Isa näme üçin geldi?
Bäşinji bölüm: Ol ölmäge geldi
«Indi Meniň ruhum gaharlandy. Men näme diýeýin, ‘Ata, Meni bu sagatdan halas et’? Emma Men bu maksat bilen bu sagada geldim.» —Ýahýa 12:27 ESV
Zhuazhou hytaý adaty – Injil adaty däl – milady 960-njy ýyldan bäri dowam edýär. Bu çäräniň dowamynda maşgala çagasynyň ilkinji doglan gününde öňüne dürli zatlary goýýar; soňra dürli agzalar onuň näme saýlajagyny görmek üçin sabyrsyzlyk bilen garaşýarlar. Bu zatlar çaganyň geljekki gyzyklanmalaryny, onuň meýillerini we geljekki karýerasyny aňladýar. Eger çaga marka saýlasa, ol hökümet işgäri bolup ýetişer diýlip çaklanylýar; eger ol abakus saýlasa, onda ol maliýe hünärmeni bolar; eger ol tort ýa-da oýunjak saýlasa, bu onuň durmuş lezzetlerinden lezzet almakda hünärmen boljakdygyny aňladýar. Eger çaga gyz bolsa, onda ol gowy öý hojalykçy boljakdygyny aňladyp, çemçeleri ýa-da tikin enjamlaryny saýlap biler.
Esasynda, Zhuazhou adaty maşgalanyň çaga üçin ýagty geljek üçin gowy arzuwlaryny beýan etmegiň bir usulydyr. Bu adat çaganyň türmä düşjekdigini, kesellejekdigini ýa-da ýaşlykda öljekdigini görkezýän zatlary öz içine almaýar. Bu hiç bir ene-atanyň çagalary üçin arzuw sanawy bolmazdy.
Dogulandan bäri bir missiýa
Isa doglanda, ene-atasyna Çagasynyň aýratyndygyny aýtmak üçin köp alamatlar bardy. Onuň ady Rebbiň perişdesi tarapyndan «Isa, çünki Ol Öz halkyny günälerinden halas eder» (Matta 1:21) diýlip açyldy; Ol Halasgär bolar. Ol akyldarlardan şa sowgatlaryny aldy, bu Onuň beýik patyşa boljakdygyny aňladýardy. Bu Çaganyň aýratynlygyna degişli başga-da alamatlar bar bolsa-da, Onuň Öz halkyny halas etjekdigine az alamat bardy Öz janyny gurban etmek bilen.
Isa kanunyň adaty boýunça arassalanma dessury üçin ybadathana getirilende, Ol dogry adam bolan Simeon bilen duşuşdy. Simeona Rebbiň Mesihini görmänkä ölmäjekdigi açylypdy. Simeon Çagany gujagynda göterdi we Hudaýy öwýän pygamberlik sözlerini aýtdy (Luka 2:22-35 serediň). Merýem Öz ilkinji ogly baradaky beýik pygamberligi eşidende tolgunan bolmaly. Emma Simeon Merýeme «...Seniň öz janyňdan hem gylyç geçer» (35-nji aýat) diýende, ony haýran galdyran bolmaly. Ol nähili gylyç bolardy? Eger Oglanyň beýik boljakdygy garaşylýan bolsa, näme üçin Onuň bilen baglanyşykly agyry ýa-da azap bolardy?
Goldaw topary bolmadyk missiýa
Isa wagyz etmäge başlanda, 12 adamy Öz şägirtleri bolmaga çagyrdy (Matta 10:1-4; Markus 3:14-19; Luka 6:13-16). Bu adamlar Onuň gaty ýakyn dostlary boldular we Isa olaryň bilen wagtynyň we öwretmeleriniň köp bölegini paýlaşdy. Olaryň gatnaşygy üç ýyldan gowrak dowam etdi. Şol wagt sebäpli bu 12 adamyň Onuň häsiýetini, pikirlerini we isleglerini düşünerler diýlip garaşylardy.
Rebbiň iň agyr pikirlerinden biri Onuň haça gitmek we ölmek missiýasy bolmaly. Ol bu möhüm waka barada oýlanan bolmaly we ony Öz söýgüli dostlary bilen paýlaşmak isän bolmaly. Içinde Markusyň Hoş Habary biz Isanyň haçda ölmek baradaky habaryny üç gezek paýlaşandygyny okaýarys. Şägirtleriň şeýle uly we geň habara nähili reaksiýa bildirdiler? Olar Onuň missiýasynda gowy goldaw boldularmy? Olaryň soraglary bardymy? Olaryň ruhlandyryjy sözleri bardymy?
Şägirtleriň reaksiýasy
«Ol olara Ynsan Oglunyň köp zatlara ejir çekmelidigini we ýaşulular, baş ruhanylar we kanunçylar tarapyndan ret edilmelidigini we öldürilmelidigini, üç günden soň direljekdigini öwredip başlady. Ol muny açyk aýtdy. Petrus Ony bir gyra çekip, Ony käýemäge başlady. Emma Ol öwrülip, Öz şägirtlerini görüp, Petrusa käýedi we diýdi: ‘Meniň yzyma düş, Şeýtan! Çünki sen Hudaýyň zatlaryna däl-de, adamyň zatlaryna üns berýärsiň’» (Markus 8:31-33).
Isanyň geljekki ölümi baradaky habaryny ilkinji gezek paýlaşmagy, Petrusyň Isanyň Mesih, köpden bäri garaşylýan Mesihdigini gökden ykrar eden wakasyndan soň boldy (29-njy aýat). Ýewreý hökmünde, Petrusyň köpden bäri garaşylýan Mesihden garaşýan zady, Onuň ähli güýç we şöhrat bilen patyşa hökmünde höküm sürmegidi (Matta 2:6). Ýewreýler olary duşmanlaryndan azat etjek syýasy Mesihden garaşýardylar (Resullaryň Işleri 1:6), olary günälerinden halas etjek Mesihden däl (Matta 1:21). Bu olary Ony güýç bilen patyşa etmäge synanyşmaga-da iterdi (Ýahýa 6:15, 12:12-19).
Petrus Mesih baradaky pikiri ret etdi ejir çekýän Mesih, çünki bu Onuň garaşýan zady bilen gapma-garşy gelýärdi şöhratly Mesih. Gürrüňçi Markus gaty gyzykly bellik goşdy: «Emma öwrülip, şägirtlerini görüp...». Reb näme üçin şägirtlerini göreninde Petrusa käýedi? Petrus şeýle pikir eden bolmaly: «Reb Özüne şöhrat islemezdikmi?» Reb Öz şöhratyny dogry wagtda alardy, ýöne Onuň haçda ölmek missiýasyny geçip gitmegi üçin hiç hili ýol ýokdy. Başga sebäpler bilen birlikde, bu Onuň dostlary üçin zerurdy. Isa Petrusyň sözüniň şeýtan pikiridigini hem bilýärdi we bu Ony Petrusa şeýle elhenç pikir üçin käýemäge iterdi. Nähili geň öwrülişik! Reb tarapyndan beýik gök yglan üçin öwülenden soň, Petrus Şeýtanyň pikirlerini goldandygy üçin käýeldi. Şeýle kyn missiýada Öz ussadyny goldamagyň ýerine, Petrus Isany bütin dünýäni üýtgetjek bu möhüm missiýada öňe gitmegine päsgel bermäge synanyşýardy.
«Olar ol ýerden gidip, Jelileden geçdiler. Ol hiç kimiň bilmegini islemeýärdi, çünki Ol Öz şägirtlerine öwredip, şeýle diýýärdi: ‘Ynsan Ogly adamlaryň eline berler, we olar Ony öldürerler. Ol öldürilende, üç günden soň direler.’ Emma olar bu sözi düşünmediler we Ondan soramaga gorkdular» (Markus 9:30-32).
Bu ikinji wakada şägirtleriň reaksiýasy geň galdyrdy. Olar Rebbiň geljekki ejirleri barada aýdýan zatlaryna hiç hili duýgudaşlyk bildirmediler ýa-da Petrusyň ilkinji gezek eden ýaly Ony kynçylyga salmadylar. Şägirtler ýöne düşünmediler; şonuň üçin olar hiç hili reaksiýa bildirmediler. Rebbiň iň ýakyn dostlary Onuň aýdanlaryna düşünmediklerinde Onuň duýgularyny göz öňüne getirip bilýärsiňizmi? Siziň iň ýakynlaryňyz siziň ejirleriňize hiç hili alada bildirmediklerinde ejir çekip gördüňizmi?
Has kyn bölegi, yzyndan gelýän wakadyr. Reb Öz gaty çuň duýgularyny beýan edip, öňündäki möhüm missiýany paýlaşandan soň, şägirtler olaryň arasynda kim iň beýikdigi bilen meşgul boldular (34-nji aýat). Reb olaryň öz gymmatynyň özlerinde däl-de, Onuň tarapyndan iberilendiklerinde bolandygyna gönükdirdi: «Meniň adym bilen şeýle çagany kabul eden her kim Meni kabul edýär, we Meni kabul eden her kim Meni däl-de, Meni ibereni kabul edýär» (37-nji aýat). Ol olara hakyky ýolbaşçylygyň açaryny hem berdi: Başgalara hyzmatkär boluň. Bu Onuň üçünji wakada has jikme-jik düşündirmeli bolan sapagy bolup, ony indiki göreris.
«Ol ýene-de on iki adamy alyp, olara Özüne näme boljakdygyny aýdyp başlady: ‘Gör, biz Iýerusalime barýarys, we Ynsan Ogly baş ruhanylara we kanunçylara berler, we olar Ony ölüme höküm ederler we Ony butparazlara bererler. Olar Ony masgaralarlar we üstüne tüýkürerler, we Ony gamçylarlar we öldürerler. Üç günden soň Ol direler.’ >«Zebedeýiň ogullary Ýakup we Ýahýa Onuň ýanyna gelip, Oňa diýdiler: ‘Mugallym, biz Siziň biz üçin islegimizi ýerine ýetirmegiňizi isleýäris.’ Ol olara diýdi: ‘Siz Meniň siz üçin näme etmegimi isleýärsiňiz?’ Olar Oňa diýdiler: ‘Bizi Siziň şöhratyňyzda, biri Siziň sag eliňizde, beýlekisi Siziň çep eliňizde oturmagymyza rugsat beriň.’ Isa olara diýdi: ‘Siz näme soraýandygyňyzy bilmeýärsiňiz. Siz Meniň içýän käsemi içip bilýärsiňizmi, ýa-da Meniň suwa çümdürilýän suwa çümdürilmek bilen suwa çümdürilip bilýärsiňizmi?’ Olar Oňa diýdiler: ‘Biz bilýäris.’ Isa olara diýdi: ‘Meniň içýän käsemi siz içersiňiz, we Meniň suwa çümdürilýän suwa çümdürilmek bilen siz suwa çümdürilersiňiz, ýöne Meniň sag elimde ýa-da çep elimde oturmak Meniň bermegim däl, eýsem bu kimler üçin taýýarlanan bolsa, şolar üçindir.’ On adam muny eşidende, Ýakup we Ýahýa gaharlandylar. Isa olary Öz ýanyna çagyryp, olara diýdi: ‘Siz butparazlaryň hökümdarlary hasaplanýanlaryň olaryň üstünden agalyk edýändigini, we olaryň beýikleriniň olaryň üstünden ygtyýarlyk edýändigini bilýärsiňiz. Emma siziň arasynda beýle bolmaz. Emma siziň arasynda beýik bolmak isleýän her kim siziň hyzmatkäriňiz bolmaly, we siziň arasynda ilkinji bolmak isleýän her kim ähli adamlaryň guly bolmaly. Çünki Ynsan Ogly-da hyzmat edilmäge däl-de, hyzmat etmäge, we Öz janyny köpler üçin töleg hökmünde bermäge geldi’» (Markus 10:35-45).
Bu üçünji wakada biz Isanyň ýene-de Öz şägirtleri bilen Özüniň baş ruhanylara berilmegi we masgaralyk, azap we ölüm çekmegi barada gürleşýändigini görýäris. Şägirtleriň reaksiýasy nähili boldy? Olar Ony gorajakdyklaryny wada berdilerizmi? Olar bu kyn missiýany başdan geçireninde Ony goldajakdyklaryny aýtdylarmy? Gynansak-da, öňki aýatlar olaryň hiç hili alada etmändigini görkezýär. Tersine, biz Ýahýa we Ýakubyň Mesih patyşalygynda şöhratly orun soraýandyklaryny, Onuň ejirleri we ölümi barada aýdylanlaryň hemmesini äsgermezlik edýändiklerini görýäris.
Isa olara ýene bir mümkinçilik berdi, Ol olara Özüniň başdan geçirmeli boljak ejirlerini ýatlatdy we bu ajy käse gatnaşmaga isleglidiklerini sorady. Olaryň kynçylygy kabul etmek baradaky oňyn jogaby, olaryň ilkinji nobatda soraga düşünmändiklerini tassyklaýar, we Reb başdan bäri muny synlady, Ol «Siz näme soraýandygyňyzy bilmeýärsiňiz» diýende. Belki-de olar Rebbiň ejirleriniň gaty ýönekeý zatdygyny we Onuň patyşalygynda şöhratly orun almak üçin töleg hökmünde kabul etjekdiklerini pikir etdiler. Aslynda, olaryň jogaby Rebbiň ejirlerini kiçeltýändiklerini aňladýar. Bu Rebbi agyrdan bolmaly.
Ol Ýahýa we Ýakubyň bu özüni söýýän we öwünjeň garaýşyna nähili reaksiýa bildirdi? Ol olary Öz duýgularyny agyrdandyklary we geljekki ejirleriniň ululygyna düşünmändikleri üçin ýazgardymy? Hiç hili. Kämil çopan bolup, Ol diňe Ýahýa we Ýakup üçin däl, eýsem ähli şägirtler üçin hem öwünjeň garaýşy düzetmäge başlady. Olaryň hemmesi Rebbiň geljekki patyşalygynda ýokary orunlary gözleýärdiler; olar ýolbaşçylyk etmek we höküm sürmek isleýärdiler. Rebbiň olara beren görkezmesi höküm sürmegiň ýerine hyzmat etmek, we soramagyň ýerine bermekdi. Ol köpler üçin töleg hökmünde Öz janyny-da berip, hyzmat etmek we bermek bilen kämil mysal boldy.
Isa öldürildimi?
Isanyň ömründe Ony öldürmek üçin köp synanyşyklar boldy. Bular Şeýtan tarapyndan gurnalan we adamlar tarapyndan synanyşylan janyna kast etme synanyşyklarydy. Bu synanyşyklaryň Isanyň dogulmazdan öňem başlandygyny aýdyp bolar. Abel öldürilmegi aýalyň gowy nesliniň öňüni almak üçin synanyşykdy (Gelip çykyş 3:15 serediň). Hamanyň ýewreýleri ýok etmek baradaky meýilnamasy (Ester 3 serediň) wada edilen Mesihiň gelmeginiň öňüni almak üçin başga bir synanyşykdy, ýöne Isanyň ömründe janyna kast etme synanyşyklaryna seredeliň.
Ilkinji synanyşyk Ol iki ýaş töweregi bolanda boldy. Ony Patyşa Hirodes amala aşyrdy we onuň buýruklary täze doglan Patyşanyň ölümine göz ýetirmek üçin Betlehemde we onuň töweregindäki ähli erkek çagalary öldürmekdi (Matta 2:16-18). Reb bu synanyşykdan gaçdy, çünki Rebbiň perişdesi Ýusufa düýşünde göründi we oňa Çagany alyp Müsüre gaçmagyny aýtdy, olar Hirodesiň ölümine çenli şol ýerde galdylar (13-15-nji aýatlar).
Rebbiň gullugy döwründe, Onuň öwretmeleri ýewreýleri barha köp gaharlandyrdy, şeýle bir derejede olar «Ony öldürmek üçin has-da köp gözleýärdiler» (Ýahýa 5:18). Diňe ýewreýler däl, eýsem olaryň patyşasy-da Isany öldürmek isledi: «Käbir fariseýler gelip, Oňa diýdiler: ‘Bu ýerden git, çünki Hirodes Seni öldürmek isleýär’» (Luka 13:31). Bir waka Isanyň Nazaret sinagogasynda wagyz edýän wagtynda ýewreýler Onuň habaryndan soň gaharlandylar. Olar Isany şäherden kowup, Ony bir depeden aşak zyňyp öldürmek islediler. Emma Isa gudrat bilen märekeden geçip gitdi (Luka 4:28-30).
Isa näme üçin şol janyna kast etme synanyşyklaryndan gaçdy? Çünki Ol ölmäge geldi Öz islegi bilen. Hudaýyň Isanyň ölümi üçin anyk meýilnamasy we wagty bardy, we Isa bu zatlary bilip we Hudaý bilen gatnaşykda bolup, boýun egdi.
Indi, Pasga baýramynda bolan we Golgota haçyna alyp baran iň soňky janyna kast etme synanyşygyna seredeliň. Şol hepdäniň dowamynda baş ruhanylar Isany tussag etmek we öldürmek üçin meýilnama gurdular. Emma olar diýdiler: «Baýramda däl, ýogsam halkyň arasynda goh turar» (Matta 26:5). Olaryň meýilnamasy Isany mümkin boldugyça çalt tussag etmek, ýöne Ony baýramdan soň öldürmekdi. Hudaýyň başga meýilnamasy bardy, we Isa Atanyň buýruklary boýunça Öz missiýasyny ýerine ýetirmelidi. Ol Hudaýyň meýilnamasyny ýerine ýetirmek üçin Isany haça bermek üçin ýewreýleriň we rimlileriň gahar-gazabyny ulandy. Hakykatdan-da biz «adam gazaby Seni öwer» (Zebur 76:10) diýip görüp bilýäris.
Isa haçda ýeňildimi? Ol öldürildimi? Hiç hili! Isanyň agzyndan çykan iň soňky söz, Luka tarapyndan ýazylan, «Ata, Meniň ruhumy Seniň elleriňe tabşyrýaryn! Ol muny aýdyp, soňky dem aldy» (23:46). Bu gaty möhüm bellik, çünki bu Isanyň Öz janyny Özi berendigini, Öz ynsan ruhuny Ata tabşyrmak bilen görkezýär. Ol islegsiz ölmedi (Ýahýa 10:17-18 serediň).
Isa bilen haça çüýlenen iki jenaýatçy Ondan has uzak ýaşadylar we olaryň ölümini çaltlandyrmak üçin aýaklary döwüldi. Isa näme üçin Öz ruhuny şol wagt tabşyrdy? Näme üçin irräk ýa-da giçräk däl? Onuň anyk wagty bolan bir missiýasy bardy. Reb agşamky gurbanlyk wagtynda, ybadathanada hödürlenýän wagtynda soňky dem aldy (Müsürden Çykyş 29:38-42; Sanlar 28:3,6; 2 Ýyl ýazgylary 2:4 serediň). Ruhanylar agşamky ýakylýan gurbanlygy hödürlemek bilen meşgul bolýarkalar, Iň Mukaddes ýeriň perdesi ýokardan aşak ýyrtyldy, bu Hudaýyň kämil gurbanlygy, Isany kabul edendigini we indi Hudaýa ýetmek üçin her kim üçin ýoluň açykdygyny görkezmek üçindi. Isa Hudaýyň kämil Guzusydy we Onuň missiýasy ölmegidi – Hudaý tarapyndan meýilleşdirilen wagtdan öň öldürilmek däl – Pasga guzusu ýaly (1 Korinfliler 5:7). Missiýa ýerine ýetirildi!
