Isanyň imanlylar üçin Baş Ruhany dogasynyň esasy temalary

GIRIŞ

Bu doga Mukaddes Ýazgylardaky ähli dogalaryň arasynda özboluşlydyr we hristian imanlylary üçin gaty aýratyn ähmiýete eýedir. Ol Ýahýa 13-16-njy baplardaky Ýokarky Otagdaky söhbetdeşlikden derrew soň aýdyldy, Ýahýa 17-nji babyň açylyş sözlerinde aýdylyşy ýaly: «Isa bu sözleri aýdanda» (1-nji aýat ESV). Ýahuda Iskariot Pasga ýygnanyşygyndan gidensoň, Reb Isa galan on bir resula Özüniň gidýändigini düşündirdi. Ol Atasynyň ýanyna gaýdyp barýarka, olar dünýäde galmaly bolardylar. Bu habar olary biynjalyk etdi. Ýöne Ol Mukaddes Ruh barada beren maglumatlary we bu täze ýagdaýlarda nädip ýaşamaly bolandyklary baradaky görkezmeleri olary köşeşdirdi. Reb Isa Öz gürrüňini olaryň üçin doga etmek bilen tamamlady, bu Onuň hakykatdanam alada edýändigini görkezdi. Şonuň üçin bu özboluşly doga köplenç «Baş Ruhanynyň Şefagat Dogasy» diýlip atlandyrylýar.

Hudaý Ogly hökmünde, Hudaý Ata bilen deň bolan Reb Isa, doga edeninde hemişe1 Atasyndan sorardy. Ýahýa 17-de ýazylan dogasynda biz şonuň üçin görýäris:

• Ogly Özü üçin sorady (1-5-nji aýatlar).
• Ogly resullar üçin sorady (6-19-njy aýatlar).
• Ogly ähli hristian imanlylar üçin sorady (20-26-njy aýatlar).

Bu seriýanyň beýleki üç makalasy bu bölümleri göz öňünde tutar. Emma, girişimizde biz bu dogadaky käbir görnükli temalara serederis.

Ata

Onuň dogasynda iki gezek agzalan Ata ady (17:11-12), Rebiň Ýahýa 13-17-de şägirtleriniň Hudaý bilen täze gatnaşygy baradaky taglymatynyň esasy temasydyr. Ata açmak bilen, Hudaýyň Atanyň we Ogulynyň ýaşaýan ebedi gatnaşygy şägirtlere mälim edildi.

Mukaddes Ýazgylardaky adamyň ady şol adamyň häsiýetini2 suratlandyrýar, ýöne Hudaýyň adamyň ady Onuň Öz Barlygynda kimdigini suratlandyrýar. Isa Mesih Ogly arkaly, Hudaý indi Öz tebigatynda hakykatdanam kimdigi bilen tanalýar: «Hudaý söýgüdir» (1 Ýahýa 4:16). «Atanyň göwsünde bolan ýeke-täk Ogly, Ol Ony [doly] yglan etdi» (Ýahýa 1:18 NKJV).

Reb Isa dogasynda Atasyna alty gezek gönüden-göni ýüzlendi:

• «Ata» (1,21,24-nji aýatlar) – Ogly hökmünde, Ol Atasyna Onuň bilen ebedi gatnaşygynyň ýakynlygynda we mähirliliginde gönüden-göni gürledi.
• «Eý, Ata» (5-nji aýat) ýa-da «Sen Ata» (JND) – Ol Hudaýyň içinde Öz deňi hökmünde Atasyna nygtap gürledi.
• «Mukaddes Ata» (11-nji aýat ESV) – Ol resullaryň mukaddes däl we günäkär dünýäden çagyrylandygyny bilýärdi, ýöne olar bu dünýäde biziň şu günki ýaly ýaşamagyny dowam etdirmelidiler. Mukaddesler hökmünde, ähli imanlylar dünýäden amaly taýdan aýry bolmaly.
• «Dogry Ata» (25-nji aýat) – Onuň dünýä baradaky bahasy, onuň Ata we Özüne bolan gatnaşygynda dogry däldigidi (seret 15:21-25).

Söýgi

Ata adynyň açylyşy, Atanyň we Ogulynyň ylahy gatnaşygyna mahsus bolan ebedi söýginiň hakykatyny öz içine alýar. Ogly Atasyna Öz deňi hökmünde gürläp biler, sebäbi Ol ebedi Atanyň göwsünde ýaşaýar ýa-da galýar (1:18). Onuň dogasy, bu şol bir bagtlylyk we mähirlilik ýakynlygy – Onuň başdan geçirýän we lezzet alýan Atanyň söýgüsi – Onuň halkynyň ebedi paýydygyny açmak bilen ýokary derejä ýetdi (17:26). Atanyň dünýäniň düýbi tutulmazdan öň Oňa bolan söýgüsi hem, olaryň Özüniň bolan ýerinde Onuň bilen bolmagyny soramaga mümkinçilik beren sebäbidir (24-nji aýat).

Bermek, Berdi we Berlen

Imanlylar Hudaýyň bermeginiň Onuň söýgüsiniň hereketidigini bilýärler. «Çünki Hudaý dünýäni şeýle söýdi, Ol Öz ýeke-täk Ogluny berdi, şonda Oňa iman eden her kim heläk bolmaz, ebedi ýaşaýşa eýe bolar» (3:16). Bu pikir Ýahýa 17-de 17 gezek beýan edilýär:

• Ata Öz Ogluna berýär, sebäbi Ol Ony ebedi söýýär we Oňa beren ähli zatlaryna ynanýar (2,4,6-9,11-12,22,24-nji aýatlar).
• Ogly Öz yzyna eýerijilerine köp zat berýär, sebäbi Ata olary Oňa sowgat etdi (2,8,22-nji aýatlar).

Ata tarapyndan Ogluna berlenler

Ýahýa Öz hoş habarynda we dürli ýollar bilen Rebe iman eden adamlary suratlandyrdy. Hakyky Nura iman etmek bilen olar «Hudaýyň çagalarydyr», olar ylahy dogluş arkaly Onuň maşgalasynyň bir bölegi boldular (1:12-13). Ýahýa 6:37 olary «Atanyň Maňa beren ähli zatlary» diýip kesgitleýär. 39-40, 44-45 we 54-nji aýatlarda imanlylaryň ebedi howpsuzlygy kepillendirilýär. Ogly bu hakykaty 10-njy bapda olary «Özüminki» (14-nji aýat) we «Meniň goýunlarym» (27-nji aýat) diýip atlandyranda ýene-de nygtady. Şeýle hem iki esse howpsuzlyk bar, çünki olar Atasyna we Özüne degişlidir (28-30-njy aýatlar). Ýokarky Otagdaky söhbetdeşligiň başlangyjynda ulanylan termin «Özüninki»-dir. Ýöne Ýahýa 17:6-daky ylahy söýginiň dem alyşlarynda, Ogly Atasyna olaryň Atasynyň dünýäden Oňa beren adamlary3dygyny aýtdy. Biz olaryň Atanyň ebedi maksadyna görä we Onuň hökümdarlyk saýlamasy we merhemeti bilen Atanyň emlägidi diýip bileris.

Ýahýa 3:35 we 5:20 «Atanyň Ogluny söýýändigini» ebedi hakykaty yglan edýär. Ýöne bu ebedi gatnaşyk baradaky haýran galdyryjy hakykat, Atanyň imanlylary Öz Ogluna bolan söýgüsini görkezmek üçin laýyk sowgat hasaplaýandygydyr! Ogly bizi Atasyndan aýratyn söýgi sowgady hökmünde gymmat saýýar, bu «Sen olary Maňa berdiň» (17:2,6,9,24) we «olar Seniňkidi» (6-njy aýat) sözleriniň gaýtalanmagynda görünýär. 9-10-njy aýatlaryň haýran galdyryjy gaýtalanmasyna üns beriň: «Çünki olar Seniňkidir. Meniň ähli zatlarym Seniňkidir, we Seniňki Meniňkidir, we men olarda şöhratlanyldym.» Mundan başga-da, Ol olaryň Özüni ret eden dünýäde Özüniň şöhratlanylmagynyň serişdesi boljakdygyny öňe sürdi.

Ogly dünýäde olar bilen bolanda resullara aýratyn alada etdi. Ol, Iberilen, olara Atanyň adyny mälim etdi (26-njy aýat). Hudaý Atanyň hakyky tebigaty olaryň Halypasynyň işlerinde görüldi (4-nji aýat) we Onuň sözleri bilen yglan edildi (8,26-njy aýatlar). Olar Atanyň sözüni sakladylar we gymmat saýdylar (6-njy aýat). Ogly olara Atanyň islegini düşündirdi (8,14-nji aýatlar). Olar Atanyň Oglunyň eýe bolan ähli zatlarynyň çeşmesidigini hem düşündiler (7-nji aýat) we Onuň Atanyň huzuryndan gelendigine ynanýardylar (8-nji aýat).

20-nji aýatda Reb resullary we olaryň şaýatlygy netijesinde Oňa iman etjek her bir adamy bir topara jemledi. Pentikostdan raptura çenli ähli hristian maşgalasy «Özüninki»-dir. Ýahýanyň birinji baby Özüniň adyna iman etmek bilen Hudaýyň maşgalasynyň bir bölegi bolan ähli adamlary suratlandyrýar (11-13-nji aýatlar). Olar «Onuň doganlarydyr». Ýahýa 13:1-iň «Dünýäde bolan Özüninkileri söýüp, Ol olary soňuna çenli söýdi»4 diýip tassyklamagy geň däl. Onuň olara bolan söýgüsi soňuna çenli ýa-da iň soňuna çenli dowam edýär – bu ýerdäki durmuşdaky ähli zatlardan we ebedilige çenli!

Dünýä

Ýahýa 17-de «dünýä» 19 gezek duş gelýär, bu Rebiň onuň imanlylar üçin döredjek howplaryndan habardarlygyny nygtaýar. Rebiň aladasy 11, 14 we 15-nji aýatlarda görkezilýär, şonuň üçin Ol Öz «Mukaddes Atasyna» (11-nji aýat) ýüzlendi.

Käwagt Ýahýanyň hoş habarynda, mysal üçin 1:9-10-da, «dünýä» biziň ýaşaýan Ýer planetasyny aňladýar. 10-njy aýatdaky «dünýä» sözüniň ikinji ulanylyşy, Ýahýa 3:16-nyň hem görkezişi ýaly, açyk-aýdyň ýerde ýaşaýan adamlary aňladýar. Emma, 13-17-nji baplardaky «dünýä» sözüniň ulanylyşy diňe adamlardan has köp zady aňladýar. Bu söz, hemişe Hudaýa garşy hereket edýän, hudaýsyzlygy amala aşyrýan we Reb Isa Mesihe iman etmeýän adamzat tarapyndan durmuşyň tutuş ulgamynyň manysyny alýar. 1 Ýahýa 2:15-17-de Ýahýa bu «dünýäniň» Atanyň antitezisi ýa-da gönüden-göni garşysydygyny düşündirdi; ol hemişe Oňa garşy çykýar. Aslynda, ol Oňa garşy işjeň gozgalaňda we Oňa bolan ýigrenjini görkezdi (Ýahýa 15:24).

Reb onuň ýigrenjiniň Öz halkyna gönükdiriljekdigini bilýändigi üçin (17:14), Ol imanlylaryň onuň güýçli we zaýalaýjy täsirlerinden goranmagy üçin aýratyn doga etdi (15-17-nji aýatlar). Ol imanlylaryň Atanyň adynyň ýagşylygynda saklanmagy üçin hem doga etdi, sebäbi dünýä bolan islendik söýgi amaly taýdan ýa-da edýän işlerimizde Atanyň söýgüsini başdan geçirmegimize päsgel berýär.

Şöhrat we Şöhratlandyrmak

Oglunyň soran zatlarynyň köpüsini düşündirmek üçin, biz bu iki sözüň we beýleki baglanyşykly sözleriň manysyny bilmeli:

• «Şöhrat» ajaýyplygyň görkezilişidir. Ýahýa 17-de ol Atanyň we Ogulynyň ýüze çykarylan häsiýetleridir, şol sanda hormat, mertebe, ýokary abraý, beýiklik, şöhleli beýiklik, uly şöhrat, görk, gözellik we Olara berlen ähli dürli öwgü we sežde.
• «Şöhratlandyrmak» bir adamyň hakyky ajaýyplyklarynyň ýüze çykarylmagyna sebäp bolmakdyr – başgalar tarapyndan görülmegine, düşünilmegine we gadyr goýulmagyna.

Hudaýyň şöhraty tema bolanda, ol «Hudaý nurdur we Onda hiç hili garaňkylyk ýokdur» we «hakyky nur eýýäm şöhle saçýar» (1 Ýahýa 1:5, 2:8) hakykaty bilen ýakyndan baglanyşyklydyr. Şonuň üçin Ýahýa 17-däki bu doganyň maksady üç dürli ýol bilen göz öňünde tutulup bilner:

• Atanyň Ogulda/Ogul arkaly şöhratlanylmagy (1-5-nji aýatlar).
• Ogulynyň imanlylarda/imanlylar arkaly şöhratlanylmagy (6-19-njy aýatlar).
• Imanlylaryň Ogulda/Ogul bilen şöhratlanylmagy (20-26-njy aýatlar).

Bu bölümleri geçdigimizçe biz ýedi şöhraty taparys:

• Rebiň Ogly hökmünde, ýöne indi Ynsan hökmünde, Hudaýyň sag elinde oturan şöhraty (1-nji aýat).
• Atanyň dowam edýän şöhraty, sebäbi Onuň Ogly imanlylara ebedi ýaşaýyş berýär (1-3-nji aýatlar).
• Atanyň ýerdäki Oglunyň tamamlanan işi arkaly Oňa getirilen şöhraty (4-nji aýat).
• Ogulynyň şahsy Hudaýlyk şöhraty (5-nji aýat).
• Reb Isanyň bu dünýäde ýaşaýan şägirtlerinde şöhlelendirilýän ahlak şöhraty (10-njy aýat).
• Imanlylara Reb tarapyndan Oňa dogry şaýatlyk etmäge mümkinçilik bermek üçin berlen şöhrat (22-nji aýat).
• Ogulynyň gökdäki şöhraty (24-nji aýat).

Rebiň siziň üçin doga edendigini ýatlatma siziň ýüregiňizi ruhlandyrar diýip umyt edýärin!

SOŇKY BELLIKLER

1. ESV 15 we 20-nji aýatlarda «sora» sözüni, ýöne 9-njy aýatda grek sözüni terjime etmek üçin «doga et» sözüni ulanýar erotao?.
2. Çünki onuň ady näme bolsa, ol şol. Nabal onuň ady, we akmaklyk onuň bilen” (1 Samuel 25:25).
3. Bu adamlar şol gije ýokarky otagda Onuň bilen bolan on bir resuldylar. Ýöne olar Onuň köpçülikleýin gullugy döwründe Oňa iman eden ähli adamlaryň wekilidiler. Ähli hristian imanlylar bu adamzat toparyna girýär (20-nji aýat).
4. JND-niň 13:1 üçin düşündirişinde «bu aňlatmanyň doly güýji [soňy] ... diňe wagt däl [eýsem] ähli zatdan geçmek ... göz öňünde tutulýar» diýilýär.