Ýeşuwanyň ýeňişleri
«Mensiz siz hiç zat edip bilmersiňiz.» —Ýahýa 15:5 NKJV
Birnäçe ajaýyp gudratlar arkaly Hudaý Öz halkyny Müsürde Faraonyň gözegçiliginden halas etdi. Hudaýyň maksady olary diňe azat etmek we Gyzyl deňziň beýleki tarapyna getirmek däl, eýsem olary ata-babalara wada eden ýurduna alyp gitmekdi (Müsürden çykyş 14–15). Müsürdäki ýerlerinden Hudaýyň berýän ýurduna gitmek 11 günde amala aşyrylyp bilnerdi (Kanun taglymaty 1:2), ýöne olara takmynan 40 ýyl gerek boldy.
Olar ýola çykandan gysga wagt soň, Ysraýylyň esasy üpjünçilikleri gutardy, ýöne Hudaý olaryň ähli zerurlyklaryny üpjün etdi we hatda olara dynç almaga-da mümkinçilik berdi (Müsürden çykyş 15:22-27). Bu arakesmeden soň, halk ýoluny dowam etdi, ýöne ýene-de iýmitleri gutardy. Olar nägile bolup başlanlarynda, Hudaý Öz merhemetinde olara gijelerine iýmek üçin et berdi (16:12-13). Bu bize Mesihyň parahatçylyk gurbany häsiýetine eýe bolan ýeke-täk gurbanyny ýatladýar, ony her bir arassa adam iýmäge rugsat berilýärdi. Soňra, ir säher bilen Hudaý olara gökden manna berdi (Müsürden çykyş 16). Ol gaýadan suw hem berdi (Müsürden çykyş 17:1-7). Hudaýyň wada edilen ýere gelýänçä, çölde eden bu gudratly üpjünçilikleri barada köp zat aýdyp bolar (1 Korinfliler 10:1-4; Ýeşuwa 5:12).
Emma, gaýadan suw alanlaryndan soň, amalekliler Ysraýyla hüjüm edip, olary ýok etmäge synanyşdylar. Musa Ýeşuwany söweşe ýolbaşçylyk etmäge goýdy, özi bolsa dagda Harun we Hur tarapyndan goldanylyp, doga etdi (Müsürden çykyş 17:10-12). Hudaý Ýeşuwa we onuň goşunyna ýeňiş berdi we Amalegiň ýadyny ýok etmäge kasam etdi, ýöne Ysraýyl hem öz paýyny ýerine ýetirmelidi (14-nji aýat; Kanun taglymaty 25:17-19). Musa gurbanlyk sypasyny gurmaga ýolbaşçylyk etdi we ony «Reb meniň baýdagymdyr» diýip atlandyrdy (Müsürden çykyş 17:15).
Mundan gysga wagt soň, Musa we Ýeşuwa Hudaý bilen Sina dagynda 40 gün boldular (Müsürden çykyş 24:13-18). Jülgede halk butparazlyga we ahlaksyzlyga ýüz urup, altyn göle sežde etdi (Müsürden çykyş 32). Ýeşuwanyň heniz Musanyň aýdyňlygy ýokdy (17-nji aýat), ýöne ol onuň wepaly hyzmatkäri bolup galdy we çadyrda Hudaýyň huzurynda boldy (33:11). Reb bu ýaş we wepaly ysraýyllyny geljekki wezipesine taýýarlaýardy: Öz halkyny wada edilen ýere alyp gitmek we ony eýelemek.
Ysraýyl Müsürden çykanyndan takmynan iki ýyl soň, Musa wada edilen ýeri gözlemek üçin her taýpadan bir adamdan 12 sany içaly iberdi. Efraim taýpasyndan «halas bolmak» diýen manyny berýän Hoşea ýokarda agzalan ýaş ýigitdi (Sanlar 13:8). Musa onuň adyny «Ýeşuwa» diýip üýtgetdi, bu «Reb halas bolmakdyr» diýen manyny berýär (16-njy aýat). Içalylar 40 günden soň gaýdyp geldiler, ýöne olaryň onusy Hudaýa iman etmediler we halkyň ýeri hiç haçan eýeläp bilmejekdigini aýtdylar (32-nji aýat).
Ýeşuwa amaleklileri ýeňeninde (Müsürden çykyş 17:8-16) Hudaýa ýolbaşçylyk we iman görkezdi. Indi ol, Ýahuda taýpasyndan Kaleb bilen bilelikde, Rebbe ynanmagyny dowam etdi. Beýle iman bolmasa, beýleki içalylar pitne turuzdylar we halkyň Müsüre gaýdyp gelmegini islediler (Sanlar 14:4). Bütin ýygnak Ýeşuwa we Kalebe garşy çykyp, olary daşlap öldürmegi maksat etdi.
Bu kyn pursatda Hudaýyň şöhraty ýygnak çadyrynda hemmelere göründi (10-njy aýat). Musa Rebbe ýalbardy we Ondan halky bagyşlamagyny sorady, Ol hem bagyşlady (13-20-nji aýatlar). Emma, Öz dogrulygynda we mukaddesliginde, Reb pitneçileriň – ähli köne nesliň – ýykyljakdygyna kasam etdi. Ol 20 ýaşly ýa-da ondan kiçi bolanlaryň Ýeşuwa we Kaleb bilen ýere girjekdigini wada etdi (26-38-nji aýatlar). On sany imansyz içaly gyrgynçylykdan ölenlerinden soň (36-37-nji aýatlar), halk Musanyň görkezmelerine garşy çykyp, ýere girmäge synanyşanda ýene bir pitne boldy, ýöne olar ýeňildi (40-45-nji aýatlar).
Şeýle-de bolsa, Hudaý Öz halky we wada edilen ýer üçin niýetlerini ýene bir gezek tassyklady. Ol Musa olaryň Hudaýyň şöhraty üçin näme etmelidigini aýtdy (Sanlar 15; Kanun taglymaty 26-ny hem serediň). Bu zatlaryň biziň öwrenmegimiz üçin – bizi duýdurmak, öwretmek we ýol görkezmek üçin ýazylandygyny ýatda saklaň (1 Korinfliler 10:6-13). Şeýle hem, Hudaýyň Ýeşuwa beren ruhlandyrmasyny ýüregimize alalyň: «Güýçli we batyr bol; gorkma, ýa-da ruhdan düşme, çünki Reb Hudaýyň sen nirä gitseň hem seniň bilendir» (Ýeşuwa 1:9). Ol Musa Ysraýyla Ýeşuwanyň ýeri eýelemekde Ysraýyla ýolbaşçylyk etmelidigini habar bermegini aýtdy (Sanlar 27:15-23).
Kaleb we Ýeşuwa ýeňijilerdi
Ýeňiji bolmak näme manyny berýär? Bu Hudaýyň bähbitlerine doly wepaly bolmagy, ägirt uly päsgelçiliklere ýa-da garşylyklara garamazdan, Oňa boýun bolmaga we hormat goýmaga çalyşmagy, hemişe Oňa bil baglamagy aňladýar. Munuň arkaly biz öwrenýäris we ösýäris, Rebimize has ýakynlaşýarys. Täze Äht baradaky düşünjämiz bilen, Reb biziň nähili kynçylyklara duş gelsek-de, Oňa eýermegimizi garaşýar. Bu kontekstde biz ilki Reb Isa barada (Matta 11:29), soňra Onuň şägirtleri we köp köne ähtdäki imanlylar barada öwrenýäris (Ýewreýler 11-i göz öňüne getiriň).
«Ýeňiji» «basyp almak» sözi bilen baglanyşykly bolup, bize bir söweşi ýa-da bir zady eýelemek üçin bolan söweşi ýatladýar. Mukaddes Ýazgylar her bir imanlynyň Reb tarapyndan ulanylmak üçin ýeňiji bolmalydygyny görkezýär. Amalekliler bilen söweşde, Ýeşuwa Hudaýyň halkyny uly ýeňişe alyp giden hakyky ýeňijidi.
Musanyň ölüminden soň, Hudaý Ýeşuwa ýere girmegini aýtdy (Ýeşuwa 1:1-2). Ol onuň serhetlerini beýan etdi we Öz halky bilen bolmagy wada etdi (3-7-nji aýatlar). Ýeşuwa Hudaýyň sözüne boýun boldy (8-9-njy aýatlar) we ähli ýolbaşçylara, şol sanda gündogardaky iki ýarym taýpanyň ýolbaşçylaryna-da Onuň görkezmelerine eýermegi aýtdy, olar hem muny etmäge wada berdiler (10-18-nji aýatlar). Bu zatlar bize şu günki gün üçin köp praktiki sapaklar berýär.
Içalylar we Rahab
Ýerihonyň berk galasy bardy we ol bütin ýurt üçin päsgelçilik bolup hyzmat edýärdi. Onuň ýaşaýjylary öz patyşasynyň doly gözegçiligindedi we adam gurbanlyklaryny talap edýän gorkunç hudaýlaryna gulçulykdady. Rahab bu butparazlyk ulgamynyň bir bölegidi. Taryhçylar bize ol ýerde köp gorkunç zatlaryň edilendigini, ählisiniň Şeýtanyň gözegçiliginde bolandygyny aýdýarlar.
Rahab uzak ýol geçen we Kanaan girmäge taýyn bolan öňki gullaryň bir milleti barada eşitdi, hatda bu mümkin däl ýaly görünse-de. Özüniň gulçulykda bolandygyny we azat bolmaga arzuw edýändigini bilip, ol bu halk bilen özüni birleşdirdi, bu Hudaýyň onda başlan bir işini aňladýar.
Ýeşuwa iki içaly iberende, Hudaý olary onuň ýanyna alyp gitdi, ol hem olary kabul etdi, olaryň halky barada has köp eşitmek isledi. Rahab içalylary Ýerihonyň patyşasyndan gizledi we gorady. Imany sebäpli, geljekki çozuşda Ýerihonyň ýok ediljek wagtynda oňa gorag kepillendirildi (Ýeşuwa 2-ni okaň). Ol şol içalylary iman bilen kabul etdi (Ýewreýler 11:31) we olaryň oňa howpsuzlyk kasamyndan soň, ol iman bilen olary goýberdi (Ýakup 2:25). Iki içaly Ýeşuwanyň ýanyna gaýdyp geldi we gören zatlaryna esaslanyp, Hudaýyň ýeri we halky Ysraýylyň eline berendigini aýtdylar (Ýeşuwa 2:23-24).
Iordany geçmek
Ysraýyl Iordany nädip geçip bilerdi? Lewi ruhanylarynyň aýaklary Iordana degýän pursaty, suw akmagyny bes etdi. Derýa joşup duran bolsa-da, Ysraýyl gury ýerden geçdi (3:3-17)! Iordanyň günbataryndaky patyşalar bu ynanmazlyk wakalary barada eşitdiler we ruhdan düşdüler, Ysraýyldan gaty gorkdular (5:1). Emma, olar Rahab ýaly toba etmediler we iman etmediler.
Hudaýyň görkezmesi boýunça, derýanyň düýbünden 12 sany uly daş alyndy we geljekki nesiller üçin ýadygärlik hökmünde garşy tarapa goýuldy (4:5-8,20-24). Ol ýerde Gilgalda Müsüriň täsiri aýryljakdy (5:9), ýöne şol wagt Ýeşuwa derýa ruhanylaryň aýaklary duran ýere 12 daş goýdurtdy, halk bolsa geçipdi (4:9). Bu daşlar biziň hem, iman edip, Mesih bilen suwda çokundyrylyp, Onuň bilen, beýik direlen Ýeňiji bilen birleşdirilendigimizi aňladýar (Koloseliler 2:11-15).
Boýun egýän halk
Bu pursatda Hudaý Ýeşuwa ysraýylly erkekleri sünnet etdirmegi we olaryň sagalmagyna garaşmagy tabşyrdy (Ýeşuwa 5:2-8). Adam nukdaýnazaryndan bu many bermeýärdi, sebäbi azyndan birnäçe gün olaryň ýagdaýy olary gowşak edýärdi – söweşmäge ukyply däldi. Duşman bu jikme-jiklikleri bilmeýärdi, çünki Hudaý Öz halkyny goraýardy. Olaryň sünnet edilmegi teniň bir gyra goýulmagyny aňladýar, bu biziň üçin möhüm sapakdyr (9-10-njy aýatlar; Filipililer 3:3-i serediň). Bu Ysraýylyň ýere öz güýji bilen däl-de, diňe Hudaýyň kömegi bilen girjekdigini aňladýar.
Degişli wagtda olar Pasah baýramyny bellediler. Pawlus onuň biziň üçin möhüm manysyny düşündirdi (1 Korinfliler 5:7-8-i serediň). Olar ilkinji gezek ýurduň miwesinden, hiç hili hamyrmaýasyz iýdiler, bu iýmitiň hiç hili zaýalaýjy täsirinden azatdygyny aňladýar (Ýeşuwa 5:10-12). Şol gün Ýeşuwa Rebbe Rebbiniň goşunynyň ýolbaşçysy hökmünde duşdy we Oňa sežde etdi (13-15-nji aýatlar). Biz Ýeşuwanyň mysalyna eýereliň.
Ilkinji ýeňiş – Ýerihonyň basylyp alynmagy
Ýeşuwa 6-njy bapda Hudaýyň sandygynyň Ýerihonyň daşyndan 13 gezek göterilişi barada ajaýyp hekaýa beýan edilýär, halk bolsa doly dymypdy. Ýeşuwa ruhanylara surnaýlaryny çalmagy üçin yşarat berende (6:16), halk gaty ses bilen gygyrmalydy. Soňra, uly gudrat boldy – Ýerihonyň berk diwary ýykyldy (20-nji aýat).
Diwaryň diňe Rahabyň öýüniň aşagyndaky bölegi dik galdy – ýene bir uly gudrat! Ol öz ýakyn garyndaşlaryny içalylaryň görkezmesi boýunça diwardaky ýerine getirdi. Onuň bilen bilelikde, olar ýeke-täk diri galanlardy (25-nji aýat). Bu jikme-jiklikler Hudaýyň beýik ýeňşini beýan edýär we Onuň ägirt uly güýjüni görkezýär. Ýerihonyň ýykylmagy Ýeşuwa wada edilen ýerde hiç hili ýeňiş gazanmanka boldy. Duşmanyň uly berkitmesi ýok edildi we Hudaýyň halky indi bütin ýeri eýelemäge azatdy.
Gaty soň bolan zatlary göz öňüne getireliň. Şeýtanyň Hudaýa garşy duşmançylykly garşylygynyň berkitmesi Mesih dünýä gelenden başlap, haça çenli dowam etdi. Isanyň ýeňişinden soň, Şeýtan dürli ýollar bilen garşylyk görkezdi. Gowşaklykda, ýöne hiç haçan ýeňilmän, we haçdaky akylalmaz yzgytsyz azaplar arkaly, Reb Isa doly ýeňiş gazandy (Koloseliler 2:14-15). Ol Öz ýeňşini bir söz bilen, gaty ses bilen tassyklady: tetelestai, bu «tamamlandy» ýa-da «doly tölenildi» diýen manyny berýär. Soňra Ol başyny goýup bildi (Ýahýa 19:30), muny öň hiç haçan edip bilmeýärdi (Matta 8:20).
Hemişe ýeňiji bolup, Ol ölümden ýa-da zaýalanmadan täsir alyp bilmedi, ýa-da zaýalanmany görmedi – hatda Arimateýaly Ýusubyň täze, arassa we päk gabyrynda-da (Zebur 16:10). Hudaý duşmanyň niýetlerini ýok etdi we köp utanç we hormatsyzlyk çeken Öz Ogluna hormat goýdy (Işaýa 53:9).
Isa Öz direlişi arkaly Öz doly ýeňşini görkezdi. Hiç kim Öz güýji bilen ölüm dünýäsinden çykyp bilmändi. Bu gaýtalanmaz, haçdaky iş hem gaýtalanmaz, çünki bu onuň ýeterlik bolmandygyny aňladardy. Petrus Hudaýyň Ony ölülerden direldendigini agzap geçdi (Resullar 2:32), bu garşylyk däl. Reb Isa göge galdy, Hudaý Ony Öz sag elinde beýgeltdi. Ol ýerden Mukaddes Ruh iberildi we döküldi (33-nji aýat). Hudaýa şükür!
Ýeňijiler, boýun egmek we öz-özüňi höküm etmek
Ýeňiji bolmak üçin gowy tälim we Rebbe hemişe bil baglamak zerurdyr, ýöne bu ähli zat däl. Ýeşuwanyň ýeňişlerinden we üstünliklerinden soň, adam nukdaýnazaryndan, ol käwagt şu günki gün aýdylyşy ýaly, «başardym» diýip pikir eden bolmagy mümkin. Aslynda, Ýerihonyň ýykylmagyndan soň halk özüne aşa ynamly boldy we aralarynda agyr günäniň edilendigini bilmedi. Akan Hudaýa bagyşlanan zatlardan ogurlapdy, bu bolsa ähli halky günäkär etdi (7:1,11). Bu Ysraýylyň kiçijik Ai şäherine hüjüm edenlerinde ýeňilmegine sebäp boldy (4-5-nji aýatlar).
Ilki bilen, Ýeşuwanyň Ai-ni gözlemek üçin iberen içalylary duşmanyň güýjüni pes hasapladylar. Soňra, Ýeşuwa diňe takmynan 3,000 esger iberdi, olar teniň aýrylan Gilgaldan däl-de, Ýerihodan (2-nji aýat) çykdylar, Rebbiniň açyk buýrugy bolmazdan. Ýeşuwa Ai-ge hüjüm etmegi karar edeninde, sandyk agzalmaýar, holbuki ol Ýerihonyň gabawynda gaty möhümdi. Ysraýyl Ai-ge ilkinji gezek hüjüm edeninde, Ýeşuwanyň 36 esgeri öldürildi, bu bolsa halkyň ýüreklerini eretdi (5-nji aýat).
Ýeşuwa soňra özüni ýaşulular bilen bilelikde halkyň we Hudaýyň öňünde peseltdi (6-njy aýat). Ýeşuwa Hudaýa doga edeninden soň (7-9-njy aýatlar), Reb Ysraýylyň günä edendigini yglan etdi: bir adam diňe Oňa degişli bolan zatlardan ogurlapdy we ýalan sözläpdi, bütin milleti günäkär edipdi. Bu olaryň duşmana garşy durup bilmezligine sebäp boldy (11-13-nji aýatlar).
Reb Ýeşuwa näme etmelidigini tabşyrdy (14-15-nji aýatlar), we ertesi säher Ol ähli halka aralarynda günä eden we ählisini günäkär eden adamy görkezdi. Akan, açyklandan soň, günälerini boýun aldy (16-21-nji aýatlar), ýöne indi onuň günäsine gatan maşgalasy üçin hem gaty giçdi. Bu bap öz-özüňe ynamlylyk ýerine, pespälligiň öz-özüňi höküm etmek, günäkär hereketleri we höwesleri höküm etmek we boýun almak bilen zerurdygyny görkezýär. Başgaça, biz hakyky ýeňijiler bolup bilmeris.
Ikinji ýeňiş – Ai
Ai-ni basyp almakdaky ilkinji şowsuzlyk Hudaýyň kämil ýollarynyň bir bölegidi, çünki Ol Ysraýyly üstünlikli hüjüme alyp gitmezden ozal ýamanlyk höküm edilmelidi. Ilki bilen, günäkär Akan we onuň günäkär maşgalasy öldürilmelidi, bu «kynçylyk» manyny berýän Ahor jülgesinde boldy (Ýeşuwa 7:24,26). Soňra, iki pygamber bu höküm ýerine salgylanyp, Hudaýyň kynçylygy bereketlere öwürjekdigini pygamberlik etdiler: «umyt gapysy» (Hoşea 2:15), we «Ahor jülgesi Meni gözlän halkym üçin sürüler ýatýan ýer» (Işaýa 65:10). Iki pygamber hem kynçylykly geçmişi geljekki müňýyllyk bereketler bilen baglanyşdyrdy.
Şol wagtda, ähli hakyky mesihçiler ähli ruhy, ebedi, gök bereketler bilen berekedlenýärler (Efesliler 1:3). Bular Ysraýylyň geljekki müňýyllyk bereketlerinden üstündir. Hudaý Ýeşuwa Ai-ge garşy doly ýeňiş wada etdi we oňa yzarlamak üçin takyk görkezmeler berdi (Ýeşuwa 8:1-2).
Şeýtan bilen Hudaýyň arasyndaky söweşiň ähmiýeti sebäpli, Ýerihonyň bütin şäheri we töweregi Hudaýa bagyşlanypdy. Ol Rahab we onuň maşgalasyndan başga (6:17) gadagan edildi – Hudaý üçin aýryldy, el degmezdi. Ai meselesinde, kontekst başgaçady, çünki bu Ysraýylyň Hudaýyň beren ýerini eýelemek üçin özleri söweşmeli bolan söweşidi. Şonuň üçin Ysraýylyň esgerlerine söweş ýeňilenden soň ähli zady olja hökmünde almaga rugsat berildi (8:2).
Reb tabşyran ýaly, Ýeşuwa gijesine şähere garşy saýlama esgerlerden ybarat bukuda duran goşun goýdy, özi bolsa goşunyň galan bölegi bilen çykyp, olaryň bilen gijesini geçirdi. Meýilnama Ai-ge säher bilen hüjüm etmekdi, we Ysraýyl Ai-niň esgerleriniň öňünden gaçardy (3-6-njy aýatlar), edil öňki hüjümde bolşy ýaly (7:4-5). Dogry pursatda Hudaý Ýeşuwa elini naýza bilen şähere uzatmagyny aýdardy (8:18), bu bukuda duranlara Ai-ge hüjüm etmek üçin galmagy yşarat ederdi, Ai-niň esgerleri bolsa gaçýan ysraýyllylary yzarlardy. Ýeşuwa yşarat berende, bukuda duranlar galdylar, Ai-ge girdiler we ony basyp aldylar, we ony ýakdylar (19-njy aýat). Ysraýyl yzarlap gelýänlere garşy öwrüldi we şäheri basyp alan esgerler hüjüme goşulmak üçin çykdylar (21-22-nji aýatlar). Iki tarapdan hüjüm edilende, Ai-niň ähli esgerleri söweşde heläk boldular, Ýeşuwa bolsa naýzany uzadyp durdy (18-26-njy aýatlar). Bu soňky nokat bize Musanyň dagyň üstünde doga edişini, Harun we Hur tarapyndan goldanylyp, Ýeşuwa aşakda amalekliler bilen söweşýän wagtyny ýatladýar (Müsürden çykyş 17:8-13). Iki ýagdaýda-da, Ysraýylyň ýeňşi Rebbiniň merhemetli gatyşmagyna baglydy.
Ai-niň mallary we oljasy talandy, şäher bolsa harabalyga öwrüldi (Ýeşuwa 8:27-28). Olar Ai-niň patyşasyny agaja asdylar, ýöne gün ýaşanda onuň jesedini ondan aldylar, edil Hudaýyň Musa arkaly tabşyran ýaly. Soňra olar jesediň üstüne daşlardan ybarat bir depelik goýdular, bu Ysraýylyň ýeňşiniň şaýatlygy hökmünde (29-njy aýat). Rebbe hormat goýmak üçin, Ýeşuwa Ebal dagynda (30-njy aýat), Gerezim dagynyň garşysyndaky nälet dagynda gurbanlyk sypasyny gurdy, edil Musa ýere ýetmezden ozal öwreden ýaly (Kanun taglymaty 11:29-32).
Üçünji ýeňiş – Gibeonyň aldawy we boýun egmegi
Ikinji ýeňişde Ysraýylda Akan günäsi sebäpli şowsuzlyk boldy. Indi başga bir şowsuzlyk boldy, duşmanyň ýiti aldawy Ysraýyly duzaga düşürdi. Biz bu aldawy buthana taryhyndaky ösüşler bilen deňeşdirip bileris, Rebbiniň Pergamosa beren habarynda ýalan pygamber Balaamyň Balak patyşa ysraýyllylary nädip duzaga düşürmelidigini görkezişi ýaly (Ylham 2:12-17-ni serediň).
Wada edilen ýerde amorit we kanaan patyşalary gaty gorkdular (Ýeşuwa 5:1), ýöne olar Ýeşuwanyň söweş meýilnamasyna garşy durmak üçin ussatlyk bilen düzülen aldaw arkaly birleşdiler (9:3-15). Edil How ene ýylan tarapyndan aldanan ýaly (Barlyk 3:1-6), Ysraýyl hem duşmanyň hileleri bilen aldanan boldy. Mukaddes Ýazgylar şeýle diýýär: «Ysraýylly erkekler käbir iýmitleri aldylar; ýöne olar Rebbiden maslahat soramadylar. Şeýlelik bilen Ýeşuwa olar bilen parahatçylyk baglaşdy we olaryň ýaşamagyna rugsat bermek üçin olar bilen äht baglaşdy; we ýygnagyň ýolbaşçylary olara kasam etdiler» (Ýeşuwa 9:14-15). Ysraýyl ertesi aldawy bilende, halk öz ýolbaşçylaryna garşy nägile boldy, olar hem dogry aýtdylar, olar eden kasamyny ýatyryp bilmeýärdiler. Patyşalaryň halky, Gibeonlular bolsa, «gullar – Hudaýyň öýi üçin odunçylar we suw daşaýjylar» bolardylar (23-nji aýat).
Dördünji ýeňiş – Günorta patyşalaryň birleşmesi ýeňildi
Ýeşuwa ilki Gibeonlular tarapyndan aldanandygy sebäpli şowsuzlyga uçrady, ýöne Hudaý Gibeonyň Ysraýyla boýun egmegine ýolbaşçylyk etdi. Bu kanaan patyşalarynyň Gibeona garşy birleşmegine sebäp boldy. Hudaý bu ýüze çykan çaknyşygy bu günorta milletleriň ählisini ýok etmek üçin ulandy.
Ýeşuwa 10-njy bapda Ysraýylyň şol patyşalar bilen ägirt uly söweşi we Hudaýyň Ysraýyla beren ýeňşi beýan edilýär. Bu täsirli bap bolup, Ýeşuwanyň Ysraýylyň duşmanlaryny yzarlamagyny dowam etdirmegi üçin güneşiň we aýyň durmagyny çagyryşyny öz içine alýar. Şol patyşalar ýesir alyndy we heläk boldular, «çünki Ysraýylyň Reb Hudaýy Ysraýyl üçin söweşdi» (42-nji aýat). Ýeşuwa we ähli Ysraýyl soňra Gilgaldaky düşelgä gaýdyp geldiler, bu ýer teniň bir gyra goýulmagyny aňladýar. Ol ýerde olar diňe Rebbe bil baglamagy öwrendiler. Biz hemişe Oňa bil baglamalydyrys – her bir (ruhy) söweşden öň we Rebbiniň merhemetinde bize berýän her bir ýeňişden soň.
Bäşinji ýeňiş – Demirgazyk birleşmesi ýeňildi
Gibeona hüjüm eden günorta patyşalaryň birleşmesine garşy söweş, Ysraýyl bilen parahatçylyk baglaşandygy sebäpli, wada edilen ýeriň bütin günorta böleginiň basylyp alynmagyna getirdi. Bu şeýle hem indiki uly söweşi, ýagny Kanaanyň demirgazyk böleginiň patyşalaryna garşy söweşi (Ýeşuwa 11–12) döretdi, olar Ysraýyla garşy birleşdiler. Reb Ýeşuwa bu demirgazyk birleşmesine birden hüjüm etmegi tabşyrdy we Ol olary Ysraýylyň eline berdi. Şol ýeňişden soň, olar demirgazyk birleşmesiniň esasy berkitmesi bolan Hazory ýok etdiler (11:10-11). Beýleki şäherler bitewi saklandy (13-nji aýat), hatda halk özlerini gaty gatan bolsa-da we şonuň üçin ýeňildi (20-nji aýat).
Jemleýji sözler
Hudaýyň Sözünde aşakdaky üç zat nygtalýar. Birinjiden, Ýeşuwa Rebbiniň Musa tabşyran ähli zatlaryny ýerine ýetirdi (15-nji aýat). Ikinjiden, Öz ahlak dolandyryşynda, Reb şol patyşalary we olaryň halkyny gaty gatatdy (20-nji aýat; 5:1-i serediň). Ýeşuwa Hudaýyň olaryň üstündäki hökümini ýerine ýetirdi. Üçünjiden, Ysraýylyň gazanan söweşleri Hudaýyň halky üçin hakyky dynç alyşa getirdi, çünki olar Hudaýyň beren ýerinde ýaşap we ol ýerde ýaşamagyň lezzetini alyp bildiler (23-nji aýat). Biziň üçin ruhy sapak, Hudaýyň bize beren gök bereketlerini (Efesliler 1:3) eýelemek we olardan, aýratynlykda we bilelikde lezzet almakdyr. Şeýle etmek bilen, biz miwe berýäris we ony Reb Isa Mesihe we Hudaýymyza we Atamyza sežde we hormat bilen getirýäris (Ýewreýler 13:15).
Ýeşuwanyň Iordanyň günbataryndaky ýerleriň böleklerini eýelemegi, Musanyň iki ýarym taýpa beren Iordanyň gündogaryndaky bölekleri bilen baglanyşyklydyr (Ýeşuwa 12:6). Bu möhümdir, çünki biz iki dünýäni hem eýelemelidiris. Iordanyň günbataryndaky zatlar Mesihdäki ebedi, ruhy we gök bereketlerimizi görkezýär, Iordanyň gündogaryndaky zatlar bolsa Hudaýyň elinden alýan wagtlaýyn ýer bereketlerimizi aňladýar. Biz iki dünýäni hem Hudaýyň hormaty üçin we öz bähbidimiz üçin eýelemelidiris, çünki Ol bizi olar bilen berekedleýär.
Ýeşuwa 12-niň galan bölegi Ysraýylyň we Ýeşuwanyň ýeňen 31 patyşasyny sanap geçýär. Kitap Ýeşuwa barada iki täsirli bap bilen tamamlanýar, ilki Ysraýylyň ýaşulularyna, soňra ähli halka ýüzlenip, ölüminden öň olary duýdurýar.
Hakykatdan-da, Onsuz biz hiç zat edip bilmeris!
AÝAKY BELLEGI
- «Hyzmatkär» üçin ýewreý sözi ýüz gezek duş gelýär we adatça uly adama hyzmat edýän, gowy alada edýän adamy aňladýar. Mysal üçin: Ýusubyň Müsürde hyzmat edişi (Barlyk 39:4, 40:4); Ýeşuwanyň Musa hyzmat edişi (Müsürden çykyş 24:13, 33:11; Sanlar 11:28; Ýeşuwa 1:1); ruhanylaryň Hudaýa hyzmat edişi (Müsürden çykyş 39:1,26,41); lewilileriň ruhanylara hyzmat edişi (Sanlar 1:50, 3:6; Kanun taglymaty 10:8); Samueliň Eli-ge hyzmat edişi (1 Samuel 2:11,18, 3:1); Abişagyň Dawut patyşa hyzmat edişi (1 Patyşalar 1:4,15); Elişanyň Ylýasa hyzmat edişi (1 Patyşalar 19:21) we başga-da köp ýagdaýlar.
