Awtor: Erni Braun
Adam we Onuň Habary
1-nji bölüm: 1-nji we 2-nji baplar
Bu seriýanyň maksady, pygamber Zekeriýanyň kitabynyň esasy aýratynlyklaryny, temalaryny we tendensiýalaryny ösdürmekdir.
Käbirleri Köne Ähtdäki pygamberlikleri öwrenmegiň diňe bir ylmy işdigini, sebäbi onuň hristian buthanasyna ýa-da häzirki döwre gönüden-göni degişli däldigini öňe sürýärler. Emma Hudaýyň Sözünde beýan edilen meseleler Mesih üçin şöhrat we Hudaýyň isleginiň ýerine ýetirilmegi üçindir. Olar, hökmany suratda, Reb Isany söýýänler üçin gyzykly we möhüm bolmalydyr.
Zekeriýa Hudaýdan ylham alypdy. Bu onuň gyzyklanmasyny artdyrdy we ünsüni çekdi. Bu işler onuň öz bereketleri üçin, gullugyna taýýarlamak üçin, şeýle hem Hudaýa gulluk eden adamlarynyň iň soňky ruhy bereketleri üçindi.
Köne Äht pygamberleri örän seresaply saýlanypdy, olaryň atlary, durmuşlary, gulluklary olaryň etmeli işlerine mahsusdy. Mukaddes Kitapda atlaryň köplenç adamyň häsiýetini görkezýändigi aýdylýar. Zekeriýa pygamber Iddonyň ogly Berehiýanyň oglydy. Bu ýerde biz üç yzygiderli dindar nesli görýäris. Iddo «bellenen wagt» diýmegi aňladýar. Berehiýa «Ýehowa hökman bereket berer» diýmegi aňladýar. Zekeriýa «Ýehowa ýatda saklar» diýmegi aňladýar. Bu utgaşma umumy habary berýär. Bellenen wagtda Ýehowa Öz halkyny ýatda saklar we olara hökman bereket berer. Hudaýyň meýilnamalary, duşmanlarynyň garşylygy ýa-da Öz halkynyň boýun egmezligi bilen hem puja çykmaz. Ysraýyl, bir millet hökmünde, bu sapagy öwrenmelidi. Zekeriýa diňe bir pygamber däl, eýsem ruhany hem. Ol etmeli işi üçin iň laýyk adamdy.
Boýun egmezlik we Dikeltme Doly Aýlawy
1-nji babyň 3-6-njy aýatlary bize möhüm bir gysgaça maglumat berýär. Pygamber dindar azlygy milletiň taryhyny gözden geçirmäge çagyrýar. Garaýyşlaryň we wakalaryň belli, dowamly, gaýtalanýan, aýlawly yzygiderliligi bar. Bu aýlaw Hudaýyň Öz halkyna bereket bermegi saýlamagy bilen başlaýar. Ol şeýle edýär. Köp wagt geçmänkä, millet özlerini ajaýyp bir usulda bereketlän Hudaýyna boýun egmeýär. Netijede, Hudaý milleti öz ýollaryny düzetmegiň zerurlygy barada duýdurmak üçin bir pygamberi ýetişdirýär.
Gynansak-da, milletiň köpçüligi berlen duýduryşlary äsgermezlik edýär. Hudaý başga pygamberleri çagyrdy. Olar duýduryşy güýçlendirýärler, ýöne az täsir edýär. Hökmany suratda, haýbat atylan jeza gelýär. Hudaý milleti diňe bir ýoldan çykandygy üçin däl, eýsem öz ýollarynyň ýalňyşlygy barada duýduryş berlendigine garamazdan, boýun egmezliklerini we butparazlyklaryny terk etmekden ýüz öwrendikleri üçin terbiýeleýär. Ahyrsoňy, öz Hudaýyna wepaly bolmaga çalyşýan dindar azlykda bir derejede toba gelme bolýar. Olaryň wepalylygy sylaglanýar. Hudaý häzirki wagtda terbiýäni aýyrmaga razy bolýar. Öz Hudaýy bilen belli bir derejede gatnaşyga dikeldilenden soň, Hudaýyň ajaýyp merhemetinde olara berýän bereketi, öňki lezzet alan zatlaryndan hem gowy bolýar. Emma, köp wagt geçmänkä, suratda görkezilişi ýaly, aýlaw täzeden başlaýar.
Milletiň taryhynda köp ýagdaýlarda, Rebiň halkynyň azyndan käbirlerinde toba gelme, pygamberiň sözleri arkaly, Hudaýyň olar üçin näme niýet edendiginiň uzak möhletli görnüşini bermek bilen döredilýär. Bu prinsip Süleýmanyň Tymsallary 4:25 bilen örän laýyk gelýär,
«Gözüň öňe gönüden-göni seretsin.»
Hudaýyň näme niýet edendigini görmek üçin öňe seredip, häzirki wagtda bolup geçýän zatlary dogry perspektiwada goýmakda hemişe ruhy bereket bar. Zekeriýa şeýle edýär. Olara geljekde Hudaýyň merhemetiniň netijesinde näme boljakdygyny aýtmak bilen, toba gelme we belli bir derejede dikeltme döredilýär.
Taryhy Kontekst we Toba Çagyryş
Pygamberligiň taryhy fonunda, milletiň kiçijik bir bölegi bolan dindar galanyň Babilondan gaýdyp gelmegi bardy. Olar Parsly Kir tarapyndan berlen, Iýerusalime gaýdyp gelmäge rugsat berýän permana jogap beripdiler. Bu, Zekeriýanyň döwründäki galanyň hiç haçan bilip bilmejek has uly mümkinçiliginiň; has uly gaýdyp gelmegiň; has uly abadançylygyň we parahatçylygyň öňünden görkezilişidir. Bu, Reb Isa Mesih güýç we uly şöhrat bilen peýda bolanda bolar. Diňe şonda millet hakyky parahatçylyk we hakyky abadançylykdan lezzet alar.
Açylyş habary, 2-den 6-njy aýatlara çenli, toba çagyryşdyr. Pygamber aýdýar:
«Taryhyň sapagyny öwreniň. Ata-babalaryňyz Hudaýa boýun egmezlikleri sebäpli butparaz güýçlere tabyn edildi. Toba ediň. Özüňizi Hudaýyň merhemetine tabşyryň. Hudaýa gaýdyp gelmegiň başga ýoly ýok.»
Zekeriýanyň Görünmeleri
Soňra 1-nji babyň 7-nji aýatynyň başyndan 2-nji babyň ahyryna çenli Zekeriýa berlen üç görnüşiň ýazgysy berilýär. Birinji görnüş mirt agaçlarynyň arasyndaky adam barada. Ikinji görnüşde 1-nji babyň ahyrynda şahlar we agaç ussalary bar. Üçünjiden, 2-nji bapda, ölçeg çyzygy bolan adam.
Mirt Agaçlarynyň Arasyndaky Adam
Ilki bilen, mirt agaçlarynyň arasyndaky adam. Sapak aýdyň. Onuň ýerdäki halky ýoldan çykanda, Hudaý Öz halkyny terbiýelemek üçin butparaz milletleri ulanýar. Milletleriň başynda bolmaly Ysraýyl, bir butparaz milletden soň beýlekisine tabyn edilýär. Olar muňa gaty gaharlandylar. Bu, elbetde, olar üçin masgaraçylykdy. Ondan hem beter, bu olaryň Hudaýy Ýehowa üçin hormatsyzlykdy. Hakyky masgaraçylyk şol. Emma bu butparaz güýçler bu terbiýeçilik işinde Hudaýyň niýet edenden has uzak gitdiler. Ol olary şonuň üçin jogapkärçilige çeker. Ýewreýler boýun egmezlikleri sebäpli tabyn edildi. Butparazlara häzirki wagtda ýokarda bolmaga rugsat berildi, ýöne olar eden işleri üçin Hudaýa jogapkärdirler.
Şahlar we Agaç Ussalary
Ikinji görnüşde şahlar we agaç ussalary bar. Şahlar güýjüň simwoly. 1-nji babyň 18-nji we 19-njy aýatlarynda ol aýdýar:
«Ine, dört şah.»
Ol näme diýmek isledi? Bular Ýahudany dargadan we Iýerusalimi ýykan we ýykjak dört butparaz milletdir. Hudaý aýdýar: «Bu ilkinji gezek däl, we soňky gezek hem bolmaz.» Butparaz milletleriň taryhyna giňişleýin seretsek, ilki biri, soňra beýlekisi we beýlekisi we beýlekisi; ahyrsoňy Hudaý tarapyndan yzygiderli terbiýeçilik usulynda, Öz ýerdäki halkyny tabyn etmek üçin getirilen dört butparaz millet bolar.
Babil gelip-geçipdi. Medler we Parslar şol wagtda häkimiýetdediler. Olaryň ýerine grekler, soňra rimliler, we ahyrsoňy dikeldilen Rim imperiýasy geler. Bu ýerde Zekeriýa ähli zady gözden geçirýär. Onuň gözi öňe gönüden-göni seredýär. Ol muny zerur terbiýäniň duýduryşy hökmünde, ýöne ahyrsoňy, parahatçylygyň we bereketleriň wadasy hökmünde görkezýär.
Onda bu butparazlary kowjak bu agaç ussalary kimler? Göräýmäge, dört şah bilen yzygiderli meşgullanýan güýçler. Ol ilki şah, soňra agaç ussasy; soňra şah, soňra agaç ussasy we ş.m. diýýär. Ikinji şah ilkinji agaç ussasy hem boldy, çünki Babilony basyp alan, elbetde, Medli Dariýusdy. Parsy basyp alan, elbetde, Gresiýaly Aleksandr Ulydy, we bu Gresiýa imperiýasynyň ýykylmagyna sebäp bolan, elbetde, rimlilerdi. Bu bizi Rim imperiýasynyň soňky görnüşiniň ýykylmagyna getirýär, bu bolsa Hudaýyň Özüniň, Reb Isa Mesihiň, Ysraýylyň Mesihiniň şahsy goşulmagy bilen bolar, Ol güýç we uly şöhrat bilen peýda bolanda (Matta 24:30). Şeýlelik bilen, dört şahy dört butparaz dünýä imperiýasy, we dört agaç ussasyny bolsa şol imperiýalaryň soňky üçüsi we ahyrsoňy Reb Isa Mesihiň şahsy özi hökmünde kabul etmek munuň bilen yzygiderli bolar. Her bir tapgyrda Hudaý öňki güýji çäklendirmek üçin başga bir güýji getirýär. Ol olara diňe belli bir derejä çenli gitmäge rugsat berer, ondan artyk däl.
Ölçeg Çyzygy Bolan Adam
2-nji bapda biz ölçeg çyzygy bolan adam barada okaýarys. Hudaýyň umumy meýilnamasynyň bardygyny bilmek, islendik döwürde ejir çekýän mukaddesler üçin uly teselli. Adam ony ýok edip bilmez. Hudaýyň karar beren zady ahyrsoňy ýerine ýetiriler. Hudaý iň soňky, umumy gözegçiligi Özüne saklaýar. Ol ölçeg çyzygy bolan adam hökmünde suratlandyrylýan Şahs. Hudaýyň meýilnamalary puja çykmaz.
Zekeriýa, aslynda, aýdýar:
«Gözüň öňe gönüden-göni seretsin.»
Hudaý ahyrsoňy Öz Oglunyň şahsyýetinde goşular, Ol Hudaýyň we Onuň halkynyň duşmanlaryna degişli jezany berer. Ähli duşmanlary ýatyryp, Ol Öz Patyşalygyny girizer. Şonda Hudaýyň şonça wagt bäri garaşan «şol güni» geler. Bu Zekeriýanyň «şol gün» (2:11) diýip atlandyrýan, Reb Isa Mesihiň, patyşalaryň Patyşasynyň we rebleriň Rebbiniň Öz Patyşalygyny girizýän şöhratly gününe seredýär. Diňe şonda dünýä Hudaýyň bellenen adamy (Resullaryň Işleri 17:31) tarapyndan dogrulykda dolandyrylar, ýörediler.
Şöhratdan soň (2:8),
ýagny, Onuň peýda bolmagyndan soň, bu dünýäniň hiç haçan görmedik parahatçylyk, abadançylyk we şöhrat patyşalygy bolar, Hudaýyň ýerdäki ýollarynyň iň ýokary nokady, Zekeriýanyň döwründe berlen bu uzak möhletli pygamberlikleriň hemmesi harpy-harpy ýerine ýetiriler.
Bu bölekleýin toba gelmeler, bölekleýin dikeltmeler, bölekleýin abatlamalar, milli toba gelme, milli halas bolma, milli beýgelme, milli bereket boljak wagta seredýär.
