Kynly Aýallar
Bu dünýä bizi başarjaň adamlar bolmaga öwredýär. Biziň öňümizde päsgelçilikler we kynçylyklar ýüze çykanda, biz adatça şol tälimlere bil baglaýarys we çykalga gözleýäris. Bu biziň iş durmuşymyzda we borçlarymyzda erbet zat däl, sebäbi tutanýerli we kararly bolmak oňyn häsiýetdir. Emma durmuşda tutanýerlilik we kararlylyk özdiýenlilige we inçeýmezlige öwrülip bilýän köp ýagdaýlar bar. Eger biz her bir mesele üçin öz ukyplarymyzyň ýeterlik boljakdygyna ynanýan bolsak, onda biz kynçylyklarymyzda Hudaýa nädip ýüzlenmelidigini we Onuň kömegine nädip bil baglamalydygyny öwrenmeris.
Mukaddes Kitapdaky aýallaryň arasynda uly kynçylyklara duçar bolan we kömek üçin Rebbi çagyran käbirlerine üns bermek ähmiýetlidir. Bu aýallar köp asyr mundan ozal, köp okyjylar üçin ýat bolan medeniýetlerde ýaşasalar-da, biz hemmämiz gynançly, ünsden düşürilen we erbet garalan ýaly duýmagyň nämedigini bilýäris. Şonuň üçin bu aýallaryň tejribeleri biziň döwrümiz üçin hem öwredijidir.
Hajar
Ybraýymyň we Saranyň müsürli hyzmatkäri Hajar Mukaddes Kitabyň iň tragiki keşpleriniň biridir. Mukaddes Kitap ýazgysy Hajaryň we beýleki adamlaryň Müsür hökümdary tarapyndan Ybraýyma berlendigini aňladýar – olara goýun, öküz we eşek ýaly beýleki sowgatlar bilen bir hatarda diňe janly-jandar hökmünde garalypdyr (Gelip çykyş 12:16). Soňra Hajar Saranyň şahsy hyzmatkäri bolupdyr (16:1). Sara Hudaýyň oňa çaga bermek baradaky wadasyny ýerine ýetirmändigini aýyplan mahaly, ol Hajary öz ärine başga bir aýal hökmünde beripdir. «Belki, men ondan çaga edinern» diýip, Sara aýdypdyr (2-nji aýat NKJV).
Hakykatdan-da, şeýle bolupdy, ýöne bu yzygiderli gapma-garşylyklara sebäp bolupdy. Hajar göwreli bolanda, Sara oňa gaty rehimsiz garapdy, şonuň üçin Hajar çöle gaçypdy. Şol ýerde, kynçylykda, Rebbiň Perişdesi ony tapypdy. Ol oňa öz hojaýynyna dolanmagy buýrupdy, ol hem şeýle edipdi. Ýöne bu pursat birden ähmiýet gazanypdy. Dolanmazdan ozal, Hajar Hudaýyň häsiýeti barada bir yglan edipdi, bu şondan bäri aýallaryň we erkekleriň imanyny berkitdi. Ol Ony «Görýän Hudaý» diýip atlandyrypdy we «Men hem bu ýerde meni görýäni gördümmi?» diýip yglan edipdi (13-nji aýat).
Bu Hajaryň durmuşynda diňe bir gysga pursatdy, ýöne ol möhüm hakykaty açýar. Hajar Hudaýy gözlemändi, ýöne Hudaý ony tapypdy. Ol onuň kynçylykda nirede bolandygyny we onuň ýagdaýynyň synaglaryna näme goşandyny goşandygyny anyk bilýärdi. Dogry, onuň ýüreginde Sara garşy buýsanç bardy (4-nji aýat), ýöne Hajara özünden güýçli adamlar tarapyndan gaýta-gaýta diňe bir zat hökmünde garalypdy. Şol güýçli adamlar oňa garşy günä edipdiler. Hajar öz abadançylygy üçin alada etmeli bolanlar tarapyndan kemsidilip, masgaralanyp we terk edilipdi – hatda ol Saranyň islan çagasyny göterip ýörkä! Älemiň Hudaýynyň bizi hem görýändigini, hatda biz Ony hiç haçan ýatlamasak-da, düşünmek uly sapakdyr.
Hajar ýene-de çöle gitmäge mejbur boldy, bu gezek özüniň ýetginjek ogly Ysmaýyl bilen. Ruhy taýdan aýdylanda, bu möhüm pursatdy, sebäbi ol Hudaýyň Ybraýymyň maşgalasyny wada ogly Yshak arkaly, hyzmatkär aýalyň ogly Ysmaýyl arkaly däl-de, bereketlemek baradaky wadalarını düşündirdi. Bu nokat diňe Gelip çykyş 21:12-de däl, eýsem Galatýalylar 4-däki kanun bilen merhemetiň Täze Testament allegoriýasynda hem nygtalýar. Emma bu pursat duýgy bilen doludy. Hajar suwsuz galan ogluny bir gyrymsy agajyň aşagyna ýatyrdy, uzaklaşdy we ýalňyz oturdy, öz-özüne aglap: «Oglanyň ölümine seretmeýin» diýdi (Gelip çykyş 21:16). Hudaý üçin bu şahsy azaply agy hakykatdan-da kömek üçin dogady, we Ol ýene-de özüni Hajara bildirdi. Ol oňa derrew zerurlygy üpjün etmek üçin suw guýusyny görkezdi; soňra Ol onuň we oglunyň ýanynda ähli soňky ýyllarda galdy. Ysmaýyldan gelip çykan adamlar soňra Ybraýymyň nesilleri üçin uly gapma-garşylyklara sebäp bolsalar-da, ynsan zerurlygy nukdaýnazaryndan Hudaý adalatsyzlygyň ýeňmegine ýol bermedi.
Häzirki wagtda hem ulanylýan we kemsidilýän, güýçli adamlar tarapyndan diňe öz maksatlaryna ýetmek üçin zat hökmünde garalýan adamlar bar. Hajar Rebbiň kömegine bil baglamakda nusga däldi, we belki, häzirki wagtda köp ejir çekýänler hem öz agyrylarynda Onuň barlygyny zordan ýatlap bilerler. Ýöne Hudaý bar. Ol diňe imanly adamlaryň däl, eýsem ähli ynsanlaryň Janyny Goragçysydyr (1 Timoteos 4:10).
Hanna
Maşgala kynçylyklary Hanna üçin hem kynçylygyň sebäbi boldy. Onuň adamsy Elkana, görnüşinden, dindar adamdy, sebäbi biz onuň barada ilkinji bilýän zadymyz onuň ýyllyk baýramçylyklarda Rebbiň ybadatyna wepalylygydy (1 Samuel 1:3). Ol Hannany söýýärdi we oňa mähir görkezýärdi (5-nji aýat). Ýöne Elkananyň başga bir aýaly, Peninna bardy, we ol azyndan dört çaga dogrupdy, Hanna bolsa hiç çagasy ýokdy. Peninna bu hakykaty Hanna garşy ýarag hökmünde ulandy, we Mukaddes Kitap ony Hannanyň duşmany, ýa-da «bäsdeşi» diýip atlandyrýar (6-njy aýat).
Ruhy agyrydan ýaňa Hanna yhlas bilen doga etdi. Onuň adamsy hem, ruhany Eli hem ony ýalňyş düşündi (8,14-nji aýatlar), ýöne ol öz ruhuny Rebbe dökdi we: «Gullukçyňyň ejirine seret we meni ýatla» diýdi (11-nji aýat). Ol ogul üçin doga etdi, ony Rebbe gulluk etmek üçin yzyna bermegi wada berdi. Eli Hannanyň doga edýändigini düşünensoň, ony ruhlandyrdy. Doga we ruhlandyrmadan soň Hannanyň ruhunyň täzelenendigini görmek gaty ýakymly.
Hannanyň mysaly bu sahnadan soňky ýyla çenli uzalýar, şonda Reb hakykatdan-da Hanna bir ogul berdi. Ol şükür aýdymy bilen jogap berdi, Rebbiň gaýa we bilim Hudaýydygyna begenip. Ol öz buýsançly duşmanlarynyň tekepbir sözleri üçin käýedi, we Ol pespälleri beýgeltmek üçin Onuň güýjüni beýan etdi. Hannanyň aýdymy hatda Hudaýyň geljek Mesihine öňünden seretmek bilen tamamlandy. Onuň pikirleri öz kynçylyklaryndan daşary, Rebbiň duşmanlarynyň ýok ediljek gününe çenli gitdi – şonda Ol «öz patyşasyna güýç berer we öz mesh edileniniň şahyny beýgelder» (2:10). Ýatda saklaň, Hanna muny Ysraýylyň heniz patyşasy bolmadyk döwründe yglan etdi – bu hakykat onuň aýdyň imanlylygyny hasam ýagtylandyrýar.
Hannanyň aýdymynyň bir özboluşly jümlesi Rebbiň garyplary topragyň içinden galdyrýandygyny we olary şazadalaryň arasynda oturdýandygyny yglan edýär. Bu pikir Zebur 113-iň bir bölegi hökmünde takyk sözleri bilen sitata getirilýär, soňra ol täsirli ýagdaýda tamamlanýar: «Ol çagasynyň şadyýan enesi ýaly, çagasynyň ýok aýala öý berýär» (9-njy aýat). Bu Zeburçynyň Rebbiň Hannanyň azabyny şatlyga öwrendigini, biziň üçin hem şeýle edip biljekdigini owadan ykrar etmesidir. Mundan başga-da, bu Zebur «Hallel» Zeburlary diýlip atlandyrylýan bir bölüm (Zebur 113-118) başlaýar. Bular her ýyl Pasxa we beýleki birnäçe pursatlarda okalýardy. Şübhesiz, bular Reb Isa Mesih tarapyndan öz şägirtleri bilen Pasxany bellän mahaly okalypdyr.
Hannanyň imanlylygynyň täsirini göz öňüne getiriň! Ol agyryly döwründe doga etdi; şatlykly döwründe bolsa şükür etdi. Onlarça ýyl soň, onuň şatlyk aýdymy Zeburçyny ruhlandyran bolmaly. Netijede, şol Zeburdan soňky asyrlar boýunça, imanly erkekleriň we aýallaryň agzyndan şükür sözleri çykdy, olar öz şükürli Hudaýyny Onuň güýçli we ýagşy işleri üçin hormatlaýarlar.1 Eger Hajaryň mysaly Hudaýyň bizi gözlemesek-de wepaly bolýandygyny ýatladýan bolsa, onda Hannanyň mysaly Hudaýa bolan imanymyzyň geljek nesilleri ruhlandyryp biljekdigini ýatladýar.
Hajar öz döwründe Hudaýyň barlygyndan diňe azajyk habarlydy, Hanna bolsa spektranyň beýleki ujunda, Rebbe güýçli bil baglamak nusgasyny görkezýärdi. Imanlylygyna garamazdan, Hannanyň hem çuňňur kynçylyklary başdan geçirendigini bilmek ähmiýetlidir. Rebbe ýakyn bolmak hiç hili gynanç bolmaz diýmek däl; bu diňe Onuň wepalylygyny hasam gowy duýjakdygymyzy aňladýar.
Ester
Şol taryhyň fonunda, takmynan alty asyr soňra, Esteriň döwrüne çalt geçiň. Ester, ýewreý aýaly, kynçylygynda Rebbe aglamak üçin ähli sebäpleri bardy. Onuň halky Babil imperiýasynda ýesir bolupdy, we indi pars hökümdarlygy döwründe, Ester ýetim bolup ulalypdy, öz doganoglany Mordekaý tarapyndan terbiýelenipdi (Ester 2:7). Pars imperatory täze şa aýal tapmaga karar berende, ol owadan ýaş gyzlary maşgalalaryndan alyp, mümkin bolan dalaşgärler hökmünde getirdi. Bu gyz gyzlaryň arasynda Ester hem bardy. Ol imperator bilen bir gije geçirmeli bolupdy, ony begendirip biljekdigini görmek üçin. Hökümdaryň lezzeti üçin diňe bir oýunjak hökmünde garalýandygyňy göz öňüne getiriň! Ýöne Ester muny kabul etdi, bu oňa näçe utanç getirse-de, we onuň häsiýeti patyşany onuň gözelliginden hasam begendirdi.
Emma, bularyň hiç biri Esteriň kynçylygynyň esasy sebäbini emele getirýänok. Onuň azaply döwri soňra, ähli ýewreý halky imperiýanyň ähli ýerinde ýok edilmek howpy astyna düşende geldi. Ester imperatora ýüzlenmek isledi, ýöne çagyrylmazdan onuň huzuryna girmek ölüm diýmekdi. Ol üç gün oraza tutmak bilen öz ýüzlenmesine taýýarlandy. Ester kitabynyň Hudaýy ýa-da dogany hiç haçan agzamaýandygy bellärliklidir, ýöne Esteriň diňe bir oraza tutman, eýsem doga hem edýändigi açyk aňladylýar. Ol Mordekaýdan we beýlekilerden hem özü bilen oraza tutmagy haýyş etdi, bu doga döwründe bileleşmek üçin bir ýol hökmünde.
Bu bölüm öz-özüňi bilmeýän häsiýetiň gymmatyny açýar. Esteriň dogalary öz ýagdaýynyň adalatsyzlygy barada däl-de, öz halkynyň abadançylygy baradady. Biz elbetde öz zerurlyklarymyzy we kynçylyklarymyzy Hudaýa dogada getirmeli bolsak-da, Hudaýyň ähli halkyny öz içine alýan giň ýüregiň bolmagy gaty owadandyr. Hudaýyň halky üçin umumy doga etmek, hatda şahsy tanamaýanlarymyz üçin hem, olary diňe Onuňky bolandyklary üçin gymmatlamakdyr.
Häzirki Gün üçin Hakykat
Bu hekaýalaryň arasyndaky umumy tema, bu kynçylyklaryň şahsy ýalňyşlyklar sebäpli däldigidir. Bu kynçylyklar olaryň başyna birden geldi. Mundan başga-da, kynçylyklar tebigy betbagtçylyklardan ýa-da kesellerden däl-de, olaryň durmuşyndaky täsirli adamlaryň bilkastdan erbet garamagynyň netijesinde ýüze çykdy. Adaty gatnaşyklar bozulanda, Hajar kowuldy, Hanna öz çäklendirmeleri üçin masgaralandy, we Estere ilki oýunjak hökmünde, soňra bolsa ýok edilmeli zyýanly mör-möjek hökmünde garaldy.
Biz hemmämiz öz şahsyýetimiz barada baha berýäris, we köplenç aýalyň şahsyýeti onuň gatnaşyklarynda kök urýar. Şol gatnaşyklar kyn, gowşak ýa-da kynçylykly bolanda, bu aýalyň özüne bolan garaýşyna näme edýär? Bir hristian häzirki dünýäde bu baradaky tejribesini beýan etdi: «Men öz şahsyýetimi esasan adamlara baglaýardym. Men adamlaryň meniň barada aýdan her bir sözüne, gowy ýa-da erbet bolsun, ynanýardym.»2 Şübhesiz, bu makaladaky aýallar hem şeýle duýan bolmagy mümkin. Ýöne Hudaýyň bize bolan garaýşy, biziň gatnaşyklarymyzdan gelýän özümiziň kesgitlemesinden uludyr.
Iň soňky möhüm nokat, bu aýallaryň hemmesiniň kynçylyklar başlamazdan ozal bilýänlerinden has köp Hudaýyň wepalylygyny öz synaglary arkaly öwrenendigini bellemekdir. Hudaý biziň gynançlarymyzdan lezzet almasa-da, Ol şol gynançlary başdan geçirenimizde özüniň kimdigini görkezmekden lezzet alýar. Umytsyzlygyň her bir pursaty, Hudaýyň bizi unutmandygyny açmak üçin bir mümkinçilikdir. Hatda biz wepasyz bolsak-da, Ol wepaly bolmagynda galýar, sebäbi Ol özüni inkär edip bilmez (2 Timoteos 2:13).
SOŇKY BELLIKLER
- Hannanyň aýdymy Luka 1-däki Merýemiň şükür aýdymy bilen hem baglanyşyklydyr, esasanam 46-53-nji aýatlar.
- Kapri Gandy, «Ýalanlar, Şahsyýet we Isanyň Yzyndan Ylgamak.»
