15-nji bapda Pawlus resul tutuş baby bir temany, ýagny direlişi beýan edýär. Ol muny iki ýol bilen edýär. Ilki bilen ol Mesih Isanyň direlişini tassyklaýar, soňra bolsa Onuň direlişiniň netijesinde Pawlus Mesih Isa iman edýänleriň direlişi barada gürleýär – Mesih Isanyň direlişiniň tassyklanmagy we Onuň bize täsirleri. Mesih Isanyň direlişi Hristiançylygyň esasy daşydyr. Bu hakykatdan başga ähli zat ösüp çykýar! Şeýle diýlipdir:
«Ýürek bedeniň her bir bölegine durmuş berýän gany pompalap berşi ýaly, direliş hakykaty hem Hoş Habaryň hakykatynyň her bir ýerine durmuş berýär.» Mesih Isanyň direlişi şeýle:
- Ony Hudaýyň Ogly diýip yglan edýär. Pawlus Rimliler 1:3-4-de şeýle diýýär:
«Biziň Rebbi Isa Mesih barada, ol teni boýunça Dawudyň neslinden doguldy, mukaddeslik Ruhy boýunça bolsa, ölülerden direlişi bilen Hudaýyň Ogly diýlip güýç bilen yglan edildi.»
- Onuň aýdan ähli sözleriniň hakykatyny tassyklaýar. Perişde şeýle diýip bilýärdi:
«Ol bu ýerde däl; çünki Ol aýdyşy ýaly direldi. Geliň, Rebbiň ýatan ýerini görüň» (Matta 28:6).
- Rimliler 4:25-de aýdylyşy ýaly, iman edýäniň üstüni kämil dogrulyk bilen örtýän Haçdaky tölegini Hudaýyň kabul edendigine ynanýar.
«Ol biziň günälerimiz üçin tabşyryldy we biziň aklanmagymyz üçin direldi.»
- Gündelik hristian durmuşy we gullugy üçin ylahy güýç berýär. Pawlus isledi
«Ony we Onuň direlişiniň güýjüni, Onuň ejirleriniň şärikligini bilmek üçin, Onuň ölümi bilen birmeňzeş bolmak üçin» (Filipililer 3:10).
- Onuň arkaly Mesih Isa Kilise Baş bolup, Atanyň sag elinde tagta çykaryldy.
«Onuň güýçli gudratynyň işi, Ol Mesihi ölülerden direldip, ony göklerde Öz sag elinde oturdanda, ähli hökümdarlykdan, güýçden, gudratdan we agalykdan, we diňe bu asyrda däl, eýsem geljek asyrda-da atlandyrylýan her bir atdan has ýokarda. Ol ähli zady Onuň aýaklarynyň astyna goýdy we Ony Kilise ähli zadyň Başı etdi» (Efesliler 1:19-22).
- Mesih Isanyň tamamlanan işine iman edýän her bir adamyň direlişini kepillendirýär.
«Şonuň üçin indi Mesih Isa bolanlara hiç hili höküm ýokdur» (Rimliler 8:1).
- Bu biziň täzeden dogulmagymyzyň esasy nokadydyr,
«Rebbimiz Isa Mesihiň Hudaýy we Atasy mübärek bolsun, Ol Öz uly rehimdarlygy boýunça bizi ölülerden Isa Mesihiň direlişi arkaly diri umyda täzeden dogurdy» (1 Petrus 1:3).
1 Korinfliler 15-e giriş
Pawlus bu baby ýazdy, sebäbi adamlar iman edýänleriň direlişi baradaky taglymatda ikirjiňlenip başladylar. Käbirleri ony 15:12-de bolşy ýaly inkär etdiler,
«Ölüleriň direlişi ýok diýip, käbirleri nädip aýdýarlar?» Beýlekiler bolsa ony 15:35-de bolşy ýaly düşünenokdylar,
«Kimdir biri aýdar, ölüler nädip direldilýär? We nähili beden bilen gelýärler?» Pawlus ölüleriň direlişini inkär etmegiň Mesih Isanyň direlişini inkär etmekdigini, we Mesih Isanyň direlişini inkär etmegiň Halas ediş güýjüni inkär etmekdigini açyk aýdýar.
Babyň gysgaça beýany
Pawlus direlişiň alty sany anyk subutnamasyny berýär, bu taglymatlara garşy argumenti ýatyrmak üçin niýetlenendir.
- Mukaddes Ýazgylar argumenti (1-4 aýatlar)
- Taryhy argument (5-11 aýatlar)
- Logiki argument (12-19 aýatlar)
- Teologiki argument (20-28 aýatlar)
- Etiki argument (29-34 aýatlar)
- Ekologiki argument (35-57 aýatlar)
Bu ajaýyp bap halas ediji Hoş Habaryň näme baradadygynyň açyk beýany bilen açylýar. Şondan soň, aýatlar uly aýdymyň sözleri ýaly bilelikde ýokary galýar. Gaýta-gaýta Pawlus uly gaýtalanmany aýdýar: Isa Mesih hakykatdan-da direldi! Mukaddeslere Isa ýaşaýandygy üçin olaryň hem ýaşajakdygy ýatladylýar. Olara hatda ölüm bu ölümli bedenleri alsa-da, täze beden bilen Täze Jennet diýilýän ýerde ýaşajakdygy ýatladylýar. Bu gün bizi ruhlandyrmak üçin nähili hakykat!
Ýyllar mundan ozal, Bill we Gloria Gaither «Ol ýaşaýandygy üçin» aýdymynyň gaýtalanmasyny ýazdylar. Birinji aýat we gaýtalanma şeýle diýilýär:
Hudaý Öz ogluny iberdi, oňa Isa diýdiler; Ol söýmek, sagaltmak we bagyşlamak üçin geldi; Ol meniň günämi satyn almak üçin ýaşady we öldi; Boş gabyr meniň Halasgärimiň ýaşaýandygyny subut etmek üçin bar!
Ol ýaşaýandygy üçin, men ertire garaşyp bilýärin. Ol ýaşaýandygy üçin ähli gorky ýok boldy. Çünki men bilýärin, Ol geljegi saklaýar We durmuş ýaşamak üçin gymmatly, diňe Ol ýaşaýandygy üçin.
Bu aýdym direlişiň hakykatyny öz içine alýar we şeýle umyt we ynam berýär!
Güýçli yglan (15:20)
«Emma indi Mesih ölülerden direldi we uka gidenleriň ilkinji miwesi boldy.» «Emma indi» sözüne üns beriň, bu 12-19-njy aýatlary birleşdirýän we garşylykly goýýan esasy sözdür. Şol aýatlarda Pawlus ýedi sany «eger» (12, 13, 14, 15, 16, 17, 19-njy aýatlar) berdi. 20-nji aýatda ol nygtap şeýle diýýär: «Emma indi Mesih ölülerden direldi!» Indi hiç hili eger ýok. Bu Hoş Habaryň esasy bölegi bolup, ol ilkinji on bir aýatda Hoş Habaryň mukaddes ýazgylar we taryhy taraplaryny berende öwredipdi.
Bu ýerde Pawlus ölülerden direlen Rebbimiz Isanyň uka gidenleriň ilkinji miwesi bolandygyny yglan edýär. Ilkinji miwe ideýasy bizi Lewiler 23:9-14-e alyp barýar, ol ýerde tohum eken daýhan tohum ýetişenden soň bir gysym tohum alyp, şol ilkinji miweleri Rebbiň öňünde hödürleýärdi. Bu ähli zadyň Hudaýdan Onuň güýji bilen we Onuň şöhraty üçin gelendigini görkezýärdi! Ol doly hasyl bolup geljek galan ekinleriň öňünden habar berýärdi! Mesih biziň ilkinji miwämiz bolup, biziň direlişimizi kepillendirýär. Mesih direldilendigi üçin, biz hem direldileris!
Parallel deňeşdirme (15:21-22)
«Çünki ölüm bir adam arkaly gelendigi üçin, direliş hem bir Adam arkaly geldi. Çünki Adamda ähli adam ölýän bolsa, Mesihde hem ähli adam diri bolar.» Pawlus Mesih Isanyň direlişiniň taglymat täsirlerini beýan etmäge dowam edýär, we muny iki düşündirişli ýagdaýy ulanyp edýär, biri 21-nji aýatda, beýlekisi 22-nji aýatda. Iki aýatda-da «Çünki» sözüne üns beriň; bu 20-nji aýatyň ikitaraplaýyn düşündirişini görkezýär. Pawlus bize ynsan taryhynda iki adamyň bardygyny ýatladýar. Hudaý iki adamy, iki başy, Adamy we Mesihi görýär. Tutuş dünýä ýa Adamda ýa-da Mesihdedir. Henizem Adamda bolanlaryň hemmesi ölümi başdan geçirýär, ýöne Mesihde ähli adam diri bolýar. Bu Rimliler 5:12-19-da gaty açyk görünýär.
Dogry tertip (15:23-24)
«Emma her biri öz tertibinde: Mesih ilkinji miwe, soňra Onuň gelmeginde Mesihiňkiler. Soňra soňy geler, Ol ähli hökümdarlygy we ähli ygtyýary we güýji ýok edende, Patyşalygy Hudaý Ata tabşyranda.» Bu aýatlarda Pawlus direlişdäki wakalaryň tertibini ýa-da wagt çyzgysyny beýan edýär. Ilki bilen, Mesih ilkinji miwe, soňra Onuň gelmeginde Mesihiňkiler. Bu Rimliler 8:23-24-de agzalýar,
«Ruhuň ilkinji miwelerini alan biz hem öz içimizde inleýäris, ogullyga, bedenimiziň halas bolmagyna sabyrsyzlyk bilen garaşýarys. Çünki biz bu umytda halas bolduk, ýöne görünýän umyt umyt däldir; çünki näme üçin adam görýän zadyna henizem umyt edýär?» We bu bize 1 Selanikliler 4:13-18-de jikme-jik beýan edilýär,
«Emma men siziň, doganlar, uka gidenler barada bilmezligiňizi islemeýärin, beýleki umydy bolmadyklar ýaly gynanmazlygyňyz üçin. Çünki eger biz Isanyň ölüp direlendigine ynanýan bolsak, Hudaý Isa bilen uka gidenleri hem Öz ýany bilen getirer. Çünki biz size Rebbiň sözi bilen aýdýarys, biz diri bolanlar we Rebbiň gelmegine çenli galanlar, uka gidenlerden öňe geçmeris. Çünki Rebbimiz Özüni gökden gygyryp, baş perişdäniň sesi bilen we Hudaýyň surnaýy bilen iner. We Mesihde ölenler ilki direler. Soňra biz diri bolanlar we galanlar, Rebbe howada duşmak üçin bulutlarda olaryň bilen bilelikde ýokary galdyrylar. Şeýlelik bilen, biz hemişe Rebbimiz bilen bolarys. Şonuň üçin bu sözler bilen biri-biriňizi teselli ediň.» Bu geljek Mesihde bolanlaryň hemmesine, Onuň gelmeginde Onuňkileriň hemmesine garaşýar!
«Soňra soňy geler, Ol ähli hökümdarlygy we ähli ygtyýary we güýji ýok edende, Patyşalygy Hudaý Ata tabşyranda.» Bu bizi dünýä tertibiniň soňuna, Mesihiň ähli ýamanlyklara garşy iň soňky ýeňşine alyp barýar. Bu kynçylyk döwründen we müňýyllyk patyşalykdan soň, ähli ygtyýaryň (hökümdarlyk edýänler) we ähli güýjüň (nädip hökümdarlyk edýändikleri) höküm ediljek wagtyna seredýär. Mesih ähli ygtyýary we güýji ýok etmek üçin direldildi!
Wada edilen hökümdarlyk (15:25-28)
Matta 28:18-de Rebbimiz Isa şeýle diýdi: «Ähli ygtyýar Maňa berildi…» Ýewreýler 2:9-da biz okaýarys,
«Çünki Ol geljek dünýäni, biz barada gürleýän dünýäni, perişdeleriň tabynlygyna goýmady. Emma bir ýerde bir adam şeýle şaýatlyk etdi: «Adam näme, Sen ony ýatlaýarsyň, ýa-da ynsan ogly näme, Sen oňa seredýärsiň? Sen ony perişdelerden birneme pes etdiň; Sen ony şöhrat we hormat bilen täçlediň, we ony Öz elleriň işleriniň üstünden goýduň. Sen ähli zady onuň aýaklarynyň astyna goýduň.» Çünki Ol ähli zady onuň tabynlygyna goýanda, Onuň tabynlygyna goýulmadyk hiç zat goýmady. Emma indi biz ähli zadyň onuň tabynlygyna goýlandygyny henizem görmeýäris. Emma biz Isany görýäris, ol perişdelerden birneme pes edildi, ölüm ejirleri üçin şöhrat we hormat bilen täçlendi, Ol Hudaýyň merhemeti bilen her bir adam üçin ölümi dadyp bilsin diýip.» Rebbimiz Isa Mesihiň ölümi, jaýlanmagy we direlişi sebäpli, Hudaý bu Isany Rebb we Mesih etdi (Resullaryň Işleri 2:36). Resullaryň Işleri 2-däki Petrusyň çykyşyna seretmek gowy bolar, şol bir Haça çüýlenen Adamy Hudaý direltdi, ýokary galdyrdy we şöhratlandyrdy (24, 29-36-njy aýatlar). Mesele şunda, Rebbimiz Isa häzir hökümdarlyk edýär we Patyşalaryň Patyşasy we Rebbleriň Rebbi hökmünde hökümdarlyk eder. Bu gün Ol Oňa ynananlaryň ýüreklerinde hökümdarlyk edýär. Rimliler 5:20-21-e görä, merhemet dogrulyk arkaly hökümdarlyk edýär, we Mesihde bolanlaryň üstünden merhemet hökümdarlyk edýär (Rimliler 6:14). Emma Ýewreýler 2-de okaýşymyz ýaly, biz henizem ähli zady Onuň tabynlygynda görmeýäris. Emma 1 Korinfliler 15-däki aýatlarymyz şol güne garaşýar! Ol hökümdarlyk etmek üçin direldi! Öli Halasgär hökümdarlyk edip bilmez! Emma Ol direldi we hökümdarlyk eder. Resullaryň Işleri 2-däki Petrus hem, bu ýerdäki Pawlus hem Onuň ähli duşmanlarynyň Onuň aýak basgysy ediljek wagtyna salgylanýarlar. Bu Zebur 110-dan gelýär we geljek güne garaşýar!
Haçda Rebbimiz Isa ölümiň güýjüne eýe bolany ýeňdi (Ýewreýler 2:14-15), ýöne geljek bir gün, iň soňky duşman, Ölüm, ýok ediler, çünki Ol ýaşaýar! Ilkinji Adam näme beren bolsa, Rebbimiz Isa, öňki Adam, ony yzyna aldy! Ilkinji adamyň ýitiren zady ikinji adam arkaly ele geçirildi! Bu 27-nji aýatyň güýjüdir, ony Zebur 8 we Ýewreýler 2-de okan aýatymyz bilen deňeşdirip bolar. Direliş ýok bolsa, ýokary galmak ýok; ýokary galmak ýok bolsa, ýokary göterilmek ýok; ýokary göterilmek ýok bolsa, tagta çykmak ýok!
28-nji aýat ebedi ýagdaýa seredýär, ol ýerde Patyşalyk indi Ynsan Oglunyň Patyşalygy bolmaz, eýsem Ebedi görnüşde bar bolan Hudaýyň Patyşalygy bolar! Oglunyň, Rebbimiz Isa Mesihiň, ähli zatlar tabyn ediljek Oglunyň, soňra Özüni hem ähli zady Öz tabynlygyna goýan Oňa tabyn eder, şonda Hudaý ähli zatda ähli zat bolar! Bularyň hemmesi Mesih Isanyň direlişi sebäpli!
Bu Rimliler 11:36-nyň iň soňky ýerine ýetirilişidir,
«Çünki ähli zat Ondan, Onuň arkaly we Oňa degişlidir, Oňa ebedi şöhrat bolsun. Amin.»
Bir gün Jennet Onuň öwgüleri bilen doly bolanda, Bir gün günä iň gara bolanda, Isa gyzdan dogulmak üçin geldi, Adamlar arasynda ýaşady, Ol meniň mysalymdyr!
Ýaşap, Ol meni söýdi; ölüp, Ol meni halas etdi; Jaýlanyp, Ol meniň günälerimi uzaklara äkitdi; Direlip, Ol meni ebedi erkin aklady: Bir gün Ol gelýär – Eý şöhratly gün!
Bir gün ony Golgota dagyna alyp gitdiler, Bir gün ony agaja çüýlediler, ölmek üçin; Ejir çekip, ýigrenilip we ret edilip: Biziň günälerimizi göterip, Ol meniň Halasgärimdir!
Bir gün ony bagda ýeke goýdular, Bir gün ol dynç aldy, ejirlerden azat; Perişdeler onuň gabyrynyň üstünde garawul durmak üçin indiler; Umytsyzlaryň umydy, Ol meniň Halasgärimdir!
Bir gün gabyr ony indi gizläp bilmedi, Bir gün daş gapydan aýryldy; Soňra ol direldi, ölümi ýeňdi; Indi ýokary galdy, meniň Rebbim ebedi!
Bir gün surnaý Onuň gelmegi üçin ses eder, Bir gün asmanlar Onuň şöhraty bilen ýalpyldar; Ajaýyp gün, meniň söýgülimi getirýän; Şöhratly Halasgär, bu Isa meniňkidir! — «Bir gün» Jon Wilbura Çapman (1910)
