2 Timoteos kitabyna seredip, Pawlusyň ömrüniň soňky döwründe ýüzbe-ýüz bolan meselelerine üns bereris. Şeýle etmek bilen, ähli zada garamazdan, Hudaýyň gözegçilikde galýandygyny we Oňa ynanýanlary hiç haçan ýalňyz goýmajakdygyny öwreneris. Pawlus bu haty Rimde şehit bolmagyna garaşýan mahaly türmede ýazdy.
Timoteýiň gorkaklygy
Pawlus Timoteýiň sowgadyna şübhelenmese-de, Timoteýiň gorkaklygyndan gorkýardy. Pawlus diňe Hudaýdan gorkýan, karar beriji adamdy. Timoteý Pawlusyň ynamyny paýlaşmaýardy, şonuň üçin ýaşuly ýaşyny höweslendirmelidi. Öňde howply günler bardy, şonda gizlenmek synag bolardy. Ýöne häzirki wagtda-da Pawlus bilen durmak islemedik şägirtler bardy. Olar onuň zynjyrlaryndan utanýardylar – bu «Rebbimiziň şaýatlygyndan utanýardylar» (2 Timoteos 1:8 KJV) diýmekdi.
Timoteýiň täsirli ruhy nesilşalygy bardy we onuň sowgady presbiteriýa tarapyndan ykrar edilipdi. Ýöne hakyky synag onuň sowgady däl-de, Pawlus ony goldamak üçin ýok bolanda onuň çydamlylygy bolardy. Pawlus öz «söýgüli oglunyň» (1:2) wepalylygyna köp zat ynanýardy. Şonuň üçin Timoteý «Isa Mesihiň gowy esgeri hökmünde kynçylyklara döz gelmäge» (2:3) mejbur bolardy.
Dünýäniň duzagy
Mesihiň hakyky gullukçylary hökmünde, resullar kynçylykda-da, synagda-da wepaly boldular. Şeýlelik bilen, Rim häkimi Felikse ýönekeý «sowgat» bilen azatlygyny üpjün edip biljek Pawlus, «dogrulyk, öz-özüňi saklamak we geljek höküm» (Resullaryň Işleri 24:25) baradaky hoş habary wagyz etmegi saýlady. Şeýle hem, Salonikililer hoş habary eşitmek üçin ähli zadyny bererdiler. Pawlus öz bahasyny aýdyp, soňra rahat pensiýada ýaşap bilerdi. Ýöne, Efesdäki ýaşululara aýdyşy ýaly, «Men hiç kimiň kümşini, altynyny ýa-da eşigini islemädim» (Resullaryň Işleri 20:33).
Timoteý hem synagda we kynçylykda wepaly bolmalydy. We «günäniň wagtlaýyn lezzeti» (Ýewreýler 11:25) barada, Pawlus Timoteýe «ýaşlyk höweslerinden hem gaçmagy» (2:22) duýdurdy. Biz çagalyk we garrylyk günälerinden başga-da «ýaşlygymyň günäleri» (Zebur 25:7) bardygyny bilýäris. Eger biz olardan gaçmasak, soňky ömrümizde özümizi ýigreneris. Ýöne ten bilen göreş hem bar bolsa-da, Pawlusy taşlan köp adamlardan, ol «Demas meni taşlady, sebäbi ol bu dünýäni söýdi» (4:10) diýip ýazdy.
Şonuň üçin ýaşuly ýaşyny «bu durmuşyň işleri» (2:4) bilen bulaşmazlyga duýdurýar. Bu duýduryş işde-de, lezzetde-de howplaryň bardygyny görkezýär. Lezzetde gark bolýan dönükler bar bolsa-da, başgalar işiň çölünde ýitip, ruhy sowgatlaryny maliýe peýdasy üçin ulanýarlar, bu Hudaýa, mukaddeslere ýa-da hoş habara mätäç günäkärlere hiç hili peýda bermeýär.
Terk edilme
Demas baradaky salgylanma, Pawlusyň gullugyndan peýdalanan köp adamlaryň aýrylyşýandygyny ýatladýar. Aziýadakylar synag wagtynda resuly tanamak islemeýärdiler. Köplere Mesihiň rehimdarlygyny görkezen adam, indi özüni myhmanlardan, teselliden ýa-da maliýe kömeginden mahrum tapdy. Aziýanyň biperwaýlygy, Pawlusyň Efesde üç ýarym ýyl geçirendigini göz öňünde tutanyňda aýratyn ajydy. Bular ähli zat indi ýatdan çykaryldy, diňe bir minnetdar dönük, Onesifor, merhemet bilen Pawlusy türmede zyýarat etdi. Hakykatdan-da, Pawlus «ol meni gözledi ... we tapdy» (1:17) diýip şaýatlyk etdi, ony indi tanamak islemedikler bilen deňeşdirilende. Şeýlelik bilen, onuň ilkinji goragynda «ähli adamlar meni taşladylar» (4:16). Şeýle-de bolsa, Pawlusyň sarsmaz «Rebbi meniň bilen durdy we meni güýçlendirdi» (4:17). Şeýlelik bilen, ol gaçyp bilmese-de, Mesihiň ony «her bir erbet işden» (4:18) gorajakdygyna ynanýardy.
Pawlus köp adamlar tarapyndan terk edilse-de, Lukaň özüniň ýanyndadygyny tassyklady (4:11). Belki, söýgüli lukman Pawlusyň bejerip bolmaýan «tendäki tikenine» (2 Korintoslylar 12:7) ýeňillik berýärdi. Ýöne ol öz kynçylyklary bilen meşgul däldi, eýsem «Trofimus ... Miletde keselli galdy» (4:20) barada teswir berýärdi. Ýöne köne dostlarynyň terk etmegine garamazdan, Timoteýe Marky özüniň bilen getirmegi tabşyrylanda (4:11) ajaýyp oňyn bellik bar. Pawlus doganlary bilen ýaraşman ölmek islemeýärdi. Bu salgylanma bilen Pawlus Barnabasyň öz öýüni söýýän ýegeniniň gullugyny durnuklaşdyrmakda ajaýyp üstünlik gazanandygyny boýun aldy.
Hoş Habary goramak
Birinji asyr garrylaşdygyça, ybadathanalar resullara garşy durmaga batyrlyk eden köp ýalan mugallymlar tarapyndan kynçylyk çekýärdi. Bu asyryň ortasyndaky garşydaşlar ybadathanalaryň gözegçiligi üçin olara açykdan-açyk garşy çykdylar. Olaryň üstünligi halas bolmagyň hakyky hoş habarynyň wagyz edilmegini hapalamak howpuny döredýärdi. Hakykatdan-da, Pawlus bu ýalan mugallymlary Musa garşy çykan Müsür jadygöýlerine meňzedýär (3:8). Ol Timoteýe hakykatyň yzygiderli duşmany bolan misçi Aleksandr barada hem duýdurdy (4:14). Bu gozgalaň Ýahýa garşy dowam etdi, soňra Diotrefes «bize garşy erbet sözler bilen gürleýän» (3 Ýahýa 10) tapyldy.
Mundan gorkup, Pawlus Timoteýe «Isa Mesihiň ... meniň hoş habaryma görä ölülerden direldigini ýatlamagy» (2:8) ündeýär. Hoş habar ähli çykdajylara garamazdan wagyz edilmelidir, çünki Hudaý ähli adamlaryň halas bolmagyny isleýär – şonuň üçin Mesih dünýä geldi. Pawlus bu hakykaty äsgermezlik etmedi we ony «meniň zynjyrlarymda ... ähli köşgünde we ähli beýleki ýerlerde» (Filipililer 1:13) yglan edýärdi. Ol Rimdäki şaýatlygynyň miweli bolmagyna begenýärdi. Köp adamlar tassyklap bilşi ýaly, türmeler hoş habar tohumyny ekmek üçin miweli ýerler. We Rim köp halklardan ybarat bolany üçin, Pawlus «ähli milletleriň» hoş habary eşidendigini aýtdy (4:17). Diňe bir şeýle däl, ölüm ynamly görünse-de, bir ýeňillik bolupdy we ol ýolbarslara atylmandy. Pawlus zynjyrly bolup bilerdi, «ýöne Hudaýyň Sözü bagly däldir» (2:9).
Peýdasyz jedelleriň ünsüni sowmagy
Ýalan mugallymlaryň bidinliklerinden başga-da, Pawlus doganlaryň arasynda diňe dawany döredýän peýdasyz soraglaryň howplaryndan duýdurýar. Ýewreýler nesilşalyklar barada gürleşerdiler we milletler kesgitlemeler barada jedelleşerdiler. Pilatusyň özi filosofiki soragy goýanda ritoriki ünsüni sowmagy ulanandy: «Hakykat näme?» (Ýahýa 18:38). Şeýle-de bolsa, hakykaty bozmak isleýän bilkastdan garşydaşlar hem bolardy. Resul Timoteýe olara ýumşaklyk bilen we Hudaýyň olara toba etmäge rugsat berjekdigine umyt bilen jogap bermegi tabşyrýar.
Bu günki gün Rebbiň adyndan ýalan öwredýänler bilen iş salyşýan wagtymyzda ähmiýetlidir. Hakykatdan-da, Pawlus olaryň käbiriniň halas bolup biljekdigine ynanmaga höweslendirýär. Şonuň üçin olaryň ýüzüne aýyplamak islegine garamazdan, biz «Rebbiň gullukçysy jedel etmeli däl, eýsem ýumşak bolmaly; öwretmäge ukyply, sabyrly» (2:24) diýen tabşyryga gulak asmagymyz has gowy bolar. Hudaýyň merhemeti bilen, käbir garyp, öwredilen ruh Şeýtanyň duzagyndan halas bolup biler.
Mukaddes Ýazgylar iman düzgüni hökmünde
Pawlus Timoteýi öwende, onuň iman ogly çagalygyndan bäri Ýazgylary öwrenendigini belledi. Bu salgylanma Köne Ähte degişli bolsa-da, ähli ýeterliklik prinsipi bozulmaz. Halas bolmak üçin zerur bolan ähli zat Injilde bar. Mysal üçin, dowzahdaky baý adama, eger onuň bäş dogany «Musa we pygamberlere» gulak assalar, şol elhenç «azap ýerine» gitmejekdikleri aýdyldy (Luka 16:28-29). Şeýle hem Pawlus Ýazgylaryň Hudaýyň adamsyny «kämil, ähli gowy işler üçin doly taýýarlanan» (3:17) etjekdigini aýtdy. Adamlaryň däp-dessurlaryny goşýanlar özlerine soramaly: «Täze Äht Köne Ähtden pesmi? Ýa-da «Kim beýik, Musa ýa-da Mesih?» Halas bolmak heläkçilikdenmi ýa-da günäniň güýjündenmi, geliň, Hudaýyň Sözüne we Sözüň Hudaýyna ýapyşalyň! Çalt gürlemekden, owadan sözlerden we hyýaly pikirlerden ýüz öwreliň! «Eger olar bu Söz boýunça gürlemeseler ... olarda yşyk ýokdur» (Işaýa 8:20).
Pawlus Hudaýyň Sözüniň ylhamlydygyny we şeýlelik bilen hiç hili ýeňil ýa-da boş zady öz içine almaýandygyny hem tassyklady. Ol ähli nesillerde bütinleý peýdaly we ähmiýetlidir. Resullaryň taglymaty erbet we zyna edýän nesliň geçip barýan isleglerine laýyk gelmek üçin täzelenmäge ýa-da uýgunlaşmaga mätäç däldir. Pawlus köpçüligiň «sagdyn taglymaty çydap bilmejek» (4:3) wagtynyň ýakynlaşýandygyny bilýärdi. Onuň ýerine, olar ýalan mugallymlaryň bidinliklerine gulak asardylar. Şonuň üçin ol Timoteýe, döwürlere ýa-da ýagdaýlara garamazdan, sagdyn taglymatda wepaly bolmagy tabşyrýar.
Sarsmaz esas
Pawlus üýtgeýän döwürleri ýazgaryp, Hudaý tarapyndan bellenen iman we tejribe esasyna begenýärdi. Şonuň üçin 2-nji bapda ol Mesihi söýýänleriň Oňa wepaly gulluk edip biljek sarsmaz we üýtgewsiz prinsipleri barada ýazdy. Hudaý özüniňkileri bilýär, we olar Ony bilip, iň erbet hapalanmada özlerini arassa saklap bilerler. Dönük Ysraýylda wepaly Ylýas we «Baala dyz egnini egmedik» 7000 adam bardy (Rimliler 11:4). Şeýle hem, bozuk Babylonda Daniel ýaly adam «hormat üçin gap, mukaddes edilen we Ussanyň ulanmagy üçin ýaramly» (2:21) bolup galdy. Patyşa Hudaýyň öýündäki gaplary öz hudaýynyň öýüne goýsa-da, bu gaplar (wepaly erkekler we aýallar) sürgün gutaranda bitewi yzyna gaýdyp geldi.
Bu hakykat, şeýle hem, janlanma döwründe ýykylan korporatiw şaýatlygyň dikeldilip bilinjekdigini aňladýar. Hudaýyň öýi harabaçylykda ýatsa-da, Babylondan galanlar ony täzeden gurmaga we ruhanylygy we gurbanlyklary dikeltmäge çagyryldy. Şeýlelik bilen, bu gün dönüklik harabaçylygyndan halas edilenler bar. Bu, häzirki mesihçi şaýatlygynyň miladynyň birinji asyryndaky şaýatlykdan az ähmiýetli däldigini aňladýar. Ýöne taglymaty ýeke-täk kriteriýa hökmünde görmezlik üçin, geliň, söze gulak asalyň: «Mesihiň adyny agzaýan her kim adalatsyzlykdan daşlaşsyn» (2:19).
Pawlus türmede-de bu prinsipiň mysaly hökmünde özüni görkezmäge batyrlyk etdi. Ol öz gullugyna wepalylygyny gözden geçirdi, şonda ol hiç haçan öz Rebbinden utanmady. Hakykatdan-da, resul hökmünde, Pawlus özüni Mesih tarapyndan Roma iberilen adam hökmünde görýärdi, türmede alnyp gidilen adam hökmünde däl. Şonuň üçin, ähli zat şowsuz bolsa-da, Timoteý özüne ynanylan taglymaty we durmuş ýörelgesini «berk saklamalydy» (1:13-14).
Wagtlaýyn yzarlama we ebedi sylag
Pawlus yzarlama bilen hem iş salyşdy. Ol ony gözlemedi, ýöne ol ony ýerbe-ýer yzarlady (2 Korintoslylar 11:23-27). Timoteý Pawlusyň «çydan yzarlamalarym» (3:11) barada ýazanda nämäni göz öňünde tutýandygyny bilýärdi. Ýöne Pawlus oňa azabyň Patyşalykda Mesih bilen höküm sürmegiň esasyndadygyny ýatlatdy. Şeýle hem, eger biz Onuň adyny adamlar öňünde inkär etmesek, Ol biziň adymyzy Atasynyň öňünde Asmanda ykrar eder (2:11-12).
Köpümiz sabyrly jemgyýetde ýaşasak-da, yzarlamadan goraglydyrys diýip çaklamalydyrys. Çünki Pawlus «Isa Mesihde dindar ýaşamak isleýän ähli adamlar yzarlama çekerler» (3:12) diýip hem aýtdy. Kynçylykda otda ýanmakdan başga-da köp zat bar. Şeýle-de bolsa, azap dindarlygy taşlamaga sebäp bolmaly däl, çünki Pawlus «olaryň hemmesinden Reb meni halas etdi» (3:11) diýip hem şaýatlyk etdi. Biz özümizi ýazgaryşyň, tankydyň we diskriminasiýanyň nyşany taparys. We satiristler arassa galmaga synanyşýanlary masgaralamakdan ýadamaýarlar. Olaryň ýaňsylamalary diňe bir agyrtmak üçin däl, eýsem ýaşlyk höweslerinden gaçýanlary ýok etmek üçin niýetlenendir.
Pawlus öz gullugyny ýerine ýetirip, öz sylagyna ynanýardy. Ölümine garaşyp, ol özüniň gowy gazanan sylagyna şatlyk bilen garaşýardy. Sezar ony ýazgardy, ýöne Patyşalaryň Patyşasy Pawlusy öz sylaglarynyň gününde dogrulyk täji bilen bezär (4:8). Neronuň täji solup, imperator öz eli bilen ýaş ýaşda öldi, ýöne Pawlus öz Rebbi bilen şöhratdadyr. Rim imperiýasy arheologiki harabaçylyga öwrülse-de, Mesihiň patyşalygy gutarnyklydyr we mukaddesler «ebedi we ebedi höküm sürerler» (Ylham 22:5).
