PASHA MEZMURLERI: Hudaýyň Guzusyna Hymnler
«Saňa şükür ederin, çünki Sen meni eşitdiň we meniň halasgärim boldyň.» (Zebur 118:21 KJV)
Zebur 113-118, adatça, Pasha, Hudaýyň Guzusyny bize tanadýan we Rebbimiziň haça çüýlenen baýramy bilen aýratyn baglanyşyklydygy kabul edilýär.
ZEBUR 113: Gulçulykdan Azatlyk
Bu mezmur Ysraýyly birinji aýatda üç gezek Rebbi «öwmäge» çagyrmak bilen başlaýar. «REBBIŇ gullukçylary» (113:1 KJV) hökmünde, Guzynyň gany bilen halas edilenler (Müsürden Çykyş 12:13) indi Müsür gulçulygynda däldi. Ýehowa Ybraýyma, Yshaga we Ýakuba Kengan ýurduny wada beren hökmünde çagyrylýar. Şeýle hem Ybraýymyň çagalarynyň «şu wagtdan başlap we ebedi» (113:2) Hudaýy öwjek ebedi miras umydy bar. Bu hem Täze Iýerusalim we ebedi eýeçiligiň gök ýurdy bilen aýratyn baglanyşyklydyr (Barlyk 13:15). Çadyr we Ybadathana döwründe, günüň doguşyndan tä ýaşyşyna çenli öwgi üçin esas bardy (113:3). Ertirki we agşamky gurbanlyklardan başga-da, Dawut gök goşunlarynyň yzyna eýerip, Hudaýyň yzygiderli öwgüsini resmileşdirdi. Pasha we beýleki bellenen baýramlar baglanyşykly dabaralardy, bu bize resmi ýygnanyşyklaryň arasynda boş oturyp bilmejekdigimizi aýdýar. Biz her güni şükür bilen başlamaly we gijelerine Hudaýa özümizi tabşyrman ýatmaly däl.
Mezmurçy Hudaýyň şöhratyny Ähli Güýçliniň pespälligi bilen deňeşdirýär. Hudaý ýaly şöhratly, ýöne pespäl hiç kim ýok. Müňlerçe ýyl bäri Ol öz şöhratyny adamlardan gizledi. Ölçegsiz giňişlikde millionlarça galaktikany ýaradan şol bir Hudaý, öz pespäl öýüniň üstünde ýekeje ýyldyz bilen Betlehemiň Çagasy boldy. Şol bir beýik Hudaý Musa ýanyp duran gyrymsy agaçda özüni görkezdi: «Men Müsürdäki halkymyň ejirini hakykatdanam gördüm we olaryň işgärleriniň sebäpli agyryny eşitdim; çünki Men olaryň agyryny bilýärin; we olary halas etmek üçin aşak indim» (Müsürden Çykyş 3:7-8). Ysraýyl Pasha Guzusynyň Hudaýyň «teninde ýüze çykandygyny» (1 Timoteos 3:16) gördi. Bizi halas etmek üçin, Hudaýyň Ogly «Adam görnüşinde tapyldy» (Filipililer 2:8).
«Çagalaryň şatlykly enesi» (113:9) jümlesi owadan hakykaty aňladýar. Köp ýewreý eneleri müsürliler çaga ogullaryny öldürenlerinde agladylar. Emma Pasha saçagyndaky çagalar ylahy goragyň we köpelmegiň subutnamasydy. Tersine, müsürli eneler ýok ediji perişde ilkinji doglanlaryny öldüreninde agladylar.
Zebur 113 alnan bereketler üçin Hudaýy öwýär. Hudaýy öwmek bu mezmurlaryň gaýtalanýan temasydyr, çünki olar Ysraýyla müsürlileriň aşagyndaky gulçulykda çekilen kemsitmelerini ýatlatdy. Indi öz ýurdunda Ysraýyl ölçegsiz bereketlendi. Emma olaryň gulçulygy ýatdan çykarylmaly däldi. Olaryň goşuny olary halas etmedi, Guzynyň gany halas etdi (Müsürden Çykyş 12:17,51).
ZEBUR 114: Halas Etmäge Güýçli
Bu mezmur Ysraýylyň Müsürden halas edilen we goralan Hudaýyň güýjüni nygtaýar. «Ýakup öýi» (114:1) jümlesi, Ýakubyň we ogullarynyň soňky ýyllaryny Müsürde geçirendigini ýatladýar. Bu Barlyk 15:13-de Ybraýyma aýdylan pygamberligi ýerine ýetirmek üçindi. Irki bereket umydyna garamazdan, bu asyrlar bagtly däldi. Hudaý öz halkynyň butparazlyk we gulçulyk ýurdunda hiç haçan ýerleşip bilmejekdigini kesgitledi. Şonuň üçin Ysraýyl çagalary gulçulyk ýurdundan çykanlarynda, ýaradylyşyň özüniň hem olar bilen şatlykdan bökýän ýaly görünýärdi (114:4).
Bu bize Pasha Guzusy Iýerusalime girende şäheriň Ony garşylamak üçin şatlykdan galandygyny ýatladar. Ýazgyçylar Hudaýy öwýänleri dymdyrmaga synanyşanlarynda, Mesih jogap berdi: «Eger bular dymsa, daşlar derrew gygyrar» (Luka 19:40). Pasha Guzusy bilen baglanyşykly bolmak üçin, çaga Isa Müsüre alyndy we soňra ondan çagyryldy (Matta 2:14-15). Bu mezmur Hudaýyň çöllükdäki wepalylygyny ýazga alýar (114:8). Mesih diňe halas etmän, eýsem öz sürüsini ebedi bakýar (Ylham 7:17).
ZEBUR 115: Ýeke-täk Hakyky Hudaý
Hudaý Faraonyň goşunlaryny Gyzyl deňizde ýok edeninde, Ysraýyl Ýakyn Gündogarda iň gorkulýan millet boldy. Emma Musa Ysraýylyň güýjüniň we şöhratynyň öz Hudaýyndadygyny boýun aldy (Müsürden Çykyş 14:13). Mezmurçy butparazlaryň milletiň özüne däl-de, Ysraýylyň Hudaýyna şöhrat bermegini dileýär. Bu doga Rahabyň içalylara aýdan boýun almasy bilen eýýäm jogap berlipdi: «Siziň gorkyňyz biziň üstümize düşdi ... ýurduň ähli ýaşaýjylary siziň sebäbiňizden ysgynsyz boldular» (Ýeşuwa 2:9). Ol şeýle hem bu gorkynyň Hudaýyň Gyzyl deňzi guradandygy we Ysraýylyň soňra Amoritleriň iki patyşasyny ýeňendigi bilen baglanyşyklydygyny aýtdy (115:10). Butparazlaryň bu ýok edilmegi indi butparazlaryň halas bolmagyna getirýärdi. Öz halas ediji imanynda Rahab boýun aldy: «REBBIŇIZ Hudaý, Ol ýokarda gökde we aşakda ýerde Hudaýdyr» (115:11). Bu gudratlary göz öňünde tutup, butparazlaryň öz butparazlyklarynda dowam etmegi geň galdyryjydyr. Filistliler Dagonuň ýykylan ybadathanasy köp adamy öldüreninden soň hem ony hormatlamagy dowam etdirdiler (Kazylar 16:23-31). Soňra Nebukadnezar üç ýaş ýewreý ýigidiň ýanýan peçde gudrat bilen goraglylygyna garamazdan Baala ybadat etmegi dowam etdirdi (Daniýel 3:19-4:37). Şonça wagtdan soň, mezmurçy butparazlaryň henizem «Olaryň Hudaýy nirede?» diýip soraýandyklaryna gynanýar (Zebur 115:2).
Mezmur butparazlygy ret etmäge dowam etse-de, biz butparazlaryň öz butlaryny döwmek bilen öz hudaýlaryny ýok edendiklerini pikir etmeli däl. Butlara ybadat edýänler bu şekilleri görünmeýänleriň wekilleri hökmünde görýärdiler. Babylyň astrologlary «ten bilen ýaşaýyş ýeri bolmadyk hudaýlar» (Daniýel 2:11) hakynda gürledi. Zebur 115:4-6-nyň manysy, Hudaýyň bu şekiller bilen görkezilen hudaýlaryň bütinleý toslama bolandygyny aýtmagydyr. Bu Ysraýylyň «emma biziň Hudaýymyz göklerdedir» (115:3) boýun almasy bilen düýpgöter tapawutlanýar. Bu butparazlar olardan öz Hudaýlarynyň şekilleriniň näme üçin ýokdugyny soranlarynda olaryň jogabydy. Butparaz dünýä agaç, daş ýa-da metala gurbanlyk beren mahaly, ilkinji Pashadan tä soňkusyna çenli Ysraýyl «öz islegine görä ähli zady eden» (115:3) görünmeýän Hudaýa ybadat etmegi dowam etdirdi.
Butparazlar hiç haçan Baaly ýa-da Dagonu görmediler; Ysraýyl Hudaýy gören ýeke-täk milletdi. Müsürde Pashany berjaý edenler soňra Sinaýda Hudaýy gördüler. Şonuň üçin buýruk «taýýar boluň ... çünki üçünji gün REB ähli halkyň gözüniň öňünde Sinaý dagyna iner» (Müsürden Çykyş 19:11). Hiç hili şekilsiz ybadat eden Ybraýym öz Hudaýyny görüp, Onuň sesini eşidipdi (Resullaryň Işleri 7:2-3). Sinaýda Ybraýymyň çagalary Hudaýyň peç ýaly ýanýan dagdan gürleýändigini eşitdiler (Müsürden Çykyş 20:19; Kanun Taglymaty 18:16; Ýewreýler 12:19). Üçünji gün, Hudaýyň Ogly öz şägirtlerine göründi. Baýramy berjaý edenligi üçin, Mesih Pasha Guzusy (1 Korinfliler 5:7) diri göründi we eşidildi.
ZEBUR 116: Iman Tassyklanyldy
Öňki Pasha mezmurlary Ysraýyla açylan Hudaýyň gudratlaryna şatlanýar. Emma Zebur 116 şübheler, gorkular we kynçylyklar bilen baglanyşykly. Ysraýyl çöllükde synag edildi we adatça ýetmezçilik tapyldy. Köp adamlar Wada edilen ýurda girmän öldüler. Beýlekiler öz doganlaryndan garşylyk gördüler. Netijede, diri galmak şahsy imana we tabynlyga baglydy. Zebur 116 Hudaýa şahsy söýginiň we Onuň goragly aladasy üçin öwginiň boýun almasydyr. Şonuň üçin «Men REBBI söýýärin» (116:1) şükür aýdymynyň owadan başlangyçydyr. Çünki Hudaýyň söýgüsi biziň öwgimizi mümkin edenligi üçin, söýgi bilen söýgi bolan Hudaýa ybadat etmeli. Biziň köpçülikleýin öwgimize garamazdan, her birimiz ýürekden «meni söýen we özüni meniň üçin beren Hudaýyň Ogly» (Galatýalylar 2:20) diýip boýun alyp bilmeli.
Mezmurçy öz söýgüsiniň sebäbini aýtsa-da, Mukaddes Ýazgylar tebigat boýunça Onuň duşmanlary bolan bizi söýmek üçin Hudaýyň hiç hili sebäbini bermeýär. Biziň mynasyp ykbalymyz dowzahdyr, ýöne Hudaý toba eden günäkär adamy ol ýere gitmekden halas etdi. Şeýlelik bilen 116:3-4-de mezmurçy bize günäniň we geljekki heläkçiligiň elhençligini ýatladýar. Ol bulary «ölümiň agyrylary» we «dowzahyň agyrylary» hökmünde suratlandyrýar. Emma ol Hudaýdan öz janyny halas etmegini dilemek bilen halas bolandygyna şatlanýar. Halas bolmak däp-dessurlary we düzgünleri berjaý etmäge esaslanmaýar. Mezmurçy diňe bir günäniň jezasynyň däl, eýsem onuň güýjünden hem halas bolandygy üçin Hudaýa şükür edýär. 8-nji aýatda ol «aýaklarymyň ýykylmagyny» öňüni alandygy üçin Hudaýy öwýär. Ol şeýle hem «REBBIŇ öňünde ýöremegi» (116:9) dowam etdirip, ruhy yzygiderlilige şatlanýar. Çukurdan şahsy halas bolmak Halasgäriň köpçülikleýin boýun almasy bilen doldurylmalydyr. Biz öldürilen we direlen Guzynyň ýanynda öz ýerimizi alýarkak, hoş habary wagyz etmeli – Pawlus 116:10-y Korinflilere ikinji hatynda sitata getireninde eden ýaly: «Men ynanýardym, şonuň üçin gürledim» (2 Korinfliler 4:13).
ZEBUR 117: Dünýäniň Halasgäri
Bu mezmur diňe iki aýatdan ybarat bolsa-da, Zebur 116 we 118 ýaly Täze Testamentda sitata getirilýär. Rim. 15:11-de Pawlus Zebur 117:1-i sitata getirip, şeýle ýazdy: «REBBI öwüň, ähli butparazlar; we Ony öwüň, ähli halklar.» Bu aýatyň güýji, Guzynyň ganynyň ähli adamlar üçin dökülendigidir. Kanunyň astynda hem Musa sünnet edilen butparazlaryň öz Ysraýyl doganlary bilen gatnaşmagyny üpjün etdi (Müsürden Çykyş 12:48; Sanlar 9:14). Şeýlelik bilen 1 Korinfliler 5:7-de Pawlus ýewreýleri we butparazlary Pashanyň pygamberlik ýerine ýetirilmegi bilen baglanyşykly bereketlere goşdy: «Mesih, biziň Pashamyz, biziň üçin gurban edildi.» Ähli milletler Hudaýy bilelikde öwýän hökmünde göz öňüne getirilýär (117:1). Bu olaryň Rebbiň saçagynda bilelikde iýip-içýändigini aňladýar. Kanundan tapawutlylykda, butparazlar indi ýeňillik hökmünde garalmaýar. Gaýtam, bu Mesihiň içinde ýewreýleriň we ýewreý dälleriň deňligine laýyklykda olaryň hukukydyr (Galatýalylar 3:28).
ZEBUR 118: Mesih, Pasha Guzusy
Soňky Pasha Mezmury «Mesih, biziň Pashamyz ... biziň üçin gurban edildi» hakynda şübhesizdir. Onuň iň köp sitata getirilýän aýaty bize şeýle diýýär: «Gurluşykçylaryň ret eden daşy burçuň başy boldy» (118:22). Ol Täze Testamentyň bäş kitabynda agzalýar (Matta 21:42; Markus 12:10; Luka 20:17; Resullaryň Işleri 4:11; 1 Petrus 2:7). Ol Efesliler 2:20-de hem gaýtalanýar, Pawlus Isany «esasy burç daşy» diýip atlandyrýar. Bu aýat Mesihiň duşmanlarynyň üstünden gazanan ýeňşini suratlandyrsa-da, Ony ret etmek, ejir çekmek we ölüm bilen deňeşdirilmelidir. Çünki mezmur şeýle hem şert hökmünde şeýle diýýär: «gurbanlygy ýüpler bilen, hatda gurbanlyk sütüniniň şahlaryna çenli daňyň» (118:27). Reb 22-nji aýaty Pashadan öň sitata getirdi. Golgota Onuň üçin garaşylmadyk zat däldi: «Siz bilýärsiňiz, iki günden soň Pasha baýramy bolar, we Ynsan Ogly haça çüýlenmek üçin satylar» (Matta 26:2). Burçuň başy bolmak üçin, Isa ölümden direlmeli we gökde beýgelmeli boldy. Emma Ol diri Hudaýyň Ogly Mesihdigini inkär eden ýurtda öz patyşalygyny gurmak üçin güýç bilen gaýdyp geler.
Aýdyňlyk üçin Mesih, Gaýa we Mesih, Daş arasyndaky tapawudy göz öňüne getirmeli. Birinjisi, islendik gurluşyň durýan esasyny aňladýar. Öz öýüni gaýanyň üstünde guran akylly adam esasyň bardygyny kabul etdi (Luka 6:48). Bu Mesihiň öz Hudaýlygynda ebedilikden ebedilige çenli gürleýär. Tersine, burç daşy aýratynlyklara laýyklykda ýasaldy. We bir gezek ýerine goýlandan soň, beýleki ähli daşlar şol daşdan öz ugruny aldy.
Mesihe ulanylanda, bu Onuň ynsanlygyny suratlandyrýar, Mesihiň üçin Meryemiň gyzlyk göwresinde bir beden taýýarlandy. Şondan soň Onuň taglymaty we ýaşaýyş ýoly Onuň şägirtleri tarapyndan nusga alynjak standart boldy. Emma Daşyň ret edilmegi üçin ölüm bolmaly. Ölmez-ýitmez Hudaý ölüp bilmez, şonuň üçin Isa Mesih biziň üçin haça çüýlendi (Matta 26:2). Bu biziň halas bolmagymyzyň Mesihiň Hudaýlygynyň hereketsiz gaýasynyň üstünde gurlandygyny (Matta 16:18) aňladýar, biziň hyzmatymyz bolsa Mesihiň we Onuň resullarynyň (Efesliler 2:20) taglymatyna laýyk gelýär, olar burç daşyndan öz ugruny aldylar. «Resullaryň taglymaty» (Resullaryň Işleri 2:42) Mesihiň Kanunyna deňdir. Emma biziň halas bolmagymyz bütinleý biziň Halasgärimize bolan imana esaslanýar. Ýa-da Petrus Rebbi haça çüýlänlere aýdan ýaly: «Bu, siziň gurluşykçylaryň ret eden daşy, ol burçuň başy boldy. Başga hiç kimde halas bolmak ýokdur; çünki adamlaryň arasynda gögüň aşagynda biziň halas bolmaly başga ady ýokdur» (Resullaryň Işleri 4:11-12).
Biziň üçin Pasha Mezmurleri bir bereketdir, çünki olar Hudaýyň Guzusy biziň günälerimiz üçin öz ganyny dökmezden ozal nirede bolandygymyzy we Onuň gurbanlygy sebäpli häzir nirede bolandygymyzy ýatladýar.
