Aýratyn dogluş
Ýahýanyň gullugy diňe Köne Ähtde öňünden aýdylmady, onuň dogluşy hem birneme gudratlydy. Ýok, ol gyz eneden dogulmady – Elizabet Zakarýa bilen köp ýyl bäri durmuş gurupdy – ýöne onuň dogluşy Hudaýyň aýratyn maksatlary üçin aýratyn ylalaşygy bilen çagasız nikada giç gelen beýleki möhüm dogluşlaryň (Yshak, Samson, Samuel) nusgasyny yzarlady.
Jebraýyl Zakarýa ybadathanada gulluk edýärkä baryp gördi we oňa ogly boljakdygy baradaky habar bilen haýran galdyrdy. Zakarýanyň imany sarsdy, ol habary sorag astyna aldy we Ýahýanyň doglan gününe çenli dilsiz galdy. Pygamberlik ýerine ýetirilende, Zakarýanyň ilkinji sözleri Ýahýanyň durmuş işi we wada edilen Mesihiň gelmegi baradaky pygamberlik sözleri boldy (Luka 1:5-22, 67-79).
Dört Injiliň hemmesi Ýahýa Baptist barada gürleýän bolsa-da, olaryň üçüsi ondan başlaýar: geljek Mesihiň habarçysy hökmünde onuň gullugy (Mark 1:1-8), onuň maşgalasy we gudratly dogluşy (Luka 1:5-24), we «çölde gygyrýan ... ‘Ine, Hudaýyň Guzusy’» hökmünde onuň şaýatlygy (Ýahýa 1:19-34 NIV).
Kiçigöwünli pygamber
Ýahýanyň geň adamdygyny aýtmak azdyr; ol düýe ýüňünden ýasalan don geýýärdi we çölde çekirtge we ýabany bal iýýärdi (Matta 3:1-6). Ol, ahyrsoňy, pygamberdi, we pygamberler adatça geň, medeniýete garşy şahsyýetler bolup, olaryň ýaşaýyş durmuşy döwürdeşleri tarapyndan «geň» hasaplanýardy. Bu olaryň ruhy taýdan gowşak jemgyýetçilik ynsabyna berk duýduryş sesleri hökmündäki roluna laýyk gelýärdi. Ýahýa Baptist Ylýas görnüşindedi (Ýahýa 1:21), ýöne ol Köne Äht pygamberiniň täzeden dogulmagy däldi. Jebraýyl Zakarýa Ýahýanyň «Ylýasyň ruhynda we güýjünde» geljekdigini aýtdy (Luka 1:16), ýagny Hudaýyň ruhynda we güýjünde. Şol bir ruh, şol bir güýç, täze habarçy.
Ýahýanyň Ylýas däldigini inkär etmegi (Ýahýa 1:21) geň galdyrýar, sebäbi Isa iki gezek Ýahýany «geljek Ylýas» diýip atlandyrdy (Matta 11:14; 17:10-13). Ýöne bu Ýahýanyň kiçigöwünli häsiýetine laýyk gelýärdi, islendik şahsy ähmiýeti peseltmek üçin; ol Ylýas, has ýatda galan pygamberlerden biri bolandygyny öňe sürse, döretjek gohyny bilýärdi. Ýahýanyň kiçigöwünliligi Ýahýa 3:25-30 ýaly aýatlarda parladı, bu ýerde onuň şägirtleri we beýlekiler Ýahýanyň we Isanyň ikisiniň hem yzarlaýjylary suwa çümdürýändigi sebäpli potensial bäsdeşligi gördüler. Ýahýa bäsdeşlik ideýasyny ret edip, şeýle diýdi: «Ol (Isa) ulalmalydyr; men kiçelmelidirin» (Ýahýa 3:22,30).
Ýöne Ýahýa Işaýanyň pygamberliginiň oňa beren roluny höwes bilen kabul etdi. Işaýanyň sözlerini ulanyp, ol ýewreý ýolbaşçylary tarapyndan iberilenlere şeýle diýdi:
Men çölde gygyrýanyň sesidirin, ‘Reb üçin ýoly dogrulaň’ (Ýahýa 1:23; Işaýa 40:3). Ol hakyky meşhur adamy, wada edilen Mesihi yglan etmekden başga maksady bolmadyk bir sesdi. Ol özüni yglan edýän adama iň kiçigöwünli hyzmat üçin hem mynasyp däldigini yglan etdi: «onuň sandallarynyň baglaryny çözmäge-de men mynasyp däl» (Ýahýa 1:27; Luka 3:16).
Garşylykly stil
Onuň kiçigöwünliligi bilen gapma-garşylykda Ýahýanyň garşylykly stili bardy, bu oňa hiç hili meşhurlyk bäsleşiklerinde ýeňiş gazandyrmazdy. Ýöne Ýahýa meşhurlyk barada däldi; onuň çagyryşy we habary onuň durmuşydy. Ol öz suwa çümdürilmegine gelen fariseýleri we saddukeýleri «ýylan nesli» diýip atlandyrdy (Matta 3:7). Ýylanlar diýlip atlandyrylmak gaty agyr kemsitme bolup, Ýahýanyň goşmaça soragy bilen hasam agyrlaşdy: «Geljek gahar-gazapdan gaçmak üçin size kim duýduryş berdi?» ýylanlar çöl ýangynyndan öň öz inlerinden gaçýarlar (Matta 3:7; Luka 3:7).
Ýöne hakyky adamlar Ýahýanyň habaryndaky Hudaýyň hakykatyna jogap berip, Ýahýanyň ýanyna üýşdüler. Onuň kiçigöwünli ýollary ony öwdi, Isanyň öz sadalygy, kiçigöwünliligi we elýeterliligi hakyky gözleýjileri özüne çekdi. Biz Isany mysal alanymyzda has gowy şaýatlar we habarçylar bolup bilmeris.
Ýahýa Ýewangelist Ýahýa Baptist barada habar berdi
şaýat hökmünde geldi, Nur barada şaýatlyk etmek üçin, şonda Onuň arkaly ähli adamlar ynanar (Ýahýa 1:7). Ýahýanyň gelen Hudaýyň halkynyň ýagdaýy barada nähili gynançly teswir: Olaryň ruhy garaňkylygy şeýle bir çuňdy welin, Nury görkezmek üçin «şaýada» mätäçdiler! Tebigy dünýäde garaňkylykda ýanýan bir yşygyň ünsi özüne çekmek üçin birine mätäç bolmagy akyla sygmaýar.
Maksatly missiýa
Ýahýa üçin nähili bir iň ýokary gün, ol «dünýäniň günäsini aýyrýan Hudaýyň Guzusy!» diýip yglan edip, öz çagyryşyny ýerine ýetireninde! Ertesi gün hasam iň ýokarydy, ol ýene-de «Hudaýyň Guzusyny» görkezende we öz şägirtleriniň ikisi ony taşlap Isany yzarlamaga gitdiler (Ýahýa 1:29,35-37). Bu ýerde bäsdeşlik ýa-da gabanjaňlyk ruhy üçin başga bir mümkinçilik bardy: onuň öz şägirtleri ony taşlap Isany yzarladylar. Ýahýa garşy çykmady, ýöne Nura şaýatlyk etmek missiýasyny ýerine ýetirdi, şonda «Onuň arkaly ähli adamlar ynanar» (Ýahýa 1:7). Ol şeýle diýdi:
Gelin geliniňkidir. Geliniň ýanyndaky dost ... geliniň sesini eşideninde şatlykdan doly bolýar. Bu şatlyk meniňkidir, we ol indi doly (Ýahýa 3:29).
Ýahýanyň ünsi we energiýasy üýtgewsiz öz missiýasyna gönükdirilipdi, ony ünsi sowýan zatlardan ýokary galdyrýardy. Onuň «şatlygy» «iň gowy adam» hökmünde öz Rebiň, «geliniň» beýgelmegini görmek we ähli ünsi Oňa çekmekdi. Onuň öz bähbidine hyzmat edýän şahsy maksatnamasy üçin wagty ýokdy. Biziň üçin nähili öwrediji!
Ýahýa öz garyndaşy Isanyň Mesihdigini, Ol suwa çümdürilmek üçin oňa gelýänçä bilmeýän ýalydy. Şoňa çenli Ýahýa öz çagyryşyna wepaly galdy we wagyz etmegi we suwa çümdürmegi dowam etdirdi, sabyrlylyk bilen garaşdy we Isanyň hakyky şahsyýetini diňe Ony suwa çümdüreninde we Mukaddes Ruhyň Onuň üstüne inendigini göreninde bildi – oňa berlen alamat.
Ol öz sorag berijilerine şeýle diýdi: «Men suw bilen suwa çümdürýärin, ýöne siziň aranyzda bilmeýän biri dur. Ol mendan soň gelýän adam, onuň sandallarynyň baglaryny çözmäge-de men mynasyp däl.» Ertesi gün ol şeýle yglan etdi: «Ine, dünýäniň günäsini aýyrýan Hudaýyň Guzusy! Men ‘Menden soň gelýän bir adam meni geçdi, sebäbi Ol menden öň bardy’ diýenimde, bu şol adamdy. Men Özüm Ony tanamokdym, ýöne meniň suw bilen suwa çümdürmäge gelmegimiň sebäbi, Ol Ysraýyla açyk edilsin ... Men Ruhyň asmandan kepderi ýaly inendigini we Onuň üstünde galandygyny gördüm. Men Ony tanamokdym, ýöne meni suw bilen suwa çümdürmäge iberen adam maňa şeýle diýdi: ‘Ruhyň inendigini we üstünde galandygyny görýän Adam, Mukaddes Ruh bilen suwa çümdürjek Adamdyr.’ Men gördüm we şaýatlyk edýärin, bu Hudaýyň Ogludyr» (Ýahýa 1:26-34).
Isanyň garyndaşy
Ýahýa Isany garyndaş hökmünde tanaýan bolmaly. Olaryň eneleri doganoglulardy we açykdan-açyk ýakyn bolupdyrlar, şonuň üçin oglanlar ulalanda biri-birini tanaýan bolmaly. Ýöne Isa Nazaretde ulaldy, Ýahýa bolsa, ybadathanada gulluk eden ruhanynyň ogly bolup, Ýahudaýada ulaldy, şonuň üçin ikisi ýakyn däldi. Açykdan-açyk, ýokardaky aýatlar bize Ýahýanyň Isanyň Mesihdigini şol suwa çümdürilme pursatyna çenli bilmeýändigini aýdýar. Ýöne ol Ruh arkaly Isanyň hakyky şahsyýeti barada birneme duýgy bar ýalydy, ol şeýle diýende: «Meni Seniň suwa çümdürmegiň gerek, Sen bolsa maňa gelýärsiňmi?» (Matta 3:14). Ol Isanyň toba mätäç bolmadyk mukaddes adamdygyny bilmek üçin ýeterlik derejede tanaýardy. Ol Isanyň ruhy üstünligini hem ykrar etdi: «Meni Seniň suwa çümdürmegiň gerek.»
Isa jogap berende: «Indi şeýle bolsun; ähli dogrulygy ýerine ýetirmek üçin biziň muny etmegimiz dogrydyr,» Ýahýa razy boldy we Ony suwa çümdürdi, ondan soň asmanlar açyldy we Ruh kepderi ýaly inip Isanyň üstünde galdy, we Hudaý asmandan Onuň Öz söýgüli Ogludygyny yglan etdi (Matta 3:13-17).
Ýahýanyň Isanyň Mesihdigi barada öňünden bir yşaratynyň bolup-bolmandygyndan garamazdan, ol Hudaýyň Ogluny tanamak üçin oňa berlen alamatyň dolulygyna garaşdy. Bu biziň üçin gowy sapakdyr. Biz Hudaýyň ýolbaşçylygyny duýup bileris, ýöne Hudaýyň tassyklamagyna we Onuň Sözünden tassyklamaga garaşmalydyrys. Biz açyk aýanlykdan däl-de, impuls bilen gaty aňsat reaksiýa berýäris. Ýahýa öz ilkinji çagyryşyna – suw bilen suwa çümdürmäge (Ýahýa 1:33) – wepaly galdy, ýöne ol şol suwa çümdürilme arkaly Mesihiň açyk ediljekdigini bilmeýän bolmagy mümkin. Ol oňa berlen alamat üçin oýa galdy we ol gelende ony höwes bilen kabul etdi.
Şehit ölümi
Ýahýanyň karýerasy, ol Hirodyň doganynyň aýaly bilen bolan ahlaksyz gatnaşygy bilen ony kemsidip, Hirodyň gaharyny gazananda gutardy. Ýewreýleriň patyşasy hökmünde Hirot ahlak we Musa kanunlaryny has gowy berjaý etmeli bolmaly! Ýöne ol Ýahýany türmä basdy, şeýlelik bilen onuň jemgyýetçilik gullugyny gutardy.
Hirot özüni gyzykly öwrenme obýekti. Ol
Ýahýany öldürmek isledi, ýöne ol halkdan gorkýardy, sebäbi olar ony pygamber hasaplaýardylar (Matta 14:5). Ol Ýahýadan hem gorkýardy we ony goraýardy (Hirodiýanyň ony öldürmek isleginden), ony dogry we mukaddes adam hökmünde bilýärdi. Hirot Ýahýany eşideninde, gaty geň galdy; ýöne ol ony diňlemegi gowy görýärdi (Mark 6:20). Hirodyň islendik adamy öldürmäge güýji bardy, ýöne ol gapma-garşylykly we ynamsyz adamdy, hemişe köpçüligiň reaksiýasyndan gorkudan, bikanun söýýän aýalynyň gaharyndan we onuň Ýahýanyň kellesini talap etmeginden, we tans edýän gyza islendik zadyny bermek baradaky sözünden yza çekilse, deň-duşlarynyň tankydyndan ýaňa iki arada galýardy (Matta 14:6-12; Mark 6:21-29). Ýöne onuň Ýahýa bolan hormaty Ýahýanyň ahlak güýjüne şaýatlyk edýärdi.
Türmede oturan döwründe Ýahýa şübhelenmäge başlady. Ol Isany Mesih hökmünde yglan etmekde wepaly we batyrgaý bolupdy. Ýöne taryhda möhüm rol oýnap, soňra türmede unudylmak onuň ynamyny gaty gowşatdy. Ýahýa öz şägirtleriniň ikisini Isadan soramak üçin iberdi: «Sen geljek adammy, ýa-da başga birine garaşmalymy?»
Isa habarçylara şeýle diýdi,
Yza gaýdyň we Ýahýa eşiden we gören zatlaryňyzy habar beriň: Körler görýär, agsaklar ýöräýär, heýwere keselliler sagalýar, kerler eşidýär, ölüler direlýär, we garyplara hoş habar wagyz edilýär. Meniň sebäpli ýykylmaýan adam bagtlydyr (Matta 11:2-6; Luka 7:18-23) – ähli messianik alamatlar. Ýahýa adamdy, we biziň beýleki adamlara öwretjek köp sapaklary bar.
Habarçylar giden badyna, Isa Ýahýany öwüp, onuň «pygamberden hem artyk» we «aýallardan doglanlaryň arasynda Ýahýa Baptistden beýik hiç kim ýok» diýdi (Matta 11:7-15). Ahyrsoňy, möhüm zat, Isanyň biziň rolumyza berýän bahasy we Onuň razylygydyr. Ýahýada şol zatlar bardy, we bu ýeterlikdi.
Köp wagt geçmänkä, Ýahýa ýüregsiz, ahlaksyz Hirot tarapyndan, ony manipulyasiýa eden bikanun «aýalyny» köşeşdirmek üçin şehit edildi (Matta 14:1-12; Mark 6:14-29; Luka 9:7-9). Ýöne olar öz ýamanlyklary sebäpli ebedi jeza aldylar, we Ýahýa öz missiýasyna we Rebine wepalylygy üçin ebedi sylagyny aldy.
Missiýa ýerine ýetirildi
Ýahýa 10:40-42 Ýahýanyň netijeli gullugyna täsirli bir bellikdir:
Isa Iordanyň beýleki tarapyna, Ýahýanyň irki günlerde suwa çümdüren ýerine gaýdyp geldi. Ol ýerde galdy we köp adam Onuň ýanyna geldi. Olar şeýle diýdiler: ‘Ýahýa hiç haçan gudratly alamat görkezmese-de, Ýahýanyň bu Adam barada aýdan ähli zady hakykatdy.’ We şol ýerde köp adam Isa ynanýardy.
Ýahýanyň «ses» hökmündäki şaýatlygy, geljek Mesihiň şeýle bir aýdyň söz suratyny çekmekdi welin, Ol şahsyýet hökmünde peýda bolanda aňsatlyk bilen tanalýardy. Indi, Ýahýanyň ruhdan düşmeginden we ölüminden köp wagt geçenden soň, adamlar henizem Isanyň ýanyna gelýärler, sebäbi olar Ony Ýahýanyň wagyz eden ähli zatlarynyň açyk keşbi hökmünde görýärler! Ýahýa wepaly we netijeli şaýatdy. Biziň hemmämiz hem şeýle bolalyň.
