Hudaýyň Rehimdarlygy
Hudaýyň rehimdarlygy Mukaddes Ýazgylarda esasy tema bolup durýar. Iňlis sözi Injilde 341 gezek duş gelýär, oňa degişli dört ýewreý we üç grek sözi bolsa jemi 454 gezek duş gelýär. Olar «rehimdarlyk», «söýgi-rehimdarlyk», «ýagşylyk», «ýagşylyk», «rehimdarlyk» we «rehim» diýlip hem terjime edilýär. Injildäki 66 kitabyň diňe 16-sy rehimdarlyk üçin bu sözleriň birini ulanmaýar.
Biz köplenç Ysraýylyň Hudaýyny adalat we höküm häsiýetlendirýär diýip pikir edýäris, ýöne merhemet we rehimdarlyk Ybadathananyň Rebine degişlidir. Şeýle-de bolsa, Köne Testamentda rehimdarlyk barada Täze Testamentdan dört esse köp aýdylýar. Çykyş 33:19 we 34:6-7 bize rehimdarlygyň Hudaýyň hakyky tebigatydygyny görkezýär:
«Soňra Ol: «Men ähli ýagşylygymy seniň öňüňden geçirerim, we seniň öňüňde Rebbiň adyny jar ederin. Men kime rehim etsem, oňa rehim ederin, we kime rehim etsem, oňa rehim ederin» diýdi (NKJV). «Reb onuň öňünden geçdi we jar etdi: «Reb, Reb Hudaý, rehimdar we merhemetli, sabyrly, ýagşylyk we hakykat bilen doly, müňlerçe adama rehimdarlyk edýän, günäni we bozgaklygy we günäni bagyşlaýan, günäkärleri hiç hili aklamaýan, atalaryň günäsini çagalaryň we çagalaryň çagalarynyň üçünji we dördünji nesline çenli görkezýän.»
Rehimdarlyk möhüm düşünje bolsa-da, ony kesgitlemek birneme kyn, esasanam «merhemet» köplenç oňa ýakyn baglanyşykly bolany üçin we ikisi köplenç garyşdyrylýar. Bu sözler köp gezek bilelikde duş gelip biler, ýöne olaryň manysy birmeňzeş däl. «Merhemet» köplenç doly mynasyp bolmadyk ýagşylygyň hökümdarlyk bilen paýlanmagy bilen baglanyşyklydyr we ol halas bolmak bilen aýratyn baglanyşyklydyr. «Rehimdarlyk» köplenç hökümi saklamak bilen baglanyşyklydyr:
«Çünki rehimdarlyk görkezmedik adama höküm rehimdarlyksyzdyr. Rehimdarlyk hökümi ýeňýär» (Ýakup 2:13).
Zebur 136-da «Çünki Onuň rehimdarlygy ebedidir» temasy her bir 26 aýatda Hudaýyň Ysraýyla bolan söýgi-rehimdarlygynyň deňsiz-taýsyz taraplaryny sanap gaýtalanýar. Biz azyndan dört gezek «Rebbe şükür ediň ... çünki Onuň rehimdarlygy ebedidir» (1,3 aýatlar) ýa-da «Hudaýa şükür ediň ... çünki Onuň rehimdarlygy ebedidir» (2,26 aýatlar) diýip okaýarys. Onuň rehimdarlygy ebedi bolmak bilen çäklenmän, eýsem Onuň rehimdarlygynyň «uly» (1 Patyşalar 3:6), «köp» (Zebur 86:5; 1 Petrus 1:3), «näzik» (Luka 1:78), «Ondan gorkýanlara ebedilikden ebedilige çenli» (Zebur 103:17) we «köp görnüşli» ýa-da köp aýratynlyklara eýe bolandygy (Nehemýa 9:19) aýdylýar. Biz zeburçy bilen bilelikde: «Men Seniň rehimdarlygyň barada gaty aýdym aýdaryn» (Zebur 59:16) diýip bileris.
Üç Tarapy
Hudaýyň rehimdarlygy baradaky Mukaddes Ýazgylary ünsli öwrenenimizde, onuň üç böleginiň bardygyny göreris:
- Hudaýyň umumy rehimdarlygy. Bu diňe bir ähli adamlara – iman edýänlere we iman etmeýänlere – däl, eýsem ähli ýaradylyşa hem degişlidir. «Reb ähli adamlara ýagşydyr, we Onuň näzik rehimdarlyklary ähli işleriniň üstündedir» (Zebur 145:9). «Ol ähli adamlara ýaşaýyş, dem we ähli zatlary berýär» (Resullaryň Işleri 17:25).
- Hudaýyň aýratyn rehimdarlygy. Ol adamzadyň çagalaryna gönükdirilendir, olara kömek edýär we olara durmuşyň ähli zerurlyklaryny berýär. «Çünki Ol Öz Günini ýamanlara we ýagşylara dogurýar, we adalatlylara we adalatsyzlara ýagyş ýagdyrýar» (Matta 5:45).
- Hudaýyň hökümdarlyk rehimdarlygy. Bu halas bolmagyň mirasçylary üçin saklanandyr we olara bir äht ýoly bilen Araçy arkaly ýetirilýär.
Ikinji we üçünji görnüşleriň arasyndaky tapawudy birneme köpräk düşündirmek üçin, ýamanlaryň lezzet alýan Hudaýyň rehimdarlyklary diňe wagtlaýyndyr – olar häzirkiüçindir. Olara gabyrdan soň rehimdarlyk edilmez. Işaýa 27:11-de şeýle diýilýär: «Çünki bu düşünjesiz halkdyr; şonuň üçin olary ýaradan Olara rehim etmez, we olary emele getiren Olara hiç hili ýagşylyk görkezmez.» Hudaý hiç haçan rehimdar bolmagyny bes edip bilmez, çünki bu Onuň kimdiginiň tebigatydyr: «Reb merhemetlidir we adalatlydyr; Hawa, biziň Hudaýymyz rehimdardyr» (Zebur 116:5). Ýöne Onuň rehimdarlygynyň amala aşyrylmagy Onuň hökümdarlyk islegi bilen düzgünleşdirilýär. Hudaýyň rehimdarlygynyň işini diňe arassa hökümdarlyk merhemet kesgitleýär. Pawlus muny Rimliler 9:15-de beýan edýär: «Men kime rehim etsem, oňa rehim ederin» (Çykyş 33:19 serediň).
Hudaýyň Günäkärlere Rehimdarlygy
Hudaýyň günäkärler bilen gatnaşyklarynda rehimdarlyk we merhemet arasyndaky baglanyşyk Efesliler 2:4-8 ýaly Mukaddes Ýazgylarda görünýär: «Ýöne Hudaý, rehimdarlyga baý bolan, bizi söýen uly söýgüsi sebäpli, biz günälerde öli bolsak-da, bizi Mesih bilen bilelikde direltdi (merhemet bilen halas boldyňyz), we bizi bilelikde galdyrdy, we bizi Mesih Isada gökdäki ýerlerde bilelikde oturdtdy, geljekki asyrlarda Onuň merhemetiniň aşa baýlygyny Mesih Isada bize bolan ýagşylygynda görkezmek üçin. Çünki merhemet bilen iman arkaly halas boldyňyz, we bu özüňizden däl; bu Hudaýyň sowgadydyr.» Titus 3:3-7 goşýar: «Çünki biz hem bir wagtlar akmak, boýun egmeýän, aldanan, dürli nebslere we lezzetlere hyzmat edýän, ýamanlykda we göriplikde ýaşaýan, biri-birini ýigrenýän we ýigrenýänlerdik. Ýöne Halasgärimiz Hudaýyň ýagşylygy we adamlara bolan söýgüsi peýda bolanda, biziň eden dogrulyk işlerimiz bilen däl, eýsem Onuň rehimdarlygyna görä Ol bizi halas etdi, täzeden dogulmagyň ýuwulmagy we Mukaddes Ruhyň täzelenmegi arkaly, Ol biziň üstümize Halasgärimiz Isa Mesih arkaly köp dökdi, şeýlelik bilen Onuň merhemeti bilen aklananymyzdan soň, ebedi ýaşaýşyň umydyna görä mirasçylar bolmalydyrys.»
Hudaýymyzyň näzik rehimdarlygy arkaly ýa-da sebäpli Mesih Öz halkyna bu ýere iberildi (Luka 1:78). Reb Isanyň merhemetleri we Onuň haçdaky tamamlanan işi Hudaýyň bize dogrulyk bilen rehimdarlyk görkezmegini mümkin edýär. Eger Hudaý bize mynasyp bolan zadymyzy beren bolsa, biz hemmämiz häzir ebedilik üçin höküm edilendik. Dawut gygyrdy: «Maňa rehim et, Hudaý, Seniň söýgi-rehimdarlygyňa görä; Seniň näzik rehimdarlyklaryň köplügine görä, meniň bozgaklyklarymy poz. Meni günämden doly ýuw, we meni günämden arassala» (Zebur 51:1-2). Hudaýdan rehimdarlyk dilemek, Onuň bize mynasyp bolan hökümi saklamagyny we onuň ýerine bize hiç hili gazanmadyk bagyşlamagy bermegini soraýar. Hudaý hakyky toba eden janyna rehimdarlyk görkezýär!
Biz Hudaýdan hiç zat mynasyp däl. Hudaý bize hiç zat bergi däl. Biz başdan geçirýän ähli ýagşylyklar Hudaýyň merhemetiniň netijesidir (Efesliler 2:5). Hudaý ýagşylyk edýär – Ol bize mynasyp bolmadyk we hiç haçan gazanyp bilmejek ýagşy zatlary berýär. Rehimdarlyk we merhemet Isa Mesih arkaly elýeterli bolan halas bolmakda iň gowy suratlandyrylýar. Biz höküme mynasyp, ýöne eger biz Isa Mesihi Halasgär hökmünde kabul etsek, Hudaýdan rehimdarlyk alýarys we hökümdarlykdan halas bolýarys. Merhemet bilen biz halas bolmagy, günäleriň bagyşlanmagyny we bu ýerde Atamyz hökmünde Hudaý bilen gatnaşykdan lezzet alýan wagtymyzda başlaýan bol we bereketli durmuşy alýarys, Onuň bilen gökde ebedilige garaşýarys.
Rehimdar Hudaýa Bolan Jogabymyz
Hudaýyň rehimdarlygy we merhemeti sebäpli biz sežde we şükür bilen dyza çökýäris. Biz ýatlaýarys: «Rebbiň rehimdarlyklary arkaly biz ýok edilmedik, çünki Onuň rehimdarlyklary gutarmaýar. Olar her gün irden täzedir; Seniň wepalylygyň uludyr» (Agylar 3:22-23). Mika aýtdy: «Seniň ýaly Hudaý kimdir, günäni bagyşlaýan ... çünki Ol rehimdarlykdan lezzet alýar ... Ol ... bize rehim eder, we Ol biziň günälerimizi boýun egdirer. Sen ähli günälerimizi deňziň çuňlugyna taşlarsyň» (Mika 7:18-19). «Rebbiň rehimdarlygy Ondan gorkýanlara ebedilikden ebedilige çenli, we Onuň dogrulygy çagalaryň çagalaryna çenli» (Zebur 103:17) diýip ýatlamak gowudyr.
Ol «ebedi, ölümsiz, görünmeýän Patyşa ... diňe akylly Hudaý» (1 Timoteos 1:17) we «bereketli we ýeke-täk Hökümdar, patyşalaryň Patyşasy we rebleriň Rebi» (6:15) bolany üçin, biz şonuň üçin «rebleriň Rebine şükür etmeli! Çünki Onuň rehimdarlygy ebedidir» (Zebur 136:3).
Rehimdarlyk Häzir Hem Elýeterli
Zebur 136-da Hudaýyň hökümdarlyk üpjünçiliginiň üç aýratyn mysaly berilýär:
- Ol Öz halkynyň «çöl» (16 aýat) syýahatynda goraýar we penalaýar,
- Ol uly «duşmanlar» (24 aýat) üstünden ýeňişleri mümkin edýär, we
- Ol «ähli bedene iýmit» (25 aýat) berýär.
Hudaýyň üpjünçiliginiň jikme-jiklikleri we Mukaddes Ýazgylardaky köp mysallar gutarmaýar. Ýöne bu üç ugurda biz islendik ýagdaý üçin umyt tapýarys. Ýewreýler 4:16 jar edýär: «Şonuň üçin merhemet tagtyna batyrgaýlyk bilen ýakynlaşalyň, rehimdarlyk almak we zerur wagtda kömek üçin merhemet tapmak üçin.» Resul Pawlus bize Hudaýymyzyň «rehimdarlyklaryň Atasy we ähli tesellileriň Hudaýy, ähli kynçylyklarymyzda bize teselli berýän, şeýlelik bilen biz islendik kynçylykda bolanlara teselli berip bileris, Hudaý tarapyndan özümize berlen teselli bilen» (2 Korinfliler 1:3-4) diýip ýatladýar. Rehimdarlyk Ondan gelýär, we biz Onuň rehimdarlygyny we tesellisini başdan geçirenimizde, olary başgalar bilen paýlaşmalydyrys.
Görkezilen Rehimdarlyk
Rehimdarlyk her bir iman edýäniň durmuşynda görünmeli. Şeýle rehimdarlygyň ajaýyp mysaly Luka 10:25-37-de tapylýar, ol ýerde biz ýenjilen we talanan adama kömek eden syýahatçy barada okaýarys. Ýagşy Samariýaly garyp pidaçynyň ýaralaryny daňanda, oňa rehimdarlyk görkezdi. Ol ony iň ýakyn myhmanhana äkidip, sagalýança ýaşaýyş üçin töleg edende, oňa merhemet görkezdi. Onuň rehimdarlygy agyryny ýeňilleşdirdi we merhemeti sagalmak üçin üpjünçilik etdi!
Şonuň ýaly-da, rehimdarlyk görkezmegiň iň açyk ýoly fiziki hereketler arkalydyr. Reb Isa aýratyn tabşyran ýaly, biz açlary iýmitlendirmeli, ýalaňaçlary geýindirmeli, kesellilere we türmedäkilere baryp görmeli we mümkin bolan ýerde amaly kömek bermeli. Matta 5:7-de Reb: «Rehimdarlar bagtlydyr, çünki olar rehimdarlyk alarlar» diýdi. Rehimdarlyk görkezmek diňe bir Täze Testament ideýasy däl – Kanun Taglymaty 15:7-8-de bu barada näme aýdylýandygyna serediň: «Eger siziň aranyzda garyp doganyňyz bar bolsa, Reb Hudaýyňyz size berýän ýeriňizdäki islendik derwezeleriň içinde, siz ýüregiňizi gatamadyňyz ýa-da garyp doganyňyzdan eliňizi ýapmaň, eýsem oňa eliňizi giňden açyň we oňa zerurlygy üçin ýeterlik karz beriň, oňa näme gerek bolsa.»
Luka 6:27-36-a görä, biz duşmanymyz ýaly görünýänlere rehimdarlyk görkezmeli. Pawlus ýazdy: «Şonuň üçin Hudaýyň saýlananlary, mukaddes we söýgüli hökmünde, näzik rehimdarlyklary, ýagşylygy, kiçigöwünliligi, ýumşaklygy, sabyrlylygy geýiň; biri-biriňize sabyr ediň, we biri-biriňizi bagyşlaň, eger kimdir biriniň başga birine garşy şikaýaty bar bolsa; Mesih sizi bagyşlan ýaly, siz hem şeýle etmeli» (Koloseliler 3:12-13).
Biz bu aýatlardan rehimdarlygyň hereketlerimiz bilen bir hatarda garaýşymyz bilen hem görkezilmelidigini bilýäris. Rehimdarlyk kine saklamaýar, ýigrenç saklamaýar, başga biriniň ýalňyşlyklaryndan ýa-da gowşaklyklaryndan peýdalanmaýar, ýa-da başga biriniň günäsini köpçülige ýaýratmaýar.
Rehimdarlyk Reb Isa haçdan: «Ata, olary bagyşla, çünki olar näme edýändiklerini bilmeýärler» (Luka 23:34) diýende eden ýaly rehim görkezýär. Haçdaky toba eden ogra rehimdarlyk: «Hakykatda, saňa aýdýaryn, bu gün sen Men bilen Jennetde bolarsyň» (43 aýat) diýip bilýärdi.
Rehimdarlyk biri-birimizi düzeldýän ýolumyzda görünmeli: «... kiçigöwünlilik bilen garşy çykýanlary düzeltmek, eger Hudaý olara toba etmäge rugsat berse, şeýlelik bilen olar hakykaty bilip bilerler» (2 Timoteos 2:25). Ýahuda 21-23 şol bir pikiri dowam etdirýär: «Özüňizi Hudaýyň söýgüsinde saklaň, Reb Isa Mesihiň ebedi ýaşaýşa bolan rehimdarlygyna garaşyň. We käbirlerine rehim ediň, tapawut goýuň; ýöne beýlekileri gorku bilen halas ediň, olary otdan çykaryň, hatda bedeniň hapalanan eşigini hem ýigreniň.»
Reb Isa bagyşlamaýan hyzmatkär barada bir mysal aýtdy. Bir hyzmatkär öz hojaýynyna uly bergi bergilidi, ony töläp bilmeýärdi we hojaýynyndan oňa sabyr etmegini haýyş etdi. Ol rehimdarlyk diledi! Ýöne bagyşlanandan soň, ol özüne has az bergi bergilä gitdi. Her bir sentiň tölenmegini talap edip, ol bu bergilini türmä saldyrdy. Hojaýyn bu hekaýany eşidende, ol «ony çagyrdy [we] oňa diýdi: «Sen ýaman hyzmatkär! Sen menden haýyş edeniň üçin men saňa ähli bergiňi bagyşladym. Sen hem öz hyzmatkär doganyňa rehim etmeli däldiňmi, men saňa rehim eden ýaly?» (Matta 18:32-33).
Görşümiz ýaly, bize çäksiz rehimdarlyk görkezildi, töläp bilmeýän günä bergiňizi ýatyrdy. Bize her gün rehimdarlyk görkezilmegi dowam edýär. Onda biz durmuşymyzda duşýanlara rehimdarlyk görkezmekden nädip ýüz öwrüp bileris? Bu diňe biri-birimiz üçin doga etmegi öz içine alýan däl, eýsem biz ýitirilenlere ýetmekde hem rehimdarlyk görkezmeli.
Ýeremiýanyň sözlerini ýene bir gezek ýatladalyň: «Rebbiň rehimdarlyklary arkaly biz ýok edilmedik, çünki Onuň rehimdarlyklary gutarmaýar. Olar her gün irden täzedir; Seniň wepalylygyň uludyr» (Agylar 3:22-23).
