Käbir maglumatlar
Pilatus bu soragy Ýahýa 18:38-de (NKJV) agzalýan, Isa Mesihiň haça çüýlenmeginiň birnäçe sagat öň, ony sorag edende berdi. Isa ir bilen Praetoriuma – häkimiň resmi ýaşaýan ýerine getirilipdi, ýöne ony aýyplaýjylar “hapalanmazlyk üçin, Pasah baýramyny iýmek üçin” (28-nji aýat) içeri girmediler. Pilatus: “Bu adama nähili aýyplama getirýärsiňiz?” diýip soranda, olar: “Eger ol ýamanlyk ediji bolmadyk bolsa, biz ony saňa tabşyrmazdyk” (29-30-njy aýatlar) diýip jogap berdiler. Isa garşy aýyplama üç bölekden ybaratdy: “Olar ony aýyplap başladylar: “Biz bu adamy milleti ýoldan çykarýan, Sezara salgyt tölemegi gadagan edýän, özüni Mesihi, Patyşa diýip atlandyrýan gördük” (Luka 23:2).
Pilatus soňra Isa Mesihi sorag etdi we “onda hiç hili günä tapmady” (Ýahýa 18:38). Pilatusyň sorag etmeginiň dowamynda biz şeýle okaýarys: “Isa jogap berdi: ‘Meniň Patyşalygym bu dünýäden däl. Eger Meniň Patyşalygym bu dünýäden bolan bolsa, Meniň gullukçylarym söweşerdi, şonda Men ýewreýlere tabşyrylmazdym; ýöne indi Meniň Patyşalygym bu ýerden däl.’ Pilatus oňa: ‘Sen patyşamy?’ diýdi. Isa jogap berdi: ‘Sen Meniň patyşa diýýäniň dogry. Men bu sebäpden doguldym we bu sebäpden dünýä geldim, hakykaty şaýatlyk etmek üçin. Hakykatdan bolan her kim Meniň sesimi eşidýär’” (36-37-nji aýatlar). Hakykatdan-da, Isa öz jogaplary bilen özü barada käbir möhüm hakykatlary açdy.
Birinjiden, “Sen Meniň patyşa diýýäniň dogry. Men bu sebäpden doguldym” (37-nji aýat) Onuň ynsanlygynyň, Onuň adamlygynyňbejanydyr. Soňra biz Onuň hudaýlygybarada okaýarys: “… we bu sebäpden dünýä geldim.” Bu iki zat Ýahýanyň ähli ýerinde (1:1-3,9-10,14, 3:17-19, 9:39, 10:36) tapylýar. Üçünji hakykat Onuň gullugy, näme üçin gelendigi baradady: “hakykaty şaýatlyk etmek üçin” (37-nji aýat).
Bu jogaplary eşidip, biz Onuň öňräk aýdan sözlerini ýatlaýarys: “Ýöne Men hakykaty aýdýandygym üçin, siz Maňa ynanmaýarsyňyz. Siziň haýsyňyz Meni günäde aýyplaýar? Eger Men hakykaty aýdýan bolsam, näme üçin Maňa ynanmaýarsyňyz? Hudaýdan bolan Hudaýyň sözlerini eşidýär; şonuň üçin siz eşitmeýärsiňiz, sebäbi siz Hudaýdan dälsiňiz” (8:45-47). Biz birneme soňra şeýle pikirleri okaýarys: “Isa olara jogap berdi: ‘Men size aýtdym, we siz ynanmaýarsyňyz. Meniň Atamyň adyndan edýän işlerim Maňa şaýatlyk edýär. Ýöne siz ynanmaýarsyňyz, sebäbi siz Meniň goýunlarymdan dälsiňiz, Meniň size aýdyşym ýaly. Meniň goýunlarym Meniň sesimi eşidýär, we Men olary tanaýaryn, we olar Maňa eýerýärler’” (10:25-27).
Ýahýa 18-e gaýdyp gelip, Isa Mesihiň jogaplaryny eşidip, “Pilatus oňa: ‘Hakykat näme?’ diýdi” (38-nji aýat). Pilatusyň bu soragy ýa-da çyn ýürekden sorandygyny bilmeýäris, ýöne nähili bolandygyna garamazdan, ol gaty çynlakaý we ähmiýetli sorag berdi! Biz ony göz öňünde tutmaly, sebäbi köp adam bir adam üçin hakykatyň başgalar üçin hökmany däl diýýär. Käbirleri mutlak hakykat ýok diýýär. Şonuň üçin biz: “Hakykat näme?” diýip soraýarys.
Hakykatyň kesgitlemesi
Hakykat faktlary bilmekden has köp zatdyr. Soňky günleri suratlandyranda, Pawlus ýaşaýan dünýämiziň “elmydama öwrenýän, ýöne hakykaty bilmäge hiç wagt ýetip bilmeýän” (2 Timoteos 3:7) dünýädigini aýtdy. Hakykat bizden daşardadyr we Hudaýyň akyly, islegi, häsiýeti, şöhraty we barlygy bilen yzygiderlidir. Ol Hudaýyň öz-özüni beýan etmesidir. Hakykat biziň duýgularymyzdan ýokardadyr. Bu, bir mesele barada nähili duýýandygymyzyň hakykat bolup-bolmazlygy bilen hiç hili baglanyşygy ýok diýmekdir. Hakykat mutlak standartdyr.
Kesel we azap umumy kynçylyklardyr. Bu baglanyşykda Mukaddes Ýazgylaryň “sozo” (halas etmek manysyny berýän) sözüni kesellerden “halas bolmak” we günäden “halas bolmak” üçin ulanýandygyny bellemelidir! Şonuň üçin, Täze King Jeýms Wersiýasyndaýok. “Hakykat” sözi Täze Testamentde 105 gezek ulanylýar. Şolaryň ýigrimi üçüsi Ýahýanyň kitabynda – Isa Mesihi Hudaýyň Ogly hökmünde görkezýän Injilde. Birinji Ýahýa bu sözi on gezek, Rimliler bolsa dokuz gezek ulanýar. Hakykat üçin grek sözi aletheia, bu “berk, gaty ýa-da baglaýjy” diýmekdir.
Hakykatyň alamatlary
Hakykatyň birnäçe aýratyn häsiýetleri ýa-da alamatlary bar. Geliň, olary indi göz öňünde tutalyň.
Alamat #1. Hakykat Hudaýdan gelýär, we Hudaýyň her bir şahsy Hakykatdyr.
Kanuny Gaýtalamak 32:4-de biz Hudaýymyzyň “Gaýa, Onuň işi kämil; sebäbi Onuň ähli ýollary adalatdyr, hakykat Hudaýy we adalatsyzlyk ýok; ol dogry we adalatlydyr” diýip okaýarys. Zebur 31:5-de biz: “Ruhymy Seniň eliňe tabşyrýaryn; Sen meni halas etdiň, Eý Hakykat Hudaýy” diýip okaýarys. Gyzykly ýeri, Isa Mesih bu aýatyň birinji ýarymyny haçda Atasyna sözlände aýtdy (Luka 23:46). Biz Atanyň “hakykat Hudaýy” diýlip iki gezek Işaýa 65:16-da agzalýandygyny hem okaýarys: “şonuň üçin ýerde özüni alkyşlaýan hakykat Hudaýynda özüni alkyşlar; we ýerde kasam edýän hakykat Hudaýy bilen kasam eder; sebäbi öňki kynçylyklar unudyldy, we olar Meniň gözlerimden gizlendi.” Biz bu aýatlardan Hudaý Atanyň Hakykatdygyny bilýäris.
Ýahýa 14:6-da Isa Mesih: “Men ýol, hakykat we ýaşaýyşdyr. Hiç kim Ata Menden başga gelmez” diýip yglan etdi. Ol hakykatdan-da biz barada okaýanymyz: “Başlangyçda Söz bardy, we Söz Hudaý bilen bardy, we Söz Hudaýdy. Ol başlangyçda Hudaý bilen bardy … We Söz ten boldy we aramyzda ýaşady, we biz Onuň şöhratyny, Atanyň ýeke-täk Oglunyň şöhratyny, merhemet we hakykat doly gördük … Sebäbi kanun Musa arkaly berildi, ýöne merhemet we hakykat Isa Mesih arkaly geldi” (1:1-2,14,17). Bu aýatlarda biz Isa Mesihiň şahsyýetlenen Hakykat hökmünde açyk yglan edilendigini görýäris.
Hudaý Mukaddes Ruh Ýahýa 14:17, 15:26 we 16:13-de “hakykat Ruhy” diýlip atlandyrylýar. Biz bularyň hemmesini bir ýere jemlänimizde, Pawlus resulyň näme diýmek isländigini düşündik: “Hudaý hakykat bolsun, ýöne her bir adam ýalançy bolsun” (Rimliler 3:4). Ýewreýler 6:18 bize: “Hudaýyň ýalan sözlemegi mümkin däl” diýýär – bu fakt Titus 1:2-de hem agzalýar. Biziň Hudaýymyz ýalan sözläp bilmez, sebäbi Ol hakykatdyr!
Alamat #2. Hakykat iň ýokarydyr.
Bu, hakykatyň mutlakdygyny aňladýar; ol birinji we soňky sözi – iň soňky karary aýdýar! Hakykat hiç wagt otnositel, özbaşdak ýa-da şertli däldir. Ol ýalanlaryň atasy bolan adama garşy durýar (Ýahýa 8:44).
Käbirleri mutlak hakykat ýok diýýär. Öz sözlerine garşylykly, olar öz yglanlary bilen mutlak beýanat edýärler, hiç hili şübhesiz mutlak hakykatyň bardygyny aňladýarlar.
Alamat #3. Hakykat hakyky we çyn, ýagny ol bar we obýektiwdir.
Ol subýektiw ýa-da şertlere bagly däldir. Hakykat gizlin däldir, sebäbi biz ony bilip bileris. Isa Mesih Oňa ynananlara: “Siz hakykaty bilersiňiz, we hakykat sizi azat eder” (32-nji aýat) diýdi.
Alamat #4. Ähli hakykat bile durýar, ýagny hakykat ýekedir.
Isa Mesih “hakykat” (32-nji aýat, 14:6, 18:37) barada sözledi, “bir hakykat” ýa-da “köp hakykatlaryň biri” barada däl. Injil siziň hakykatyňyz we meniň hakykatym barada hiç zat bilmeýär. Ol diňe bir hakykaty, hakykaty bilýär!
Alamat #5. Hakykat hiç wagt üýtgemeýär!
Hudaý “üýtgemeýän” (Malaki 3:6) ýaly, we “Isa Mesih düýn, bugün we hemişe şol bir” (Ýewreýler 13:8) ýaly, hakykat üýtgemeýär. Zeburçy: “Ebedi, Eý Reb, Seniň söziň gökde berkidildi” (Zebur 119:89) diýip yglan etdi. Işaýa: “Ot guraýar, gül solýar, ýöne Hudaýymyzyň sözi ebedi durýar” (Işaýa 40:8) diýip yglan etdi. Isa Mesih, özü diri Söz, şeýle öwretdi: “Hakykatdan-da, size aýdýaryn, asman we ýer geçip gitmänkä, kanundan bir nokat ýa-da bir çyzyk hem geçmez, ähli zat ýerine ýetirilýänçä” (Matta 5:18).
Alamat #6. Hakykat talap edýär; ol ygtyýarlydyr.
Zeburlarda biz şeýle okaýarys: “Seniň söziňiň ähli zady hakykatdyr, we Seniň her bir adalatly hökümiň ebedi dowam edýär” (119:160). Hudaý tarapyndan ylham edilen Mukaddes Ýazgylar, ýazmaça görnüşdäki açylyşdyr (2 Timoteos 3:15-16). Hudaýdan diňe bir ýazmaça çeşme we Ybadathanadaky Rebbiniň halky üçin ygtyýarlygyň diňe bir esasy bar: hakykat.
Alamat #7. Hakykat çuňňur kesýär.
Biz muny Ýewreýler 4:12-de görýäris, onda şeýle diýilýär: “Sebäbi Hudaýyň sözi diri we güýçlüdir, we islendik iki gyrasy ýitili gylyçdan ýitidir, ruhy we jany, bogunlary we ýilikleri bölýänçä deşýär, we ýüregiň pikirlerini we niýetlerini saýgarýandyr.” Hudaýyň sözi diridir, sebäbi Hudaý “diri Hudaýdyr” (3:12). Isa Mesih: “Meniň size aýdýan sözlerim ruhdyr, we olar ýaşaýyşdyr” (Ýahýa 6:63) diýdi. Ekinçi mysalynda (Matta 13:1-9,18-23) Ol Hudaýyň sözüni tohum bilen deňeşdirdi. Tohum, Söz ýaly, diri organizmdir, ol ýaýradylanda we hasylly topraga ekilende, bol ýaşaýyş berýär.
Ýewreýler 4:12-de “güýçli” sözi käbir Injillerde “işjeň” diýlip terjime edilýär. Ol “netijeli, niýetlenen netijäni berýän ýa-da berip bilýän” diýmekdir. Hudaýyň sözi janly, dinamiki, güýçlendiriji we önümlidir. Ol hakyky imanlylaryň durmuşynda boş durmaýar. Birinji Selanikliler Hudaýyň sözüniň “ynanýanlaryň içinde netijeli işleýändigini” (2:13) aýdýar. Biz eýýäm görşümiz ýaly, Ýewreýler Hudaýyň sözüni “islendik iki gyrasy ýitili gylyçdan ýitiräk” (4:12) diýip suratlandyrýar. Efesliler ony “Ruhuň gylyjy, ýagny Hudaýyň sözi” (6:17) diýip atlandyrýar. Hudaýyň sözi ruhy duşmanyň hüjümlerine garşy biziň kesgitli goranyş ýaragymyzdyr. Şeýtan çölde Isa Mesihi synanda, Isa Hudaýyň sözüni Şeýtanyň hüjümlerine garşy ulandy (Matta 4:1-11).
Alamat #8. Hakykat ykballary kesgitleýär.
Bir adamyň hakykaty kabul etmegi onuň şu ýerdäki we häzirki durmuşynyň her bir ýerine täsir eder, we ol onuň ebedi ykbalyny hem kesgitlär! Şonuň üçin Zeburçy Hudaýyň sözüni “aýaklaryma çyra we ýoluma yşyk” (Zebur 119:105) diýip atlandyrdy.
Hakykatyň güýji
Ýahýa 8–9-da biz Isa Mesihiň hakyky Yşyk hökmünde garaňkylyga garşy durýandygyny öwrenýäris. Yşyk we hakykat el-ele berip gidýändigi öwredijidir, sebäbi yşyk garaňkylygy açýar, we hakykat ýalany açýar. Aslynda, biz Ýahýa 8-de birnäçe garşylyklary görýäris: merhemet kanuna garşy (1-11-nji aýatlar), yşyk garaňkylyga garşy (12-20-nji aýatlar), ýaşaýyş ölüme garşy (21-30-njy aýatlar), azatlyk gulçulyga garşy (31-47-nji aýatlar), we hormat hormatsyzlyga garşy (48-59-njy aýatlar).
Bu bapda zyna edýän wagtynda tutulan aýal hakykat meselesi üçin esasy döretdi. Eger bu ýazgydaky dini ýolbaşçylar kanun baradaky aladalarynda çyn bolan bolsalar, olar Lewiler 20:10-a laýyklykda adamy hem getirmelidiler. Ilkibaşda geň görünip biler, ýöne Rebbimiz bu duşuşygyň ahyrynda: “Men dünýäniň yşygydyr. Maňa eýerýän garaňkylykda ýöremez, eýsem ýaşaýyş yşygyna eýe bolar” (Ýahýa 8:12) diýip yglan edýär. Ol muny olaryň ýürekleriniň hakyky ýagdaýyny açýandygy üçin aýtdy.
Bapyň indiki bölegi (13-32-nji aýatlar) Isa Mesihiň dünýäniň yşygy hökmünde öwretmegi, adamlaryň zerurlygyny açmagy we çäre görkezmegi bilen baglanyşykly. “Fariseýler … Oňa: ‘Sen özüňe şaýatlyk edýärsiň; Seniň şaýatlygyň hakyky däl’ diýdiler. Isa jogap berdi we olara: ‘Men özüme şaýatlyk etsem-de, Meniň şaýatlygym hakyky, sebäbi Men nireden gelendigimi we nirede barýandygymy bilýärin; ýöne siz nireden gelendigimi we nirede barýandygymy bilmeýärsiňiz. Siz ten boýunça höküm edýärsiňiz; Men hiç kimi höküm etmeýärin. We eger Men höküm etsem-de, Meniň hökümim hakyky; sebäbi Men ýeke däl, eýsem Meni iberen Ata bilen. Siziň kanunyňyzda hem iki adamyň şaýatlygynyň hakyky bolandygy ýazylgy. Men özüme şaýatlyk edýän Bir, we Meni iberen Ata Maňa şaýatlyk edýär’” (13-18-nji aýatlar). Bu Rebbimiziň 31-32-nji aýatlarda aýdan sözleri bilen gönüden-göni baglanyşykly: “Eger siz Meniň sözümde galsanyz, siz hakykatdan-da Meniň şägirtlerimsiňiz. We siz hakykaty bilersiňiz, we hakykat sizi azat eder.” Olar nadanlyk bilen gulçulykda bolup, Ol hakykatdan gelýän azatlygyhödürledi.
Soňra bu garşylykda Isa: “Men gidýärin, we siz Meni gözläp, günäňizde ölersiňiz. Men barýan ýerime siz gelip bilmersiňiz” (21-nji aýat) diýip yglan etdi. Ýewreýler bu sözden bulaşdylar, olar: “Ol özüni öldürermi, sebäbi Ol: ‘Men barýan ýerime siz gelip bilmersiňiz’ diýýär?” diýdiler. Ýöne soňra Ol: “Hakykatdan-da, size aýdýaryn, günä edýän her kim günäniň guly. We gul öýde hemişe galmaz, ýöne ogul hemişe galýar” (34-nji aýat) diýip belledi. Munda Isa Mesih günä bilen gulçulykda bolanlar barada sözledi – ýöne Ol günäden azatlygy
hödürleýär! Soňra Isa olara: “Siz aşakdan; Men ýokardan. Siz bu dünýäden; Men bu dünýäden däl. Şonuň üçin Men size günäňizde öljekdigiňizi aýtdym; sebäbi eger siz Meniň Ollygyma ynanmasaňyz, siz günäňizde ölersiňiz” (23-24-nji aýatlar) diýdi. Isa Mesih olara ölümiň gulçulygyndadyklaryny we Onuň ölümden azatlygyhödürleýändigini düşündirmek isledi, “Şonuň üçin eger Ogul sizi azat etse, siz hakykatdan-da azat bolarsyňyz” (36-njy aýat).
Bu gepleşigiň dowamynda ýewreýler: “‘Sen kimsiň?’ diýip soradylar. Isa olara: ‘Men size başdan bäri aýdýan zadym. Men size aýtjak we höküm etjek köp zadym bar, ýöne Meni iberen hakyky; we Men dünýä Ondan eşiden zatlarymy aýdýaryn’” (25-26-njy aýatlar) diýdi. Bu bapy ünsli yzarlap, biz Isa Mesihiň hudaýlygy talap edendigini açyk görýäris (12,18,23-24,28,36-njy aýatlar).
Hakykat bilen Oglunyň arasyndaky baglanyşyga üns beriň. 31-32-nji aýatlarda Isa Mesih: “Eger siz Meniň sözümde galsanyz, siz hakykatdan-da Meniň şägirtlerimsiňiz. We siz hakykaty bilersiňiz, we hakykat sizi azat eder” diýip yglan etdi. 36-njy aýatda Ol: “Şonuň üçin eger Ogul sizi azat etse, siz hakykatdan-da azat bolarsyňyz” diýdi. Bu bapda Rebbimiz azyndan ýedi gezek Onuň sözleriniň hakykydygyny yglan etdi (13-14,16-18,26,31-32,40,45,46).
Bu kitapda başga ýerde biz Onuň ten alan Söz hökmünde – “Söz ten boldy” – “merhemet we hakykat doly” (1:14) bolandygyny okaýarys. Hakykat Ondan geldi, “sebäbi kanun Musa arkaly berildi, ýöne merhemet we hakykat Isa Mesih arkaly geldi” (17-nji aýat). Ol Hakykatdyr, Ol: “Men ýol, hakykat we ýaşaýyşdyr. Hiç kim Ata Menden başga gelmez” (14:6) diýdi. Hakykat hökmünde Ol bizi azat edip bilýär (8:32-36; Galatýalylar 5:1). Hakykat bizi aýyrýar: “Olary Seniň hakykatyň bilen mukaddes et. Seniň söziň hakykatdyr” (Ýahýa 17:17).
Netije
Häzirki wagtda, hemişe bolşy ýaly, hakykatyň üstünde söweş gidýändigi gizlin däl! Şeýtan öz taktikasyny üýtgetmedi. Ýöne Pawlus bize: “Şeýtan bizden peýdalanmazlyk üçin; sebäbi biz onuň hilelerinden bihabar däl” (2 Korinfliler 2:11) diýip ýatlatdy. Başlangyçdan bäri ol Hudaýyň sözi barada adamyň ýüregine şübhe salmaga çalyşdy, “Hudaý aýtdymy … ?” (Barlyk 3:1) diýip sorap.
Şeýtan Hudaýyň sözüni ýoýmak isleýär. Biz muny Barlyk 3:1-4-de Şeýtanyň Hudaýyň aýdan sözleri bilen Barlyk 2:16-17-de Hudaýyň hakykatdan-da aýdan sözlerini ünsli deňeşdirenimizde eýýäm görýäris. Ýoýulma Howanyň Hudaýy bilen bolan gatnaşygyny ýitirmegine gapy açdy. Ol Hudaýyň beren görkezmelerinden “her bir” sözüni aýyrdy we “degmezlige” sözüni goşdy. Howa Hudaýyň sözlerini “hökman” sözüni aýyrmak bilen ýumşatdy. Barlyk 3:4-e ýetenimizde, ol hakykaty doly äsgermezlik etdi.
Şonuň üçin Pawlus Timoteosa: “Hudaýa makul, utanmaly däl, hakykat sözüni dogry bölýän işçi hökmünde özüňi görkezmäge yhlas et” (2 Timoteos 2:15) diýdi. Bu soňky we kyn günlerde biz “Mesihi Isa bolan iman we söýgüde menden eşiden sagdyn sözleriň nusgasyny berk saklamaly” (1:13). Hakykaty eşitmek isleýänler bolmaz. Pawlus bize duýduryş berdi: “Sebäbi bir wagt geler, olar sagdyn taglymaty çydamazlar, ýöne öz isleglerine görä, gulaklary gijäni üçin, özlerine mugallymlar ýygnarlar; we gulaklaryny hakykatdan sowarlar, we ertekilere ýüz öwrülerler” (4:3-4). Ol wagt geldi, we hakykat möhümdir. Şonuň üçin biz “sözi wagyz etmeli! Wagtynda we wagtyndan daşary taýýar bol. Ähli sabyrlylyk we öwretmek bilen yry, käýin, höweslendir” we “ähli zatda oýa bol, kynçylyklara çyda, wagyzçynyň işini et, gullugyňy ýerine ýetir” (2,5-nji aýatlar). Biz hakykaty aýtmaly, adamyň henizem soraýan soragyna jogap bermeli: “Hakykat näme?” GT
SOŇKY BELLEGI Ýazyjy Stiwen J. Lawsonyň kitabynyň käbir pikirlerini gadyrlaýar Hakykat pursaty, olaryň käbirleri bu makalanyň käbir bölekleri üçin gollanma hökmünde ulanyldy.
