geýip ýewreýlere görkezildi, we olara «Ine, adam!» (Ýahýa 19:5 JND) diýildi.
Bu beýanat pygamberlikdir!
Isa ýer ýüzünde öz patyşalygyny hakyky güýç we şöhrat bilen guranda, we hakyky Patyşalaryň Patyşasy hökmünde höküm sürjek wagtynda biz hakykatdan-da «adamy göreris». Mukaddes Ýazgylar munuň bilen baglanyşykly salgylanmalar bilen doly. Onuň dogulmagynda perişde pygamberlik etdi:
Reb Hudaý Oňa atasy Dawudyň tagtyny berer (Luka 1:32).
Onuň ýer ýüzünde hakyky patyşalygy bolar! Geljekde, ol ygtyýarlygy alanda, şa eşikleri Oňa dogry degişli bolar, we ol ýüze çykanda, «her bir göz Ony görer» (Ylham 1:7), belki-de hakyky şa eşiklerini geýip. Aýdym ýazyjysy R. Holden muny ybadat aýdymynda şeýle beýan etdi.
Şa eşikleri ýakyn wagtda Seni geýdirer, Şa şöhratlary Seniň maňlaýyňy täçlär; Hudaýyň Mesihi, ruhlarymyz Seni ykrar edýär Patyşa we Hökmürowan häzirem; Seni hormatlaýarys, Saňa boýun bolýarys, Seni Reb we Mesih hemişe ykrar edýäris.
SOŇKY BELLIKLER
- Grinspan, Ari, Bromin, C&EN, 2003-nji ýylyň 8-nji sentýabry, s. 96.
- Gower, Ralf, Mukaddes Kitap döwrüniň täze edep-terbiýesi we däp-dessurlary, Mudi, 1987, s. 162.
- Waýn, W. E., Täze Testament sözleriniň düşündirişli sözlügi, Oliphants, 3-nji tom, s. 233.
- Ruhy aýdymlar, Ynanýanlaryň kitap tekjesi, 1981, № 134.
