Hudaýyň Patyşalygy
Hudaýyň meýilnamalary ýerine ýetiriler
Hudaý “ebedi Patyşa” (Ýeremiýa 10:10 NKJV), we patyşalygyň bolmagy Onuň ýaradylyşyň iň başyndan bäri göz öňünde tutan zadydy. Ol Adam ata bilen How enäni ýaradanda, Hudaý Adam atany özüni görkezmek üçin hökümdar – patyşa – wezipesine goýdy, How enäni bolsa onuň ýanynda şa zenany ýaly goýdy (Barlyk 1–2-nji baplara serediň). Emma Adam ata bilen How enäniň ýykylmagy Hudaýyň ýaradan zadyny weýran etdi (Barlyk 3). Öldürilen Abelden we Set bilen onuň nesillerinden başga, Adam ata bilen How enäniň Kaýynyň neslinden bolan nesilleri ölüm we weýrançylyk getiren ýoly saýladylar (Barlyk 4–5). Bu Nuhuň döwründe suw joşguny arkaly Hudaýyň hökümine sebäp boldy. Diňe sekiz adam diri galdy, bu bolsa Nuhuň Hudaýyň görkezmeleri boýunça guran gämisi arkaly boldy.
Soňra Hudaý Nuh we onuň aýaly, olaryň üç ogly we gelinleri, we Ol gorap saklan haýwanlar bilen täze dünýäni döretdi. Ararat dagynda gonan gämiden çykyp, Nuh gurbanlyk sypasyny gurdy we onda Hudaýyň “arassa” diýip atlandyran haýwanlaryndan ýakma gurbanlaryny berdi (8:20, 7:2; Lewiler 11-e serediň). Hudaý bu gurbanlykdan hoşal boldy we häzirki güne çenli güýjüni saklaýan ähti baglady (8:21-22). Bu äht Onuň soňky hökümine çenli dowam eder (2 Petrus 3).
Emma suw joşgunyndan gysga wagt soň, ynsanlar butparazlyga ýüz öwrenlerinde weýrançylygyň başga bir görnüşi başlandy. Butlara gulluk etmek hakyky Hudaýa sežde etmegiň ýerini tutdy (Barlyk 10–11; Rimliler 1:18-32). Adamyň pitnesi Hudaýy geň galdyrmady, çünki Ol ähli zady bilýän, ýagny ähli zady bilýändir.
Jynlar butlaryň arkasyndaky güýçdür (1 Korinfliler 8–10). Olaryň hökümdarlygy Hudaýyň hökümde açyk goşulmagyna çenli dowam eder. Reb öz müňýyllyk hökümdarlygynyň başynda duşmanyň hökümdarlygyny bes eder, we 1000 ýyldan soň uly ak tagtyň öňünde soňky höküm bolar (Ylham 20:11-15).
Abram butparazlaryň arasyndady, ýöne Hudaý ony öz döwründäki butparazlykdan aýyrdy (Ýeşuwa 24:2-3). Hudaý “beýik ata” manysyny berýän Abramy çagyrdy, we soňra oňa “Abraham” ýa-da “köp adamyň atasy” diýip at berdi, hatda onuň aýaly Sara heniz göwreli bolmanka (Barlyk 17). Soňra, Hudaýyň wagty gelende, uly gudrat boldy. Abraham çaga edinmek ýaşyny geçipdi (Rimliler 4:19), we Sara, onuň “gysyr” fiziki ýagdaýyndan başga (Barlyk 11:30), aýalyň adatça göwreli bolup bilýän ýaşyny hem geçipdi (18:13). Bu päsgelçiliklere garamazdan, Hudaýyň ajaýyp wadasy boýunça, Abram bilen Sara är-aýal hökmünde gatnaşyk etdiler. Netijede, Hudaýyň şol bir wagtda goşulmagy bilen, Sara göwreli boldy we takmynan dokuz aýdan soň bir ogul dünýä indirdi: Yshak (21:1-7). Bu jikme-jiklikler Hudaýyň meýilnamalarynyň kynçylyklara ýa-da mümkin däl ýaly görünýän zatlara garamazdan ýerine ýetirilmelidigini we ýerine ýetiriljekdigini düşünmäge kömek edýär.
Hudaýyň Patyşa we Onuň Patyşalygy üçin meýilnamasy
Zebur 2 Hudaýyň öz halkynyň we milletleriň üstünden höküm sürjek Patyşasynyň bolmagy baradaky meýilnamasyny beýan edýär. Bu Onuň Sözüne görä ýerine ýetiriler. Şeýlelik bilen, “wagtyň dolulygynda … Hudaý öz Ogluny, aýaldan doglan, kanunyň astynda doglan Ogluny iberdi” (Galatýalylar 4:4).
Merýem Mukaddes Ruh ony saýalanda we ony göwreli edende gyzdy (Matta 1:20-21; Luka 1:26-56). Hiç hili göwrelilik ýaradylyşda gudrat bolmasa bolup bilmezdi. Bu ýagdaýda näçe köp! Merýem bilen Ýusup Hudaýyň Mukaddes Ruh arkaly göwreli bolan Çaga baradaky özboluşly meýilnamasyny kabul etdiler we hormatladylar. Soňra, Hudaý Merýem bilen Ýusupy olaryň ikisinden bolan çagalar bilen bereketledi (Matta 13:55-56-njy baplara serediň).
Geň galdyryjy ýeri, Merýem öz Ogly Isany dünýä indiren pursatynda henizem gyzdy. Onuň teninde gelmegi uly syr bolup galýar: “Hakykatdan-da, biz ykrar edýäris, dindarlygyň syry uludyr: Ol teninde görkezildi, Ruh tarapyndan aklanyldy, perişdeler tarapyndan görüldi, milletleriň arasynda yglan edildi, dünýäde ynanyldy, şöhratda ýokary göterildi” (1 Timoteos 3:16 ESV).
Merýem bilen Ýusup Hudaýy we Onuň beren Çagasyny hormatladylar. Ýusup Çagany özüniňki edip hormat bilen kabul etdi, Çaganyň hakyky Atasynyň Hudaýyň Özüdigini ykrar etdi (Matta 1:18-25; Luka 2:4-7). Bu jikme-jiklikler bize Patyşanyň beýikligini görkezýär, beýleki Mukaddes Ýazgylar bolsa Mesih we Onuň patyşalygy barada dürli möhüm aýratynlyklary agzaýar.
Patyşa nirede bolsa, Patyşalyk hem şol ýerde
“Patyşa nirede bolsa, patyşalyk hem şol ýerde” diýen kiçijik jümle Isanyň Özüniň köplenç ýalňyş düşünilýän we ýalňyş düşündirilýän aýatda düşündiren prinsipini görkezýär. Ol Luka 17:20-21-de şeýle diýdi: “Hudaýyň patyşalygy siziň araňyzda” ýa-da “siziň içiňizde” (17:20-21 NKJV). Bu sözler bilen Ol möhüm bir düşünjäni, ýagny Patyşa nirede bolsa, Onuň Patyşalygy hem şol ýerde … Onuň pespällikdäki daşky görnüşi bu nokada garşy gelýän ýaly görünse-de, görkezdi.
Onuň görünýän gowşaklykda peýda bolanlygy sebäpli, Ysraýylyň ýolbaşçylary Ony kabul etmek islemäýärdiler, Matta hoş habary görkezýär. Mesih Çaga hökmünde açyk gowşaklykda geldi, ýöne Hudaý uzak ýerlerden ýokary wezipeli adamlaryň toparyny Ony sežde etmek üçin Iýerusalime gitmäge sebäp boldy. Täze doglan Patyşany hormatlamak isläp we Hudaýyň asmanlarda beren ajaýyp hadysasy bilen ýolbaşçylyk edilip, bu akyldarlar Ony tapmak we sežde etmek üçin kynçylyklary we päsgelçilikleri ýeňdiler (Matta 2:1-2).
Ýewreýleriň höküm sürýän synplary bolsa, Onuň gelmegi baradaky Mukaddes Ýazgylary bilseler-de, Onuň gelmegine ähmiýet bermediler (5-6-njy aýatlar). Patyşa Hirodes öz wezipesini bu Çaga tarapyndan kynçylyga sezewar edilen hasaplady, Ony bäsdeş hasaplap, şonuň üçin ony ýok etmek isledi (7-8,13-nji aýatlar). Asylly myhmanlar, höküm sürýän ýewreýlerden garaşsyz bolup, Hudaýyň belli ýyldyzy ulanyp, olary ýaş Çaganyň bolan öýüne eltende örän begendiler (9-10-njy aýatlar). Içeri girip, olar Çagany enesi Merýem bilen gördüler, Ýusup bolsa ähtimal dymyp duran şaýatdy.
Çaga Isanyň öňünde ýykylyp, olar Oňa sežde etdiler, hazynalaryny açdylar we Oňa “altyn, laýdan we mirra” sowgatlaryny berdiler (11-nji aýat). Altyn Isanyň hudaýlygy ýa-da ylahylygy barada gürleýär, şol wagtda bolsa laýdan Onuň şahsy beýikligini, Hudaýyň lezzeti üçin hoşboý ys hökmünde görkezýär. Mirra bolsa mirra Onuň köp sanly ejirlerini, şol sanda haçdaky çuňňur ejirlerini görkezýär. Sowgatlar Onuň kimdigini we näme bitirenini gadyrlaýan ýüreklerden gelýän jogaby görkezýär.
Rebbiň haçdaky ölüminden soň, Nikodem Ony hormatlamak üçin uly gymmatly, mirra we aloe goşulan hoşboý ysly melhemiň uly mukdaryny getirdi. Bu soňky agzalan ys Rebbiň şahsyýetiniň çuňňur beýikligini görkezýär (Ýahýa 19:39). Betaniýaly Merýem, uly düşünje we söýgi bilen, Onuň ölüminden birnäçe gün öň, Isanyň aýaklaryny we başyny Onuň ejirleriniň öňünden ýaglamak üçin uly gymmatly, nard ýagyny gurban etdi (Ýahýa 12:1-3; Matta 26:7). Bu jikme-jiklikler bize Onuň şahsyýetini we bitiren işini göz öňünde tutup, Oňa hakyky sežde etmäge ruhlandyrýar. Diňe Hudaý Isanyň haçdaky çuňňur ejirlerini doly ölçäp biler, bu ejirler biz Ony Öz bolşy ýaly göremizde, Oňa sežde etmek we ony söýmek üçin hemişe biziň öňümizde bolar.
Patyşa barada aýdym
Rebbiň ýerdäki halky Isany ret eden bolsa-da, olar Oňa gaýdyp gelerler. Ilki kiçijik bir galyndy Ony hormatlar. Olar uly ejirleri başdan geçirerler, mysal üçin Zebur 42–44-de beýan edilişi ýaly, çünki Ysraýyldaky köplük Antimesihe eýerer (2 Selanikliler 2; Ylham 13). Ynanýan galyndy ret edilen Mesih bilen özüni tanadar, Ony Hudaýyň sag elinde, “şöhrat we hormat bilen täçlenen” (Ýewreýler 2:9) biljekler. Soňra, ähli millet Ony ahyrynda hormatlar. Olar Ony “meniň Hudaýym” (Zebur 42:6) diýip ykrar ederler we Onuň söýgüsine ajaýyp wepalylyk bilen jogap bererler, biz hem şu gün şeýle edip bileris.
“Baş sazanda” diýen söz ajaýyp Zebur 45-iň adynyň bir bölegidir. Bu ýewreý tekstinde 56 (7x8) gezek duş gelýän bir aňlatma: Zeburlarda 55 gezek we Habakkuk 3:19-da bir gezek. “Baş sazanda” ýewreý dilinde bir goşma söz bolup, ybadathanadaky aýdym ýolbaşçysyna degişlidir. Ahyrynda, bu biziň mübärek Reb Isamyza, hakyky Patyşa we sežde edýänleriň toparynyň Ýolbaşçysyna degişlidir (Ýewreýler 2:10-18-e serediň). Ol Öz Ruhy arkaly olary we bizi şu gün, “köp ogullary şöhrata getirýän” (10-njy aýat) Özünde tapan zadymyzy seždede beýan etmäge ýolbaşçylyk edýär.
Zebur 45 ajaýyp “söýgi aýdymy” (girişiň harfma-harf terjimesi), ol “Söýgüliň aýdymy” diýlip hem terjime edilýär. Ýewreý dilinde oňa maskildiýilýär, bu “görkezme” manysyny berýär. Bu termin Hudaýyň mekdebinde öwredilen ýa-da tälim berlenlere, ýagny Maschilimdegişlidir. Olar Antimesihe eýerjek halkyň arasynda ýaşasalar-da, Isanyň bu wepaly yzyna eýerijileri “liliýalar” (şoşannim) bilen beýan edilişi ýaly, arassalyk bilen tapawutlanarlar. Mundan başga-da, bu aýdym ýürekden gelýän, Mukaddes Ruh tarapyndan erkin ýolbaşçylyk edilýän, “taýýar ýazyjy” tarapyndan berilýän jogapdyr.
Öň agzalyşy ýaly, ýewreý halkynyň arasyndaky Hudaýyň halas edilenleri uly betbagtçylyk sebäpli uly gaýgy we ejirleri başdan geçirerler, biz imanlylar bolsa olar üçin doga etmek üçin gökde bolarys (Ylham 5:8). Gysga wagtda diri Hudaý Öz ýerdäki halkyny Patyşanyň beýikligine we söýgüsine jogap bermäge ýolbaşçylyk eder (Zebur 45:1). “Joşýar” (ESV) sözi Mukaddes Ruhyň ýolbaşçylygy astyndaky baý we bol işlere, diri Sözüň çeşmelerini ulanyp, Ogly bu ajaýyp aýdymyň Obýekti we Merkezi edip görkezýär. “Joşýan” (NKJV) sözi Onuň ajaýyp şahsyýetine we işine hiç wagt gutarmaýan jogaby aňladýar (Ylham 5:1-10-a serediň). Ol nähili ajaýyp, we Onuň patyşalygy nähili beýik (Ýewreýler 1:8-14)!
Bularyň hemmesi geljekki dünýäni, müňýyllyk hökümdarlygy göz öňünde tutýar, şonda Reb Isa Patyşa hökmünde hormatlanylar. Emma, Hudaýyň merhemeti bilen, Ony hormatlamak üçin şoňa çenli garaşmaly däl. Biz muny häzir we hemişe edip bileris!
Mesihi ýürekleriňizde Reb hökmünde mukaddes ediň
Petrus Hudaýyň patyşalygy barada ýazdy, Ýahýa Hudaýyň maşgalasy barada, Pawlus bolsa Hudaýyň Ýygnagy barada ýazan ýaly. Petrusyň görkezmeleri onuň birinji hatynda ýazanlary bilen jemlenip bilner: “Mesihi ýürekleriňizde Reb hökmünde mukaddes ediň” (1 Petrus 3:15 NASB95). Mesihi – Hudaýyň Mesihini – Reb hökmünde hormatlamak we Onuň ygtyýaryna boýun bolmak ilkinji nobatda ýürek meselesidir (2 Petrus 1:19). Şeýlelik bilen, biz Ony häzir açykdan-açyk Reb hökmünde ykrar edip bileris (1 Korinfliler 12:3). Müňýyllykda ähli ynsanlar we perişdeler Onuň öňünde dyza çöküp, Ony Reb hökmünde ykrar ederler (Filipililer 2:9-11). Biz käwagt “Ýürek meselesi meseläniň ýüregidir” diýýäris, çünki ýürekden durmuşyň meseleleri çykýar. Şonuň üçin biz Ony ykrar edenimizde ony seresaplylyk bilen goramaly (Süleýmanyň tymsallary 4:23).
Pawlus öz gullugynyň başyndan Hudaýyň patyşalygyny wagyz etdi, Mesihiň mysalyna eýerip (Resullaryň işleri 1:3). Şeýlelik bilen, resulyň Reb Isanyň hukuklaryny, diňe geljekki dünýäni göz öňünde tutup däl, eýsem häzir hem Onuň adyny ykrar edýän her bir adam üçin nygtady. Bu Onuň ady bilen suwa çümdürilen we Ony Reb hökmünde ykrar eden adamlary hem öz içine alýar, hatda olar heniz täzeden dogulmadyk bolsalar-da. Olar Oňa öz aýratyn wepalylygyny borçludyrlar, biz hemmämiz ýaly, Ony hormatlamak üçin, çünki Ol olaryň we biziň hem Ýaradyjymyzdyr. Başgaça aýdylanda, Ýaradyjy hökmünde Onuň hukuklary bar, we ähli ýaradylyş Oňa jogapkärdir. Onuň Halasgär hökmünde hem hukuklary bar, çünki Ol öz işi arkaly ähli ýaradylyşy Öz gymmatly gany bilen satyn aldy (2 Petrus 2:1). Şonuň üçin her bir ynsan Oňa hormat goýmaga borçludyr (2 Petrus 1-i okaň). Hormat goýmak isleýänler muňa mejbur ediler, çünki hemmeler Ony Reb hökmünde ykrar etmeli bolar, hiç hili ýagdaýda (Filipililer 2:10-12).
Bularyň hemmesi Ony Reb hökmünde islegli ýüreklerbilen ykrar etmegiň, Onuň halasgärligini iman arkaly kabul etmegiň we bilmegiň nähili möhümdigini görkezýär. Hudaýyň geljekki patyşalygynda, açyk görkezilişinde, Patyşa öz kanuny ýerini, Halasgär-Hudaý hökmünde, Ybadathananyň Baştutany hökmünde we Hudaýyň patyşalygynyň iň Merkezi hökmünde eýeler – ähli tarapyndan söýülmek üçin (Ylham 20).
Pawlusyň gullugy: Dowam ediň!
Reb Isa hemişe gullukda dowam etdi (Luka 24:50; Resullaryň işleri 1:1-2-e serediň). Şeýle hem, Reb Pawlusa Hudaýyň patyşalygyny wagyz etmek we Reb Isa Mesih barada öwretmek arkaly öz gullugyny dowam etdirmäge merhemet berdi (28:30-31). Resul muny ähli batyrgaýlyk bilen we hiç hili päsgelçiliksiz etdi, hatda ol tussaglykda bolsa-da, käwagt her alty sagatda çalşylýan dört esgere baglydy. Şeýlelik bilen Pawlus gije-gündiz gözegçilik astyndady. Esgerler Pawlusyň köp sanly myhmanlary bilen gürrüňdeşliklerini eşitmek üçin aýratyn hukukly bolan ýaly. Käbir esgerler we şol ýerdäki beýlekiler, mysal üçin Onesimus (Pawlusyň Filemona ýazan hatyna serediň), halas boldular. Esgerler Pawlusyň we onuň myhmanlarynyň dogalaryna hem şaýat boldular we ol hatlaryny ýazdyranda hoş habary eşitdiler. Pawlus esgerleriň soraglaryny hem kabul edip, jogap beren bolmaly (Resullaryň işleri 22-28; Galatýalylar 1–2; 1 Korinfliler 15).
Pawlusyň Rimde ilkinji gezek tussaglykda başdan geçiren azatlygy, Pawlusyň ikinji gezek tussag edilende, jenaýatçy ýaly alnanda, uly tapawutlanýar (2 Timoteos 1). Iki ýagdaýda-da, Pawlus şu günki gün biz üçin, türmede bolsak-da ýa-da azat bolsak-da, mysaldyr. Goý, biz hemmämiz ondan öwreneliň, ol şeýle diýdi: “Meniň yzyma eýeriň, men hem Mesihiň yzyna eýerýän ýaly” (1 Korinfliler 11:1 KJV).
Patyşalyk barada şu günki gün biz üçin sapaklar
Rebbiň şägirtleri Ondan patyşalygy Ysraýyla tizden dikeldermi diýip soradylar. Reb Isa soragyň şol wagtda ähmiýetsizdigini aýtmagyň ýerine, Ol ýok wagtynda näme etmelidigini düşündirdi (Resullaryň işleri 1:6-8). Ol olara 40 gün Hudaýyň patyşalygyna degişli zatlar barada gürledi (3-nji aýat). Onuň şägirtleri – gullukçylar, wekiller, şaýatlar – näme etmelidigi we nähili etmelidigi barada köp tälim almaly boldular. Mukaddes Ruhyň ýolbaşçylygynda, Täze Ähtiň ýazyjylary bu görkezmeleri öz ýazgylarynda giňişleýin beýan etdiler, bize Reb Isanyň Hudaýyň sag elinde oturýan wagtynda Onuň hormatyna näme etmelidigimiz barada köp Mukaddes Ýazgylar berdiler.
Resullaryň işleri Hudaýyň patyşalygy barada ýedi esasy aýaty öz içine alýar, köplenç häzirki wagt üçin ähmiýeti bilen baglanyşykly (1:3, 8:12, 14:22). Patyşalykda biziň şu günki rolumyz we hereketlerimiz bilen onuň geljekki görkezilişindäki ýerimiz arasynda ýakyn baglanyşyk bar. Ýok Patyşanyň bähbitleri merhemet gününde hödürlenýän hoş habar – injil – bilen baglanyşyklydyr. Şeýlelik bilen, biz Filipus injilçi “Hudaýyň patyşalygy we Isa Mesih ady baradaky zatlary wagyz edende, erkekler we aýallar suwa çümdürildi” (8:12 NKJV) diýip okaýarys. Suwa çümdürmek adamy halas etmese-de, bu täze şägirtler öz suwa çümdürilmegi arkaly Patyşanyň, Reb Isa Mesihiň hukuklaryny ykrar etdiler. Resullaryň işlerindäki bu üç bölekden başga, Pawlus bilen baglanyşykly ýene dört bölek bar:
- “Ol sinagoga girdi we üç aý batyrgaýlyk bilen gürledi, Hudaýyň patyşalygyna degişli zatlar barada delillendirdi we yrypdy” (19:8). Bu ýewreý gurşawy. Ysraýyl Mesihini we Hudaýyň Onuň arkaly eden talaplaryny Ol ýer ýüzünde olaryň bilen bolanda ret edipdi, we indi Ol olara gökden gürleýärdi. Şeýle hem, dünýäniň başga ýerlerinde ýaşaýan ýewreýler Ony ykrar etmäge we Onuň bähbitlerine boýun bolmaga öwredilmeli boldular, Tarsusly Saul öwrenen ýaly we ondan öň we soň köp beýleki ýewreýler (Rimliler 1:16-a serediň).
- “Men bilýärin, men Hudaýyň patyşalygyny wagyz edip ýören ähliňiz meniň ýüzümi indi görmersiňiz” (Resullaryň işleri 20:25). Bu ýerde resul Efesdäki ybadathananyň ýaşulularyna gürleýärdi. Bu ýygnak ýewreýleriň we butparazlaryň arasyndan çagyrylan erkeklerden we aýallardan ybaratdy. Efesden, bu çykyşdan birnäçe wagt öň, Pawlus Korinfdäki imanlylara ýazypdy: “Ne ýewreýlere, ne-de greklere, ne-de Hudaýyň ybadathanasyna hiç hili päsgelçilik bermäň” (1 Korinfliler 10:32). Şeýlelik bilen, ýewreýleriň we butparazlaryň arasyndan çagyrylan imanlylar Hudaýyň patyşalygy bilen baglanyşykly täze bir şaýatlyk döredýärler.
- “Ol Hudaýyň patyşalygyny düşündirdi we dabaraly şaýatlyk etdi, olary Musanyň Kanunyndan we Pygamberlerden Isa barada yrypdy, ir sagatdan agşama çenli” (Resullaryň işleri 28:23). Bu aýatyň gurşawy Rimdäki türmede. Pawlus ýerli ýewreý ýolbaşçylaryny özüne gelmäge çagyrypdy, çünki ol olaryň ýanyna gidip bilmeýärdi. Olar gelende, resul Mukaddes Ýazgylaryň Isa Mesih bilen nähili baglanyşyklydygyny we her bir ýewreý adamyň – we her bir ynsanyň (28-nji aýat) – Hudaýyň öňünde Onuň talaplaryna boýun bolmaga jogapkärdigini düşündirerdi. Bu şol talaplary ret edýän her bir adamy hem öz içine alýar.
- “Hudaýyň patyşalygyny wagyz edip we Reb Isa Mesih baradaky zatlary ähli ynam bilen öwredip, hiç kim oňa päsgel bermedi” (28:31). Bu aýatdaky “wagyz etmek” sözi “yglan etmek” manysyny berýär we Hudaýyň hukuklary barada açyk şaýatlyga degişlidir. Şu günki şägirtler Pawlusyň mysalyna eýerip bilerler we eýermelidirler.
- Mundan başga-da, Hudaýyň patyşalygy Mesihiň töwereginde jemlenýär, Ol Patyşadyr we imanlylar Ony iman we boýun bolmak bilen Reb hökmünde kabul edýärler. Pawlus birnäçe ýyl öň şeýle ýazypdy: “Eger agzyň bilen Isany Reb diýip ykrar etseň we ýüregiňde Hudaýyň Ony ölümden direldendigine ynanýan bolsaň, halas bolarsyň” (Rimliler 10:9 NASB95).
Resullaryň işleri kitaby möhüm bir beýannama bilen tamamlanýar: “We ol [Pawlus] öz kärendesine alan jaýynda iki ýyl doly galdy we özüne gelenleriň hemmesini kabul etdi, Hudaýyň patyşalygyny wagyz edip we Reb Isa Mesih barada ähli açyklyk bilen, päsgelçiliksiz öwretdi” (28:30-31). Bu Hudaýyň we Reb Isa Mesihiň işini hiç kimiň saklap bilmeýändigini aňladýar. Şeýle hem, biz bu mübärek şahsyýet we Hudaýyň patyşalygy baradaky zatlary häzirki manysynda yzygiderli wagyz etmäge we öwretmäge, Rebbiň ynamyna daýanyp, çagyryş tapýarys.
Goý, Onuň ady üçin hemmämiz üçin şeýle bolsun!
Resullaryň işleri 28-de, Pawlus henizem tussagdy, ýöne oňa jaý kärendesine alyp, şol ýerde ýaşamaga we özüni görmek isleýänleriň hemmesini kabul etmäge rugsat berildi. Şeýlelik bilen, oňa şaýatlyk etmek üçin mümkinçilikler döredi, we Hudaýyň sözi bagly däldi. Resullaryň işleri kitabyna degişli bolsa, biz ondan iki ýyl doly Hudaýyň patyşalygyny wagyz edip we Reb Isa Mesih baradaky zatlary hiç hili çäklendirmesiz öwredip aýrylýarys. Onuň kazyýet işi Hudaýyň ylahy ylhamy bilen yza süýşürildi, we şeýlelik bilen oňa sözlemek üçin gapy açyldy. Bu döwürde Onesimus we şübhesiz başgalar hem imana geldiler; onuň käbir hatlary hem ýazyldy. —Frank B. Hole, “Resullaryň işleri” (uýgunlaşdyrylan)






