Geçen aý biz gorky, alada we gaýgy-gamyň howplaryny göz öňüne getirdik. Bu aý biz Mukaddes Kitabyň ýigrenji, öýke-kine, ýigrenç, utanmak, peslik duýgusy we yza çekilmek barada näme aýdýandygyna serederis.
Ýigrenç / Öýke-kine / Ýigrenç
Akyl-huşda ösmegine rugsat berlen ýigrenç öýke-kine öwrülýär. Öýke-kine ösdürilende ýigrenje öwrülýär. Olar şol bir garaýşyň derejeleridir – ret etme, duşmançylyk, gahar we duşmançylyk garaýşy. Ýigrenilen adama garşy hüjümimiz fiziki zorluk, sözleýiş kemsitmesi, ýigrençli pikir ýa-da hatda gündizki arzuw bilen bolup biler. Hüjümiň usuly näme bolsa-da, bedeniň her bir bölegi hereket üçin taýýarlanýar.
Gorkuda bolşy ýaly, gaharda hem belli bir beden üýtgeşmeleri bolup geçýär. Gözleriň göreji giňelýär; eşidiş has ýiti bolýar; myşsalar dartylýar; ýürek has çalt urýar; gan basyşy ýokarlanýar; iýmit siňdiriş haýallaýar we nerwler has duýgur bolýar. Bularyň hemmesi bedeniň hereket üçin özüni taýýarlamagy. Bu, hatda biz diňe ýigrençli pikirleri saklasak-da bolup geçýär.
Eger bizde ýigrençli pikirler bar bolsa, onda biz ýigrençli adamlardyr – fiziki, akyl we ruhy taýdan ýigrençli. Ýigrenç, öýke-kine we ýigrenç bedenimiziň adaty işlemegine päsgel berýär. Şonuň üçin Süleýman pygamberiň nakyllary 15:17 (NKJV) şeýle diýýär: «Söýgi bolan ýerde ot-iýmit nahary, ýigrenç bilen semiz göle naharyndan gowudyr.» Ýa-da başga bir terjimeçi muny şeýle terjime edýär: «Söýgi bilen gök önüm nahary, ýigrenç bilen iň gowy sygyr etinden gowudyr.»
Köne Lewi kanuny ýigrenji gadagan etdi: «Sen doganyňy ýüregiňde ýigrenmeli dälsiň» (Lewiler 19:17). Ýöne Rebbimiz Isa Mesih oňyn çemeleşmäni aldy: «Men size aýdýaryn, duşmanlaryňyzy söýüň, size garganlara bereket beriň, size ýigrenenlere gowylyk ediň we size ýamanlyk edenler we yzarlaýanlar üçin doga ediň» (Matta 5:44). «Etmek kyn,» diýip bileris. Şübhesiz, ýöne ýigrenmek söýmekden iýmit siňdiriş ulgamyna has agyr täsir edýär.
Hudaýy söýmek – ýagny Hudaý bilen birlik duýgusyna eýe bolmak – we şol bir wagtda doganymyzdan ýigrenmek mümkin däl (1 Ýahýa 4:20). Biz ýüreklerimizi Hudaý bilen birlik şatlygyna açanymyzda, ähli ýigrenjimizden, öýke-kinämizden we başgalara bolan ýigrenjimizden dynýarys. Elbetde, bu akyl rahatlygyny we akyl saglygyny üpjün edýär.
Utanç / Peslik / Yza çekilmek
Haýsymyzyň duýgularymyz hiç haçan ýaralanmady? Käwagtlar hemmämiz kemsidilen, daşarda galdyrylan, äsgermezlik edilen ýa-da gymmatymyzyň ýa-da ýagdaýymyzyň ýeterlik derejede ykrar edilmändigini duýduk. Ýaralanan duýgular hakykatdanam ýaralanan buýsançdyr, we buýsanç öz-özüňe hormat ýa-da öz-özüňi söýmekdir. Eger hakyky ýa-da hyýaly sebäp bilen öz-özüňe hormatymyz ýaralanan bolsa, biz utanmak we peslik duýgusyny duýýarys.
Ýaralanan buýsanç gahar we ýigrenç döredip biler. Emma köp adamlarda ol utanmak döredýär. Özümizi utançdan goramak tebigydyr. Hakykatdanam, köp adamlar utançdan we peslik duýgusyndan gorkup, mümkin boldugyça köp jemgyýetçilik gatnaşyklaryndan özlerini çekerler. Köp adamlar öz peslik duýgularyny gizlemäge synanyşýarlar. Emma olaryň bu ugurdaky tagallalary diňe içe çekilmäge ýa-da hakykatdan arzuw dünýäsine çekilmäge we ahyrsoňy hatda gaty zyýanly akyl keseline sebäp bolýar.
Her bir adamyň durmuşynyň irki döwründe buýsanç, başgalar bilen deňeşdirme we bäsdeşlik alamatlary peýda bolýar. Biz hemmämiz çagalaryň «Meniňki seniňkiden gowy,» ýa-da «Meniň kakam şäherdäki iň güýçli adam,» ýa-da «Men senden uly,» ýa-da «Biziň öýümiz siziňkiden has gowy» diýip öwünýänlerini eşitdik. Bu öwünmeler ýakymly ýaly görünip biler, ýöne olar buýsanjyň alamatlarydyr we olar bilen bilelikde ýaralanan duýgulary, peslik duýgularyny we yza çekilmeleri getirýärler.
Süleýman pygamberiň nakyllary 16:18-de «Buýsanç ýok bolmazdan öň, tekepbirlik ýykylmazdan öň gelýär» diýip okaýarys. We ýene-de Süleýman pygamberiň nakyllary 11:2-de bize «Buýsanç gelende, utanç hem gelýär» diýilýär. Rebbimiz Isa Mesih Matta 23:12-de «Özüni beýik tutan her kim peseldiler» diýdi. Süleýman pygamberiň nakyllary 21:4 buýsanjyň günädigini aýdyň edýär: «Tekepbir nazar we buýsançly ýürek ... günädir.» Ýakup 4:6 gaty açyk aýdýar: «Hudaý tekepbirlere garşy durýar, ýöne pespällere merhemet berýär.»
We Ýermeýanyň aýdýanlaryny ýatdan çykarmaň: «‘Akyldar öz akyldarlygy bilen öwünmesin, güýçli adam öz güýji bilen öwünmesin, baý adam öz baýlygy bilen öwünmesin; Ýöne öwünýän adam şonuň bilen öwünsin, ol Meni bilýändigini we düşünýändigini, Meniň ýerde söýgi, höküm we dogrulyk edýän Rebdigimi. Sebäbi Men bulardan lezzet alýaryn,’ diýýär Reb» (Ýermeýa 9:23-24).
Başgalaryň peslik duýgularyny bejermäge synanyşýan adamlar bar, olara öz-özüňe hormatyny ýokarlandyrmaga synanyşýarlar, olara başgalar ýaly gowudygyny we olardan has erbet köp adamyň bardygyny aýdýarlar. Ýöne peslik duýgularyny bejermegiň ýoly adamlaryň buýsanjyny ýokarlandyrmaga synanyşmak däl-de, olara pespälliginiň Hudaýa ýaraýandygyny ynandyrmakdyr. Isa bizi pespäl bolmaga çagyrýar. Ol Matta 20:27-de «Araňyzda birinji bolmak isleýän her kim, siziň guluňyz bolsun» diýýär.
Pespällik gizlin peslik duýgularyny aradan aýyrýar we Hudaý bilen birlik duýgusy üçin zerurdyr. Pespällikde öz-özüňe buýsanç ýok, aňsat ýaralanýan duýgular ýok we duýgularyny goramak üçin hakykatdan yza çekilmeler ýok. Matta 11:29-da «Meniň boýunturygymy alyň we Mendan öwreniň, sebäbi Men ýüregimde ýumşak we pespäl, we siz ruhlaryňyz üçin dynçlyk taparsyňyz,» ýagny akyl rahatlygyny okaýarys. Bu hakyky akyl saglygydyr.
