Galkynyş mezmurlary
Köne Äht mezmurlar kitabynda l5 “Galkynyş aýdymlary” (Mezmur 120-134) bar. King Jeýms Wersiýasynda olaryň her biriniň “Derejeler aýdymy” diýip atlandyrylýan ady bar. “Derejeler” diýlip terjime edilen ýewreý sözi Mukaddes Ýazgylarda başga ýerlerde ulanylýar. Mysal üçin, 2 Patyşalar 20:9-da ol patyşa Hizkiýa tarapyndan ulanylan gün sagadynyň derejelerine degişlidir. Sözme-söz aýdylanda, bu söz ýokary ýere syýahat etmegi aňladýar we ýewreý leksikony boýunça bu mezmurlarda ulanylyşy iň ýokary nokada getirýän ösüşi görkezýär.
Bu mezmurlaryň näme üçin bu ady göterýändigi köplenç soralýar. Iýerusalimdäki ybadathanada Aýallar howlusyndan Ysraýyllylaryň howlusyna çenli on bäş basgançak bardy. Ýewreý däp-dessurlaryna görä, lewitler bu basgançaklarda durup mezmurlary aýdypdyrlar, ýöne olaryň hakykatdanam aýdandyklaryna hiç hili subutnama ýok ýaly bu mezmurlary. Käbirleri “galkynyş aýdymlarynyň” Ysraýyl halkynyň Babyldaky sürgüninden gaýdyp gelmegi bilen baglanyşyklydygyny aýdýarlar. Bu dogry bolsa-da, bu mezmurlaryň käbirleri sürgün edilmezden ozal ýazylan ýaly.
Käwagt bu mezmurlara “Zyýarat aýdymlary” hem diýilýär. Olar ysraýyllylaryň Rebbiň görkezmesi boýunça (Kanun taglymaty 16:16-17) ybadat etmek üçin öýlerinden Iýerusalime eden syýahatlary bilen baglanyşykly ýaly. Ysraýylda maşgala gatnaşyklary güýçlüdi we ähli maşgala agzalary ybadat etmek üçin Iýerusalime baryp görmelidiler (Kanun taglymaty 16:11). Bize Merýem bilen Ýusubyň Isany on iki ýaşly oglanjyk wagtynda Pasga baýramyny ilkinji gezek bellemek üçin Iýerusalime alyp barandyklary aýdylýar (Luka 2:41-42). Bu mezmurlaryň käbirleri, mysal üçin 127 we 128, güýçli “maşgala” temasyna eýe we maşgalalar bilelikde syýahat edende aýtmaga laýyk bolardy. Mezmur 122:4-de Iýerusalimde ybadat etmek üçin giden taýpalara aýratyn salgylanylýar.
Häzirki buthana ýerüsti däl-de, gökdäki halkdyr. Biz Reb Isa garaşýan döwürde ýaşaýarys we ybadat etmek üçin Iýerusalime gitmegiň zerurlygy ýok. Hudaýyň häzirki gözleýän ybadaty “ruhda we hakykatda” bolmaly we hiç hili ýerüsti merkez bilen baglanyşykly däl (Ýahýa 4:21-24). Emma, bir manyda biz Köne Äht döwründäki ysraýyllylara meňzeýäris, sebäbi biz zyýaratçylardyr. Bu ýer biziň hemişelik öýümiz däl. Biz “ýat ýerlerdäki we zyýaratçylar” (1 Petrus 2:11) hökmünde gökdäki öýümize syýahat edýäris, “gurluşykçysy we ýasaýjysy Hudaý bolan şäheri” gözleýäris (Ýewreýler 11:10). Bu meňzeşlikleri we tapawutlary göz öňünde tutup, galkynyş aýdymlaryny okamakdan öwrenip biljek käbir peýdaly sapaklarymyz bar.
MEZMUR 120
Galkynyş aýdymlarynyň ilkinjisi ýat ýurtda ýerleşýär. Ýazyjy parahatçylyga garşy çykýan adamlaryň arasynda ýaşaýan kynçylyk çeken şahsdyr. Ol zeýrenýär: “Men parahatçylyk üçin: ýöne men gürlänimde, olar söweş üçin” (7-nji aýat). Ol köplenç erbetleriň aldawçy dilinden we ýalan sözlerinden ejir çekip, şeýle zatlardan halas bolmak üçin doga edipdir. Ýalançylyk Rebbiň ýigrenýän zadydyr (Süleýmanyň pähimleri 6:17), we biz sözlerimiziň Oňa ýakymly bolmagyny üpjün etmeli. Ol sözleri çäklendirilmedikleri höküm eder. Bu mezmuryň ýazyjysy ýaly, biz hem garşylyk çekip bilýäris we has gowy ýere gitmegi arzuw edip bilýäris. Gökdäki öý ýüregimizde arzuw döretmeli!
MEZMUR 121
Bu köplenç “Syýahatçynyň mezmury” diýlip atlandyrylýar. “Saklamak” we “saklaýjy” sözleri alty gezek peýda bolup, aýdymyň temasyny tassyklaýar. Ony okap, ysraýyllylaryň Iýerusalime syýahat edýändiklerini göz öňüne getirip bileris. Olar gorag üçin Rebbe garaşýarlar we lapykeç bolmazlar. Ol Öz halkyny gije-gündiz goraýar we olary howpsuz ýagdaýda barmaly ýerine ýetirer. Biz hem, Onuň bizi “şu wagtdan başlap, ebedi” (8-nji aýat) saklajakdygyna ynamly bolup bileris.
MEZMUR 122
Bu mezmur öňki ikisinden tapawutlanýar, sebäbi ony Dawut ýazypdyr. Ol şeýle başlaýar: “Maňa: ‘Rebbiň öýüne gidelim’ diýenlerinde, men begendim” (1-nji aýat). Biz mesihçi gatnaşygy üçin mümkinçilige begenýärismi? Mukaddes Kitap bize Hudaýyň halky bilen mümkin boldugyça ýygy-ýygydan duşuşmagyň näderejede zerurdygyny aýdýar (Ýewreýler 10:25). Bu mezmurda dürli taýpalar “Rebbiň adyna şükür etmek” üçin syýahat edende bir maksat bilen birleşen ýaly görünýär (4-nji aýat). Köp şahsy we medeni tapawutlara garamazdan, Hudaýyň halky häzirki wagtda bu agzybirligi dünýä görkezmeli. Ysraýyllylar ýaly, biz hem Onuň halkynyň arasynda parahatçylygyň amaly tejribesini arzuw etmeli. Iýerusalimiň ýerüsti şäheri henizem Hudaýyň meýilnamalarynda bar. Biz onuň parahatçylygy üçin hem doga etmek üçin ýeterlik derejede aladalanmaly (6-njy aýat).
MEZMUR 123
Bu mezmuryň ýewreýleriň Babylda henizem ýesir bolan “pes” döwründe ýazylandygy gaty ähtimal. Olar hudaýsyz gynaýjylarynyň masgaralamalaryna we ýaňsylamalaryna döz gelip, halas bolmak üçin Hudaýlaryna garaşypdyrlar. Häzirki wagtda her bir imanly şahs her gün ýolbaşçylyk we görkezme üçin Rebbe garaşmak ýaly garaýşa mätäç: “Gözlerimiz Rebbe, Hudaýymyza garaşýar, tä Ol bize rehim edýänçä” (2-nji aýat).
MEZMUR 124
Bu Dawut tarapyndan ýazylan ikinji galkynyş mezmury. Duşmanlaryndan çeken howplaryny ykrar edip, halk Rebbe Onuň halas edendigi üçin şükür etmekde birleşdi. Eger Ol olara kömek etmedik bolsa, olardan näme galardy? Şondan bäri Hudaýyň köp halky Hudaýyň rehimdarlygyny we güýjüni başdan geçirenlerinde bu sözleri aýdyp bildiler. Rebbi tanamak ähli zady üýtgedýär! “Eger biziň tarapymyzda Reb bolmadyk bolsa… Biziň kömegimiz Rebbiň adyndadyr” (1,8-nji aýatlar).
MEZMUR 125
Zyýaratçylar Iýerusalime ýakynlaşyp, söýgüli şäherlerini gurşap alan daglary görenlerinde, bu olara Rebbiň Özüniň olary gurşap alandygyny ýatlatdy (2-nji aýat). Ol biziň başdan geçirýän basyşlarymyzy bilýär we rehimdarlyk bilen dogry wagtda goşulyşar (3-nji aýat). Bu henizem dogry: “Rebbe bil baglaýanlar, ýerinden gozgalmaýan Siýon dagy ýaly bolar” (1-nji aýat). Olar dünýäniň hiç haçan düşünmeýän durmuşlarynda durnuklylykdan lezzet alarlar.
MEZMUR 126
Bu aýdym Mezmur 123-i doldurýar. Zyýaratçylar sürgünlikden gaýdyp gelenlerinde ýüreklerini nähili şatlyk doldurardy! Butparaz milletler munuň hemmesiniň Rebbiň işidigini ykrar ederler. Biz gymmatly halas boluşymyzy ýatlap, biz hem şatlyk bilen aýdyp bileris: “Reb biziň üçin uly işler etdi” (3-nji aýat). Başgalara aýtmak borjumyz tohum ekmek kontekstinde görünýär. Iş kyn we lapykeç ediji bolup biler, ýöne hasyl ýygnalanda şatlyk bolar. Biz zähmetimizi bereketlemek üçin hasylyň Rebbine garaşmaly: “Gözýaş bilen ekenler şatlyk bilen orarlar” (5-nji aýat).
MEZMUR 127
Çaklamalara görä, Süleýman üçin ýazylan bu mezmur Dawut tarapyndan hem ýazylypdyr. Ybadathanany gurýan bolsa-da, şäheriň howpsuzlygyny saklaýan bolsa-da ýa-da öz maşgalasyny terbiýeleýän bolsa-da, Süleýman Rebbe bil baglamagy öwrenmeli boldy. “Eger Reb öý gurmasa, ony gurýanlar ýöne ýere zähmet çekýärler” (1-nji aýat). Gynansak-da, ol nika meselelerinde we maşgalasy bilen şowsuzlyga uçrady (1 Patyşalar 11). Häzirki wagtda mesihçi ene-atalar çagalarynyň Rebbden mirasdygyny ykrar etmeli. Oklar ýaly, çagalaryň hem mümkinçilikleri bar. Biz olaryň peýdaly bolmak üçin laýyk taýýarlanandygyna göz ýetirmeli.
MEZMUR 128
Tertipli durmuşyň temasy bu ýerde ösdürilýär. Bu mezmurdaky ähli bereketler Rebbe gorkmakdan gelip çykýar. Hiç zat has möhüm däl: “Rebbe gorkýan her bir adam bagtlydyr” (1-nji aýat). Bu “maşgala mezmurynda” ene öýüň merkezinde, adamsy tarapyndan ussatlyk bilen goldanýar. Hudaýhon ene-atalar çagalaryna we milletine peýdaly täsir edip bilerler (5-6-njy aýatlar).
MEZMUR 129
Ysraýyl milleti Müsürde doglandan bäri (Müsürden çykyş 1) ejir çekdi. Milletiň diri galmagy gudratdyr! Reb ahyrsoňy Ysraýylyň ähli duşmanlary bilen iş salyşar. Bu mezmuryň üçünji aýaty bize arkasy rehimsiz ýenjilen Reb Isany ýatladýar: “Sürüjiler arkamy sürdüler.” Öz durmuşymyzda, biz rahatlyk döwürlerinden has köp kynçylyk döwürlerinde Ondan öwrenýäris.
MEZMUR 130
Öňki mezmurda milli derejede başdan geçirilen zat bu ýerde şahsy derejede görkezilýär. Kynçylyk temasy dowam edýär, bir şahs umytsyzlygyň çuňlugyndan Rebbe aglaýar. Biziň Hudaýymyz rehimdar we bagyşlaýjydyr, we biz Oňa umyt etmeli. “Meniň janym Rebbiň garaşýar, ertire garaşýanlardan has köp” (6-njy aýat). Ertir dogjak ýaly, Reb Öz wagtynda ýeňillik getirer – we Ol Öz mukaddesleri üçin gelýär!
MEZMUR 131
Dawudyň ýene bir mezmury, ýöne bu gezek aýyplamalara garşy bir görnüşli gorag ýaly görünýär. Hudaýyň ýollarynyň hemişe iň gowusydygyny bilip, ol özüni Hudaýyň islegine pespällik bilen tabşyrýar. “Ysraýyl şu günden başlap we ebedi Rebbe umyt etsin” (3-nji aýat). Pes pällik we umyt Hudaýyň çagasyny häsiýetlendirmeli.
MEZMUR 132
Käbirleri bu mezmuryň Süleýman tarapyndan ybadathananyň açylyş dabarasynda aýdylmak üçin ýazylandygyny aýdýarlar. Ol Ähtiň sandygynyň Iýerusalime getirilmegi beýan edýär we şonuň üçin zyýaratçylar üçin aýdylmaga laýyk aýdymdy. Ol galkynyş aýdymlarynyň iň uzynydyr. Aýratyn-da, 9-njy aýata üns beriň: “Ruhanylar dogrulyk bilen geýinsinler; we Seniň mukaddesleriň şatlyk bilen gygyrsynlar.” Täze Äht imanlylary hem “ruhanylar” (Ylham 5:10; 1 Petrus 2:5,9) we Mesihiň dogrulygy bilen geýindirilenler (1 Korinfliler 1:30). Bu Köne Äht mukaddesleri ýaly, biz hem Rebbiň biziň üçin eden zatlaryna begenip bileris.
MEZMUR 133
Bu Dawuda degişli galkynyş aýdymlarynyň soňkusydyr. Öňki mezmurlarda görülen agzybirlik temasy bu ýerde iň möhüm: “Gör, doganlaryň agzybirlikde ýaşamagy nähili gowy we ýakymly!” (1-nji aýat). Häzirki wagtda mesihçi agzybirligi adamyň tagallalary bilen döredilip bilinmez. Biziň borjumyz eýýäm bar bolan Ruhyň agzybirligini saklamakdyr (Efesliler 4:3).
MEZMUR 134
Bu soňky galkynyş aýdymy bu tapgyryň laýyk jemlemesidir. Ol ybadathanada ýerleşýär we ähtimal Çadyr baýramynda agşamky ybadatyň ahyrynda aýdylypdyr. Zyýaratçylar her baýramyň ahyrynda Iýerusalimden gidenlerinde, Rebbiň berekedini öýlerine alyp gitmek islerdiler. Ilkinji Täze Äht imanlylary ýaly, biz hem Ony hemişe bereketleýäris (Luka 24:53), we zyýaratçylar hökmünde durmuşymyzda Onuň berekedini has köp bilýäris. “Gökleri we ýeri ýaradan Reb seni bereketlesin” (3-nji aýat).
