«Eý Reb, işleriň nähili köp! Sen olaryň hemmesini akyldarlyk bilen ýaratdyň; ýer Seniň baýlyklaryň bilen doly» (Zebur 104:24). Hudaýyň häsiýetini öwrenmegiň iň täsirli usullarynyň biri Onuň ýaradylyşyny öwrenmekdir. Galaktikalardan molekulalara çenli,
«Hudaýyň görünmeýän häsiýetleri – Onuň ebedi güýji we mukaddes tebigaty – ýaradylan zatlardan aýdyň görünýär, düşündirilýär» (Täze Halkara Wersiýasy, Rimliler 1:20). Düýe haýwanat bagynda öz ýuwaş ýörişi we gülkünç ýüz keşpleri bilen hemmeleri begendirýän haýwandyr, ýöne bu özboluşly haýwana has ýakyndan seretsek, ähli zady bilýän Ýaradyja gönüden-göni görkezýän geň galdyryjy dizaýny açýar.
Düýeler Camelidae maşgalasyna degişlidir, Täze Dünýä garyndaşlary bolan lamalar we alpakalar bilen birlikde, we olar görnüşlere bölünýär: Camelus bactrianus, ýa-da Baktr düýesi, we Camelus dromedaries, ýa-da Dromedary düýesi. Dromedary, ýa-da Arap düýesi, Bedouinler tarapyndan köpden bäri
«Hudaýyň sowgady» diýlip atlandyrylýar.
Düýe Adaptasiýalary
Burnundan aýaklaryna çenli düýeler öz çöl gurşawlaryna, Afrikanyň, Ýakyn Gündogaryň we Aziýanyň çölleriň agyr, yssy ýellerine we çägelerine doly laýyk gelýär.
Fiziki Goraglar
Düýeleri çägeli tupanlardan goramak üçin, olar açyp-ýapyp bilýän burun deşiklerine eýe boldular; şeýle hem olaryň gür gaşlary, ýüňli gulaklary we iki hatar egri kirpikleri bar. Dyzlaryndaky gaty, derili deri bogunlaryny dyza çökende ýumşadýar we olaryň aýak astyndaky ýörite ýassyklar ýöränlerinde ýaýrap, çäge batmazlygyny üpjün edýär.
Suw Goragy
Has-da üýtgeşik zat, düýeleriň çölüň güýçli, gurak yssysyna döz gelmek ukybydyr. Başga hiç bir süýdemdirijiden tapawutlylykda, düýeler öz beden temperaturasyny ýokarlandyryp we peseldip bilýärler, şeýlelik bilen gymmatly suwy tygşytlaýarlar.
Düýeleriň şeýle hem özboluşly metabolizmi bar, bu olara gan akymynyň içinde ägirt uly mukdarda suw saklamaga mümkinçilik berýär, şol bir wagtyň özünde düýelere mahsus bolan ýumurtga şekilli gyzyl gan öýjükleri suwsuzlyga (suw ýetmezçiligine) we osmoza (suw saklamaga) döz gelýär.
Düýeler on minutda ýigrimi gallondan gowrak suw içýärler – bu başga islendik süýdemdirijini öldürjek bir işdir – soňra suwy ganlarynda iki hepdä çenli saklaýarlar.
Dromedary we Baktr
Dromedary we Baktr düýeleriniň arasyndaky iki sany açyk tapawut, olaryň örküçleriniň sany we tüýleriniň uzynlygydyr. Bir örküçli düýe Dromedary, iki örküçli düýe bolsa Baktrdyr. Dromedarynyň tüýleri gysga bolup, ol Arap çölüniň aşa yssysynda ýaşamaga mümkinçilik berýär. Baktr düýesiniň tüýleri uzyn we gür bolup, Aziýanyň has sowuk howasyna has laýyk gelýär.
Örkün syry
Düýäniň örküji ýa-da örküçleri, bir wagtlar suw saklaýar diýlip giňden ýaýran pikir bolsa-da, hakykatda ýag saklaýar, bu ýag iýmit az bolanda ýangyç hökmünde ulanylýar. Bu saklanan ýagyň metabolizmi hem düýeleriň gan akymynyň içinde saklanan suwy nädip ulanýandygyny görkezýär. Şeýlelik bilen, örküjiň suw saklaýandygy baradaky ýalňyş düşünje, ahyrsoňy, hakykatdan gaty daşda däl! Düýeler bir aýa çenli iýmitsiz ýaşap bilýärler, şol wagt olaryň örküji ýa-da örküçleri ýumşak bolup, bir tarapa ýykylýar. Emma düýeler iýmitlenip, ýag gorlaryny artdyranlarynda örküçleri dikelýär.
Ýaşaýyş üçin dizaýn edilen
Emma düýe nähili edip şeýle agyr, yssy çägeli gurşawa laýyklaşdy? Ewolýusionistler arasynda ýaýran ýalňyş düşünje, ýaradylyşçylaryň Hudaýyň her bir haýwany häzirki görşümiz ýaly ýaradandygyna ynanýandygydyr. Emma bu hakykat bolsa, düýäniň köp dizaýn aýratynlyklary iň gowy ýagdaýda artykmaç bolardy
Gülzarlyk bagynyň «örän gowy» dünýäsinde. Barlyk 1:24-de Hudaý şeýle diýdi:
«Ýer öz görnüşleri boýunça janly jandarlary öndürsin.» (Barlyk 1:24)
Asyl düýe «görnüşi» öz genetiki kodunda «häzirki zaman» düýeleri, şeýle hem olaryň garyndaşlaryny, mysal üçin lamany öndürmek üçin maglumatlary saklardy. Hudaý, Öz ähli zady bilýänligi bilen, Öz asyl hekaýasynda iň agyr howa şertlerinde ýaşaýyş üçin zerur bolan zatlary ýerleşdiren bolmagy mümkin, bu Onuň öňünden bilýänliginiň we Öz ýaradylyşyna çuňňur alada edýän çäksiz Hudaýyň ajaýyp döredijiliginiň owadan şaýatlygydyr.
