Mukaddes Kitabyň çörekleri
Aldaw çöregi
Biz häzirki dünýäde tapylýan aldaýjylyga geň galmaýarys. Biz Mukaddes Kitapdaky soňky döwürlerde ýaşaýarys, onda «ýaman adamlar we galpçylar has-da erbetleşer, aldaýarlar we aldanýarlar» (2 Timoteos 3:13 NKJV). Ylhamlanan öňdengörüjilik bilen resuly Pawlus Timoteosa aldaýjylar tarapyndan aldanmazlygyň dermanlarynyň Mukaddes Ýazgylary okamagyny dowam etdirmekdigini öwretdi. Akyldarlyk hem hemişe peýdalydyr: «Daşardakylara garşy akyldarlyk bilen ýöräň» (Koloslylar 4:5).
Biziň ilkinji ata-enelerimiz aldaýjylygyň nyşany boldular. How ene şeýtanyň jandary, ýylan tarapyndan aldanýar, ol onuň aňynda Hudaýyň iň soňky ýagşylygy barada şübheler döredýär we ony Eden bagynyň merkezindäki agaçdan gadagan edilen miweden almaga yrypdyr. How ene aldanýar, ýöne Adam açyk gözler bilen günä edýär. Olaryň boýun egmezligi arkaly bütin adamzady hemişe heläk eden ähli keseller, gaýgylar we günäler ýüze çykdy. Şol bir aldaýjylyk hereketiniň ägirt uly netijeleri boldy.
Aldaw hereketiniň uzak möhletli täsirlerini görkezýän başga bir mysal Ýeşua 9-da tapylýar. Bu kömelekli çörek, hakykatdan-da aldaýjylyk çöregi baradaky hekaýa. Ysraýyllar Rebbiň görkezmesi boýunça Wadalaryň ýurduna göçüpdi. Olaryň Ýerihon we Ai ýaly şäherlere garşy harby üstünlikleri baradaky habarlar Kengananyň butparaz patyşalarynyň arasynda giňden alada döredipdi. Olaryň käbirleri söweş etmek üçin birleşme döretdiler, ýöne Gibeonitler has hilegär ýol tutdular. Olar Ýeşua uzak ýoldan gelen ýadaw syýahatçylar hökmünde gizlenen ilçileri iberdiler. Bu wekiller kömelekli çörek, ýyrtyk çakyr gaplary, köne eşikler we ýamalan sandallar görkezdiler. Ýeşua we onuň adamlary, bu aldaýjylyk bilen doly aldanýarlar, olaryň hekaýasyna ynanýarlar we olar bilen resmi parahatçylyk şertnamasyna gol çekýärler. Ýeşua seresap däldi we Hudaýdan açyk görkezme soramady. Köp wagt geçmän, ol Gibeonitleriň, ähli kömelekli çöreklerine garamazdan, uzak ýol geçmändigini, ýöne ýakyn üç şäherde ýaşaýandygyny bilýär. Bolup geçen zatlara utanyp, Ýeşua olary biwepalygy üçin käýeýär we halky ebedi gulçulyga höküm edýär. Olar ysraýyllar üçin odun kesijiler we suw daşaýjylar boldular. Bu butparaz Gibeonitleriň gazanmaga synanyşan azatlyklaryny ýitirdiler.
Ýöne Hudaý Öz ajaýyp merhemetinde soňra çadyryň Gibeonda gurulmagyna rugsat berdi (2 Hronika 1:3). Ýahudanyň Babilona sürgün edilmeginden soň, käbir Gibeonitler Nehemýa Iýerusalimiň diwarlaryny täzeden gurmaga kömek etdiler – olaryň kömegi kabul edildi (Nehemýa 3:7). Bu ýerde uly sapak bar. Günäniň öz yzygiderli netijeleri bar bolsa-da, olar adatça öz akymyna goýberilmelidir, Hudaýyň merhemeti diňe bir bagyşlaman, eýsem käbir ýagdaýlarda ýalňyşlyklary ýok edip, şowsuzlyklardan bereket getirip biler.
Şikaýat çöregi
Şikaýatlar. Ysraýyl çagalarynyň çölde azaşanlarynda şeýle hekaýa boldy. Musaň ýeňiş aýdymynyň «Rebbe aýdym aýdyň, çünki Ol şöhratly ýeňiş gazandy, aty we onuň çapyksuwaryny deňize zyňdy» diýen setirleri ýuwaş-ýuwaşdan ýitip giden badyna nägilelikler başlandy.
Ysraýyl çagalarynyň ähli ýygnagy Musa we Haruna garşy nägilelik bildirdi. Ysraýyl çagalary olara şeýle diýdiler: «Eger biz Müsür ýurdunda, et gaplarynyň ýanynda oturanymyzda we doýup çörek iýenimizde, Rebbiň eli bilen ölen bolsak! Çünki siz bizi bu çöle çykardyňyz, bu ähli ýygnagy açlykdan öldürmek üçin» (Müsürden çykyş 16:2-3).
Müsürdäki çörekleri we et gaplaryny ýatladýan gülgüne reňkli ýatlamalar aňyna derrew geldi. Olaryň ýatdan çykaran zady, gulçulyk şertlerinde, zerur çig mal berilmezden kerpiç ýasamaly bolan elhenç ýagdaýlarydy. Reb olaryň rehimli şikaýatlaryny diňledi, olar hakykatda Musa we Haruna däl-de, Oňa gönükdirilipdi.
Ertesi ir bilen Rebbiň şöhraty bulutda peýda boldy; we ýerde olar hiç haçan görmedik bir zat bardy. Ol ownuk tegelek tohumlar ýaly, üweldilip bal tagamly çörekler ýasalyp bilinýän syrly bir madda. Olar oňa «manna» diýdiler, bu bolsa «Bu näme?» diýmegi aňladýar. Olaryň et islegine jogap edip, Reb agşam pes uçýan bedene guşlary hem berdi. Gapylaryna eltilýän doly deňagramly iýmit! Reb olaryň şikaýatlaryny eşitdi we ähli zerur zatlaryny «Meniň Reb Hudaýyňyzdygymy bilersiňiz» (Müsürden çykyş 16:12) maksady bilen berdi. Bu Mukaddes Ýazgylardaky beýik «Men» sözlemleriniň biridir – Öz-özünden bar bolan we ähli zady üpjün edýän Hudaýyň nyşany, Reb Isanyň Özüniň köp gezek dogry talap eden zady.
Sabatdan bir gün öň manna iki esse ýygnalmalydy, şeýlelik bilen şol aýratyn günde hiç hili ýygnamak zerurlygy bolmazdy. Bu günden başga, manna gijesine saklanmaly däldi; saklanan zatlar zaýalanýardy. Halk manna her gün ir bilen hökman boljakdygyna ynanmalydy. We şeýle-de boldy! Hudaý wepaly Hudaýdyr. Bu ýerde biziň üçin bir sapak bar: Hudaýyň Sözüni her gün ir bilen, günüň işleriniň ýadawlygy biziň güýjümizi sarp etmezden öň yzygiderli okamak, biziň ähli çöl zerurlyklarymyz üçin iň gowy üpjünçilikdir. Ýaşaýyş Sözi ýazylan Sözüň sahypalarynda iman arkaly janlanýar.
Bu ysraýyllaryň iýmit ýetmezçiligi barada soňky gezek nägilelik bildiren wagty däldi, Sanlar 11-däki Kadeş-Barneada görşümiz ýaly. Olar çölde azaşanlarynda hemişe manna iýdiler, ýöne Hudaýyň olaryň zerurlyklary üçin merhemetli üpjünçiliginden ýadapdylar. Ýene-de olar Müsürdäki bol iýmit üpjünçiligini arzuwlap ýatladylar, onuň bilen baglanyşykly ähli ýakymsyz zatlary ýatdan çykardylar. Öňki gezek, merhemet bilen, Hudaý olara jomartlyk bilen we gudrat bilen çörek we et berdi – ähli zerur zatlaryny. Indi Kanun astynda, On wesýetiň berilmeginden we olara öz-özünden berlen borçnamalaryndan soň, höküm bardy. Rebbiň gahar-gazaby oýandy, we hatda Musa hem Oňa ýagdaý barada nägilelik bildirdi.
Ýöne Musanyň ömrüniň ahyryna golaý ýene-de nägilelikler dowam etdi (Sanlar 21). Halk diňe bir Musa garşy däl, eýsem indi gös-göni Hudaýyň Özüne garşy gürledi. Olar Wadalaryň ýurduna ýetmäge şeýle ýakyn bolsalar-da – ysraýyllaryň başga bir nesli, Müsürden çykanlaryň ogullary we gyzlary – şol bir zatlary has-da pitneçi sözler bilen aýdýardylar:
Halk Hudaýa we Musa garşy gürledi: «Näme üçin siz bizi Müsürden çykaryp, çölde ölmäge getirdiňiz? Çünki iýmit ýok, suw ýok, we biziň ruhymyz bu biderek çöregi ýigrenýär» (Sanlar 21:5).
Bu çagalaryň ata-enelerini taklit edýändiginiň açyk mysalydyr – Hudaýyň ähli merhemetli üpjünçiligine has az minnetdarlyk bildirýärler. Hakykatdan-da biderek çörek! Ýaşlar we ata-eneler seresap boluň!
Durmuş çöregi
Ysraýyllaryň Köne Äht taryhynda bolşy ýaly, Ýahýa 6-daky çörek baradaky bölüm ýewreýleriň ynanmazlygy we jedeli kontekstinde ýerleşýär. Isa bäş müň erkek adamy we näbelli sanda aýallary we çagalary iýmitlendirip, ajaýyp gudrat görkezdi. Gudratyň çeşmesi, naharyny şägirtlere hödürlän ýaş oglanyň beren bäş çöregi we iki kiçijik balykdy. Gudratdan soň on iki uly sebetde galan iýmit bardy. Hudaý çöldäki ýaly bol iýmiti üpjün etmegini dowam etdirýär.
«Çörek» suraty Rebbiň ýewreý diňleýjileriniň aňynda öňde durardy. Halk Isadan sorady: «Onda siz näme alamat görkezersiňiz, biz ony görüp size ynanalyň? Siz näme iş edersiňiz?» (Ýahýa 6:30). Olar ýene näme islediler? Soňra aşakdaky söhbetdeşlik boldy:
«Biziň atalarymyz çölde manna iýdiler; ýazylany ýaly, «Ol olara gökden çörek berdi».» >Soňra Isa olara diýdi: «Size hakykaty aýdýaryn, Musa size gökden çörek bermedi, ýöne Meniň Atam size gökden hakyky çöregi berýär. Çünki Hudaýyň çöregi gökden inen we dünýä durmuş beren Odyr.» Soňra olar Oňa diýdiler: «Reb, bize bu çöregi hemişe beriň.» Isa olara diýdi: «Men durmuş çöregidirin. Maňa gelen hiç haçan aç galmaz, we Maňa ynanan hiç haçan suwsuz galmaz. Ýöne Men size aýtdym, siz Meni gördüňiz, ýöne ynanmaýarsyňyz» (Ýahýa 6:31-36).
Isa olara manna beren Musanyň däl-de, Öz Atasy hökmünde beýan edýän Hudaýyň Özüdigini doly aýdyň etdi. Mundan başga-da, manna belli bir çöl zerurlygyny kanagatlandyrmak üçin berlen wagtlaýyn hakyky iýmitdi. Isanyň hödürlän zady ruhy iýmitdi, şol wagt we şol ýerde diňleýjilerine elýeterli. Ol ýewreý milletine çäkli däldi, eýsem dünýäniň ähli milletlerine durmuş bermek üçin elýeterlidi. Şol çörek Özüdi – Durmuş Çöregi, Oňa iman bilen gelenleri ebedi kanagatlandyrmaga ukyply.
«Men durmuş çöregidirin» sözleri Rebbiň hudaýlyk baradaky ikinji talabyny öz içine alýar. Ol manna beren Zady «Meniň Atam» diýip beýan edeninde şeýle talaby eýýäm ýuwaşlyk bilen girizipdi. Indi Ol bu sözlemi «Men» sözlerini ulanmak bilen güýçlendirýär, Ýehowa bilen deňdigini açyk talap edýär. Hiç bir ýönekeý adam şeýle diýip bilmezdi. Ne-de ýönekeý adam «Maňa gelen hiç haçan aç galmaz» diýip bilmezdi. Ýöne ynanmazlyk Onuň ýewreý diňleýjileriniň aňynda agdyklyk edýärdi. Olaryň öňünde kämil Adam, Atanyň islegini ýerine ýetirmek üçin gökden inen ylahy alamat durýardy. Eger bu alamat ýeterlik bolmasa, olar ynanmak üçin ýene näme zerur bolardy?
Isanyň ýerdäki ata-eneleri barada has köp soraglar [şübhe bilen berlen soraglar] ýüze çykdy, olar olary tanaýandyklaryny öňe sürdüler. Enkarnasiýa hemişe syr bolup galar, diňe iman bilen gymmatyna ýetiler. Isanyň Betlehemde çaga bolup dogulmagy we şol bir wagtda Öz gökdäki Atasy bilen ebedi gatnaşykda bolmagy biziň aňymyzy hemişe aşar, edil bu ýerde Isany sorag edenleriňki ýaly. Ýöne biziň gündelik mesihçi ýörişimizde bizi iýmitlendirmek we güýçlendirmek üçin Durmuş Çöreginiň barlygy düşündiriş talap etmeýän hakykatdyr.
Biz resuly Pawlusyň sözlerini gaýtalamakdan başga zat edip bilmeris:
Eý, Hudaýyň akyldarlygynyň we biliminiň baýlygynyň çuňlugy! Onuň hökümleri näderejede gözlegsiz, we Onuň ýollary näderejede tapylmaz! (Rimliler 11:33).
— Ian Livingstone
