Ylham 3:1-6
Sardis
Sardis Tiýatiradan günorta takmynan 30 mil uzaklykda ýerleşýär, Efesden başlap Laodikeýada gutaran aýlawy dowam etdirýär. Biz eýýäm Aziýadaky ýedi ybadathananyň, resullar ýaşan döwürden tä Rebbiň gelmegine çenli ýer ýüzündäki hristian ybadathanasynyň taryhynyň pygamberlik suratyny berýändigini öwrendik.
Bu ýedi ybadathananyň soňky dördüsi, Tiýatiradan Laodikeýa çenli, Rebbiň gelmegine çenli dowam etjek ýagdaýlary suratlandyrýar. Bu toparyň ikinji ybadathanasy bolan Sardis, şol pygamberlik taryhynyň bir bölegini emele getirýär; takmynan 1500-nji ýyldan başlap, adatça Reformasiýa diýlip atlandyrylýan döwürden başlap, Sardis döwri. Emma, Sardise ýüzlenmäniň Reformasiýanyň özüniň beýany däldigini gaty açyk aýtmak gerek. Taryhy taýdan, Hudaýyň diňe Öz Sözüne esaslanýan imanlaryny we amallaryny dolandyrmaga karar beren adamlary ýetişdiren pursaty geldi.
Şol döwürdäki imanyň ägirtleri, Mukaddes Ýazgylardan imanyň aklanmagy hakykatyny talap eden Martin Lýuter ýaly adamlary öz içine alýardy. Başga biri, bary-ýogy 41 ýaşynda şehit bolan William Tindale, Angliýadaky her bir ýer sürýän oglanyň öz ene dilinde Mukaddes Kitabyň şahsy nusgasyny elinde tutýança dynç alyp bilmejekdigini aýtdy. Bu, Tiýatira döwri hökmünde garalan köp asyrlyk ruhy garaňkylykdan we yrymçylykdan soň, Mukaddes Ruhyň hakyky işidi. Biziň günlerimizde şeýle uly şahsy çykdajylar bilen olaryň gazanan bereketlerinden hakykatdan-da az adamyň lezzet alýandygy nähili gynançly.
Biz Sardisdäki ýerli şertleri hem göz öňüne alarys we ahlak çagyryşyny öz ýüregimize we wyjdanymyza ulanarys, öz wepalylygymyzyň ölçegini kesgitlemek üçin. Indi, aýdan tekliplerimizi goldaýandygyny tassyklamak üçin tekstimize seredeliň.
1-nji aýat
«Sardisdäki ybadathananyň perişdesine ýaz: Hudaýyň ýedi Ruhuny we ýedi ýyldyzy bolan Ol şeýle diýýär: Men seniň işleriňi bilýärin, seniň diri diýen adyň bar, ýöne sen öli.» Perişde ýerli ybadathanadaky jogapkär elementi aňladýar; ýerli jogapkärçiligi kabul etmäge ukyply we islegli bolanlar. Açykdan-açyk, olar muny netijeli ýerine ýetirmek üçin Rebbe doly bagly bolmaly. Her bir ybadathana üçin, 1-nji bap 12-18-nji aýatlarda berlen Kazyň beýanyndan alnan aýratynlyk şol ybadathananyň şertlerine laýyk we ähmiýetlidir. Bu ýerde, «Hudaýyň ýedi Ruhuny bolan Ol» diýen söz Mukaddes Ruhyň dolylygyny aňladýar. Ol we Onuň güýji köpçülikde elýeterlidir, Hudaýyň bähbitlerini dolandyrýar we goraýar. Hudaýyň Ogly, ähli şahsy mertebesi we beýikligi bilen, Tiýatira aýtjak zady bardy, bu Oňa kiçijik ýer berdi (Rim Katolizmi Ony Merýemiň Ogly bolmaga çäklendirýär - köp heýkellerde uly Merýem we gaty kiçijik Isa şekillendirilýär). Sardisde hem bu nygtama gaty ýerliklidir. Sardise aýtjak zady bolan Hudaýyň Ruhy, Ruha az ýer berdi.
Protestantizmiň umumy uly günäsi, Hudaýyň Ruhuna az ýer bermekleridir. Garaňky asyrlar Reformasiýa bilen gutardy, ondan Protestantizm döräpdi. Ýöne Hudaýyň bähbitlerini dolandyrmak Onuň elindedir, Reformasiýany öňe sürenleriň elinde däl. Olar belli bir işi ýerine ýetirmek üçin çagyrylypdy, ony gaty gowy ýerine ýetirdiler, ýöne olaryň işi esasy meseleler bilen çäklenýärdi. Munuň bir suraty hökmünde, Sardisdäki ybadathana gowy başlady, ýöne tizden öz irki durmuşyny we güýjüni ýitirdi.
Soňra, «Onuň ýedi ýyldyzy bar» diýilýär. Ýönekeý sözler bilen aýdylanda, bu ýyldyzlar her bir ybadathanada yşyk göterýänleri we Hudaýyň hakykatyna durmuşda we sözde dogry şaýatlyk edýänleri aňladýar.
Rebbiň ilkinji sözleri: «Men bilýärin.» Ol ýüzüň aşagyny görüp bilýär. Hudaýyň ýazylan Sözüne hormat goýmak ýaly, Ýewreýler 4:12-de, Ol «ýüregiň pikirlerini we niýetlerini saýgaryp bilýär.»
«Seniň işleriň.» Bu ybadathana hiç hili aýratyn öwgü berilmeýär. Sardisiň batany inersiýasy, Tiýatirada Sardisden has köp öwgü berilmegi bilen nygtalýar. Sardisde edilen işler, Mukaddes Ruhyň ýolbaşçylygy we görkezmesi bilen däl-de, adat boýunça edilen ýaly görünýär. Bu, hristian durmuşynyň we gullugynyň islendik sferasynda hemişe howpdyr.
Reb sözüni dowam etdirip, «seniň diri diýen adyň bar, ýöne sen öli» diýýär.
Bu ýerdäki «at» sözi hakyky şahsy at däl-de, abraýy aňladýar. Sardisdäki hristianlar öz gazananlary bilen buýsanýardylar. Başda uly ruhy energiýa bilen Hudaýyň hakyky işi bolupdy. Ýöne Reb bu ybadathananyň şahsy hökümini berýär. Olar ahlak we ruhy taýdan öli bolupdylar! Galan zady diňe abraýdy! Gaty gowy başlan zat ýönekeýje ýitipdi.
Rebbiň işinde hakykatdan-da ähmiýetli zat, Mukaddes Ruhyň güýji bilen, eger ol dowam etjek bolsa, Oňa yzygiderli baglylykdyr.
2-nji aýat
«Oýa boluň we galan zatlary, ölmäge taýyn bolan zatlary berkidiň: çünki men siziň işleriňizi Hudaýyň öňünde kämil tapmadym.»
«Oýa boluň.» Reb Isa oýa bolmagy talap edýär (biz 3-nji aýaty göz öňüne alanyňyzda bu nokada gaýdyp geleris). Ýöne öli adamlary oýa bolmaga çagyrmagyň manysy näme? Eger olar oýa bolan bolsalar, bu ýagdaýa düşmezdiler. Biz hem, Şeýtan aýak basmazlygy üçin, dogada we işde oýa bolmaly.
Indiki çagyryş: «Galan zatlary berkidiň.» Täzelenen güýje, ynanýan zatlaryna berk we wepaly bolmaga gyssagly zerurlyk bardy. Biz bir-iki taryhy mysal barada pikir etdik. Eliýa, Ezra, Nehemýa, Haggai ýaly adamlary we Ýewreýler 11-däki wepaly adamlaryň sanawyny hem oýlanyň, olar bize yzarlamak üçin şeýle ajaýyp mysallar galdyrdylar.
«Ölmäge taýyn» - hakykatdan-da öli däl, ýöne ölmek derejesinde. Ýakyn depelerde nekropol, mazarlyk bardy - ölüler üçin sebit merkezi, hakykatdan-da «ölüler şäheri.» Sardis raýatlary diri, hatda janly bolmak bilen abraý gazanypdy, ýöne Hudaýyň gözünde olar ýakyn nekropolyň ýaşaýjylary ýaly öli ýalydylar. Olar bu, olara kemsidiji deňeşdirmä gaty duýgur bolardylar.
Berkitmek çagyryşyndan soň käýinç gelýär. «Men siziň işleriňizi kämil tapmadym,» ýagny doly, «Hudaýyň öňünde.» Nähili manyda?
Reb olaryň sözlerine däl-de, olaryň işlerine, amallaryna salgylanýar. Biziň öwretmelerimiz ortodoks bolup biler, ýöne onuň bilen birlikde parallel amaly jogap bolmaly.
Reformatorlar Rim Katolizmiň käbir bezeglerini taşladylar, ýöne olar doly gitmediler. Mukaddes Ruhyň güýjüne, dolandyryşyna we ýolbaşçylygyna doly ynanmak ýokdy, ol köpçülikde elýeterlidir. Ahlak sapagy öwrenilmeli we ulanylmaly, amala aşyrylmaly, ýogsam bu diňe taryh sapagy bolar. Diňe ykrar etmek hiç zady tamamlamaz.
Sardise ýüzlenme Reformasiýanyň yzyny suratlandyrýar. Köp asyrlar boýy köp adamlary gulçulykda saklan ybadathana ulgamynyň güýçli duşmançylygy sebäpli, Reformatorlar gorag üçin syýasy güýçlere ýüzlendi. Bu bolsa dünýewi birleşmelere we ahyrsoňy reformator pionerleriň şeýle şahsy çykdajylar bilen gazanan köp ruhy gazançlaryndan ýüz öwürmäge getirdi. Dünýäniň goragyny gözlemegiň ýerine, şeýle uly serişdeleri elinde saklaýan Birine bagly bolmaly bolardy. Netijede, bizde häzir köp dürli mezhepleri bolan Protestantizm bar. Hakykatdan-da, toba etmäge zerurlyk bardy we dowam edýär!
3-nji aýat
«Şonuň üçin nähili kabul edeniňi we eşideniňi ýatla, berk sakla we toba et. Eger sen oýa bolmasaň, men saňa ogry ýaly gelerin, we sen meniň saňa haýsy sagatda geljekdigimi bilmersiň.»
«Ýatla.» Geçen zatlaryňy, gazanylan ýeňişleri, ýöne şeýle hem «nähili,» çykdajylary göz öňüne al. Biz häzirki wagtda eýe bolan artykmaçlyklarymyzy gadyrlaýarysmy? Bu her bir hakyky imanly üçin dowamly kynçylykdyr, esasanam öňki döwürleriň berk adamlary üçin çykdajylary göz öňüne alanyňyzda. Hakykatdan-da, berk sakla! Ýogsam toba etmäge täzelenen zerurlyk bolar.
«Eger sen oýa bolmasaň.» B.e. öňki altynjy asyrda, Kir tarapyndan gabaw astynda, Sardis gabawyň on dördünji gününde ýykyldy, sebäbi olar goranyşlarynyň iň güýçli nokady diýip pikir eden ýerinde garawul ýokdy. Olar, ýalňyşlyk bilen, şol nokatda ýeňilmezdigini çakladylar. Bu oýa bolmazlyga we garaşylmadyk ýeňlişe getirdi. Garawulda duranlar öz oýa bolmaklarynda ýalňyşypdylar.
Indi Reb Isanyň Özüniň ýene gelmegine nähili salgylanýandygyny oýlanyň. Bu duýduryş bilen birlikde berilýär. «Eger sen oýa bolmasaň, men saňa ogry ýaly gelerin.» Bu, elbetde, Onuň Öz adamlary üçin geljek ýoly däl. Bu, Onuň dünýä, uklap ýatan we Oňa parhsyz bolan dünýä geljek ýoludyr. Pawlusyň Tessalonikalylara ýazan sözlerini diňläň: «Ýöne siz, doganlar, garaňkylykda dälsiňiz, şol gün sizi ogry ýaly basyp almaz ýaly» (1 Tessalonikalylar 5:4). Ol dünýä geljek birden ýok bolmak barada ýazýardy. Sardisde köp zat diňe bir ykrar bolupdy, dünýä bilen baglanyşyklydy we şonuň üçin dünýä bilen bile höküm edilmek howpy bardy. Reb Öz ybadathanasy üçin Gelinlikçi hökmünde, Öz gelnini talap edip geler, ogry ýaly däl.
4-nji aýat
«Seniň Sardisde-de öz eşiklerini hapalamadyk birnäçe adyň bar; we olar men bilen ak eşikde ýörärler: çünki olar mynasypdyrlar.»
«Birnäçe at.» Ulgam ölüdi. Ýöne Mukaddes Ruhyň ýolbaşçylygyna janly, işjeň jogap berýän birnäçe adam bardy.
Şahsy mukaddeslik we dogrulyk biziň mukaddes Rebbimiz üçin şaýatlykda we gullukda esasy zatdyr.
«Olar men bilen ak eşikde ýörärler.» Rim raýatlary üstünlikli kampaniýadan gaýdyp gelen ýeňiji generallary ak eşikde garşylaýardylar, we aýratyn abraýly adamlara onuň ýeňiş ýörişinde onuň bilen ýöremek hormaty berilýärdi. Sardisde, elbetde, bir galyndy, bary-ýogy birnäçe adam bardy, we Mesihe şahsy taýdan mälimdi, Ol olar barada şeýle diýip biler: «Olar öz eşiklerini hapalamadylar; we olar men bilen ak eşikde ýörärler: çünki olar mynasypdyrlar.» Kynçylyk we stres döwürlerinde, we belki garşylykda, olar wepaly galdylar. Rebbiň öz agzyndan nähili hormat, «olar mynasypdyrlar.»
5-nji aýat
«Ýeňiji bolan, şol ak eşik geýner; we men onuň adyny ýaşaýyş kitabynyň içinden pozmaryn, ýöne men onuň adyny Atamyň öňünde we Onuň perişdeleriniň öňünde ykrar ederin.»
Bu ýüzlenmeleriň her biri ýeňijä, ýaman günde Rebbe wepaly bolana wada bilen gutarýar. Indi «olar» däl-de, «ol»; şahsy mesele. Bu ýerde wada üç esse.
Birinjisi 4-nji aýatyň wadasy bilen gaty meňzeş. «Şol ak eşik geýner.» Biz göz öňüne alanymyz ýaly, üstünlikli kampaniýadan gaýdyp gelen ýeňiji generallary garşylaýan abraýly Rim raýatlary ak eşikde geýinýärdiler, we mynasyp hasaplananlara onuň ýeňiş ýörişinde onuň bilen ýöremek aýratyn hormaty berilýärdi.
Ýeňiji Mesihiň ýeňiş paradynyň bir bölegi bolar, Onuň şöhrat gününde Onuň bilen baglanyşykly bolar. Bu wadanyň ikinjisi başga bir ruhlandyrma: «Men onuň adyny ýaşaýyş kitabynyň içinden pozmaryn.» Bu, belki, ybadathanadan çykarylmak barada salgylanma.
B.e. birinji asyrynyň ahyrynda, ýewreýler sinagogadaky sanawa ýazylanlar üçin bölekleýin gorag gazandylar. Ýewreý häkimiýetlerine garşy jenaýat edenler ybadathanadan çykarylýardy we Sezara sežde etmedikleri üçin Rim häkimiýetlerinden yzarlamalara sezewar bolýardylar. Hristian imanlary üçin güýçli göreşýänler käwagt ýerli sinagogadaky adamlaryň kitaplaryndan pozulýardy, ýöne olara Hudaýyň kitabynyň içinden pozulmazlyk wadasy berilýär. Bu wada Reformatorlar üçin öz döwürlerinde parallel ähmiýete eýe bolardy.
Hiç bir hakyky imanlynyň ady Hudaýyň kitabynyň içinden hiç haçan pozulmaz. Olaryň ebedi ykbaly howpsuzdyr. Ýer ýüzüniň hormat sanawynda atlarynyň bolmagy bilen buýsanýan başgalar bolup biler, ýöne olaryň şol ýerdäki ýagdaýy hemişe howpsuz bolmazdy, olaryň geljekki hereketlerine we ýerine ýetirmelerine bagly bolardy. Ýeňiji öz adynyň ýaşaýyş kitabynda bolmagyna ynamly bolup biler, ondan onuň ady hiç haçan pozulmaz.
Üçünji wada hormat ýeridir: «Men onuň adyny Atamyň öňünde we Onuň perişdeleriniň öňünde ykrar ederin.»
Reb Isa Öz gullukçylarynyň wepalylygyny ýatlajak we hormat goýjak!
6-njy aýat
«Gula bar bolan, Ruhyň ybadathanalara näme aýdýandygyny eşitmek üçin eşit.»
Biz soňuna ýakynlaşdygymyzça, ýeňijä çagyryş has gyssagly we aýratyn bolýar. Biziň günlerimiziň ähli kynçylyklarynda, geliň, batyrgaý bolalyň. Reb gelýänçä oýa, berkidilen we berk saklaýan bolalyň.
«Gula bar bolan, Ruhyň ybadathanalara näme aýdýandygyny eşitmek üçin eşit.»
