Ikinji missionerlik syýahatynda (Resullaryň işleri 16–18) Pawlus resul howpsuzlygy üçin Bereadan iberildi. Ol Afinanyň ybadathanasyna gitdi we adatyna görä, Mukaddes Ýazgylardan gürledi. Köçelerde we bazarda adamlar bilen gatnaşykda bolanyndan soň, Pawlusdan olara açyk ýüzlenmegi haýyş edildi, sebäbi olar onuň täze dini getirýändigini pikir etdiler, bu bolsa Rim hökümetiniň döwründe gadagan edilipdi.
Resul filosoflara we resmilere eden çykyşynda ýer-gögüň ýaradyjysy, ähli zady saklaýan we ynsan taryhyny dolandyrýan ýeke-täk hakyky Hudaýy tanatdy. Ol şeýle hem Halasgär Hudaýdyr, ol ähli adamlaryň toba etmegini buýurýar – şonda-da, häzir-de – sebäbi Ol ähli zadyň Kazysy bolmak üçin bir Adamy belledi. Hudaýyň Isa Mesihini ölülerden direldendigi inkär edilmez hakykatdyr, bu hökümiň geljekdiginiň subutnamasydyr.
Gynansak-da, Pawlusyň diňleýjileriniň köpüsi gyzyklanmady (Resullaryň işleri 17:22-34). Siz nähili, eziz okyjy, direliş meselesini möhüm hasaplaýarsyňyzmy?
Birnäçe umumy bellikler
Direliş baradaky ilkinji Mukaddes Ýazgylar salgylanmalarynyň biri Eýýup kitabyndadyr. Beýleki Mukaddes Ýazgylar böleklerinden öň ýazylan bolmagy ähtimal, onda şeýle diýilýär: «Men Halasgärimiň diridigini bilýärin, we soňunda Ol ýer ýüzünde durar» (Eýýup 19:25 ESV). Hanogyň Rebbiň öz mukaddesleri bilen geljekdigi baradaky pygamberligi (Ýahuda 1:14-15) direlişiň hakykatyny aňladýar, we ol Eýýupdaky beýanatdan hem öň aýdylypdy, ýöne soňra Ýahuda arkaly bize ýetirildi.1
«Direliş» sözi «ýaňadan galmak» diýmegi aňladýar, we ol ölümden ýaşaýşa gaýdyp gelmegi aňladýar, Eýýupdaky beýanatdaky «soňunda durmak» işligi ýaly. Mukaddes Ýazgylar direlişi şular bilen baglanyşdyrýar: ýaşaýşyň täze tertibi, ölümiň gözegçiliginden daşda. Şonuň üçin ol diňe bir bu ýaşaýşa gudratly gaýdyp gelmek däl, Injillerdäki üç direliş hekaýasynda beýan edilişi ýaly. Azap çekmezinden az wagt öň Isa Mesih öz şägirtlerine bu bütinleý täze direliş tertibini yglan etdi (Matta 16:16-18).
Birnäçe ýyl soň Pawlus resul Isa Mesihiniň beden direlişiniň Ybadathananyň gurulýan esasy bolup durýandygyny düşündirdi. Ol ähli hakyky imanlylaryň direlen Biri, köp sanly adamlaryň ilkinji miwesi (1 Korinfliler 15:23) bilen iman we Mukaddes Ruhyň işi arkaly baglanyşyklydygyny aňladýar. Diňe Hudaý ölümiň höküm sürýän ýerinde ýaşaýşy getirmäge güýje eýedir (Kanun taglymaty 32:39; 1 Samuel 2:6), we Ol imanlylara täze ýaşaýşy berýär we olary onda saklaýar (Rimliler 4:25, 5:14-21, 6:4).
Köne Äht Hudaýyň direliş güýjüni görkezýän wakalary beýan edýär, Ol öz gurallary, Ylýas we Ýelisa arkaly işledi. Tapýan üç hekaýamyz: Sarefatdaky dul aýalyň ogly (1 Patyşalar 17:17-23), Şunemli aýalyň ogly (2 Patyşalar 4:18-37), we Ýelisanyň jesedine gabyrda degende direlen öli adam (13:20-21). Gynansak-da, köp adam Hudaýyň hökümdar merhemetindäki güýji baradaky bu habarlara ynanmaýar.
Isanyň azaplary we direlişi
Isa Mesihiniň ölümine beýan edýän köp Mukaddes Ýazgylar Onuň ölülerden direlişini hem habar berýär. Bu iki hakykat aýrylmazdyr, Petrusyň aýdyşy ýaly, Mesih üçin ölümiň güýji tarapyndan ýesir edilmek mümkin däldi (Resullaryň işleri 2:24). Geliň, Zeburlardaky bir bölegi we Işaýadaky bir bölegi seredeliň.
Zebur 22.
Petrus Resullaryň işleri 2-de gürlemezinden takmynan 1000 ýyl öň, Dawut geljek Mesihiň azaplary we ölümi barada täsin jikme-jiklikler bilen pygamberlik etdi. Zeburçy öwgüleriň we sežde etmeleriň akymlary bilen bilelikde ajaýyp netijeler bilen jemledi.
Bu zeburyň «Aijeleth Hashshahar» – «ertirki keýik» diýmegi aňladýan sözleri ony Isanyň direlişiniň kontekstine salýar we Onuň doly wepalylygyna hakyky jogap berýär. Urkaçy keýik Mesihiniň direlişiniň adatdan daşary gününiň ir säherinde wepalylygy we höwesliligi görkezýär.
Bu bize ir säherde (Markus 16:1-2; Ýahýa 20:1) Isanyň jaýlanan gabyryna gelen Magdalaly Merýemi ýatladýar (19:38-42). Ol ölen gününde gijäniň düşmezinden az wagt öň, Onuň goýlan ýerini görüpdi (Markus 15:47). Soňra ol hepdäniň birinji gününiň ir säherinde, birnäçe aýal bilen bilelikde, Ony ýaglamak üçin gaýdyp geldi, Onuň henizem öli bolandygyny çaklap. Emma, oňa direlen Rebbi ilkinji bolup görmek hormaty berildi 2 (Ýahýa 20:11-16). Ol Merýeme «Meniň doganlaryma ... ‘Men Atamyň we siziň Ataňyzyň ýanyna, Hudaýymyň we siziň Hudaýyňyzyň ýanyna galýaryn’» diýmegi buýurdy (Ýahýa 20:17; Ýewreýler 2:11-12 serediň). Onuň habary direlen Reb bilen Onuň şägirtleriniň, şol sanda häzirki imanlylaryň arasyndaky ýakyn we täze gatnaşygy – öň bolmadyk gatnaşygy – subut edýär. Şol bir wagtyň özünde Ol hormat goýmaly möhüm tapawudy görkezdi, sebäbi biz «Isa biziň doganymyzdyr» ýa-da şoňa meňzeş zat aýtmalydyrys, sebäbi Ol Atanyň ýeke-täk Ogludyr (2 Ýahýa 1:3).
Zebur 22 öwgüleriň we bereketleriň ýedi giňelýän tegelegi bilen jemlenýär, direlen Mesih we Onuň ýygnagy bilen başlap, geljek dünýäde ýer ýüzüniň çetlerine çenli uzalýar (21-31 aýatlar)
Işaýa 52:13–53:12.
Mesihiň azaplary, ölümi we direlişi baradaky bu beýleki meşhur bölek bäş ajaýyp bentden ybaratdyr. Biz ony «Iň uly pygamberlik» diýip atlandyryp bileris.
Birinji bent (52:13-15) Onuň ajaýyp şahsyýetini, azaplaryny, direlişini, häzirki beýikligini we geljek dünýädäki şöhratyny gözden geçirýär. Ikinji, üçünji we dördünji bentler (53:1-9) Onuň hyzmat we azaply ömrüni, ynsan tarapyndan ret edilişini, şol sanda çuňňur azaply haçy beýan edýär. Soňky bent (10-12 aýatlar) Onuň çuňňur azaplarynyň ajaýyp netijelerini jemleýär, Onuň direlişi we «yzyndan geljek şöhratlar» (1 Petrus 1:11 NKJV) bilen baglanyşykly Onuň zähmetiniň dowamly miweleri. Başgaça aýdylanda, bu elementleriň hemmesi aýrylmaz zynjyr ýalydyr.
Köne Äht imanlylary we direliş
Taryhyň başyndan bäri beden direlişine ynanýanlar bardy. Adam we Howanyň ýykylmagy bilen günä bu sahna girende, ölüm we Hudaýdan aýrylyşmak bilen netijelenende, Adamyň imany aýalyny «Howa» diýip atlandyrmagynda göründi, bu «ýaşaýyş» we «ähli dirileriň enesi» diýmegi aňladýar (3:20). Eýýäm bu ýerde bizde direliş ýaşaýşynyň bir görkezmesi bar, hatda ölüm sahnasynda-da (Barlyk 4–5).
Ýewreýler 11-de sanalan imanyň köp gahrymanlary Hudaýa we direlişe imanyň esasy mysallarydyr. Ähli imanlylaryň atasy Ybraýymy göz öňüne getiriň, ol Babeliň we onuň butparazlyklarynyň sebitinden Wada edilen ýere çenli göçdi. Patriarh Hudaýyň wada eden zadynyň direlişden soň, geljek dünýäde amala aşjakdygyny düşündi.
Ol we aýaly Sara ahyrsoňy wada edilen ogullary Yshagy alanda, Reb ondan ýeke-täk doglan ogluny we mirasçysyny Hudaýa ýakma gurbany hökmünde bermegini haýyş etdi. Ybraýym muny etmäge taýýardy, sebäbi ol Hudaýyň wadalaryny ýerine ýetirmekdäki wepalylygyna ynanýardy. Ol ogluny gurban etmeli bolsa, Hudaýyň ony ölülerden direldjekdigini düşündi, sebäbi Hudaý wepalydyr we wadalaryny ýerine ýetirer (Ýewreýler 11:17-19). Ybraýymyň gyrymsy agaçda gören goçy Yshagyň ýerine gurban edildi (Barlyk 22:13), ýöne diri Hudaýyň Ogly Isa Mesih üçin hiç hili çalşyk ýokdy (Rimliler 8:32). Mukaddes Ýazgylarda goç wepalylygy aňladýar, edil urkaçy keýik bilen görenimiz ýaly.
Ybraýym ýaly, Dawut Hudaýa ynanýardy we direlişiň ynamly umydynda ýaşaýardy, muny ol köp zeburlarda beýan etdi. Dawut geljek Mesihi öz nesli hökmünde gürledi (Zebur 110:1), Onuň ömrüni, ölümüni, direlişini we geljek jemgyýetçilik hökümdarlygyny, beýleki köp zeburlarda bolşy ýaly, çaklady.
Pentikost gününde Petrus resul Mesihiň ömrüni, ölümini we direlişini gysgaça jemledi (Resullaryň işleri 2:22-24). Ol Zebur 16:8-11-i sitat getirdi, munuň Dawut däl-de, Isa Mesihdigini subut etmek üçin, ol öldi, jaýlandy, ölülerden ýaňadan direldi we Hudaýyň sag elinde beýik edildi, şol ýerden Ol Mukaddes Ruhy iberdi (Resullaryň işleri 2:29-36).
Hudaýyň planynyň ajaýyp ösüşi we dowamlylygy bar, ol ebedi maksat bilen başlap (Efesliler 3:9,11) we ýaradylyşdan wagtyň dolulygyna çenli dowam edýär, şonda Söz beden boldy (Ýahýa 1:14; Galatýalylar 4:4). Ol Mesihiniň kämil ömrüni, gurbanlygyny, ölümini, direlişini, göge galmagyny we häzirki Hudaýyň sag elindäki oturlyşygyny öz içine alýar. Hudaýyň plany şeýle hem Onuň Ybadathana üçin gelmegini we ähli imanlylaryň göge galmagyny, soňra Onuň şöhratly hökümdarlygy, soňky hökümler we ebedi ýagdaý üçin biziň bilen bilelikde gökden gaýdyp gelmegini öz içine alýar.
Injiller we Resullaryň işleri
Isa Mesih takmynan 30 ýaşynda öz jemgyýetçilik hyzmatyna başlady. Köp sanly alamatlar we gudratlar arkaly Ol hakykatdan-da wada edilen Mesihdigini görkezdi. Emma, ýewreý ýolbaşçylary Onuň bu gudratlary Beelzebulyň, ýa-da Şeýtanyň güýji bilen edendigini öňe sürdüler. Olar Ruhyň garşysyna küpürlikde günäkärdiler, Mesihiň Mukaddes Ruhyň güýji bilen amala aşyran zadyny Şeýtana degişli edip (Matta 12:31). Mundan başga-da, Isa ölümiň üstünden doly güýje eýedi, muny Ol ölülerden öz direlişini subut etmezden öň üç aýratyn ýagdaýda görkezdi (Ýahýa 20:1-29).
Isa Mesihiniň ýerine ýetiren üç direliş gudratynda üýtgeşik ösüş bar:
- Ýairusyň gyzy ýaňy «uklapdy» Reb ony ýaşaýşa gaýtaryp çagyran wagty (Luka 8:49-56).
- Naindäki ýaş ýigit, dul aýalyň ýeke-täk ogly, öz jaýlanjak ýerine äkidilýärdi, ýöne Isa ýörişi saklady, ýaş ýigidi ýaşaýşa gaýtaryp çagyrdy we ony enesine berdi (Luka 7:11-15).3
- Isa Mesih Lazarosy ölenden dördünji gün gabyrdan çagyrdy, we ony ýaşaýşa gaýtaryp getirdi (Ýahýa 11:1-44).
Ýewreý ýolbaşçylary ölen adamyň gudrat arkaly bu ýaşaýşa gaýdyp gelip biljekdigini, ýöne üç günden köp öli bolan adamyň «soňky güne» (24-nji aýat) çenli garaşmalydygyny öwredýärdiler. Şonuň üçin Lazarosyň ýagdaýynda, Reb Atanyň ýolbaşçylygynda dördünji güne çenli garaşdy, şeýdip Ol özüniň kimdigini görkezip bilsin. Bu ajaýyp gudrat Onuň adamlary ýaşaýşa gaýtaryp getiren Köne Äht pygamberlerinden uludygyny görkezdi, sebäbi Ol «direliş we ýaşaýyşdyr» (25-nji aýat). Bu Ýahýadaky ýedi «Men» beýanatynyň biridir,4 sebäbi Ol Ýehowadyr, «ähli zadyň üstünden Hudaý, ebedi mübärek» (Rimliler 9:5 ESV). Bu adatdan daşary gudrat sebäpli, ýewreýler Isany öldürmäge synanyşdylar we Lazarosy hem öldürmek islediler (Ýahýa 12:9-11). Ýaňy agzalan üç ýagdaýda, bu ýaşaýşa gaýtaryp getirilenler soňra ýaňadan öldüler, we olar Mesih gaýdyp gelende öz direlişlerine garaşýarlar (1 Selanikliler 4:14-17; 1 Korinfliler 15:51-54).
Hristianlar bolsa, Isa Mesih bilen aýrylmaz baglanyşyklydyr, sebäbi biz «biziň ýaşaýşymyz» (Koloseliler 3:4 NKJV) we «hakyky Hudaý we ebedi ýaşaýyş» (1 Ýahýa 5:20) bolan Onuň bilen bilelikde direlen hasaplanýarys. Bu direliş temasyna ähli hakyky imanlylar üçin aýratyn ölçeg berýär, Petrusyň Rebbe aýdan sözleri bilen görkezilýär: «Sen Mesihsiň, diri Hudaýyň Oglysyň» (Matta 16:16). Mesih Hudaýdyr we şeýle güýje eýedir, hiç hili duşman güýji Onuň gurýan ýygnagyny 5 ýok edip bilmez (18-nji aýat). Pawlus bu güýji «iman edýän bize garşy Onuň güýjüniň aşa beýikligi, Onuň güýjüniň işine görä» (Efesliler 1:19 JND) diýip beýan etdi. Munda Pawlus Onuň direliş güýji bilen baglanyşykly bäş dürli söz ulandy. Ol nähili beýikdir!
Resullaryň işleri kitaby barada aýdylanda, Isanyň direlişine degişli ähli salgylanmalary öwrenmek peýdaly bolar, sebäbi bu Ybadathananyň gurulýan esasy. Ol ony gurmagy 6 dowam etdirýär, bu Onuň ölümi, direlişi, göge galmagy we Mukaddes Ruhyň missiýasynda esasyň goýlandygyny aňladýar. Onuň gurýandygy, merhemet döwründe Onuň häzirki dowam edýän işini görkezýär, ol tamamlanýança (Efesliler 2:20-22).
Barnabas bilen ilkinji missionerlik syýahatynyň dowamynda Pawlus Pisidiýa Antakiýasyndaky ybadathanada habar berdi (Resullaryň işleri 13:14-41) we Zeburlar 2 we 16-ny sitat getirdi, edil Petrusyň Iýerusalimdäki Pentikostda eden ýaly. Fariseýler wagtyň ahyrynda direlişe ynanýardylar, Saddukeýler bolsa, grek filosofiýasynyň täsiri astynda bolup, direlişe asla ynanmaýardylar (Resullaryň işleri 17:32 serediň). Muňa garamazdan, Petrus hem, Pawlus hem Mesihi ölümiň çäginden direltmekde Hudaýyň güýjüniň görkezilendigini görkezdiler. Isa Mesihini direltmek, Ony ölümiň we gabyryň çäginden çykarmak bilen, Hudaý Mesihiň haçda amala aşyran işinden razylygyny görkezdi. 40 günden soň Ol Ony öz sag elinde beýik etdi. Hudaýa şükürler bolsun!
Pawlusyň halas bolmagy we hyzmaty
Ýer ýüzündäki hyzmaty döwründe köp ýewreý Isa Mesihini ret etdi. Onuň direlişinden we beýikliginden soň, Oňa Tarsusly Saul 7 aýratyn garşy çykdy. Bu ýewreý Mesihi yzarlaýan öz ýewreý doganlaryny yzarlady. Emma, şöhratlanan Isa Saulusa Damaska barýan ýolunda birden göründi, ony tussag etdi ýa-da saklady, soňra oňa tabşyryk berdi (Resullaryň işleri 9:3-6).
Bu dramatik wakalar Saulasy bütinleý üýtgetdi, ol Isa Mesihiniň yhlasly we wepaly yzarlaýjysy we hyzmatkäri boldy. Isanyň meselesi we aýratyn-da Onuň direlişi resulyň ömrüniň we hyzmatynyň ýüregi we merkezi boldy. «Men ... ähli zady Rebbim Isa Mesihini tanamakdaky ajaýyplyk üçin ýitgi hasaplaýaryn, Onuň üçin men ähli zadyň ýitgisini çekdim, we olary zibil hasaplaýaryn, şeýdip men Mesihi gazanaryn we Onda tapylaryn, öz dogrulygym bolmazdan, ol kanundan gelýän, ýöne Mesihe iman arkaly gelýän, Hudaýdan iman arkaly gelýän dogrulyk; şeýdip men Ony we Onuň direlişiniň güýjüni tanaryn, we Onuň azaplarynyň gatnaşygyny, Onuň ölümine laýyk bolup, eger, islendik ýol bilen, men ölülerden direlişe ýeterin. Men eýýäm ýetdim ýa-da eýýäm kämilleşdim diýmek däl; ýöne men öňe gidýärin, şeýdip men Isa Mesihiň meniň üçin hem tutan zadyny tutaryn» (Filipililer 3:8-12 NKJV).
Pawlusyň ýazgylaryny we wagyzlaryny öwrenenimizde, Isanyň we direlişiň meselesiniň nähili esasy daşa öwrülendigini görýäris. Başgaça aýdylanda, bu esasy zady aýyrsaňyz, ähli zady ýitirýärsiňiz. Şonuň üçin Pawlus Korinfdäki imanlylara şeýle ýazdy: «Men size ilkinji nobatda özümiň alan zadymy ýetirdim: Mesih Mukaddes Ýazgylara görä biziň günälerimiz üçin öldi, we jaýlandy, we Mukaddes Ýazgylara görä üçünji gün ýaňadan direldi ... Mesih ölülerden direldi, we uklanda ýatanlaryň ilkinji miwesi boldy» (1 Korinfliler 15:3-4,20).
Pawlus, jezalandyrylmazdan az wagt öň, öz işdeşi Timoteosa şeýle ýazdy: «Rebbimiziň şaýatlygyndan, ne-de Onuň tussagy bolan menden utanma, ýöne Hudaýyň güýjüne görä Hoş Habar üçin azaplarda maňa goşul, Ol bizi halas etdi we mukaddes çagyryş bilen çagyrdy, biziň işlerimize görä däl-de, öz maksadyna we merhemetine görä, ol bize Isa Mesihde wagt başlamazdan öň berildi, ýöne indi Halasgärimiz Isa Mesihiniň peýda bolmagy bilen açyldy, Ol ölümi ýok etdi we Hoş Habar arkaly ýaşaýşy we ölümsizligi ýagtylyga çykardy» (2 Timoteos 1:8-10). Biz bu aýatlardan köp zat öwrenýäris, şol sanda Rebbiň bu dünýä gelmeginiň täsirini, Ol ölümiň güýjüni ýeňip, ýerine ýaşaýşy getirdi, we Onuň direlişiniň netijesinde ölümsizligi. Ol bu bereketleri Hoş Habar arkaly ýetirdi.
Direliş ýa-da ikinji ölüm?
«Dogrusyny aýdýaryn size, Meniň sözümi eşidýän we Meni iberene ynanýan ebedi ýaşaýşa eýedir, we höküme gelmez, ýöne ölümden ýaşaýşa geçdi» (Ýahýa 5:24). Isa Mesih bu ajaýyp beýanatyny ýer ýüzünde edende, «Hudaýyň Ogly [kim] geldi we bize düşünje berdi, şeýdip biz hakyky Ony tanarys; we biz hakyky Onda, Onuň Ogly Isa Mesihde. Bu hakyky Hudaý we ebedi ýaşaýyşdyr» (1 Ýahýa 5:20) diýip gürledi.
Onuň ýer ýüzünde aýdanlary häzir hem hakykatdyr, Mukaddes Ruhyň işi arkaly, we şonuň üçin Reb goşdy: «Dogrusyny aýdýaryn size, sagat gelýär, we häzir-de, ölüler Hudaýyň Oglunyň sesini eşiderler; we eşidýänler ýaşarlar» (Ýahýa 5:25). Günäkär Hoş Habary eşidip ynanan pursatynda (24-nji aýat), bu iman we Hudaýyň Sözüni eşitmek arkaly bolýar (Rimliler 10:9-10,17). Reb şeýle imanlylara Onuň sesini ýaňadan hakyky direliş güýji bilen gelende eşitmäge mümkinçilik berer, we bu fiziki direliş bolar (1 Korinfliler 15:50-55; 1 Selanikliler 4:15-17 okaň).
Reb muny Atanyň Oňa beren ygtyýary we güýji bilen baglanyşdyrýar, şol sanda höküm güýji bilen. Edil Ata Oňa öz janyny gurban hökmünde bermek we ony direliş arkaly ýaňadan almak güýjüni beren ýaly (Ýahýa 10:14-18), şeýle hem Ol bu güýji imanlylaryň bähbidi üçin we iman etmeýänleri höküm etmekde ulanýar. «Çünki Ata özünde ýaşaýşa eýe bolşy ýaly, Ol Ogluna hem özünde ýaşaýşa eýe bolmaga rugsat berdi, we Oňa höküm etmäge ygtyýar berdi, sebäbi Ol Ynsan Oglydyr» (5:26-27).
Gaçybatalga ýok: «Muňa haýran galmaň; çünki sagat gelýär, şonda gabyrlardaky ähli adamlar Onuň sesini eşiderler we çykarlar – ýagşylyk edenler, ýaşaýyş direlişine, we ýamanlyk edenler, höküm direlişine» (28-29-njy aýatlar). Bu ýerde biz hökümiň geljekdigi baradaky çuňňur hakykaty öwrenýäris. Köp adam Hudaýyň özleriniň güman edilen ýagşy işleri sebäpli merhemet etjekdigine ýa-da olaryň arassalaýjy odynda arassalanjakdygyna ynanýar, bu bolsa Mukaddes Ýazgylara laýyk däldir. Ýönekeýçe, Onuň sözüne ynanmaýan ýa-da boýun egmeýän adam ýaşaýşy görmez (3:36). Emma, Ogluna we Onuň aýdanlaryna ynanýan adam şol pursatda ýaşaýşy alýar; ol «ölümden ýaşaýşa geçdi» (5:24).
Göz öňüne getiren zadymyz bizi aşakdaky çuňňur bölege getirýär. «Soňra men uly ak tagty we Onda oturan Ony gördüm, Onuň ýüzünden ýer we gök gaçdy. We olar üçin ýer tapylmady. We men ölüleri, kiçileri we ululary, Hudaýyň öňünde duranlary gördüm, we kitaplar açyldy. We başga bir kitap açyldy, ol Ýaşaýyş kitabydyr. We ölüler öz işlerine görä, kitablarda ýazylan zatlar bilen höküm edildi. Deňiz özündäki ölüleri berdi, we Ölüm we Hades özlerindäki ölüleri berdi. We olar, her biri öz işlerine görä höküm edildi. Soňra Ölüm we Hades ot kölüne atyldy. Bu ikinji ölümdir. We Ýaşaýyş kitabyna ýazylmadyk islendik adam ot kölüne atyldy» (Ylham 20:11-15). Bu bölek direlişiň iki esasy tapgyrdan ybaratdygyny tassyklaýar:
- Birinji. Isa Mesihiniň özi ilkinji miwedir. Onuň bilen baglanyşykly ähli adamlar, şol sanda Pawlus (1 Korinfliler 15:5-8) we her bir hakyky hristian, Köne Äht imanlylary bilen bilelikde, göge galanda ölümiň çäginden çagyrylar we üýtgediler (1 Selanikliler 4:16-17; 1 Korinfliler 15:50-52). Bu «birinji direliş» (Ylham 20:5-6) diýlip atlandyrylýar, ol soňra göge galmak bilen Mesihiň ýer ýüzündäki jemgyýetçilik hökümdarlygynyň arasynda ölýän imanlylary hem öz içine alar (3-4-nji aýatlar).
- Ikinji. Çopanyň sesine boýun egmedik iman etmeýänler, «ikinji ölüm» (6,14-nji aýatlar) kategoriýasyna degişlidirler, hatda olar ölümiň çäginden, birinji ölümden çykarylsalar-da. Olar beden-ruh-ruh bilen uly ak tagtyň öňünde durarlar, Reb tarapyndan höküm edilip ýazgarylarlar, ot kölüne atylmak üçin.
Bu tapgyrlar direlişiň arasyndaky tapawudy görkezýär içinden, ýa-da ölüleriň arasyndan, we direlişiň ölüleriň direlişi. Birinji kategoriýadakylar Isa Mesih, Ýaşaýyş Şazadasy bilen baglanyşyklydyrlar, ölümiň çäginde Rebbimiziň mübärek hökümdarlygynyň 1000 ýyly dowamynda galýanlar bolsa, höküm edilerler, şol sanda şol hökümdarlyk döwründe pitne turuzjak ýa-da boýun egmejek iman etmeýänler. Olaryň hemmesi ot kölüne atylar!
Bu zatlar çagyrýan Ony ret etmezlik barada çuňňur duýduryşy aňladýar. «Bu gün, eger Onuň sesini eşitseňiz, ýürekleriňizi gatamadyňyz» (Ýewreýler 3:7-8).
SOŇKY BELLIKLER 1.Ýahudanyň sitat getiren kitaby Hudaýdan ylhamlanan Mukaddes Ýazgylara degişli däldir. Diňe Ýahudanyň öz hatynda ulanan sözleri ylhamlanan Mukaddes Ýazgylaryň bir bölegidir (2 Timoteos 3:16).
- Eger bu Hoş Habar ýalan habar bolsa, ony ýazan adam hiç haçan esasy hekaýada aýaly tanatmazdy, sebäbi şol döwürlerde aýalyň şaýatlygy dogry hasaplanmaýardy. Bu mesele Injilleriň hakykylygynyň gytaklaýyn subutnamalarynyň biridir.
- Luka öz habaryny «tertibe görä» (1:3 KJV) ýerine ýetirdi, ýagny Mukaddes Ruhyň döreden ahlak ýa-da ruhy tertibine görä, hökmany däl-de hronologiki, hatda käwagt şeýle bolup bilse-de. Luka ony «tertipleşdirilen hasabat» (ESV) hökmünde beýan etdi.
- Ýaşaýyş çöregi (Ýahýa 6:35,41,48,51); dünýäniň ýagtylygy (8:12); goýunlaryň gapysy (10:7,9); gowy çopan (10:11,14); direliş we ýaşaýyş (11:25); ýol, hakykat we ýaşaýyş (14:6); hakyky üzüm (15:1).
- Bu söz ecclesia köplenç «ybadathana» diýlip terjime edilýär, ýöne ol butparazlykdan ýa-da ýewreýlikden çykmaga çagyrylanlaryň toparyny aňladýar. Hudaý Ybraýymy çykmaga çagyrdy (Barlyk 12:1-3; Resullaryň işleri 7:2-3). Şöhratlanan Reb Tarsusly Saulasy çykmaga çagyrdy (9:6; Filipililer 3:7-11).
- Hadesiň derwezeleri, ýa-da ölümiň we Şeýtanyň güýji, Onuň Ýygnagyna garşy durup bilmez (Matta 16:18). Mesihiniň güýji Onuň öz direlişinde we Onuň Ybadathanasynyň gurulmagynda görkezildi. Stefanadan bäri (Resullaryň işleri 7:60) aradan çykan imanlylar henizem Onuň Ýygnagynyň bir bölegi bolup, Rebbiň gelmegine garaşýarlar. Bu aralykda, olar «Jennetde», Onuň huzuryndadyrlar (2 Korinfliler 12:4; Luka 23:43; Filipililer 1:23).
- Saul Kilikiýadan, häzirki Türkiýeden, Iýerusalimde bilim almak üçin gelipdi (Resullaryň işleri 22:3, 26:5; Galatýalylar 1:14; Filipililer 3:5), ýöne ol Isa Mesihiniň jemgyýetçilik hyzmaty döwründe ähtimal daşda bolupdyr.





