Resullaryň işleri 8-nji bapda wagyzçy Filip Efiopiýanyň ýokary wezipeli resmisi bilen gürleşdi. Resmisi pygamber Işaýanyň ýazgylarynyň bir nusgasyny alypdy we ony ünsli okaýardy. Emma onuň soraglary bardy. Pygamber goýun ýaly soýulmaga alyp gidilen, ýuwaş we ömrüni adalatsyzlyk bilen alnan adam barada aýdanda näme diýmek isledi? Muňa jogap edip, «Filip agzyny açdy we şol Mukaddes Ýazgylardan başlap, oňa Isa barada wagyz etdi» (Resullaryň işleri 8:35 KJV).
Ol Isa barada wagyz etdi – şol owadan at! Imanly üçin şeýle süýji ýa-da günäkär üçin şeýle merhemetli at ýok. Onuň adyny göz öňüne getirenimizde, biz Onuň ýüregine barha ýakynlaşýarys.
Onuň adyny beýan etmek
Täze Ähtiň sahypalaryna gysgaça göz aýlamak hem Rebbimiz Isanyň köp atlaryny we lakamlaryny açýar. Ol hakykatdan-da Rebdir; Ol Halasgärdir; Ol Mesihdir, Hristosdyr. Ol «ebedi mübärek Hudaýdyr» (Rimliler 9:5 NKJV) we Atanyň söýgüli Ogludyr. Emma Oňa «Isa» diýilýär we bu at özboluşlydyr. Bu Onuň ynsanlygy üçin atdyr, Täze Ähtiň birinji babynda Ol öz halkyny günälerinden halas etmek üçin bu dünýä geldi (Matta 1:21). Emma Ol bu ady yzyna jennete alyp gitdi, ýerde iman bilen «biz Isany ... şöhrat we hormat bilen täçlenen görýäris» (Ýewreýler 2:9). Täze Ähtiň soňky babynda Ol şöhratdan bize öz adyny aýdýar: «Men, Isa» (Ylham 22:16).
Isanyň adyny nädogry ulanmaly däldigimiz hakykat. Onuň adyny biperwaýlyk bilen aýtmak, Ol biziň deň-duşlarymyzyň biri ýaly, gaty erbet zat bolar. Käbirleri bu howpdan goranmak isläp, Onuň adyna hemişe bir lakam goşmalydygymyzy, Oňa «Reb Isa» ýa-da «Isa Mesih» diýmelidigimizi, ýöne hiç haçan diňe «Isa» diýmezligimizi teklip etdiler.
Elbetde, Rebbimiz barada hormat bilen gürlemek möhümdir; we biz Onuň ygtyýaryny, şöhratyny we ylahy beýikligini beýan edýän lakamlaryny hiç haçan unutmalydyrys. Emma Isanyň ady ýeke-de owadan hormat bilen ulanylyp bilner. Geçen asyrlaryň ýazyjylary bu ady mähir we mertebe bilen ýazdylar. Mysal üçin, Şeýtanyň bu dünýäniň patyşalyklaryny hödürlemek synanyşygyny beýan edende, William Kelli şeýle ýazdy: «Eger gowy adam gowylyk etmek islese, nähili teklip! Emma Isa bu ýerde Hudaýy şöhratlandyrmak üçindi.» 1 Jon N. Darbi belläp geçdi: «Hudaýyň söýgüsi bu ýerde, Isanyň ejirlerinde we ölüminde nähili aýdyň görünýär!» 2 Çarlz H. Makintoş imanlylar ýygnagynyň arasyndaky mümkin bolan bozulmalar baradaky aladalara jogap berende, şeýle ýazdy: «Biziň jogabymyz gaty ýönekeý. Isa ähli zada ýeterlikdir.» 3
Isanyň adyny oýlanyp, Hamilton Smit şeýle diýdi: «Biz Onuň ähli atlarynyň içinde Onuň ýüregine iň gymmatlysy ýok diýip bilmerismi? Bu Onuň gowy etmek üçin ölmeli bolan ýeke-täk ady. Eger Ol ölmedik bolsa, Ol ýene-de Patyşalaryň Patyşasy we Rebleriň Rebi bolardy, we beýleki lakamlar Onuňky bolardy, ýöne eger Ol Isanyň adyny – Halasgäriň adyny götermeli bolsa – ony tassyklamak üçin haça gitmelidi.» 4
Mundan başga-da, şol ady göterýän Şahsyň özüne çekijiligini beýan etmek üçin näçe goşgy we aýdym düzüldi! Ine, diňe bir kiçijik mysal:
«Isanyň ady imanlynyň gulagyna nähili süýji eşidilýär» (Jon Nýuton, 1725–1807).
- «Men Isanyň sesini eşitdim, ‘Maňa geliň we dynç alyň’» (Horatius Bonar, 1808–1889).
- «Gal, janym, seret, bu Isa; Isa seniň haýran galdyryjy gözleriňi doldurýar» (Jozef Denham Smit, 1817–1889).
- «Isanyň ebedi şöhraty bolsun!» (Hannah K. Burlingham, 1842–1901).
- Bu söýgüli sözler barada näme diýip bolar: «Isa meni söýýär, men muny bilýärin, sebäbi Injil maňa şeýle diýýär. Hawa, Isa meni söýýär!» Bu aýdym Anna Bartlett Warner tarapyndan 1860-njy ýylda ýazyldy, ýöne ol şeýle bir wagtlaýyn däl, biz imanlylaryň ol ýazylmazdan ozal nähili ýaşandygyna haýran galyp bileris. Näçe çaga onuň rahatlygyny söýdi; we näçe garry keramatlylar başga köp ýatlamalar ýatdan çykandan soň hem onuň hakykatyny ýatlaýarlar.
Wada ady
Resullaryň işleri kitabynda irki imanlylaryň Isanyň adyny aýdandygyny görýäris. Birinjiden, biz onuň wada adydygyny aýdyp bileris. Pawlus Antiýa Pisidiýanyň sinagogasynda hoş habary wagyz edende, şeýle diýdi: «[Dawudyň] tohumyndan, wada görä, Hudaý Ysraýyl üçin Halasgär – Isany ýetişdirdi» (Resullaryň işleri 13:23). Soňra, Salonikanyň sinagogasynda Pawlus «olara Mukaddes Ýazgylardan delil getirip, Mesihiň ejir çekmelidigini we ölülerden direlmelidigini düşündirdi we görkezdi, we şeýle diýdi: ‘Men size wagyz edýän bu Isa Mesihdir’» (Resullaryň işleri 17:2-3, goşmaça nygtama).
Bu Mukaddes Ýazgylar gapma-garşy ýaly görünip biler. Takmynan müň ýyl öň Hudaý Dawut patyşa onuň tohumynyň ýa-da nesilleriniň tagty eýelejekdigini wada beripdi (2 Şamuwel 7:12; Zebur 132:10-11). Emma, Pawlus düşündirişi ýaly, pygamberler hem Hudaýyň Saýlananynyň, Mesihiň, Hudaý tarapyndan beýgelmezden ozal ynsan eli bilen ejir çekjekdigini yglan etdiler (mysal üçin, Işaýa 52:13-15; Zebur 16:10-11). Bu parçalar we wadalar nähili birleşdirilip bilnerdi? Olaryň hemmesi kimde ýerine ýetirilip bilnerdi? Bu Isa arkaly! Ol Hudaýyň Dawudyň neslinden Halasgär bolmak üçin sahnada getiren Şahsy. Ol hem beýgelmezden ozal ölüm ejirini çeken Şahs.
Pawlus öz ýewreý doganlarynyň şöhratly Mesihi garaşýandygyny bilýärdi, şonuň üçin ol ilki Mukaddes Ýazgylaryň hemişe ejir çekýän Mesihi beýan edendigini subut etdi. Soňra, ýokarda agzalyşy ýaly, ol öz diňleýjileri üçin baglanyşyk etdi we şeýle diýdi: «Men Isa atly biri barada wagyz edýärin. Ol şol Mesihdir! Ol Hudaýyň Saýlanany, wada Halasgäri.» Soňra Pawlus hem Apollos Korintde bu tema barada gürleşdiler, dürli pursatlarda şol bir habary hödürlediler (Resullaryň işleri 18:5,28). Isanyň adyny ýatlanda, biz Hudaýyň hemişe wadalyklaryny ýerine ýetirýändigini ýatlaýarys, sebäbi Hudaýyň her bir wadasy Isanyň, Mesihiň işi we şahsyýeti bilen baglanyşyklydyr (2 Korinfliler 1:20).
Patyşanyň ady
Pawlusyň Salonikadaky wagzy Isanyň adynyň başga bir tarapyny açdy. Üç şabatdan soň onuň habaryny ret edenler zorluk bilen hereket etdiler, käbir täze halas bolan adamlary şäheriň hökümdarlarynyň öňüne sürdüler. Toparyň Pawlusa we beýleki imanlylara garşy aýyplamasy şeýle boldy: «Bular Sezaryň kararlaryna garşy hereket edýärler, başga bir patyşa – Isa barada aýdýarlar» (Resullaryň işleri 17:7). Şeýlelik bilen biz Pawlusyň habarynyň diňe Reb Isanyň halas ediji işini däl, eýsem Onuň patyşalyk hukuklaryny hem öz içine alýandygyny öwrenýäris.
Halasgär hökmünde Isa Mesih bizi Şeýtanyň zulumyndan halas edýär (Resullaryň işleri 10:38). Emma Patyşa hökmünde Ol biziň ýüreklerimizden her bir wepalylyk jogabyna mynasypdyr. Resullaryň işleri 17:7-de aýyplamanyň Oňa «başga bir patyşa» diýendigine üns beriň – diňe şol bir görnüşdäki başga bir patyşa däl, eýsem düýbünden başga kategoriýadanbaşga bir patyşa. Onuň hökümdarlygy Sezaryň Rimdäki hökümdarlygy bilen bäsleşmek üçin däl, eýsem biziň ýüreklerimizde Hudaýa garşy çykýan ähli zady ýok etmek üçindi. Bu Rebbimiziň öz sözlerine laýyk gelýär: «Meniň patyşalygym bu dünýäden däl. Eger Meniň patyşalygym bu dünýäden bolan bolsa, Meniň gullukçylarym söweşerdi ... ýöne indi Meniň patyşalygym bu ýerden däl» (Ýahýa 18:36). Hristosyň dogry patyşalygynyň ýer ýüzünde guruljak wagty hakykatdan-da geler. Emma, bu häzirki döwürde biz «Onuň söýgüsiniň Oglunyň patyşalygy» (Koloseliler 1:13) bilen baglanyşyklydyrys we «Hudaýyň patyşalygy üçin hyzmatdaşlar» (Koloseliler 4:11) hökmünde hyzmat edýäris.
Hristian üçin Reb Isanyň diňe biziň Patyşamyzdan has köp zatdygy hakykat. Ol:
Biziň Halasgärimiz (1 Timoteos 1:1);
- Ybadathananyň Baştutany, Onuň bedeni (Koloseliler 1:18);
- Ybadathanany, Onuň gelnini söýýän Şahs (Efesliler 5:25);
- Jennetde biziň üçin dileg edýän beýik Baş Ruhanymyz (Ýewreýler 4:14-16).
- Eger biz diňe Onuň Patyşa hökmündäki roluna üns bersek, Onuň şahsyýetiniň we işiniň köp mübärek taraplaryny ýitireris. Emma biz Pawlusyň eden ýaly, Isanyň Patyşadygyny yglan etmekden çekinmeli däl! Bir şa zenany ýurduň patyşasynyň öz adamsydygyny bilmekden uly lezzet alýar; we şol bir wagtyň özünde, adamsynyň hem patyşadygyny bilende, olaryň gatnaşygyna nähili mertebe goşulýar.
Direliş ady
Pawlusyň Salonikadaky wagtyndan soň, ol Bereýa, soňra Afina gitdi. Öňki şäherlerden tapawutlylykda, Afinada ähmiýetli ýewreý ilaty ýokdy, bu Pawlusyň Mukaddes Ýazgylar barada gürläp biljek sinagogasynyň ýokdugyny aňladýardy. Onuň ýerine, ol bazarda söhbetdeşlikleri başlady. Afinlylaryň gulagyna onuň habary geň täze taglymat ýaly eşidildi, we iki zat olaryň ünsüni aýratyn çekdi: «Ol olara Isa we direliş barada wagyz etdi» (Resullaryň işleri 17:18).
Bu Onuň adynyň başga bir tarapy. «Isa» ady Onuň dogulanda yglan edilse-de, ol direlişde Onuň ady bolup galýar. Petrus şeýle diýdi: «Atalarymyzyň Hudaýy agaçda asyp öldüren Isany direltdi» (Resullaryň işleri 5:30). Pawlus şeýle ýazdy: «Isany ölülerden direlden Ruh sizde ýaşaýar» (Rimliler 8:11). Salonikalylar «Onuň Ogluna jennetden garaşýardylar, Ony ölülerden direlden, ýagny Isa» (1 Salonikliler 1:10; şeýle hem 1 Salonikliler 4:14 serediň).
Köp adam Isanyň adyny taryhyň beýik ahlak mugallymlarynyň we ruhy liderleriniň arasynda sanamaga taýyn bolup biler. Pawlus Afinada wagyz edende şeýle boldy. Köpçülik Hudaýyň häsiýeti, ynsan tebigaty we hatda Hudaýyň bu dünýäniň geljekki hökümi baradaky habaryny hormat bilen diňledi. Emma Pawlus Hudaýyň öz dogry Kazyýetçisini ölülerden direldendigini yglan edende, birden diňleýjiler indi diňlemek islemäýärdiler. Käbirleri masgaralady; beýlekiler, aslynda, «Biz bu pikir barada size soňra gaýdyp geleris» diýdiler. Emma käbirleri ynanýardylar, we olar üçin direlen Halasgär täze ýaşaýyş ýolunyň merkezi boldy (Resullaryň işleri 17:24-34). Biz Onuň baradaky hoş habary hödürlänimizde Reb Isanyň direlişi barada gürlemek möhümdir.
Güýç ady
Soňky missionerlik syýahatynda Pawlus Efesde wagt geçirdi. Onuň wagzy we Hudaýyň güýji arkaly, erbet ruhlary bolan köp adam halas edildi. Emma käbir ýalançylar synlaýardylar, we olar Pawlusyň jynlar üstündäki ygtyýarynyň bir hili jadyly formuladan gelýändigine ynanýan ýaly görünýärdi. Ýedi adamdan ybarat bir topar ony özleri synap görmegi karar etdi, erbet ruha «Pawlusyň wagyz edýän Isasy arkaly» buýruk berdiler (Resullaryň işleri 19:13). Jyn olara sözme-söz jogap berdi: «Isany men bilýärin, we Pawlusy men bilýärin; ýöne siz kim?» (Resullaryň işleri 19:15). Soňra jynly adam ýedi adamyň üstüne böküp, olary şeýle bir agyr urdy welin, olar janyny halas etmek üçin gaçmaly boldular.
Biz bu duşuşykdan Isanyň adynyň güýç adydygyny öwrenýäris! Erbet ruhlar Onuň adynyň ygtyýaryny ykrar etmeli bolardylar, eger ol hakyky imanlynyň dodaklaryndan çykan bolsa, Rebbimiz özüniň bu ýerde bolan wagtynda eden ýaly. Injillerde birnäçe gezek olaryň Onuň kimdigini bilýändiklerini we Onuň olaryň üstündäki ylahy güýjüni ykrar edendiklerini okaýarys (Luka 4:33-34,41, Luka 8:28-29). Wagyzçy Filip Samariýada wagyz edende şol bir netijäni başdan geçirdi: «Sesli gygyryp, arassa däl ruhlar köp adamlardan çykdy» (Resullaryň işleri 8:7). Jynlar öz eýelerini terk etmek islemese-de, olar diňe Mesihiň ygtyýaryna boýun bolup bildiler.
Emma jynlar hem hakyky şägirt bilen ýalançynyň arasyndaky tapawudy bilýärler, Efesdäki wakalar subut edýär. Isanyň ady öz-özünden mukaddes harplaryň bir yzygiderliligi däl; ol iman etmeýänleriň oýnamagy üçin bir hili talisman ýa-da jady däl. Üns beriň: Eger siz diňe Isanyň adyny bilýän bolsaňyz, ýöne Ony Halasgär hökmünde bilmeýän bolsaňyz, aldanmaň! Soňra siziň üçin diňe höküm sözleri bolar, Reb şeýle diýer: «Men sizi hiç haçan tanamadym; Menden gidiň, kanunsyzlyk edýänler!» (Matta 7:23).
Emma Efesdäki duşuşyk şol bir jynyň Isanyň adyna boýun boljakdygyny görkezýär, eger ol hakyky şägirt tarapyndan aýdylan bolsa. Hristianlar üçin hakykat şeýle: biz «garaňkylygyň güýjünden halas edildi» (Koloseliler 1:13) we «erbet adamy ýeňdi» (1 Ýahýa 2:13). Bu Hudaýyň her bir çagasy üçin uly ruhlandyrma. Şeýtan we onuň güýçleri güýçli bolup biler, ýöne Rebbimiz has güýçlüdir. Şeýtan ýaragsyzlandyryldy we indi biziň ädimlerimize buýruk bermeýär (Luka 11:20-22). Martin Lýuter (1483–1546) öz beýik aýdymynda, «Hudaýymyz güýçli gala,» şeýle ýazdy: «We bu dünýä, jynlar bilen doldurylan bolsa-da, bizi ýok etmek bilen haýbat atsa-da, biz gorkmarys, sebäbi Hudaý öz hakykatyny biziň arkaly ýeňiş gazanmagy isledi.»
Şol owadan at
Resullaryň işleri kitabynyň soňky sahnasynda Pawlus Rimde öý tussaglygyndady. Şol şäheriň ýewreý liderleri Onuň bilen gürleşmäge hakykatdan-da gyzyklanýardylar. Olar şeýle diýdiler: «Biz siziň näme pikir edýändigiňizi eşitmek isleýäris; sebäbi bu mezhep barada, biz onuň her ýerde garşy çykylýandygyny bilýäris» (Resullaryň işleri 28:22). Olaryň bilşine görä, hristianlar diňe bir geň mezhebiň bir bölegi bolup, köp adam tarapyndan tankyt edilýärdi, ýöne Rimde gowy düşündirilmeýärdi.
Nähili mümkinçilik! Pawlus olar bilen bir günki söhbetdeşligi gurnady. Emma gün gelende, ol «bu mezhebiň» dürli ynançlaryny jikme-jik düşündirdimi? Ýok, ol güni «olary Isa barada yrmak» bilen geçirdi (Resullaryň işleri 28:23). Käbirleri ynanýardylar, käbirleri bolsa ynanmaýardylar, ýöne hemmesi şol owadan at bilen ýüzbe-ýüz boldular.
Bu biziň üçin ajaýyp nusga. Elbetde, hristian ynanjynyň gurluşyny emele getirýän esasy ýörelgeler we yzygiderli teologiýalar bar. Emma hristianlygyň esasy Isanyň Halasgär habarydyr: jennetden gelen, ölüme giden we indi şöhrat bilen täçlenen Şahs. Biz günäkärlere wagyz edýärismi, keramatlylary oýarýarysmy ýa-da öz ýüreklerimizi ruhlandyrýarysmy, geliň, Isa seredip dowam edeliň.
Soňunda, Helen Howarth Lemmel (1863–1961) tarapyndan ýazylan aýdymyň birinji bendini we gaýtalamasyny oýlanyp göreliň:
Eý jan, sen ýadaw we aladaly mysyň? Garaňkylykda hiç hili yşyk görmeýärsiňmi? Halasgäre seretmek üçin yşyk bar, We has bol we azat durmuş!
Gözleriňi Isa tarap öwür, Onuň ajaýyp ýüzüne doly seret, We ýer ýüzündäki zatlar geň galdyryjy derejede solgunlaşar, Onuň şöhratynyň we merhemetiniň yşygynda.
SOŇKY BELLIKLER
- Kelli, William. «Luka Injili.» 4-nji bap.
- Darbi, J. N. «Adam we Mesih.»
- Makintoş, C. H. «Hudaýyň ýygnagy.»
- Smit, Hamilton. «Mesih we Onuň gelni.»
Isa ady Onuň işi bilen baglanyşykly berildi, «sebäbi Ol öz halkyny günälerinden halas eder» (Matta 1:21 KJV). Mattadaky «Onuň halky» sözi şübhesiz Ysraýyly aňladýar. Hakykatdan-da, Lukadaky perişde habarynda beýik şatlykly hoş habaryň ähli halk üçin bolandygy aýdylýar; ýewreýlere degişli. Emma Rebbimiziň dünýä gelmeginiň maksady iki ýagdaýda-da saýlanan halk bilen çäklenmeli däl. Has giň tarapy Ýahýa tarapyndan beýan edilýär, ol Kaýafasyň «Isanyň şol millet üçin ölmeli» diýen pygamberligine salgylanyp, şeýle goşýar: «we diňe şol millet üçin däl, eýsem Ol Hudaýyň dargan çagalaryny hem bir ýere ýygnamaly» (Ýahýa 11:51-52). Bu, mundan başga-da, Mesihiň ölümüniň – Onuň ölümi arkaly amala aşyran gutarnykly işiniň – Onuň öz halkyny günälerinden halas etjek ýeke-täk esasy bolandygyny aýdyň görkezýär. — Edward Dennett, «Ähli atlaryň üstündäki at» (uýgunlaşdyrylan).





