Pergamos Smyrna şäherinden takmynan altmyş mil demirgazykda we gündogarda ýerleşýärdi. Ol ýedi ybadathananyň aýlawyndaky indiki duralga nokady bolupdy. Onuň ady «güýçli nika» diýmegi aňladýar. Pygamberlik taýdan, Pergamos b.e. 306-njy ýylynda Rimde imperator bolan imperator Konstantin döwrüne garaşýar. Onuň hökümdarlygy astynda ybadathana döwlet bilen birleşdi. Hristiançylyk işjeň we resmi taýdan öňe sürüldi. Mesihe wepaly bolmaly ýygnak, ulgamy Hudaýa garşy bolan dünýä bilen nikalaşdy.
Ol duýduryşy äsgermezlik etdi:
«Dünýäni we dünýädäki zatlary söýmäň. Eger kim dünýäni söýse, Atanyň söýgüsi onda ýokdur» (1 Ýahýa 2:15).
Smyrnada çekilen dünýäniň yzarlamalaryndan gaçmak üçin ybadathana dünýä girdi. Emma nika haram bir birleşme boldy. Gowy dizaýn edilen, gurlan, saklanan we dolandyrylýan gämi tupanly deňziň ortasynda howpsuzdyr, ýöne deňiz gämä girende, ol batýar. Göräýmäge, bu döwürden soň ybadathana, umuman, öz asman häsiýetini ýitirdi.
12-nji aýat
Pergamosdaky ybadathananyň perişdesine ýaz: «Iki gyrasy ýiti gylyçly bolan şeýle diýýär;»
″Perişde«habarçy» diýmegi aňladýar. Hat ýerli ybadathanadaky jogapkär elemente, ýagny ýygnakda jogapkärçilikli hereket eden we ýygnak işlerinde jogapkärçiligi kabul etmäge taýýar bolanlara ýüzlenildi.
Iki gyrasy ýiti gylyç
Mesih Özüni bu döwürdäki ýygnagyň ýagdaýyna laýyklykda görkezýär, şeýle hem
«Iki gyrasy ýiti gylyçly bolan» (Hebreýler 4:12 bilen deňeşdiriň).
Ol dogry (2 Timoteos 4:8) saýgaryp we höküm edip bilýär. Öz-özüňi höküm etmek iň gowy hökümdyr, ýöne eger ýygnak özüni höküm etmese, Ol muny etmekden çekinmez.
13-nji aýat
Men seniň işleriňi we nirede ýaşaýandygyňy bilýärin, hatda Şeýtanyň tagty nirede bolsa-da: sen Meniň adymy berk saklaýarsyň we Meniň imanymy inkär etmediň, hatda Antipas Meniň wepaly şehidim bolan günlerde-de, ol siziň araňyzda, Şeýtanyň ýaşaýan ýerinde öldürildi.
Pergamosdaky ybadathana iň haram ýerde ýerleşýärdi. Ol aýratyn kynçylyklara we synaglara duçar boldy. Reb muny bilýärdi.
«Men seniň nirede ýaşaýandygyňy, hatda Şeýtanyň tagty nirede bolsa-da bilýärin.» Pergamos hökümdara sežde etmegi kabul eden ilkinji şäherdi. Muny ýerli butparaz patyşa Attalus 1 Soter başlady. Onuň özüne bagyşlanan ybadathanasy ýerli landşafty dolandyran görnükli bir depede guruldy. Rim Sezary Dominitian bu ýere geleninde, hökümdaryň hudaýlaşdyrylmagy prinsipini kabul etdi, ýöne imperator hökmünde özüniň, ýerli wekiliniň däl-de, sežde edilmeli adamdygyny nygtady. Ýerli ilat, hatda köp hristianlar hem, muny çydamlylyk bilen kabul etmäge gaty razy bolupdyrlar. Hudaýyň yzarlap bilmeýän duşmany we garşydaşy Şeýtan, elbetde, hakyky, görünmeýän güýçdi. Ol bu dünýäniň hudaýy (2 Korintoslylar 4:4) we bu dünýäniň şazadasy (Ýahýa 12:31).
Gynansak-da, ybadathana umuman dünýä bilen berk baglanyşyk gurmagy saýlady. Olar Şeýtanyň güýjüniň ulanylýan ýerinde ýaşaýardylar. Bu ybadathananyň dünýädäki we dünýä üçin şaýatlygyny gowşatdy. Adam el-ele berip hereket edýän ulgama garşy şaýatlyk edip bilmez. Şeýtan ybadathana süzülýän dünýä ulgamyny dolandyrýardy. Netijede, bu ybadathana (häzirki döwürdäki hristian dünýäsiniň köp bölegi ýaly) Şeýtanyň agalyk edýän dünýäsinde ýaşamaga razy bolup, hakyky Hudaýy ýerinden süýşürdi we Şeýtany, aslynda, öz patyşasy etdi.
Sen Meniň adymy berk saklaýarsyň
Pergamosdaky köpleriň şowsuzlygyna garamazdan, Reb tarapyndan öwülip bilinjek element bardy.
Ol: «Sen Meniň adymy berk saklaýarsyň we Meniň imanymy inkär etmediň» diýdi. Mukaddes Ýazgylarda at hemişe bir adamy kesgitleýär we häsiýetlendirýär. Şeýle bozuk gurşawyň ortasynda olar hristiançylygyň uly esasy hakykatlaryny, esasanam Mesihiň Şahsyýeti we işi barada saklamagy dowam etdirdiler. Reb ýygnagyň ählisini şeýle diýip atlandyryp bilmese-de
«Meniň wepaly şaýadym,» şükürler bolsun, henizem käbir wepaly adamlar bardy. Munuň mysaly wepaly şehit Antipas mysalynda görkezilýär.
Antipas ady onuň hakyky, harpy-harpyna, şahsy ady bolsun ýa-da bolmasyn, onuň manysy
(«ata garşy») elbetde, onuň häsiýetini görkezýärdi. Antipas şol wagtky ýalňyşlyga garşy göreşmek synanyşyklary netijesinde şehit boldy. Adamlar ýüze çykyp, özlerine «ata» wezipesini, statusyny we adyny alýardylar. Antipas ATANYŇ, Hudaý Atanyň garşysyna däl-de, özüni sözde resmi, dini «ata» edip goýan islendik adamyň garşysynady.
Reb ony «Meniň wepaly şaýadym, siziň araňyzda, Şeýtanyň ýaşaýan ýerinde öldürilen» diýip öwýär. Antipas wepalylygy şehit ölüme getiren hem bolsa, berk, yzyna gaýtmaýan adamyň aýdyň mysalydy. Ol Şeýtanyň dünýäsinde Mesihe aýdyň şaýatdy, bütin ybadathananyň bu dünýäde nähili bolmalydygynyň ýagty mysalydy.
Rebbiň «ol siziň araňyzda, Şeýtanyň ýaşaýan ýerinde öldürildi» diýen sözleri, meşhur pikiriň akymyna goşulmaga razy bolanlara açyk bir aýyplamady.
14-nji aýat
Emma Meniň saňa garşy birnäçe zatlarym bar, sebäbi sende Balaamyň taglymatyny saklaýanlar bar, ol Balaka Ysraýyl ogullarynyň öňünde büdreme daşyny goýmagy, butlara gurban edilen zatlary iýmegi we zyna etmegi öwretdi.
Şeýtanyň Smyrnada synanyşygy ýaly, daşardan yzarlamak bilen gazanyp bolmadyk zat, indi Pergamosda içerden bozulmak bilen gazanyldy. Şonuň üçin Balaama (14-nji aýat) salgylanma, ol Balak tarapyndan höweslendirilen hem bolsa (Sanlar 22:6), Hudaýyň halkyny gargap bilmeýändigini bildi we olary bozmagy dowam etdirdi.
Balaamyň Ysraýyla beren maslahaty, «Moab bilen dostlaşyň» (Sanlar 25:1-3), Pergamosdaky ahlak ýagdaýyny takyk häsiýetlendirýär. Ybadathananyň taryhynda, näme bilen başlaýar
«Kaýynyň ýoly» (öz islegi) we öz ýoluny dowam etdirýär
«Balaamyň ýalňyşlygy» (öz bähbidini gözlemek) hökman höküm edilmelidir, nähili bolsa-da
Korah (özüni öňe sürmek) (Ýahuda 11). Dünýäde ýaşamaga razy bolan ybadathana onuň ýollaryny kabul edýär. Aýry-aýry hristianlar şeýle zatlara garşy çykyp biljekdiler, ýöne köp hristianlar bu ýalan mugallymlara garşy durmadylar.
Reb: «Sende Balaamyň taglymatyny saklaýanlar bar» diýmeli boldy. Erbet mugallymlara çydam edildi we erbet amallar yzarlanyldy. Hemişe bolşy ýaly, erbet taglymat erbet amala getirýär.
15-nji aýat
Şeýlelik bilen, sende Nikolaýlaryň taglymatyny saklaýanlar hem bar, bu zady men ýigrenýärin.
Ybadathananyň taryhynyň Pergamos döwri Nikolaýlaryň taglymatyny saklaýanlar bilen bellendi. Bu Nikolaýlaryň kimdigini ýa-da olaryň näme öwredendigini kesgitlemek kyn. Olar Mukaddes Ýazgylaryň standartlary boýunça asla kabul edilmejek we ähli tarapdan ýazgarylýan hereketleri aklamak üçin bir görnüşli taglymat döredipdirler. Bu tendensiýa ilkinji gezek Efesdäki ýygnaga getirilen ahlaksyz amallarda ýüze çykdy. Bu edepsiz hereketler şol döwürde şol ybadathana tarapyndan ýigrenildi we ret edildi. Emma Pergamosda bu erbetlik has çynlakaý boldy, sebäbi Efes ybadathanasyndaky hereketler indi Pergamosda ýola goýlan taglymat boldy. Esasynda, Nikolaýlar Hudaýyň merhemetini hyýanatçylyk bilen ulanan adamlardy.
Olar, ähtimal, «Merhemet köpelmek üçin günäde dowam edeliň» diýerdiler, bu garaýyş resuly Pawlus tarapyndan ýazgaryldy (Rimliler 6:1-2).
Reb agzyndan çykýan gylyjyň, Söziň olaryň aýdýan zatlaryny, olaryň taglymatyny ret etjekdigini duýdurýar.
bu zady men ýigrenýärin
Reb Isa dogry hökümdardyr we adalatsyzlygy ýigrenýär (Zebur 45:6-7, Hebreýler 1:8-9).
16-njy aýat
Toba ediň; ýa-da men size çalt gelerin we olara garşy agzymdan çykýan gylyç bilen söweşerin.
Eger toba we öz-özüňi höküm etmek bolmasa, Mesihiň jogapkärlere garşy höküm gylyjyny ulanmagy zerur bolar.
Reb «saňa» garşy söweşerin diýmedi, eýsem «olara» garşy. Eger ybadathananyň ýalan mugallymlar we erbet iş edýänler bilen iş salyşmaga ahlak güýji ýok bolsa, Reb Özü erbetligi arassalamak we Öz adyna degişli hormaty saklamak üçin hereket ederdi. Bu höküm Onuň agzyndan çykýan gylyç, Onuň sözi bilen ýerine ýetirilerdi.
Şeýtanyň ilkinji hüjümi Hudaýyň agzyndan çykan zada şübhe döretmekdi -
«Hudaý aýtdymy?» (Gelip çykyş 3:1). Ady Hudaýyň Sözi diýlip atlandyrylýan Ol, ahyrsoňy, Öz peýda bolmagynda, agzyndan çykýan ýiti gylyç bilen milletleri urar (Ylham 19:15). Onuň sözi ýeterlik bolar. Ondan öň, Pergamosdaky ýalan mugallymlar Hudaýyň Oglunyň agzyndan çykýan Hudaýyň Sözi bilen hem açylar, hem ýazgarylar.
17-nji aýat
Gulaçly bolan, Ruhyň ybadathanalara näme diýýändigini eşitmek üçin eşit; Ýeňijä men gizlin manna iýmäge bererin we oňa ak daş bererin, we daşda täze at ýazylan bolar, ony alýandan başga hiç kim bilmez.
Şonda Ruhyň ybadathanalara näme diýýändigini eşitmek üçin şahsyýete ýüzlenilýär. Mukaddes Ýazgylaryň sözleri, hakykatdan-da, Mukaddes Ruhyň güýjünde Hudaýdan ylham alandyr (1 Korintoslylar 2:13, 2 Timoteos 3:15-16).
Ýeňijä
Üç esse wada bar ýeňiji üçin, açyk gulakly we sözi kabul etmäge we oňa boýun bolmaga taýýar bolan adam.
gizlin manna, ak daş we täze at
Pergamosda satylýan iýmitleriň köpüsi öň butparaz hudaýlara ýa-da Rim imperatoryna bagyşlanypdy. Şeýle etden ynsaby boýunça saklanan hristianlara (Resullaryň Işleri 15:20, 1 Korintoslylar 10:25-29) gizlin manna wada edildi. Bu Ysraýyl çölde syýahat edýärkä Hudaýyň ýagşylygynyň ýadygärligi üçin äht sandygyna goýlan manna degişlidir. Mannanyň özi Reb Isanyň bu dünýädäki durmuşynda ýüze çykan mukaddes, kämil adamlygynyň nusgasydy. Ýeňiji, dünýäden ahlak taýdan aýry bolan wepaly imanly, Hudaýyň Özüniň ýeke-täk Oglunyň mukaddes, aýry adamlygyna we ýerdäki durmuşyna bolan minnetdarlygynyň syryna goýberilýär. Ýeňijiniň öz ruhunda Hudaýyň Reb Isanyň kämil adamlygyna bolan minnetdarlygynyň şahsy duýgusy bar. Ata ýeke özi doly minnetdarlyga eýedir, ýöne ýeňiji Hudaýdan we oňa açylanlardan başga ähli gözlerden gizlin bolan zadyň täze minnetdarlygyny gazanýar (Çykyş 16:33 we Hebreýler 9:4 serediň).
Içki minnetdarlygyň bu alamatyndan başga-da,
Reb: «Men oňa ak daş bererin» diýýär, bu Onuň makullamagynyň daşky alamaty. Bu, ähtimal, saýlawda dalaşgäri makullamak üçin küýzä ak daş goýmak däbine degişlidir. Daşyň özünde dalaşgäriň ady ýazylýardy. Gara daş makullamazlygy görkezýärdi.
Başga bir ýerli baglanyşyk bardy. Adatça, ýerli gara granit jemgyýetçilik binalary üçin ulanylýardy. Aýratyn binalar, esasanam käbir görnükli adamyň hormatyna gurlanlar, we monumental heýkeller, sütünler we plitalar üçin gymmat, ak, italýan mermeri import edilýärdi. Jemgyýete hyzmatlar üçin berlen ýerli hormatlar bu ak daşdan ýasalan ýadygärlik plitalaryny ýa-da plitalaryny öz içine alýardy. Bu hormat berlen wagtynda, täze at berilýärdi we ak daşa ýazylýardy.
Ol Rebbiň ýeňijä Öz açyk makullamagyny berýändigini aňladýar. Ýeňiji ybadathananyň we dünýäniň haram birleşmesine garşy durýandygy üçin köpler tarapyndan ret edilip bilner; şeýle-de bolsa, ol ak daşda görkezilen Rebbiň makullamagy baradaky pikir bilen ruhlandyrylmalydyr.
Täze adyň nämäni aňladýandygy barada iki sany dogry düşünje bar.
- Ýeňijä Rebbiň gözelligine we şöhratyna bolan aýratyn minnetdarlyk berilýär, bu oňa Rebbiň öňündäki şahsy wepalylygy sebäpli, hatda kyn günlerde-de şahsy açylyşdyr.
- Reb tarapyndan ýeňijiniň aýratyn minnetdarlygy. Mesihiň şahsy taýdan görýän we ak daş berýän adamyň ahlak häsiýeti şol täze atda beýan ediler.
Iki pikiriň hem ähmiýeti bar.
Reb Isa Mesihe iman edýän her bir imanly üçin ebedi, ruhy, asman bereketleriniň dolulygy öňde durýar. Emma, men häzir gizlin manna, ak daş we täze at barada näme bilýärin?
