AMALY SAPAKLAR
Ylhamyň ýedi ybadathanasyndan
Ylham 2 we 3-nji baplarda Aziýanyň ýedi ybadathanasyna direlen Mesihiň habarlary bar. Bu ylahy ylham we nesihat habarlary häzirki hristianlar üçin möhümdir. Olar Täze Ähtdäki ybadathana taglymaty we hristian durmuşy baradaky iň täsirli nesihatlaryň birini emele getirýär.
Bu iki babyň ähmiýetine az üns berilmegi geň galdyrýar. Häzirki ybadathanalardaky köp ybadat edýänler Mesihiň bu ýedi habaryndan habarsyz. Olaryň Injil ahlagyndan we teologiýasyndan daşlaşmagyny açyk ýazgarmagy bu habarlary häzirki wagyzlaryň esasy akymyndan daşda saklady. Ýöne häzirki ybadathanadaky kemçilikleriň köpüsi bu ýedi ybadathana berlen görkezmeleriň ähmiýetiniň ýoklugynyň göni netijesidir.
Bu habarlar diňe Ýahýanyň döwründäki ýedi ybadathana däl, eýsem häzirki ybadathana we her bir hristiana ýazyldy, edil Pawlusyň ybadathana hatlary hem häzirki ähli ybadathana niýetlenendigi ýaly.
Bu ýedi hat geň galdyrýar, sebäbi olar Mesihiň Özünden göni hatlar we her bir hatda ähli ybadathanalar üçin degişli bir zat bar. Olary okap, biz öz ýerli ybadathanamyz üçin, şeýle hem her birimiz üçin şahsy habar taparys.
1. Efes: Ýitirilen söýgi ybadathanasy (2:1-7)
Mesih bu ybadathanany işleri, zähmeti, sabyrlylygy, ýamanlygy ýigrenmegi, ýalan mugallymlary çalt tapmagy, ýükleri götermekde berk durmagy we ýadamazlygy üçin öwdi (Ylham 2:2,3). Bu häsiýetler bu ybadathananyň Rebbe gowy hyzmat edendigini görkezýärdi. Olar häzirki ybadathanada zerur, ýerde köplenç Rebbe sabyrly hyzmat etmekde we ahlak we teologiki ýamanlygy ylalaşmakda ýalňyşlyk goýberilýär.
Bu arzuw edilýän häsiýetlere garamazdan, Efes ybadathanasy bir möhüm meselede berk ýazgaryldy: “Men saňa garşy şuny aýdýaryn, sen ilkinji söýgiňi taşladyň” (Ylham 2:4 NKJV). Bu ybadathana garşy aýyplama “sen ilkinji söýgiňi ýitirdiň” däl-de, “sen ilkinji söýgiňi taşladyň” diýmekdi. Bu ybadathana yzyna gaýdypdy we taglymatda däl-de, Mesihe bolan şahsy gatnaşygynda ýoldan çykypdy. Bu aýatdaky söýgi üçin grek sözi (agape) Injilde Hudaýyň söýgüsini – iň çuň, iň manyly söýgini aňlatmak üçin ulanylýan söz bilen birmeňzeşdir.
Bu aýyplama häzirki Hudaýyň çagalarynyň arasynda hem ýaýrandyr. Mukaddes bir adam Mesihe bolan ilkinji söýgüsini ýitireninde, bagtyny ýerlikli zatlarda gözläp başlanda we Mesih onuň üns merkezinde bolmadyk mahaly gynançlydyr. Mesih meseläni kesgitläp, bejergini görkezdi: “Şonuň üçin nireden ýykylanyňy ýatla; toba et we ilkinji işleri et” (Ylham 2:5). Bu gynançly ýagdaýyň çözgüdi içki adamyň üç merkezine ýüzlenýär – akyl “ýatlaýar,” ýürek “toba edýär,” we erk “ilkinji işleri etmäge” çagyrylýar.
Efes ybadathanasyna berlen habar bize ilkinji söýgimizi ýitirmek howpuny görkezýär (Ylham 2:4) – ilkinji gezek imana gelenimizde Mesihe bolan täze wepalylygymyzy. Biz Pawlusyň söýgi dogasyny gaýtalamaly (Efesliler 3:16-19), Ýahudanyň “özüňizi Hudaýyň söýgüsinde saklaň” diýen nesihatyna gulak asmaly (Ýahuda 21) we dünýäniň gymmatly zatlarynyň ýüregimizi Rebden daşlaşdyrmagyna ýol bermeli däl.
2. Smyrna: Azap çekýän ybadathana (2:8-11)
Bu hat wepalylyk üçin öwgü bilen başlaýar: “Men seniň işleriňi, kynçylyklaryňy we garyplygyňy bilýärin (ýöne sen baýsyň).” Bu hristianlar üçin Mesihiň olaryň diňe butparazlar tarapyndan däl, eýsem duşman ýewreýler we Şeýtan tarapyndan hem yzarlanýandygyny bilýändigini bilmek nähili teselli! Yzarlamalardan başga-da, olar garyplyga döz geldiler – ýöne olar Mesihiň ajaýyp wadalary bilen baýdylar.
Azap meselesi bizi hemişe geň galdyrdy. Azap hudaýsyzlar üçin garaşylýar, ýöne näme üçin hudaýlylar azap çekmeli? Injil birnäçe sebäpleri görkezýär: terbiýeçilik (1 Korintoslylar 11:30-32; Ýewreýler 12:3-13); öňüni alyş, Pawlusyň bedenindäki tiken ýaly (2 Korintoslylar 12:7); Mesih ýaly boýun egmegi öwrenmek (Ýewreýler 5:8); ruhy ösüş üçin gural (Rimliler 5:3-5); we ünsümizi çekmek üçin.
Bu azap çekýän ybadathana Mesih häzirki ähli mukaddesler üçin gaty zerur bolan iki nesihat berdi. Birinjiden, Ol: “Bu zatlaryň hiç birinden gorkma” diýdi (Ylham 2:10). Biziň gorkmaga zadymyz ýok, sebäbi biziň azabymyz Mesihdäki ebedi bereketlerimizden bizi mahrum edip bilmez. Biz hemişe Hudaýyň aladasyndadyrys we durmuşymyzda rugsat berlen zatlaryň hemmesi Onuň akyldar meýilnamasy bilen bolýar. Ikinjiden, Ol olary “ölüm ýakynlaşýança wepaly bolmaga” nesihat etdi (Ylham 2:10). Synag gelende wepaly bolmak üçin bize hem bu ruhlandyrma gerek.
Smyrna ybadathanasyna berlen habardan näme öwrenýäris? Mukaddesleriň yzarlanmagy täzeden janlanýan döwürde, ybadathana Injilde şeýle ýygy-ýygydan duş gelýän “gorkma” diýen nesihatyna gulak asmaly. Azaba bolan jogabymyz gorky däl-de, gaýrat, şatlykly kabul etme we şükranlylyk bolmaly.
3. Pergamos: Ylalaşykdaky ybadathana (2:12-17)
Mesih bu ybadathanany “Şeýtanyň tagty ýerleşýän ... Şeýtanyň ýaşaýan ýerinde” ýaşaýandyklaryna garamazdan berk durandyklary üçin öwdi (Ylham 2:13). Bu şäheriň hristianlary yzarlamakda görkezen ýaman häsiýetine degişlidi. Ýöne bu ýamanlyga garamazdan, imanlylar Onuň adyna berk durdular we imany inkär etmediler.
Bu ybadathananyň wepalylygy häzirki hristianlar üçin bu dünýäniň ýamanlygy, dini dinden dönmek we hakykaty ylalaşmak synagy bilen gurşalan mahaly berk durmak üçin bir synagdyr. Olaryň wepalylygynyň nyşany hökmünde olaryň şehitlerinden biri, “Antipas, Meniň wepaly şehidim” agzalýar. Onuň ady “ählisine garşy” diýmegi aňladýar. Pergamos Mesih üçin berk durandygy üçin öwüldi.
Yzarlamada wepalylyklaryna garamazdan, Reb olary Balaamyň we Nikolaitleriň taglymatlaryny saklandyklary üçin ýazgardy. Balaam Ysraýyly butparaz aýallar bilen garyşyk nikalar we butlara sežde etmek arkaly günä etmäge mejbur etmek üçin Balak patyşa maslahat berendigi üçin günäkärdi (Sanlar 22-25; 31:15-16). Olara toba etmäge nesihat edildi, ýogsam Mesih agzyndan çykýan gylyç bilen olara garşy söweşerdi (Ylham 2:16).
Bu ybadathana berlen habar bize näme öwredýär? Ol taglymat ylalaşygynyň hemişelik howpuny görkezýär (Ylham 2:14-15). Häzirki ybadathananyň, Injil hakykatynyň köp esaslaryny taşlan ybadathananyň bu duýduryşa gulak asmagy üçin doga ediň.
4. Tiatira: Dinden dönmäge çydamly ybadathana (2:18-29)
Bu ybadathanada köp zat ýalňyş bolsa-da, Mesihiň öwgüsi geň galdyrýardy: “Men seniň işleriňi, söýgiňi, hyzmatyňy, imanyňy we sabyrlylygyňy bilýärin; we seniň işleriň barada aýdylanda, soňky işleriň ilkinjilerden köpdür” (Ylham 2:19). Ol ony bäş sypat üçin öwýär, şol sanda söýgüsi üçin, öňki üç ybadathananyň hiç biri öwülmändi. Mundan başga-da, Ol olaryň soňky işleriniň öňki işlerinden uludygyny agzap geçdi – Efes ybadathanasyndan tapawutlylykda.
Bu güýçli öwgä garamazdan, bir gorkunç ýazgaryş bardy – Izebel atly bir aýalyň we onuň ybadathanany zyna etmäge we butlara gurban edilen zatlary iýmäge iteren taglymatynyň ybadathana tarapyndan çydamlylygynyň giňişleýin aýyplamasy (Ylham 2:20-23). Ol pygamberdigini öňe sürse-de, ylahy hakykatyň hakyky habarçysy däldi, sebäbi ol bu hristianlary butlara sežde etmäge dowam etmäge çagyrypdy.
Ýazgaryşyndan soň, Mesih Tiatiradaky hudaýly galanlara nesihat etdi: “Men gelýänçäm elindäkini berk sakla. Kim ýeňse we Meniň işlerimi soňuna çenli saklasa, oňa milletlere höküm sürmek güýjüni bererin ... we oňa daň ýyldyzyny bererin” (Ylham 2:25-28). “Men gelýänçäm” diýen aňlatma Raptura degişlidir. Ýeňijilere “daň ýyldyzynyň” wadasy berilýär, bu Mesih milýonlarça ýyllyk patyşalygyň daňyndan öň ybadathanany alyp gitjek gaýdyp gelýän hökmünde degişlidir.
Tiatira ybadathanasyndan näme sapak alýarys? Bu ybadathana ahlak ylalaşygynyň howpunyň ýadygärligidi. Häzirki wagtda ybadathana aralaşan ahlak kadalaryndan daşlaşmaga üns bermelidiris.
5. Sardis: Ölen ybadathana (3:1-6)
Bu ybadathana Mesih: “Men seniň işleriňi bilýärin, seniň diri diýen adyň bar, ýöne sen ölüsiň” diýdi (Ylham 3:1). Onuň bu ybadathana ýüzlenişinde aýdyň üýtgeşme bar. Öňki ybadathanalara Ol öwgü bilen başlady; bu ýerde Ol ýazgaryş bilen başlady, sebäbi öwgü ýokdy. Mesih olaryň diri diýen abraýyny çalt ýok etdi, olary öli diýip yglan etdi. Fariseýler ýaly, olaryň daşky görnüşi durmuş ýetmezçiligini gizleýärdi. Ol goşdy: “Men seniň işleriňi Hudaýyň öňünde kämil tapmadym” (Ylham 3:2).
Sardis ybadathanasy, görnüşinden, ruhy we täsirli gullukly diýen abraýa eýedi. Ylahy nukdaýnazardan ol diňe ady bilen diri ybadathanady; ol hakykatda ruhy durmuşda we güýçde ölüdi. Mesihiň bu ybadathana beren hökümi häzirki ybadathanalar tarapyndan oýlanylmaly, olar köplenç işjeňlik bilen doly, ýöne Onuň güýjünden az zat gürleýär.
Sardis ybadathanasyna berlen habar bizi ruhy ölülik, durmuşsyz ortodoksiýa, ak mazar ýaly fariseýleriň daşky görnüşi howpundan duýdurýar. Ybadathana formadan durmuşa has köp üns berende, Mesihden has köp ulgamlary söýende we ruhy zatlardan has köp maddy zatlara gyzyklananda öli diýlip atlandyrylmak howpy astyndadyr.
6. Filadelfiýa: Wepaly ybadathana (3:7-13)
Beýleki ybadathanalara eden ýaly, Mesih Filadelfiýa: “Men seniň işleriňi bilýärin” diýdi. Ol olary şu sözler bilen öwdi: “Seniň az güýjüň bar, Meniň sözümi sakladyň we Meniň adymy inkär etmediň” (Ylham 3:8). Bu ybadathana Mesihiň adyna wepalylygyny görkezdi we Oňa bolan ynamyny açyk ykrar etdi. Netijede, Mesih olaryň duşmanlarynyň, “Şeýtanyň sinagogasynyň,” bu ybadathananyň Hudaýyň hakyky gullukçylaryny öz içine alýandygyny görmäge mejbur ediljekdigini wada berdi.
Wepalylyklary sebäpli, bu ybadathana Raptura açyk salgylanma bilen beýlekilerden tapawutlanýar: “Sen Meniň sabyrlylyk buýrugymy saklandygyň üçin, Men hem seni bütin dünýäniň üstüne geljek synag sagadyndan goraryn, ýer ýüzünde ýaşaýanlary synamak üçin” (Ylham 3:10). Bu olaryň Ylham 6-18-de açylýan Uly Kynçylykdan geçmejekdiginiň wadasydyr. Bu aýat Mesihiň Kynçylyk diýlip atlandyrylýan synag döwründen öň Öz ybadathanasy üçin geljekdigi baradaky umydy goldaýar.
Bu ybadathana berlen habardan näme öwrenýäris? Imanlylar Reb tarapyndan öwülýär, ýöne Rebiň gelmegine garaşýarka “berk durmaga,” “sabyrly bolmaga” we özlerinde bar bolan “az güýji” saklamaga duýdurylýar.
7. Laodikeýa: Ýyly ybadathana (3:14-22)
Bu ybadathana hiç hili öwgü berilmedi. Bu hristianlar Mesihe ýigrenji hökmünde suratlandyryldy, sebäbi olar “ýyly, ne sowuk ne-de gyzgyn” (Ylham 3:16). Olar islendik ybadathananyň iň ýiti ýazgaryşyny aldylar.
Mesih üç dürli ruhy ýagdaýa salgylandy: Hudaýyň zatlaryna sowuk bolanlaryň hemmesini öz içine alýan sowuklyk ýagdaýy, halas bolmagyň hiç hili subutnamasy ýok; hakyky ruhy joşguny bolanlary we ebedi durmuşlary, Ruhyň içki güýji we Mesih üçin täsirli şaýatlygy barada hiç hili sorag galdyrmaýanlary öz içine alýan gyzgynlyk ýagdaýy; we ybadathana gatnaşmak bilen Hudaýyň zatlaryna käbir gyzyklanma görkezen, ýöne Mesih bilen hakyky gatnaşygy bolmadyk adamlara degişli bolan ýylylyk ýagdaýy. Bu ybadathana şeýledi.
Bu ybadathanadaky hristianlar ýyly bolandygy üçin, Mesih olary agzyndan çykarjakdygyny aýtdy. Olaryň ruhy taýdan ýyly bolmagy maddy baýlyk bilen kanagatlanmaklary we ruhy garyplyklaryndan habarsyz bolmaklary bilen subut edildi. Mesih olary suratlandyrmak üçin güýçli sözleri ulandy: “betbagt, garyp, kör we ýalaňaç” (Ylham 3:17).
Laodikeýa ybadathanasyna berlen habar bizi häzirki wagtda ýylylykdan, öz-özüňe ýeterliklilikden we özüňiziň çaresiz ruhy zerurlygyňyzdan habarsyz bolmakdan duýdurýar. Ýeke-täk bejergi, daşlanan Mesihi yzyna çagyryp, sežde, hormat we söýgimiziň merkezi bolmagyna rugsat bermekdir.
Jemleýji beýannama
Aziýanyň ýedi ybadathanasyna berlen her bir habar şeýle beýannama bilen tamamlanýar: “Gula bar bolsa, Ruhyň ybadathanalara näme aýdýandygyny eşit” (Ylham 2:7,11,17,29; 3:6,13,22). Üns beriň, bu Ruhyň öňki ybadathanalar barada “aýdan” zady däl, eýsem Ruhyň ähli ybadathanalara “aýdýan” zady. Bu Ruhyň bize henizem gürleýändigini aýdýar – häzirki ybadathanalar üçin “Ruhyň näme aýdýandygyny eşitmek” üçin duýduryş.
Bu beýannama Ylham 13:9-da gaýtalanýar, ýöne “Ruhyň ybadathanalara näme aýdýandygyny” diýen tanyş jümle ýok. Bu Rapturanyň 3-nji babyň soňy bilen 4-nji babyň başy arasynda boljakdygyny we 2-nji we 3-nji baplarda şeýle bir möhüm bolan ybadathananyň 4-nji bapda ýerden göge geçjekdigini we şonuň üçin Ylham 13:9-da agzalmaýandygyny görkezýär.
Aziýanyň ýedi ybadathanasyna köp wagt mundan ozal berlen “Ruhyň näme aýdýandygyny eşitmek” çakylygy häzirki wagtda bize hem berilýär. Reb bize bu ýedi ybadathanadan sapak öwrenmäge kömek etsin.
— Moris Bassali
