Öňki makalalarymyzda biz Hudaýyň ybadathanasynyň umumy aýratynlyklaryny göz öňünde tutduk. Isa Mesihiň Özüniň guran bu ybadathana ýeňilmez gurluşdyr; ol mukaddes Şahsyýetler üçin iň ýokary şatlyk we gymmatlykdyr, ol Hudaýyň öýüdir, «Ruh arkaly Hudaýyň mesgenidir», we ol Mesihiň şöhratdaky Başy bilen birleşen bedenidir, şeýlelik bilen bu ýerde Mesihiň beýany bolmaga ukyplydyr.
Korinfdäki ybadathana
Korinflilere ýazan hatynda Pawlus «Korinfdäki Hudaýyň ybadathanasyna» ýazýar. Pawlus ýazanda şäherdäki Hudaýyň ybadathanasynyň kesgitlenip bilinýändigi aýdyňdyr: hakykatda Pawlus Korinfdäki ýaşaýjylary üç aýratyn topara bölýär: «ýehudylar… butparazlar… Hudaýyň ybadathanasy» (10:32). Şeýlelik bilen, Korinfdäki Hudaýyň ybadathanasyny emele getirenleriň, her biriniň öz şahsy ýolunda, şeýle hem ýygnanan toparyň üstünde örän uly jogapkärçilik bardy. Bu imanlylaryň köpüsi, şübhesiz, Hudaýa öwrülen butparazlardy we indi, merhemet arkaly, «Rebbimiz Isa Mesihiň adyny çagyranlaryň» arasyndady. Butparazlar, butparazlyk garaňkylygyna çümen bolup, bu at hakda hiç zat bilmeýärdiler, we ýehudylar bir millet hökmünde bu ady ýigrenýärdiler we ony göteren Şahsyýeti ret edipdiler. Şeýle ýagdaýlarda her bir atdan ýokary bolan bu ada şaýatlyk etmek nähili uly hormat, ýöne nähili uly jogapkärçilik!
Olar Hudaý tarapyndan hut şol maksat bilen saýlanypdyrlar, we Ol olara Korinfde, öz bozuklygy bilen tanalýan şäherde, Öz şaýatlary bolmak üçin ähli zerur zatlary beripdi. Olar «Isa Mesihde mukaddes edilipdi (ýa-da aýrylypdy)»; Hudaýyň merhemeti olara Isa Mesihde berlipdi; olar «Ol tarapyndan ähli sözde we ähli bilimde baýlaşdyrylypdy»; we olar «hiç bir sowgatda yza galmandylar». Mundan başga-da, olar ähli sözde we ähli bilimde, şeýle hem «her ýerde Rebbimiz Isa Mesihiň adyny çagyrýanlar» ýaly bereketli bolupdyrlar. Olaryň çeşmeleri we ähli zerur zatlary Hudaýyň Özündedi. Birinji babyň ilkinji dokuz aýadynda, bu aýatlar hatyň bir görnüşli girişini emele getirýär, Hudaý alty gezekden az däl agzalýar, iň soňky salgylanma olaryň ünsüni Onuň «wepadarlygyna» çekýär. Onuň islegi, Onuň merhemeti, Onuň parahatlygy, Onuň wepadarlygy Korinfdäki Hudaýyň ybadathanasyny emele getiren bu imanlylaryň ygtyýaryndady, şäherde Hudaýy dogry görkezmek üçin. Hatyň soňky böleginde Pawlus bir imansyz ýa-da ýönekeý adamyň olaryň ýygnagyna gelip, ýüzüni ýere goýup Hudaýa sežde edip, şeýle diýmek mümkinçiligini teklip edýär:
Hudaý hakykatdan hem siziň içiňizde.
Bu imanlylaryň ýalňyşlyklary barada gürrüň bermezden ozal, 8-nji aýadyň gudratyny we bereketini belläliň. Hudaý tarapyndan, we hudaýy söýginiň hereketinde, wepadarlyk we Mesihe bagyşlanmak aýratynlyklary Onuň ybadathanasynda döwrüň ahyryna çenli saklanar, we Hudaýyň nazarynda şeýle bir zat bolar:
Rebbimiz Isa Mesihiň gününde günäsiz.
Belki, bu ýerde Efesden Laodikeýa çenli ybadathananyň jemgyýetçilik taryhynda ýeňijiniň göz öňünde tutulýandygy bilen baglanyşyk bardyr (Ylham 2-3). Hudaý tarapyndan hakykat barada gürrüň berenimizden soň (we hudaýy zatlara şeýle çemeleşmegimiz hemişe gowudyr), Pawlus 10-njy aýatda olaryň amaly ýagdaýyna salgylanýar. Eý, gynansak-da! Olaryň çeşmeleriniň Hudaýdadygyny bilselerdi, olary tapawutlandyrjak ýönekeýlik we birlik düýbünden ýokdy.
Doganlarym… siziň araňyzda dawalar bar (11-nji aýat).
Mesihiň ýerine adamlaryň gözleri öňündedi. Bu dawa aýratynlygy bize imanlylar hökmünde nähili ýakyn; «dawa» diýmegi aňladýan Midian Ybraýymyň oglydy. Korinfdäki ybadathananyň taryhy, gynansak-da, asyrlar boýy jogapkärçilikdäki ybadathananyň taryhydyr. Pikir mekdepleri, ynsan akyldarlygy, hemmesi teniň «göterilmegine» sebäp bolýar. Resul Korinfli imanlylaryň «göterilendigini» dört gezek aýdýar. 4-nji babyň 6-njy aýadynda olaryň «bir-birine garşy göterilendigini» aýdýar; şol babyň 18-nji we 19-njy aýatlarynda olaryň sözlerinde göterilenlere, görnüşi ýaly, resulyň özüne garşy bolanlara salgylanýar; we 5-nji babyň 2-nji aýadynda olaryň arasynda höküm süren ýagdaýlara gynanmalydyklarynda göterilenlikleri üçin olary ýazgarmaly bolýar. Söýginiň «has ajaýyp ýolunda» hereket edende bu aýratynlygyň ýok boljakdygyny bellemek bereketli dälmi?
Söýgi göterilmez (13:4).
Biz Hudaýyň bu mukaddesleriniň ýalňyşlyklaryna has giňişleýin durmaýarys, diňe adamlara üns bermek we öz pikirlerine ýüz tutmak Rebbiniň Agşam nahary baradaky garaýyşlaryna çynlakaý zyýan ýetiren ýaly (11-nji babyň 20-22-nji aýatlaryna serediň). Adamlaryň pikirleriniň we usullarynyň girizilmegine garamazdan, bu gymmatly düzgüniň biziň günlerimizde ähli ýönekeýligi we çuň manysy bilen bize goralyp galandygyna Hudaýa şükür edeliň. Ony barha köp gymmatlandyralyň we 11-nji babyň 28-nji aýadyndaky kynçylyga (we şol bir wagtyň özünde ruhlandyrmaga) yzygiderli garşy duralyň.
Resul Korinfdäki ýagdaýlara şeýle jogap berýär:
Haç baradaky wagyz (1 Korinfliler 1:18).
Bu aýat «haç barada gürleýän söz (logos)» diýlip okalyp bilner. Ýahýanyň hoş habarynyň birinji babynda Reb Isa «Söz» (Logos) hökmünde tanadylýar. Onda Hudaýyň akylynyň we pikirleriniň doly beýany bardy, Hudaý Özüni Mesihde doly tanatdy. Şeýlelik bilen, haçyň «sözi» Hudaýyň tenli adam bilen baglanyşykly doly we gutarnykly pikiridir. Ol adam Hudaýyň nazaryndan ebedi aýryldy we Hudaýyň zatlarynda hiç hili orny bolup bilmez. Eý, söýgüli doganlar, eger «haçyň sözi» her bir ýürekde öz dogry ornuny eýelän bolsa, ýerli ýygnaklarymyzda nähili köp zatdan goranardyk! Biz haç arkaly bize ýeten ajaýyp bereketleri (1 Petrus 2:24, we ş.m.) gymmatlandyrdyk we dogry etdik, «haçyň sözüni» eşitmek üçin hem taýýar bolalyň we Hudaýyň aýyran adamyň aýratynlyklaryny Öz halkynyň ýygnaklaryna getirmejek bolalyň. 1-nji babyň soňky aýadynda resul bir aýatda hristianyň hakyky ýagdaýyny beýan edýär. Ol hiç bir teniň Hudaýyň öňünde öwünmeli däldigini görkezdi, we indi ol şeýle diýýär: «Emma siz Ondan Isa Mesihdesiz, Ol Hudaýdan bize akyldarlyk, dogrulyk, mukaddeslik we halas bolmak üçin berildi.» Biz şeýle bir ýagdaýyň bereketini we şol ýagdaýda bize elýeterli bolan çeşmeleri birneme düşünenimizde, elbetde, ýazylan zatlara ylalaşardyk:
Kim öwünse, Rebde öwünsin.
Pawlusyň Korinflilere ýazan iki hatynda ruhanylyk yşaraty bar. Ol birinji hatynda «çyra kesýän guraly» (Çykyş 25:38) ussatlyk bilen ulandy. Onuň haty çyranyň ýagtylygynyň açyk ýanmagyna päsgel berjek ähli zady aýyrmak, çyrany kesmek häsiýetine eýe bolardy, we ikinji hatynda ol öz hyzmatynyň baýlygy bilen ýag guýýar. Onuň zähmetiniň netijeli bolandygy ikinji hatynda, 3-nji babyň 2-3-nji aýatlarynda Korinflileri öwmek bilen görünýär. Bu aýatlar olaryň şaýatlygynyň diňe öz aralarynda bilinen şahsy mesele däldigini, eýsem ähli tarapdan bilindigini, ähli tarapdan okalandygyny aňladýar. Bu gün her bir ýerli ýygnagyň şaýatlygy bolup biljekdigini bilmek nähili bereketli.
Soňunda Pawlusyň Saloniklilere ýazan hatlaryna salgylanyp bileris. Ol olary Salonikadaky ybadathana hökmünde däl-de, eýsem şeýle atlandyrýar:
Hudaý Ata we Reb Isa Mesihdäki ybadathana.
Aslynda olar Salonikadadylar, ýöne Pawlus olaryň mukaddes Şahsyýetler bilen ýakyn gatnaşykdaky ornuny nygtaýar. Olar hristiançylygyň çagalarydy, we Ýahýa öz hatynda çagalaryň paýynyň «Atany tanamakdygyny» aýdýar. Mukaddes Şahsyýetlere ýakynlygy bilmek we mukaddes söýginiň bereketini we süýjüligini ýakynlykda duýmak biziň paýymyz we hormatymyzdyr. Elbetde, biz muny gowy bilsek, Hudaýyň bizi goýan ýerlerinde öz jogapkärçiliklerimizi ýerine ýetirmäge has gowy taýýar bolarys.
Ybadathana gelin we aýal hökmünde
Men, Ýahýa, mukaddes şäher, täze Iýerusalimiň gökden, Hudaýdan inýändigini gördüm, ol öz ärine bezemen gelin ýaly taýýarlanypdyr. Ylham 21:2
Ýedi perişdäniň biri… men bilen gürleşip, şeýle diýdi: «Gel bärik, men saňa gelini, Guzynyň aýalyny görkezeýin.» Ylham 21:9
Biz eýýäm ybadathanany Mesihiň bedeni hökmünde göz öňüne getirdik. Şeýlelik bilen, we gökdäki Başy bilen birleşen bolup, ol häzirki döwürde Mesihiň merhemetlerini we aýratynlyklaryny beýan etmäge ukyplydyr. Bu ybadathananyň beden hökmünde adaty funksiýasy we şaýatlygydyr.
Gelin we aýal pikirinde, biz Mesihiň Özüniň söýgüsiniň şatlygy we kanagatlanmasy üçin bolan zady tapýarys. Ýahýanyň hoş habarynyň 3-nji babyndaky Ýahýa Baptistyň sözleri Mesihiň öz ybadathanasyna şeýle seredende ýüregini doldurýan aýratyn şatlygyň bir bölegini görkezerdi:
Gelini bolan gelinlikdir (29-njy aýat).
Ol Onuň öz emlägidir. «Gelin» we «aýal» ikisi hem şol bir aýatda (Ylham 21:9) agzalýan bolsa-da, Mukaddes Ruhyň ýolbaşçylygynda Mukaddes Ýazgylary ünsli öwrenmek iki pikiri tapawutlandyrmaga kömek eder. «Aýal» hökmünde ol «Guzynyň» bilen baglanyşyklydyr. Bu oňa berlen «Guzynyň aýaly» adynda, we ýene-de Ylham, 19-njy babyň 7-9-njy aýatlarynda görünýär.
Guzynyň toýy geldi we Onuň aýaly özüni taýýarlady.
Görkeziliş pursaty 21-nji baba çenli görünmeýär, we ol, Onuň aýaly hökmünde, şol gün üçin «taýýar» görner. Emma 19-njy babda ol Özü üçin «taýýarlanyldy». Ol, Guzu hökmünde pespällik we ejir ýoluny, hatda ölüme çenli basyp geçen, Öz beýikliginde, patyşalygy dolandyrmakda Öz ýanynda, Onuň tagtyny paýlaşmaga her bir ahlak taýdan laýyk bolan birini tapar. «Guzynyň aýaly» onuň özüniň söýgüsiniň Obýekti bilen duýgudaşlykda ejir ýoluny bilendigini aňladar. Mukaddes Ýazgylaryň bir prinsipi, şöhratdan öň ejir çekmekdir. Şonuň üçin «aýal» hökmündäki ybadathana Ylham 21-nji babyň geljekki dünýädäki Mesihiň hökümdarlygyna degişli böleginde agzalýar. Şol bölegiň ählisi, 9-njy aýatdan babyň ahyryna çenli, iň ünsli seretmäge mynasypdyr. Ony okap, mukaddes söýginiň hereketleri arkaly Hudaýyň şöhraty üçin üpjün edilen gabyň gözelligi we mertebesi bilen haýran galmazlyk mümkin däl. Ol «mukaddes şäher, Iýerusalim, gökden Hudaýdan inýän, Hudaýyň şöhratyna eýe bolan» (Täze Terjime) hökmünde agzalýar. «Ol uly şäher» sözleri ol ýerde bolmaly däldir, «uly» sözi «uly jelep» diýlip atlandyrylýan adalatsyzlyk ulgamyna dogry degişlidir, ýöne «Guzynyň aýaly» bolan bilen düýbünden gabat gelmezdi, sebäbi Ylham kitabynda «Guzu» üçin ulanylýan söz «kiçijik Guzu» aňladýar. Ýahýa ybadathananyň bu görkezilişindäki şöhratyny «Ruhda» we «uly we beýik dagda» gördi. Şeýle pikirler teniň akylyndan daşardadyr we dünýäde näbelli bir şöhrata we beýiklige eýedir.
Ýusubyň taryhynda biz «aýal» pikirine ajaýyp bir yşarat tapýarys. Ýusup ejir ýoluny basyp geçipdi; doganlary tarapyndan ýigrenilip we ret edilip, ýalan ýere aýyplanyp we türmä basylypdy. Beýiklige göterilende, Faraon ähli sahnanyň onuň tarapyndan düzgünleşdirilmegini we onuň doly gözegçiligine berilmegini buýurdy. Beýik ýagdaýda oňa Asanat atly bir aýal berildi, we biz patyşanyň Ýusuba berlen ýokarylygy paýlaşmaga her bir taýdan laýyk bolan birini saýlamaga üns berendigine ynamly bolup bileris. Şeýlelik bilen, ybadathana, Atanyň Ogluna sowgady hökmünde, beýik Guzu üçin «kömekçi» bolmaga we Onuň bilen, ybadathananyň Başy hökmünde, görkeziliş gününde dolandyrmaga her bir taýdan laýykdyr.
121-nji aýatda kynçylykly bir pikir bar. Biz gürrüň beren günümizde Guzynyň aýaly hökmünde mukaddesleri tapawutlandyrjak «parlaýyş», bizi häzir tapawutlandyrmaly «parlaýyşdyr». Pawlus Filipililere ýazan hatynda 2-nji babda şeýle diýýär:
Siz dünýäde ýagtylyk ýaly parlaýarsyňyz (15-nji aýat).
Bu söz diňe şu ýerlerde parlaýyş üçin ulanylýar. «Egri we ters» ýagdaýlaryň arasynda «Mesih gününi» ýagtylandyrjak aýratynlyklary görkezmek nähili uly hormatdyr, şol gün ähli älem Guzynyň aýaly hökmündäki ybadathanada parlaýan ýagtylygyň arassalygy bilen ýagtylanar. Bu «iň gymmatly daşyň» ýagtylygydyr, 1 Petrus 2:4-de Mesihe salgylanmak üçin ulanylan sözler. Ylham, 21-nji babyň ilkinji aýatlarynyň ebedi ýagdaýa degişlidigi gowy bellidir. Petrus muny «Hudaýyň güni» diýip atlandyrýar, we Pawlus ony Hudaýyň «ähli zatda ähli zat» bolmagy bilen häsiýetlendirýär. Bu aýatlaryň ebedi ýagdaýa degişlidigini kabul etmek biziň üçin kyn däl. Hudaýyň Özüniň ýeke agzalmagy «Hudaý ähli zatda ähli zat» we «Hudaýyň güni» aňlatmasy bilen gabat gelýär. Soňra «täze» sözüniň dört gezek agzalmagy ähmiýetlidir. Mundan başga-da biz okaýarys:
indi deňiz ýokdy.
Uly ak tagtyň höküminde deňiziň ýokdugy aýdyňdyr – sebäbi biz okaýarys:
deňiz öz içindäki ölüleri berdi (20-nji babyň 13-nji aýaty).
Geljekki dünýä bilen baglanyşykly biz «ýaşaýyş derýasy» barada okaýarys; bu ýerde bolsa ebedi ýagdaýda biz «ýaşaýyş suwunyň çeşmesine» ýetýäris. Ýagny, biz Hudaýyň özündäki iň çeşmesine eltýäris. Hudaýyň Özüniň şöhraty we barlygy bilen doldurylan bu sahna bilen baglanyşykly «geliniň» jikme-jiklikleri bize berilýär. Indi aýal ýa-da Guzu barada agzalmaýar. Ol «öz ärine bezemen gelin». Ol «gökden Hudaýdan inýär». Hudaýdan gelýän bolany üçin, ol Hudaýyň şöhratyna laýyk bolmaly, we Hudaýyň şöhratyna laýyk we ony beýan edýän gabyň başga hiç biri şeýle bir Äre «bezemen gelin» bolmaga ahlak taýdan laýyk bolup bilmezdi. Şeýlelik bilen, Hudaýyň şöhratly maksady ýetildi. Onuň ebedi söýgüsiniň ähli ybadathanasy, Hudaýyň mukaddes tebigatyna garşy ähli elementleriň ebedi kowulan bir sahnada. Ýahýa bu bereketli zatlary gördi; biz hem olar bilen meşgullanmaly, sebäbi olar Ruh tarapyndan gözlenýän we bize açylýan «Hudaýyň çuňluklarynyň» esasy (1 Korinfliler 2:10).
Ahyrynda, Hudaýyň duşmany adamyň şöhraty bilen doldurylan uly ýalan ulgam döretmäge üstünlik gazanan bolsa-da, biz ony diňe Hudaý tarapyndan höküm edilendigini görsek, oňa seretmäge çagyrylmaýandygymyzy hemişe ýatda saklalyň. Ýahýa «gelini, Guzynyň aýalyny» göni görmäge çagyryldy, ýöne ol «jelepi» däl-de, eýsem şeýle görmäge çagyryldy:
uly jelepiň hökümi (Ylham 17:1).
Hudaýyň Öz ýüreginiň şatlygy we Mesihiň şöhraty üçin üpjün eden zadynyň şöhraty, adamyň we onuň dünýäsiniň meşgullanýan ähli zatlaryny aýyryp, ýüreklerimizi doldursyn. }
