Akylly we akmak gurluşykçylar
Hudaý iň beýik Gurluşykçydyr! Bu ýer ýüzündäki we asmandaky zatlar, çäksiz kiçi ýa-da gaty uly bolsun – hatda älemdäki elementler üçin hem dogrydyr. Bilim we gözleglerde köp ösüşlere garamazdan, bu zatlar biziň ynsan düşünjämizden daşardadyr.
Gurluşyk baradaky ilkinji Injil salgysynyň How ene bilen baglanyşykly bolmagy sizi geň galdyryp biler. Hudaý Adam ata ähli haýwanlara, erkek we aýal jynslylara at dakmagy tabşyrypdy, we Adam ata özüne ýoldaş ýokdugyny bildi (Gelip çykyş 2:19-20). Şonda Hudaý Adam atany çuň uka batyrdy. Ol oňa operasiýa edip, bir gapyrgasyny aldy we soňra ýerini et bilen ýapdy (21-nji aýat). Geň galdyryjy ýeri, Hudaý bu gapyrgadan bir aýal ýasady. Ol gutarandan soň, ony Adam ata getirdi, ol derrew Hudaýyň näme edendigini bildi we şeýle diýdi: «Bu indi meniň süňklerimden süňk, etimden etdir; oňa Aýal diýilsin, çünki ol Erkekden alyndy» (23-nji aýat NKJV).
Bu Täze döredilişde Hudaýyň şaýoly ýa-da binasy bolan Ybadathananyň, Onuň ýörite «işiniň» (Efesliler 2:10), «işiniň» ýa-da «goşgusynyň» (poèma) suratydyr – edil How enäniň ilkinji döredilişdäki ýaly. Dünýäniň düýbi tutulmazdan ozal Onuň ebedi maksadyna görä, Hudaý asman şäheriniň, täze Iýerusalimiň dizaýneri we gurluşykçysydyr, we ol Guzynyň aýalydyr. Ol hemişe Öz Äri üçin taýýarlanan gelin ýaly bolar. Onuň bilen bilelikdäki bu tarapyndan başga, Hudaý her bir ynanýan bilen hemişe şahsy gatnaşygy saklar (Ýewreýler 11:10-16; Ylham 21:1-8 serediň). Ol nähili beýikdir!
Ýalan ybadathana, beýik şäher, Babil, ýalan gurluşykçy tarapyndan dizaýn edilen we öndürilen gelin bilen nähili tapawutly!
Hudaýyň Mesih nesilşalygynda görülen binasy
Matta Injilindäki Isa Mesihiň nesilşalygy, ynsan kemçiliklerine garamazdan, Hudaýyň ajaýyp dizaýnyny1 we gözegçiligini görkezýän bina ýalydyr. Ol Isanyň şudygyny subut edýär:
Ybraýymyň Ogly (Ýahýa 8:33-58 serediň) – we şonuň üçin hakyky ýewreý.
- Dawut patyşanyň Ogly (7:42 serediň) – we şonuň üçin hakyky Patyşa.
- Luka Isanyň Adam atanyň ogly we şonuň üçin hakyky Ynsan – kämil ynsan ruhy, jany we bedeni bilen – şeýle hem Hudaýyň Oglydygyny görkezip, suraty tamamlady, çünki Ol Hudaýdyr (Luka 3:21-38).2 Bu mübärek şahs hemişe uly syr bolup galar (1 Timoteos 3:16) – bir şahsyýetde kämil Ynsan we kämil Hudaý (Ýahýa 1:14), Hudaý Ata we Hudaý Mukaddes Ruhdan tapawutly bolsa-da.
Matta Isanyň Köne Ähtde Onuň barada ýazylan köp pygamberlikleri ýerine ýetirendigini görkezdi. Bu ewanjelist Isanyň eden köp gudratlaryny, alamatlaryny we täsinliklerini beýan etdi, olar Onuň wada edilen Mesihdigini tassyklady. Ýewreý ýolbaşçylary bu zatlary inkär edip bilmediler, ýöne olar öz garaýyşlaryna we pikirlerine görä başga bir Mesih görnüşini makul bildiler. Gynansak-da, olar muny inkär etseler-de, ýalan gurluşykçy bilen özlerini birleşdirdiler. Olar geljekde Antihristi3 yzarlap şeýle ederler (Ýahýa 5:43).
Köp halatlarda «Dagyň üstündäki wagyz» diýilýän ýerde Isa olaryň ynamlaryna we kanunyň düşündirişlerine garşy çykdy (Matta 5:17-48). Isa Özüni hakyky Baş Gurluşykçy hökmünde tanatdy (16:16-18) we hiç kimiň, hatda Şeýtanyň ýa-da ölümiň hem Onuň meýilnamalaryny ýatyryp bilmejekdigini tassyklady. Ol muny Resullaryň Işleri 2-de gurup başlan we göterilişde tamamlanjak Ybadathana barada aýtdy (1 Selanikliler 4:14-17; 1 Korinfliler 15:51-52). Hudaýyň Ysraýyl we bu dünýä baradaky hökümlerinden soň, Isa Mesih geljek dünýäde Iýerusalimi we onuň ybadathanasyny täzeden gurar (dördünji ybadathana, Ezekiýel 40–48; Haggai 2). Ol ebedi ýagdaýda täze, asman, Täze Iýerusalimiň Baş Gurluşykçysy bolar (Ylham 21:1-3).
Käbir esasy maglumatlar
Babil ýesirliginden gaýdyp gelenlerinden soň, ýewreý galyndysynyň ýolbaşçylary kanuny berjaý etmäge yhlaslydylar, ata-babalary ýaly günäkär bolmazlygy üçin. Ezra Babilden Iýerusalime gaýdyp geleninden soňky nesiller, öz garaýyşlary boýunça, Musa kanunyny goramak üçin kanun ulgamyny kem-kemden ösdürdiler. Olar öz nesilleriniň hiç haçan butparazlykda günäkär bolmazlygyny we öňki nesiller ýaly Hudaýyň hökümine duçar bolmazlygyny islediler.
Emma iň gowy ynsan pikiri ýeterlik däl. Olar öz yhlaslarynda, belki-de bilmezden, Hudaýyň beren görkezmelerini öz garaýyşlary bilen çalşyp, olara kanunyň özünden has möhüm bolan zatlary goşdular. Olar Hudaýyň kanunyny täzeden düşündirdiler (Isanyň Markus 7:1-23-däki teswirlerine serediň). Muňa garamazdan, olar kanuny kämil berjaý edýändiklerini öňe sürdüler.
Olar muny, Hudaýyň Musa daga ýazmaça kanuny berende, kanunyň düşündirişini onuň agzyna salandygyny öňe sürmek bilen etdiler (Çykyş 19–24). Bu düşündirişe «dilden kanun» diýilýär, ol ýatda saklanyp, nesilden-nesle geçirilipdir, we soňra ýazmaça görnüşe geçirilipdir. Emma, bu dilden kanunyň düşündirişlerinde olar görkezmeleri4 goşdular we ýazmaça kanunyň käbir esasy görkezmelerini ýa-da ileri tutulýan zatlaryny üýtgetdiler, mysal üçin garry ata-enelere dogry ideg etmek. Olar muny, «‘Korban’ (ýagny, Hudaýa sowgat)» (Markus 7:11) diýen ýewreý adamyň öz eýeçiligindäki bir zady kakasyna ýa-da ejesine kömek etmek üçin ulanyp bilmejekdigi, ýöne ol sowgady ömrüniň ahyryna çenli özü üçin ulanyp biljekdigi barada bir düzgün çykarmak bilen etdiler.
Olar Hudaýyň bereket üçin beren kanunlaryna köp düzgünler goşdular, bir Şabat buýrugy üçin 1500 töweregi düzgün döretdiler – bu halk üçin uly ýükdi. Hatda şol ýerde-de, olar öz kanunlaryny aýlanyp geçmegiň ýollaryny tapdylar. Şeýlelik bilen olar ýalan gurluşykçylar boldular, Hudaýyň Öz halkyna Oňa hyzmat etmek üçin beren zatlaryny alyp, olary öz bähbitleri üçin ulandylar. Bu proses üçünji ybadathanada, entek gurulmaly bolan ybadathanada, Antihristiň Hudaýdygyny öňe sürüp oturjak ýerinde öz iň ýokary nokadyna ýeter (2 Selanikliler 2:3-4).
Iki gurluşykçy
Ol köpçülige köp görkezme we ruhlandyryjy sözleri aýdandan soň (Matta 5–7), Reb Isa şeýle diýdi: «Şonuň üçin Meniň bu sözlerimi eşidip, olary ýerine ýetiren her kim, men ony öz öýüni gaýanyň üstünde guran akylly adama meňzedirim: ýagyş ýagdy, suw joşdy, ýeller öwüsdi we şol öýe urdy; we ol ýykylmady, çünki ol gaýanyň üstünde guruldy. Emma Meniň bu sözlerimi eşidip, olary ýerine ýetirmedik her kim, öz öýüni çägäniň üstünde guran akmak adama meňzär: ýagyş ýagdy, suw joşdy, ýeller öwüsdi we şol öýe urdy; we ol ýykylýar. We onuň ýykylmagy uly boldy» (7:24-27).
Bu kontekstde «akylly adam» Isanyň sözlerini söýgi we Oňa bolan hormat sebäpli eşidýän we gulak asýan her bir ynanýan adamy – erkek, aýal, oglan ýa-da gyz bolsun – aňladýar. Şeýle adam gurluşykçy bolýar, çünki ol hakyky akylly Adam bolan Beýik Gurluşykçydan öwrenýär we şeýlelik bilen Onuň şägirdi ýa-da yzyna eýerijisi bolýar. Bu diňlemek, iman we gulak asmak arasyndaky baglanyşygy görkezýär, bu bolsa howpsuzlyga – Gaýanyň üstünde gurlan öýe – eltýär, çünki Reb Isa ynam we gulak asmaga mynasyp ýeke-täkdir.
Bu mysalda Reb Isa dogry ýoly görkezýän Beýik Mugallymdyr – we Ol dogry Ýoldur. Ol Öz ýolunyň ýagyşlaryň, suw joşmalarynyň we kynçylyklaryň ýelleriniň arasynda-da nähili howpsuzlygy üpjün edýändigini görkezdi. Reb Hudaýyň Sözüniň ýerine ynsan pikirini yzarlamak bilen gulak asmazlykda uly howplardan we zyýanlardan duýdurdy. Isa bu soňky nokady öz öýüni çägäniň üstünde gurmak bilen deňeşdirdi – dogry howpsuzlyk ýa-da durnuklylyk bolmazdan – ýewreý ýolbaşçylary tarapyndan döredilen dürli kanun ulgamlarynda bolşy ýaly. Hudaýyň Sözüne gulak asmagyň we Ezra eden ýaly Hudaýyň aýdanlaryna gaýdyp gelmegiň ýerine (Ezra 7–8), olar ynsan pikirlenmesiniň, däp-dessurlaryň, adamyň pikirleriniň ýa-da meşhur pikirlenmäniň we ýakymly gürrüňleriň çägäniň üstünde gurýardylar. Olar gowy niýetlerine garamazdan, hökman ýok bolarlar.
Gulak asmagyň we imanyň zerurlygy Mukaddes Ýazgylaryň başyndan, Gelip çykyşdan tä Ylhama çenli yzarlanyp bilner. Biz muny şu gün özümize ulanmalydyrys, çünki ynsan näçe köp yşyk alsa, şonça-da jogapkärçilik artýar!
Başlangyç netije
«Şeýlelik bilen, Isa bu sözleri gutaranda, halk Onuň taglymatyna haýran galdy, çünki Ol olara häkimiýeti bolan biri ýaly, we ýazgylary ýazýanlar ýaly däl-de, öwretdi» (Matta 7:28-29). Hudaýyň ýollarynda, gulak asmak, uly kynçylyklarda-da, bereket we gorag getirýär, we ahyrynda ebedi ýaşaýşa girmek bereketi bilen gutarýar.5 Bu halas bolmagyň gowy işler arkaly gazanylyp bilinjekdigini aňlatmaýar; asla däl! Gaýtam, ol gowy netijeler getirýär, çünki Hudaýyň adalatly hökümeti sebäpli, «adam näme ekse, şony hem orar» (Galatýalylar 6:7). Reb Isany diňlän adamlar Onuň taglymatynyň hakyky häkimiýeti bardygyny bildiler, çünki olar Onuň aýdanlaryny edýändigini we edenlerini aýdýandygyny gördüler (Ýahýa 8:25 serediň).
Iki gurluşykçy we iki wariant
Pawlus resulyň Galatýalylar 6-da agzan iki warianty, Rebiň dürli ýollar bilen jemlän we suratlandyran iki mümkinçiligine meňzeşdir. Her kim gulak asmaga ýa-da gulak asmazlyga saýlama talap edýän çynlakaý we käwagt gyssagly meselelere duçar bolýar. Gulak asmazlyk betbagtçylyk getirýär: «Olaryň halyna haýp! Çünki olar Kaýynyň ýoluna girdiler, bähbit üçin Balaamyň ýalňyşlygynda açgözlük bilen ylgadylar we Korahyň pitnesinde heläk boldular» (Ýahuda 1:11). Kaýyn dindar adamdy, ýöne gabanjaňlyk sebäpli öz doganyny öldürdi (Gelip çykyş 4:3-8), ýewreý ýolbaşçylary soňra Reb Isa, öz Mesihleri bilen şeýle etdiler.6 Balaam dogry ýoly bilýärdi, ýöne pul söýgüsi sebäpli ýalňyşlyk öwretdi (Sanlar 22–24, 31:16; Kanun taglymaty 23:4). Has erbet ýeri, Korah açykdan-açyk pitne turuzdy we Hudaý tarapyndan berlen häkimiýeti ret etdi (Sanlar 16:1-33). Bu üçüsi «hudaýsyzlaryň maslahaty,» «günäkärleriň ýoly» we «ýaňsylaýjylaryň oturgyjy» (Zebur 1:1) bilen baglanyşyklydy. «Reb dogrularyň ýoluny bilýär, ýöne hudaýsyzlaryň ýoly heläk bolar» (6-njy aýat).
Gulak asmak ýoly ýaşaýşa eltýär, gulak asmazlyk bolsa ebedi heläkçilige ýa-da lagnata eltýär. Şonuň üçin Reb Isa Korah ýaly Hudaýyň Sözüni bilýän Nikodime çynlakaý sözler aýtdy: «Size dogrusyny aýdýaryn, eger adam täzeden dogulmasa, ol Hudaýyň Patyşalygyny görüp bilmez» we «Eger adam suwdan we Ruhdan dogulmasa, ol Hudaýyň Patyşalygyna girip bilmez» (Ýahýa 3:3,5). Nikodim ýewreý ýolbaşçylary ýaly, adamyň teologiýasyna we pikirine esaslanyp gurýardy. Indi ol Reb bilen duşuşdy we saýlama etmelidigini bildi. «Ogluna ynanýan ebedi ýaşaýşa eýedir; Ogluna ynanmaýan bolsa ýaşaýşy görmez, ýöne Hudaýyň gahar-gazaby onuň üstünde galar» (36-njy aýat). Nikodim dogry saýlama etdi (7:50, 19:38-42 okaň) we gowy gurluşykçy boldy. Siziň barada näme?
Iki ýol
Köp adamlar adamyň pikirini we taglymatyny yzarlaýarlar, giň ýolda syýahat edýärler. Olar ýalan pygamberler tarapyndan özüne çekilýärler, olar ýalňyşdyrýarlar we goýun donuny geýýärler, ýöne hakykatda aç möjeklerdir (Matta 7:15). Dar we giň iki derweze iki dürli ýol we olaryň iň soňky netijeleri bilen baglanyşyklydyr: gowy ýa-da erbet (13-14-nji aýatlar). Emma, köp adamlar azyndan üç ýoluň bardygyna ynanýarlar: Hudaýyň ýoly, Şeýtanyň ýoly we öz ýollary. Her bir adamyň Hudaýyň öňünde jogapkär we hasabatlydygy dogry bolsa-da, bu adamyň ýolunyň Şeýtanyň ýolundan garaşsyzdygyny aňlatmaýar. Ýok, hakykatda diňe iki ýol bar, edil iki gurluşykçy bilen görenimiz ýaly.
Mundan başga-da, Reb bularyň hemmesini miwe bermek bilen baglanyşdyrdy. Ol agaçlaryň köp dürli görnüşleriniň arasynda diňe iki hili agaç we miwe bardygyny aýtdy: gowy ýa-da erbet (17-18-nji aýatlar). Akylly ýa-da paýhasly adam, erkek ýa-da aýal bolsun, eşidýän we gulak asýan adamy aňladýar. Ýagny, akylly ýa-da paýhasly adam Rebiň aýdýan sözlerini diňleýän we şonuň üçin gowy gurluşykçy bolan adamdyr (24-nji aýat). Akmak adam bolsa, tersine, şol sözleri eşidýän, ýöne olary etmegi ret edýän, gulak asmagy ret edýän adamy aňladýar. Hudaýyň Sözüne gulak asmagyň ýerine, ol ynsan pikirlenmesiniň we öz pikirleriniň ýa-da islegleriniň çägäniň üstünde gurýar. Netijeler betbagtçylyklydyr: doly ýok bolmak (27-nji aýat).
Isanyň öwreden taglymaty Onuň häkimiýeti (28-29-njy aýatlar), ynsan pikirlenmesiniň, dini däp-dessurlaryň ýa-da bahanalaryň ýerine etmek we gulak asmak bilen baglanyşyklydyr. Luka 6:47-49-njy aýatlardaky meňzeş ýerde, Rebiň sözlerini diňleýän we olary durmuşa geçirýän adamyň «çuň gazandygy» (47-nji aýat) aýdylýar. Matta 7-de göni agzalmadyk bu nokat, çuň gitmegiň, Hudaýyň huzurynda özüňi höküm etmegiň we dogry düýbüni berk gurmagyň zerurlygyny nygtaýar. Şeýle eşidýän we gulak asýan adama «mübärek» diýilýär (Luka 11:28). Hudaýyň Sözüni öwrenmäge we onuň köplenç iki wariantyň diňe biriniň dogrudygyny nähili görkezýändigini öwrenmäge hemmämiz ruhlandyrylsak. Bu mysallary size galdyrýaryn: Sara ýa-da Hajar, Yshak ýa-da Ysmaýyl, kanun ýa-da merhemet, gulçulyk ýa-da azatlyk, ýaşaýyş ýa-da ölüm, ten ýa-da Ruh, ýerlik ýa-da asman (Galatýalylar 4:21-31).
Rebe Onuň merhemeti we hakykaty üçin şükürler bolsun (Ýahýa 1:14-18).
SOŇKY BELLIKLER
- Matta Ybraýymdan Mesihe çenli 42 (6x7) nesli sanap geçýär. Merkezi Dawut patyşadyr, onuň ady «söýgüli» diýmegi aňladýar we ýewreý dilinde 14 san bahasyna eýedir, bu üç gezek on dört nesil bilen nygtalýar (Matta 1:17).
- Luka Hudaýdan, Adam ata we Merýem arkaly, Isa çenli 77 nesli ýazga alýar, Isa 77-njidir (Luka 3:23-38).
- Antihrist «hakyky Mesihe garşy» diýmegi aňladýar, ýöne ol «Mesihiň ýerine» diýmegi hem aňladýar.
- Reb ony çagyrmazdan ozal, Tarsusly Saul meşhur rabbi Gamaliel tarapyndan tälim aldy we soňra kanunlary ara alyp maslahatlaşmak, düşündirmek we goşmak prosesine gatnaşdy (Galatýalylar 1:14 serediň), bu biziň günlerimizde-de prawoslaw iudaizmde dowam edýär.
- Ebedi ýaşaýyş dünýäsine girmek, geljekde bereket sahnasy, ynanan pursatyňda ebedi ýaşaýşy almakdan tapawutlydyr. Ýöne olaryň arasynda ýakyn baglanyşyk bar, çünki biri beýlekisiz ýokdur.
- Işaýa 53 Ysraýylyň bir millet hökmünde toba etjekdigini (Matta 23:39), Ybadathana göterilenden soň geljek uly kynçylykdan soň beýan edýär. Şonda olar öz deşenlerini görerler (Zakarýa 12:10).





