Parahatçylyk Gurbany – Parahatçylygyň Bellenilişi
«We Onuň haçyndaky gan arkaly parahatçylyk edip...» — Koloseliler 1:20 KJV
Lewililer kitabynyň ilkinji ýedi babynda Ysraýyl ogullary tarapyndan berilmeli bäş dürli gurban ýa-da hödürler jikme-jik beýan edilýär. Olary Täze Testament bilen deňeşdirenimizde, her biriniň Isa Mesihiň şahsyýetini we işini görkezýändigini görýäris. Hudaý Öz Sözünde bu barada gürlemegi halaýar!
Gurbanlaryň Gysgaça Beýany
Şol wagt Ysraýylda Reb käbir adamlary, Lewilileri, adamlara ruhy meselelerde öwretmek we ýolbaşçylyk etmek gullugyna çagyrypdy. Hudaýyň ýollaryna hiç hili alada etmeýän ýaly bolup görünýän bir Lewili öz wezipesini terk etdi we ýaşamak üçin başga bir ýer gözledi. Ol Mikanuň öýüne geldi we olar onuň Mikanuň öýüne ruhany bolmagy barada ylalaşdylar. Mikanuň soňky sözleri şeýle boldy: «Indi men bilýärin, Reb maňa gowy bolar, çünki mende ruhany hökmünde bir Lewili bar» (17:13). Olar «öz gözlerinde dogry bolany» edýärdiler, Hudaýyň ýollaryna bütinleý üns bermezden! Mika ynanýan ähli zady, şol sanda butlary we Lewilini ýitirýänçä köp wagt geçmedi.
Gurbanlar bize Isa Mesihiň ömründäki we ölümindäki işiniň dürli taraplaryny, şeýle hem Hudaý üçin we biziň üçin netijelerini görkezýär. Olar şeýle hem, sežde edýän wagtymyzda Onuň işi barada gürlänimizde, Hudaýymyza we Atamyza hem-de Isa Mesihe näme getirip biljekdigimiziň suratyny berýär. Bu gurbanlar arkaly mübärek Reb we Onuň işi barada köpräk öwrendigimizçe, şöhrat gurbany üçin, ýagny Onuň adyna şükür edýän dodaklarymyzyň miwesi üçin has uly materialymyz bolar (Ýewreýler 13:15).
Ýakma Gurbany: Ýakma gurbany Isa Mesihiň Atasyna we Atasynyň islegine, hatda ölüme çenli doly bagyşlanandygyny görkezýär. Bütin haýwan gurbanlyk sütüninde ýakyldy. «Şonda Men aýtdym: «Ine, Men gelýärin: Kitabyň tomunda Meniň barada ýazylgydyr, Eý Hudaýym, Seniň islegiňi ýerine ýetirmegi halaýaryn: hakykatdan-da, Seniň kanunyň Meniň ýüregimde» (Zebur 40:7-8). Hudaýa we Onuň islegini ýerine ýetirmäge doly bagyşlanan adam hiç haçan bolmandy – Hudaýyň Ogly Adam bolýança. Mesihiň günä bilen meşgullanmagy bu gurbanda esasy pikir däl. Gaýtam, ol Mesihiň Atasyna şahsy taýdan nämedigine ünsi jemleýär. Täze Testamentda ýakma gurbanynyň häsiýetini öňümizde goýýan aýat şeýle: «Emma dünýä Atany söýýändigimi bilsin; we Ata Maňa nähili buýruk beren bolsa, Men şeýle edýärin» (Ýahýa 14:31). Şeýle hem şuny göz öňüne tutuň: «We söýgüde ýöräň, Mesihiň hem bizi söýşi ýaly, we Özüni biziň üçin Hudaýa ýakymly ysly hödür we gurban hökmünde berdi» (Efesliler 5:2). Ýahýanyň Hoş Habary aýratyn-da Isa Mesihi ýakma gurbany hökmünde görkezýär.
Un ýa-da Däne Gurbany: Un (şeýle hem «et») gurbany bilen gan dökülmedi. Ol Isa Mesihiň Atasyna örän ýakymly bolan kämil ömrüni suratlandyrýar. Ýahýa 17:4 un gurbanyny öňümizde goýýar: «Men Seni ýer ýüzünde şöhratlandyrdym: Sen Maňa etmäge beren işimi tamamladym.» Isa Mesihiň hakyky un gurbany hökmündäki kämil ömri ähli dört hoş habarda görünýär.
Parahatçylyk Gurbany: Parahatçylyk ýa-da «bileleşigiň» gurbanynda biz Mesihiň Hudaý bilen bileleşigimizden lezzet almagymyza we Onuň biziň bilen bileleşigine ähli päsgelçilikleri aýyrýan işini görýäris. Bir wagtlar biz Hudaýdan uzakdadymyz, ýöne indi Mesihiň gymmatly gany arkaly ýakynlaşdyryldyk (Efesliler 2:13). Biz Hudaý bilen duşmançylykdaydyk; indi ýaraşdyryldyk (Koloseliler 1:21). Parahatçylyk gurbanynda Hudaý, ruhany, gurban beren adam we onuň maşgalasy üçin paý bardy. Her biriniň paýy bardy.
Luka hoş habaryna köplenç «parahatçylyk gurbanynyň hoş habary» diýilýär, we aýratyn-da 14-nji we 15-nji baplarda Rebbiň haçda eden parahatçylygynyň netijelerini görýäris. Atanyň gaýdyp gelen ogly barada gullukçylaryna aýdan sözlerini ýatlaň: «Iň gowy dony getirip, ony geýdiriň; we eline ýüzük, aýagyna aýakgap geýdiriň: we semiz göle getiriň, ony öldüriň; we iýeliň, şatlanalyň» (Luka 15:22-23). Bile iýmek bileleşigiň bir görnüşidir. Atanyň we onuň gaýdyp gelen oglunyň paýlaşmaly bolan semiz gölesi parahatçylyk gurbanynyň suratydyr.
Günä Gurbany: Günä gurbany hem, ýalňyşlyk gurbany hem günä bilen baglanyşyklydy, ýöne olar tapawutlydyr. Günä gurbany Isa Mesihiň günäniň sebäp bolýan hapalygy we arassalygy bilen meşgullanýan işini suratlandyrýar. Ýalňyşlyk gurbany Hudaýa we adama garşy edilen anyk günäleriň günäsi üçindi. Günä bizi Hudaýyň mukaddes huzury üçin ýaramsyz etdi.
Hudaý dogrulykda Öz mukaddes tebigatyna garşy bolan ähli zady bizde höküm etmeli. Ol bizi Öz huzuryna başga nädip getirip bilerdi? Resul Pawlus bize jogaby berýär: «Çünki Ol, günä bilmeýän Zady, biziň üçin günä etdi, şonda biz Onda Hudaýyň dogrulygy bolardyk» (2 Korintoslylar 5:21). Isa Mesih biziň nämedigimiz – günä – edildi, şonda biz Onuň nämedigimiz – Hudaýyň dogrulygy – bolardyk. Bu näme aňladýar? Mesihiň içinde Hudaý biziň içimizde ýazgarmaga başga hiç zat tapyp bilmez, çünki Ol ähli zady Öz mübärek Oglunda haçda ýazgardy (Rimliler 8:1,3). Isa Mesih hakyky günä gurbany hökmünde Markosyň hoş habarynda nygtalýar.
Ýalňyşlyk Gurbany: Biz halas bolanymyzda, adatça, ilki bilen Mesihi ýalňyşlyk gurbany hökmünde düşünýäris. Biz köp erbet zatlar etdik, we Mesih doly töledi bergini biz Hudaýa bergilidik. «Bergi» ýalňyşlyk gurbanynda nygtalýar – biz gurban hökmünde goç berilmeginden başga-da, «bäşinji böleginiň» goşulmalydygyny görýäris. Şeýlelik bilen Reb pygamberlik bilen aýdyp bilerdi: «Men almadym zady yzyna gaýtardym» (Zebur 69:4). Ol biziň günälerimiz üçin töledi we olar barada Hudaýy şöhratlandyrdy. Başgaça aýdylanda, Ol Hudaýyň günäni höküm etmekde mukaddesliginde nämedigini, ýöne şeýle hem günäkärleri halas etmekde söýgüsinde nämedigini görkezdi. Köplenç bergi pikirini öz içine alýan Matta hoş habary (mysal üçin: Matta 18:23-35), Isa Mesihi hakyky ýalňyşlyk gurbany hökmünde görkezýän hoş habardyr. Matta we Mark ikisi hem Rebbiň biziň üçin günä edilende Hudaý tarapyndan terk edilendigi baradaky gykylygyny ýazga alýarlar (Matta 27:46; Mark 15:34).
Parahatçylyk Gurbany Has Jikme-jik
Lewililer 3
Aýdyşymyz ýaly, parahatçylyk gurbany Isa Mesihiň Hudaý bilen bileleşige ähli päsgelçilikleri aýyrýan işini görkezýär: Ol «Öz haçynyň gany arkaly parahatçylyk etdi» (Koloseliler 1:20). Ol şeýle hem bagyşlanan imanly bilen mukaddes Hudaýyň arasynda indi bar bolan parahatçylygyň bellenilişini görkezýär.
Lewililer 3-de biz Hudaýyň gurbanyň tarapyny aýratyn-da öňümizde görýäris, şeýle hem Hudaý bilen parahatçylykda bolmagymyz we Onuň bilen bileleşige getirilmegimiz üçin tölenmeli bolan bahany. Şonuň üçin ýaga we gana üns berilýär, olaryň ikisi hem Hudaý üçindi. Ýag haýwanyň energiýasyndan gürleýär, Isa Mesihde ähli energiýasynyň Atasynyň islegini ýerine ýetirmäge doly bagyşlanandygyny ýatladýar: «Men hemişe Ony begendirýän zatlary edýärin» (Ýahýa 8:29). Pygamber Işaýa bize Onuň ýüzüni çakmak daşy ýaly edendigini (Işaýa 50:7) we Ol bu islegi ýerine ýetirmekden ýüz öwrüp bilmejekdigini aýdýar. Hudaýyň gurbanyň ýagynyň Öz iýmitidigini aýdýandygyna üns beriň (Lewililer 3:11,16). Ata Öz Oglunda we Onuň eden işinde nähili uly lezzet tapdy!
Gan, elbetde, Isa Mesihiň Hudaýy kanagatlandyran we bizi günälerimizden arassalan kämil işini ýatladýar. Täze Testamentda Onuň gany «gymmatly» diýlip atlandyrylýar (1 Petrus 1:19), we biz Hudaýyň Köne Testamentda ganyň islendik nädogry ulanylmagyna näme üçin gaty gabanjaň bolandygyny düşündik – hatda Öz mübärek Oglunyň işini suratlandyrýan haýwanlarda hem.
Parahatçylyk gurbany hökmünde üç dürli haýwan berlip bilnerdi:
Bir göle (ýa-da öküz) uly güýçli haýwandyr. Ol Isa Mesihiň Ýahýa 10:18-däki sözlerini ýatladýar: «Meniň ony [Öz ömrümi] goýmaga güýjüm bar, we ony ýene almaga güýjüm bar.»
- Bir guzy ýuwaş we mylaýymdyr. Ol Isa Mesihiň biziň üçin Öz ömrüni bermäge islegini ýatladýar. Ol «Hudaýyň Guzusy» diýlip atlandyrylýar (Ýahýa 1:29,36) we Ol gurbanlyk üçin guzy ýaly getirildi (Işaýa 53:7).
- Bir geçiniň köplenç günä gurbany hökmünde ulanylandygy (Lewililer 4:23, 23:19 serediň) we Isa Mesihiň günä bilen meşgullanmaga we Atasynyň Oňa etmäge beren işini tamamlamaga ukyply Zady hökmünde ýatladyp biler (Ýahýa 17:4).
Lewililer 7
Lewililer 3-de biz aýratyn-da Hudaýyň parahatçylyk gurbanynyň tarapyny öňümizde görýäris. Indi 7-nji bapda biziň tarapymyz bar (11-34-nji aýatlar). Biz Onuň işiniň netijesinde Ata we Oglunyň bilen bileleşige getirilenler hökmünde bize degişli bolan hukuklary we borçlary tapýarys. 3-nji bapda ganyň we ýagyň ählisi Hudaý üçindigini gören bolsak, 7-nji bapda Onuň halky üçin bir paýyň bardygyny bilýäris. Ruhany, gurban getiren adam we onuň bütin maşgalasy parahatçylyk gurbanyndan iýmäge paýy bardy.
Biz parahatçylyk gurbanynyň getirilmegi üçin iki sebäbiň bardygyny tapýarys. Birinjisi şükür üçindi (12-15-nji aýatlar). Şonuň üçin häzirki wagtda biz Hristianlar şükür bilen häsiýetlendirilmelidiris: «Şükür ediň ... Hudaýa we Ata Oňa şükür ediň» (Koloseliler 3:15,17). «Her zatda şükür ediň: çünki bu Isa Mesihde Hudaýyň siziň baradaky islegidir» (1 Selanikliler 5:18). Ikinjiden, ol wada üçin getirilip bilnerdi (16-18-nji aýatlar). Biz, elbetde, häzirki wagtda wada bermeýäris (Matta 5:33-37), ýöne biziň üçin ol Hristian durmuşymyzda ruhy maşk wagtyndan gürlärdi, belki bir synagdan geçýän wagtymyzda ýa-da dogamyza jogap üçin Atamyza yhlas bilen garaşýan wagtymyzda. Adatça, şeýle döwürlerde biz imanlylar hökmünde iň köp ösýäris. Şol döwürden geçenimizden soň, Atamyza täze bir ýol bilen öwrenen zatlarymyzy, Onuň söýgüli Ogluna minnetdarlyk hökmünde hödürlemäge bir zadymyz bar.
Gurbany Iýmek Düzgünleri
Biz parahatçylyk gurbanynyň kanunynyň Ata we Oglunyň bilen bileleşige getirilenler hökmünde biziň hukuk we borç tarapymyzy öňümizde goýýandygyny aýtdyk. Bu parahatçylyk gurbanyny iýmäge degişli düzgünlerde aýratyn-da görkezilýär.
Ilki bilen, gurban şol gün iýilmeli ýa-da wada ýagdaýynda ikinji güne çenli iýilmeli (15-17-nji aýatlar). Bu biziň üçin näme aňladýar? Iň bolmanda bir teklip şeýle biziň Ata we Isa Mesih bilen bileleşigimiz täze bolmalydyr. Biz ýekşenbe güni Isa Mesih barada ajaýyp pikirlerden lezzet alyp bileris, ýöne bu ýeke özi bizi hepdäniň dowamynda Reb bilen bileleşigde saklamaz. Her gün biz Hudaýyň Sözünde täze hazynalary we Atamyzy we Isa Mesihi öwmäge we sežde etmäge täze sebäpleri tapmalydyrys. Wadasy üçin gurban goşmaça bir gün iýlip bilendigi ýaly, biz ruhy maşkyň aýratyn bir döwründe gazanan Reb baradaky pikirlerimiz bilen has uzak saklanyp bileris.
Onuň bizi synag döwründen nädip geçirendigini görmek, ýüreklerimizi bir wagtlyk öwgü bilen dolduryp biler. Ýöne biz täze pikirler üçin Söze dolanmalydyrys, ýa-da bu öwgü hem ahyrsoňy köneleşer. Biz öwgümiziň we seždämiziň bir görnüş bolmagyny islemeýäris. Hatda iman etmeýän adam hem bir görnüşi yzarlap biler. Biziň ýüreklerimiz her gün Onuň mynasyplygynyň we şöhratynyň täze duýgusy bilen doly bolmalydyr.
Soňra biz bu bileleşigiň näzik häsiýetini görýäris. Ol arassalyk bilen gaty aňsat kesilýär. Bu hemmämiziň göz öňüne tutmaly zadymyzdyr. Bu görkezmäniň üç tarapy bar:
- Eger parahatçylyk gurbanynyň eti öz-özünden hapa bir zada degse, ol ýakylypdyr – asla iýilmändir (19-njy aýat). Geliň, mübärek Rebbimiz we Onuň işi baradaky mukaddes pikirleri bu dünýäde tapylýan hapa zatlar bilen garmakdan seresap bolalyň (1 Ýahýa 2:15-17).
- Şahsy arassalyk adamy parahatçylyk gurbanyny iýmekden saklapdyr: «üstünde hapalygy bolan» (20-nji aýat). Geliň, günä barada ýeňil pikir etmäliň. Gynançly, ýöne hakykat, imanlylar hökmünde bizde henizem günäli tebigat (et) bar. Şonuň üçin seresapsyzlyk sebäpli biz käwagt onuň işlemegine rugsat berýäris, soňra günä edýäris. Eger durmuşymyzda günäniň bardygyny bilsek, derrew ony boýun alyp, terk edeliň. «Eger günälerimizi boýun alsak, Ol biziň günälerimizi bagyşlamaga we bizi ähli adalatsyzlykdan arassalamaga wepaly we adalatlydyr» (1 Ýahýa 1:9). Çagalygymdan köplenç eşidişim ýaly, geliň, Reb bilen gysga hasaplaşyklar edeliň.
- Eger bir adam daşardan hapalyk bilen aragatnaşykda bolsa, parahatçylyk gurbanyny iýip bilmezdi (21-nji aýat). Biz şahsy taýdan arassa bolmagymyz bilen bir hatarda, gatnaşyklarymyz barada hem seresap bolmalydyrys. Şonda biz parahatçylyk gurbanyndan – başgaça aýdylanda, Ata we Oglunyň bilen bileleşiginden – lezzet almaga azat bolarys (2 Korintoslylar 6:14 – 7:1).
Biziň üçin Bellenen Paýlar
Parahatçylyk gurbany hökmünde berlen haýwanyň ähli bölegi iýildi, ýag we gan muňa degişli däldi, olar diňe Hudaý üçin saklanyldy. Iki aýratyn paý, ýöne, bize jikme-jik bellenilýär. Birinjiden, haýwanyň döşi bardy (Lewililer 7:29-31). Biz muny şundan gürleýär diýip hasaplaýarys Isa Mesihiň söýgüsinden Ol Özüni Hudaýa tegmilsiz hödürlemäge alyp bardy (Ýewreýler 9:14). Biz Onuň Ata bolan söýgüsini pikir edip bileris: «Dünýä Atany söýýändigimi bilsin» (Ýahýa 14:31). Ol şeýle hem Kilise söýdi we Özüni onuň üçin berdi (Efesliler 5:25). We imanly dogan, Ol seni we meni hem aýratyn söýdi: «Hudaýyň Ogly, kim söýdi meni we Özüni berdi meniňüçin» (Galatýalylar 2:20)!
Gurbanyň aýratyn bellenen beýleki paýy egin (Lewililer 7:32-34) idi. Bu şundan gürlärdi Mesihiň güýjünden. Biz Atanyň Ogluny söýýändigini we ähli zady Onuň eline berendigini okaýarys (Ýahýa 3:35). Haçyň işi Onuň ellerine berildi we Ol bu işi tamamlady. Söýgüli Hristian dogan, Ata seni we meni Onuň ellerine berdi, we Ol bizi ähli synaglarymyzdan we kynçylyklarymyzdan geçirmäge we Atanyň öýüne getirmäge ýeterlik güýçlüdir! «Indi sizi ýykylmakdan saklamaga we sizi Öz şöhratynyň huzuryna aşa şatlyk bilen kemçiliksiz hödürlemäge ukyply bolana» (Ýahuda 24).
Biz resul Ýahýanyň sözleri bilen tamamlaýarys: «Hakykatdan-da, biziň bileleşigimiz Ata bilen, we Onuň Ogly Isa Mesih bilen. We biz bu zatlary size ýazýarys, şonda siziň şatlygyňyz doly bolar.» (1 Ýahýa 1:3-4).
