ÝOŞIÝA Pajygaly ýykylýança durnukly ösüş
Ýahudanyň iň soňky gowy patyşasy Ýoşiýa sekiz ýaşynda tagta çykdy. Ýurduň adamlary ony patyşa etdiler. Bu hekaýany 2 Patyşalar 21-23 we 2 Hronikalar 33-36-njy baplarda okap bilersiňiz.
Taryhy
Onuň kakasy, buýsançly patyşa Amon, bary-ýogy iki ýyl höküm sürenden soň, öz hyzmatkärleriniň käbirleri tarapyndan öldürildi. Onuň atasy Manasse Ýahudanyň iň erbet patyşasy bolupdy – öz döwrüniň iň uly günäkärleriniň başy! Ol Iýerusalimi gan bilen doldurdy, dindar kakasy Hezekiýanyň ölüminden soň ähli görnüşli butparazlygy täzeden dikeltdi we öz halkyny Rebbiň Ysraýyl çagalarynyň öňünde ýok eden milletlerinden hem erbet işleri etmäge mejbur etdi. Manasseniň erbetligi Hudaýyň hökümini ýurda getirdi we Assiriýalylar ony ýesir aldylar. Ýöne ýesirlikde ol atalarynyň Hudaýynyň öňünde özüni gaty peseltdi we soňra öz patyşalygyna dikeldildi. Onuň toba etmegi hakyky bolsa-da, adamlar öz erbetliklerinde dowam etdiler.
Çagalyk ýyllary
Sekiz ýaşly çaga şeýle ýagdaýlarda näme edip bilerdi? Ýoşiýanyň höküm sürmeginiň ilkinji birnäçe ýyly barada hiç zat aýdylmaýandygyny gowy düşündirip bileris. Bir ýerinde onuň ejesiniň we atasynyň atlary aýdylýar – Bozkathly Adaýanyň gyzy Jedida. Olar onuň durmuşynda gowy täsir eden bolmaly, çünki biz okaýarys:
«Ol Rebbiň nazarynda dogry iş etdi we kakasy Dawudyň ähli ýollarynda ýöredi; ol saga-sola sowulmady» (2 Patyşalar 22:2 NKJV). Olar oňa uzakdaky atasy, Hudaýyň ýüregine laýyk adam bolan patyşa Dawudyň ýollaryny öwretdilermi (Resullaryň Işleri 13:22)? Çünki soňra biz okaýarys: «Onuň höküm sürmeginiň sekizinji ýylynda, ol entek ýaşka, kakasy Dawudyň Hudaýyny gözläp başlady» (2 Hronikalar 34:3). Dindar eneler we atalar öz çagalaryna we agtyklaryna köplenç uly kömek boldular – we häzir hem şeýle bolup bilerler.
Ýetginjeklik ýyllary
Ýetginjek özüni Rebbi gözlemäge bagyşlanda nähili gowy! Biziň Rebbimiz Isa on iki ýaşynda kakasynyň işi bilen açyk we höwesli meşgullanypdy. Yshak 100 ýaş uly kakasy Ybraýym bilen ynamly ýöredi, kakasyna ony baglamaga we Hudaýyň buýrugy bilen guran gurbanlyk sypasyna goýmaga rugsat berdi. Dawut entek ýetginjekkä howply ýagdaýlarda Rebbe ynanmagy öwrendi. Timoteýiň ejesi we enesi ýaş Timoteýe Mukaddes Ýazgylary öwreden imanly aýallar bolup, ony Rebbimiz Isa Mesihdäki iman arkaly halas bolmaga taýýarladylar.
Butparazlyga garşy göreşmek
Ýoşiýa ulaldygyça has köp ösüş görýäris. Onuň Rebbi gözlemegi, öz patyşalygynyň serhetlerinden daşarda hem işjeň gulluga sebäp boldy. Onuň höküm sürmeginiň on ikinji ýylynda
ol Ýahudany we Iýerusalimi beýik ýerlerden, agaç heýkellerden, oýulan heýkellerden we galyplan heýkellerden arassalap başlady. Olar onuň öňünde Baalyň gurbanlyk sypalaryny ýykdylar, olaryň üstündäki tütetgi gurbanlyk sypalaryny kesdiler, agaç heýkelleri, oýulan heýkelleri we galyplan heýkelleri böleklere böldüler, olary tozana öwürdiler we olara gurbanlyk edenleriň gabyrlaryna seýretdiler. Ol ruhanylaryň süňklerini hem olaryň gurbanlyk sypalarynda ýakdy we Ýahudany we Iýerusalimi arassalady. Ol Manasse, Efraýym we Şimeon şäherlerinde, hatda Naftaliýa çenli we ähli töwerekde hem şeýle etdi (2 Hronikalar 34:3-6). Ol bu arassalaýyş işine işjeň gatnaşandygyny, işiň bolýan ýerinde bolandygyny belläň! Ol tagtynda oturyp, özüni oňşukly duýup, başgalara näme etmelidikleri barada maslahat ýa-da buýruk bermedi.
Ybadathanany abatlamak
Hudaýyň Sözi Ýoşiýanyň durmuşynda indiki tapgyry, ol ýigrimi bäş ýaşlarynda, doly ýetişen wagtynda öňümize getirýär. Ýurdy we ybadathanany arassalamak – negatiw, ýöne gaty zerur gulluk – ybadathanany abatlamak ýaly has pozitiw işe ýol berdi. Taslama Ýoşiýanyňky bolsa-da, köp başgalar hem oňa gatnaşdy. Adamlar tutuşlygyna pul goşdular – diňe Ýoşiýanyň Ýahuda we Benýamin patyşalygyndan däl, eýsem Assiriýalylar demirgazyk patyşalygy basyp alyp, köp adamlaryny ýesirlikde alyp gidenlerinden soň, Manasse we Efraýymda galanlar, şeýle hem Ysraýylyň galan bölegi. Häzirki wagtda hem Hudaýyň halky tutuşlygyna Hudaýyň öýüni gurmak we abatlamak işini goldap biler, bu bolsa Efesliler 2:19-22-de aýdylyşy ýaly, «Rebde mukaddes ybadathana öwrülýär.»
Rebbiň bu gullugynda belli bir wezipeleri bolanlar bardy. Käbirleri ýolbaşçylyk we gözegçilik rollarynda atlary bilen agzalýar, beýlekiler bolsa eden işleri boýunça toparlara bölünýär. Häzirki wagtda Rebbiň işinde hem meňzeşlikler bar. Gapylaryň sakçylary, hemmesi Lewililer bolup, bu puly ýygnapdyrlar. Hudaýyň işini öňe sürmek üçin berlen maliýeleri ynamly dolandyrmak esasy ähmiýete eýedir. Ýoşiýanyň resmileri bu puluň Rebbiň öýüne gözegçilik edýän ussalaryň eline geçmegini üpjün etdiler. Bular bolsa puly işçilere berip, zerur materiallary satyn aldylar we hakyky abatlaýyş işlerini ýerine ýetirdiler: hünärmenler, gurluşykçylar, agaç ussalary we daş ussalary. Bu adamlar wepaly bolup, bu serişdeleri jogapkärli dolandyrmaga ynanmak bolýardy. Gözegçiler agzalýar, olaryň käbirleri atlary bilen. Gyzykly ýeri, saz gurallarynda ussat Lewililer ýük göterijileriň we beýleki işçileriň üstündedi. Mesihçiler bilelikde işläp, Onuň üçin guranlarynda, ýüreklerimizde Rebbe şükür bilen aýdym aýtmak nähili uly tapawut döredýär!
Ýitirilen kitap tapyldy
Kätip Şafan ýygnanan puly baş ruhany Hilkiýa getireninde, Hilkiýa oňa Rebbiň öýünde tapan kanun kitabyny berdi. Bu kitap ybadathanany abatlamak üçin täze arassalanan zibil we galyndylaryň arasynda näçe wagt ýatypdy? Biz bilmeýäris. Ýöne Hilkiýa üçin bu uly açyşdy.
Şafan ilki ony özü okady, soňra patyşa getirdi we oňa okady. Patyşa Ýoşiýa kanun kitabynyň sözlerini eşideninde, eşiden zatlaryndan gaty gynanyp, eşiklerini ýyrtdy. Ol Hilkiýanyň ýolbaşçylygyndaky bir topar resmini Hulda pygamber aýala Rebden soramak üçin iberdi. Ol aladalanýardy, çünki ol düşündi ki,
«Rebbiň bize dökülen gazaby uludyr, çünki atalarymyz Rebbiň sözüni saklamadylar, bu kitapda ýazylanlaryň hemmesini etmediler» (2 Hronikalar 34:21). Ýoşiýa we onuň halky näme etmelidi? Hudaýyň gazaby olaryň üstüne höküm bilen haçan ýetjekdi? Ah, biz hem şeýle ýagdaýda Hudaýyň Sözüni okap ýa-da eşidenimizde ony ýüregimize alardyk!
Pygamber aýal Rebden patyşa ýetirmek üçin wekiliýete iki bölek habar berdi. Ony soramak üçin iberen adama Reb höküm barada dabaraly habar berdi. Ol Ýahudanyň we onuň halkynyň üstüne betbagtçylyk getirejegini aýtdy – patyşanyň öňünde okalan kitapda ýazylan ähli näletleri. Adamlar Rebbi terk edipdiler, başga hudaýlara sežde edipdiler we öz işleri bilen Ony gaharlandyrypdylar. Hudaýyň gazaby öçürilmezdi.
Ýöne Reb sözüni dowam etdirdi Ýahudanyň patyşasyna ony soramak üçin iberenlere:
«Çünki seniň ýüregiň ýumşakdy we sen bu ýere we onuň ýaşaýjylaryna garşy sözlerimi eşideniňde Hudaýyň öňünde özüňi peseltdiň, we sen Meniň öňümde özüňi peseltdiň, we sen eşikleriňi ýyrtdyň we Meniň öňümde agladyň, Men hem seni eşitdim» (2 Hronikalar 34:27). Reb Ýoşiýa hökümiň onuň ömründe Ýahudanyň üstüne düşmejegini aýtdy. Hudaý ýürege seredýär. Ol Özüni diňleýän, Özüniň öňünde pes pida bilen egilýän ýüregi gadyrlaýar. Ol dogry garaýşy gadyrlaýar.
Degişli hereket
Wekiliýet patyşa habar getirdi. Soňra ol ýurduň resmilerini, ruhanylary we Lewilileri, ähli adamlary, ulusyny-kiçisini ýygnady. Ol özü
Rebbiň öýünde tapylan äht kitabynyň ähli sözlerini olaryň gulagyna okady (2 Hronikalar 34:30). Patyşa sütüniniň ýanynda durup, «Rebbiň öňünde äht baglaşdy, Rebbi yzarlamak, we Onuň tabşyryklaryny, Onuň şaýatlyklaryny we Onuň kanunlaryny ähli ýüregi we ähli jany bilen saklamak, bu kitapda ýazylan äht sözlerini ýerine ýetirmek üçin» (2 Hronikalar 34:31). Ol ol ýerdäki ähli adamlary durmaga mejbur etdi, we olaryň hemmesi ähte laýyklykda hereket etmäge durdular.
Soňra ol ruhanylara we Lewililere ybadathanadan Baala, Aşera we ähli asman goşunyna butparazlyk seždesi üçin ýasalan ähli zatlary çykarmagy buýurdy. Ol bu zatlaryň hemmesini ýakdy we küllerini Betelge getirdi, ol ýerde Ýeroboam, patyşa Dawudyň agtygynyň döwründe, Ysraýyl patyşalygynda altyn gölelere sežde etmäge başlapdy (1 Patyşalar 12:25-33). Ýoşiýa öz öňküleriniň butparazlygy bilen baglanyşykly ähli zatlary, hatda Süleýmanyň öz butparaz aýallarynyň butlary üçin guran beýik ýerlerini hem ýakdy, ýok etdi we haram etdi. Ol öz patyşalygy bilen çäklenmedi, eýsem demirgazyk patyşalygyň butparazlygyndan galan zatlar bilen hem şeýle etdi, bu zatlary adamlaryň süňklerini ýakyp haram etdi. Ol butparazlyk bilen özünden öňki patyşalardan has jikme-jik meşgullandy. Hudaýyň Sözi ony ähli ýüregi, jany we güýji bilen Musa kanunyna laýyklykda Rebbe ýüz öwrendigi üçin öwýär we ondan soň onuň ýaly patyşanyň bolmandygyny aýdýar. Onuň ýüregi dogrydy we ol öz halkyna dogry buýruk berdi. Ýöne gynansak-da, bu reformalar onuň ölüminden soň dowam etmedi, çünki adamlaryň ýürekleri olarda hakykatdanam däldi. Ýoşiýa ýaly, Hudaý entek hem ýürekden gulluk gözleýär!
Pasha
Ybadathanany we ýurdy doly arassalandan soň, Ýoşiýa Rebbe Pasha baýramyny geçirdi. Hemme zat Rebbiň buýruklaryna laýyklykda – dindar tertibe laýyklykda edildi. Pasha baýramy dogry günde bellenildi. Patyşa we ýolbaşçylar, ruhanylaryň we Lewilileriň başlyklary adamlara gurbanlyk üçin müňlerçe guzy, geçi we mal-gara sahylyk bilen berdiler. Ruhanylar we Lewililer tutuş gün yhlasly bilelikde işlediler. Aýdymçylar we derweze sakçylary öz bellenen ýerlerinde boldular, we Lewililer ähli üçin Pasha gurbanlyklaryny taýýarladylar, şeýlelik bilen her kim Hudaýyň öňünden beren işini edip bilerdi. Häzirki wagtda bir ýygnakda ýa-da ýerli ybadathanada her bir adam öz dogry ýerinde işläninde – Hudaýyň şöhraty üçin beýleki dogan-uýalar bilen bilelikde işläninde nähili ajaýyp!
Olar diňe Pasha baýramyny däl, eýsem ýedi günläp Hamyrsyz çörek baýramyny hem geçirdiler. Şeýle Pasha baýramy ýüzlerçe ýyl öň Samueliň günlerinden bäri geçirilipdi. Bu iň şatlykly we ýatda galyjy waka bolup, şübhesiz patyşa Ýoşiýanyň höküm sürmeginiň iň ýokary nokady boldy. Onuň ýoly yzygiderli ýokary galypdy.
Öz islegi we netijede ýykylyş
Soňra biz bir antiklimaksa, pajygaly «ähli zatdan soň» gelýäris. Ýoşiýa öz dindar tagallalaryny dowam etdiripdi, ýöne birden bu ýokary ýol kesildi. Müsürli Faraon Neho öz goşuny bilen ýurtdan geçip, gowşan Assiriýa imperiýasyna Babilonyň güýçlenýän güýjüne garşy kömek etmäge gitdi. Ýoşiýa gatyşmaga synanyşdy. Rebbiň bähbitlerine işlemegi dowam etmegiň ýerine, ol özüni we öz halkyny töweregindäki dünýäniň syýasatyna gatyşdyrdy. Bu hem häzirki wagtda imanlylar üçin hakyky howpdyr, olary Hudaý bir tarapdan dünýäde zyýaratçylar we ýat adamlar, beýleki tarapdan bolsa Mesih üçin ilçiler diýip atlandyrýar (Ýewreýler 11:13; 2 Korinfliler 5:20).
Gynansak-da, Ýoşiýa ýaly, köp mesihçiler bu sapagy öwrenmekden ýüz öwürýärler. Ýoşiýanyň Hudaý tarapyndan berlen Nehoň sözlerini diňlemekden ýüz öwürmegi gymmat düşdi. Söweşe girmek üçin özüni gizlänine garamazdan, ol ok bilen ýaralandy we ýaradan öldi. Hudaý mesihçileri dünýäniň syýasatyna ýa-da söweşlerine gatnaşmaga ýa-da hatda tarap tutmaga çagyrmaýar. Muny äsgermezlik etmek ýa-da açykdan-açyk ret etmek bilen, köp mesihçiler dünýäde Hudaý üçin öz şaýatlyklaryny we peýdalaryny ýitirdiler. Şükürler bolsun, biziň ebedi halaslygymyz ýitirilip bilinmez, çünki biz Hudaýyň güýji bilen goralýarys we Rebbimiziň goragynda howpsuzdyrys!
Hudaýa boýun bolmak nähili möhüm! Ýoşiýa otuz dokuz ýaşynda öldi. Eger ol Hudaýyň ony ibermedik söweşine gatyşmazlyk baradaky sözüne gulak asan bolsa, ol has uzak ýaşap bilerdi we Hudaýyň Ýahudanyň üstündäki hökümi has uzak garaşardy. Ýöne Ýoşiýa ölensoň, Ýahudada işler çalt ýykyldy. Halkyň saýlan patyşasy Faraon Neho tarapyndan çaltlyk bilen tagtdan düşürildi, we onuň ýerine goýan patyşasy Hudaýdan gorkmaýan erbet adam bolup çykdy we tizden Babilonyň basybalyşyna sezewar boldy. Bütin Ýahuda we Iýerusalim Ýoşiýa üçin ýas tutdy, we Ýeremiýa hem onuň üçin aglady. Bu gowy, dindar patyşanyň geçmegi Ýahuda üçin pajygaly ýitgi boldy. Boýun egmek we Rebden gorkmak üçin entek hem hiç hili çalşyk ýok!
