SORAG:
Hristianlar ruhy meselelere degişli «maşk» sözüni ulananda näme diýmek isleýärler? Bu hili «maşk» Mukaddes Kitapda nirede duş gelýär?
JOGAP:
Himiýa, oba hojalygy, lukmançylyk, syýasat, saz, inženerçilik ýa-da başga islendik bilim pudagy bolsun, her biriniň öz ýörite tehniki terminologiýasy bar. Wagtyň geçmegi bilen, terminler manysyny üýtgedýär, täze terminler goşulýar we köne terminler öz peýdalanyş möhletini tamamlap, ýitip gidýär. Dini meseleler hem muňa degişli, we sorag beriji dogry çaklaýşy ýaly, ruhy meselelere degişli terminler adatça Mukaddes Kitapdan gelip çykýar.
«Maşk» sözi Mukaddes Kitabyň Awtorlaşdyrylan King Jeýms Wersiýasynda diňe birnäçe gezek duş gelýär. Ol Mukaddes Kitabyň asyl Ýewreý we Grek tekstindäki birnäçe dürli sözleriň terjimesidir. Strongyň Giňişleýin Konkordansyna görä, bu sözleriň käbiriniň giň many aralygy bar, beýlekileri bolsa gaty anyk. «Häkimiýeti» ýa-da «agalygy» ýa-da «güýji maşk etmek» başgalara höküm sürmek ýa-da agalyk etmek manysynda birnäçe gezek ulanylýar. Bu biziň dilimizde bu terminiň henizem gaty umumy ulanylyşy. Rebiň «söýgi-rehimdarlygy maşk etmegi» ýa-da erbet adamlaryň «talaňçylygy maşk etmegi» Rebiň söýgi-rehimdarlyk görkezýändigini ýa-da erbet adamlaryň talaňçylyk edýändigini aýtmagyň köne usuly hökmünde düşündirilip bilner.
Käbir hristianlaryň bu termini henizem ulanýan usulyna birneme ýakynlaşsak, bizde şular bar: Dawudyň aýtmagy, «men özümi uly işlerde maşk etmeýärin» (Zebur 131:1 KJV); Süleýmanyň aýtmagy, «Hudaý adamlaryň ogullaryna bu agyr zähmeti maşk etmek üçin berdi» (Wagyzçy 1:13); Pawlusyň aýtmagy, «men Hudaýa we adamlara garşy günäsiz ynsaby hemişe saklamak üçin özümi maşk edýärin» (Resullaryň Işleri 24:16); Pawlusyň aýtmagy, «özüňi dindarlyga maşk et» (1 Timoteos 4:7); «ulanylyş sebäpli duýgularyny hem gowy, hem erbeti saýgarmak üçin maşk edenler» (Ýewreýler 5:14); we «şonuň bilen maşk edilenlere» (Ýewreýler 12:11) aýtmagy.
Mukaddes Kitabyň Täze King Jeýms Wersiýasy bu parçalaryň köpüsinde «maşk» sözüni saklaýar, Mukaddes Kitabyň Täze Halkara Wersiýasy bolsa «tagalla etmek» ýa-da «türgenleşmek» ýaly terminleri ulanýar ýa-da bu aňlatmalary düýbünden aýyrýar.
Häzirki wagtda hristianlar – esasanam ýaşuly hristianlar ýa-da has konserwatiw usullarda terbiýelenenler – bir zat barada maşk edilýändigini ýa-da bir zat etmek üçin maşk edilýändigini aýdanlarynda, olar adatça bir zat barada aladalanýandyklaryny ýa-da bir zat etmek üçin güýçli ruhy duýgynyň bardygyny aňladýarlar. Bir manyda «maşk» ýa-da «maşk edilen» sözleri şeýlelik bilen ewfemizmlere öwrülýär; olaryň aňynda «men maşk edýärin» öz aladasyny ýa-da islegini beýan etmegiň has ruhy usulydyr. Bu termini ulanmak, olaryň beýan edýän duýgusynyň ýa-da isleginiň diňe öz duýgusyndan ýa-da isleginden has köpdügini inçelik bilen görkezer – «maşk» pikiriň Hudaýdan gelýändigini tassyklamagyň kiçigöwünli usulydyr.
Kiçijik çagalar adatça özlerini nähili duýýandyklary we näme isleýändikleri barada has göni we anyk bolýanlary ýaly, täze ýa-da ýaş hristianlar hem ruhy meselelerde «maşk» sözüni ulanmak bilen baglanyşykly «ruhy inçelikden» mahrum bolýarlar. Ähtimal, bu aňlatmany ulanýanlaryň gaty az bölegi onuň gelip çykyşy ýa-da onuň arkasynda nämäniň ýatandygy barada hiç haçan pikir etmediler. Bu olaryň öwrenişen aňlatmasy, ýaşuly hristianlaryň ulanmaga meýilli bolan aňlatmasy we olaryň aňynda hiç kimiň erkini zorlamak isleýändikleri barada täsir galdyrmaýan aňlatma.
Resul Pawlusyň ylham bilen Korintoslylara ýazanlaryny ýatda saklalyň:
Eger siz dil bilen düşnükli sözleri aýtmasaňyz, näme aýdylandygy nähili biliner? (1 Korintoslylar 14:9 NKJV)
Jogap Ýewgeniý P. Wedder, Jr. tarapyndan.
