DAWUT Hudaýyň ýüregine laýyk adam
Hudaýyň halky Ysraýyl Musa pygamberiň ýolbaşçylygynda Müsürden halas edildi we Ýeşuwanyň ýolbaşçylygynda Wada edilen ýeri eýelediler. Soňra, köp ýyllaryň dowamynda yza süýşmekden we dürli duşmanlaryň hüjümlerinden soň, olar öz töwereklerindäki milletler ýaly bir patyşa islediler (1 Samuel 8:5). Hudaý olara Öz saýlan Patyşasyny (Kanuny Gaýtalaýyş 17:14-20) bermegi meýilleşdirdi, Ol hem Pygamber (18:15-19) bolardy, ýöne halk öz pikirleri boýunça bir patyşa isledi. Şoňa görä-de, Hudaý olara şeýle birini berdi: Saul, onuň ady «islenen» diýmegi aňladýar.
Birnäçe ýylyň içinde Saulyň olara gerek adam däldigi aýdyň boldy. Saul möhüm synagdan geçip bilmedikden soň (1 Samuel 13:8-14), Samuel pygamber patyşa Hudaýyň Öz halkynyň üstünden başga bir hökümdar tapandygyny, «Öz ýüregine laýyk bir adam» (14-nji aýat) tapandygyny habar berdi. Saul başga bir möhüm synagdan geçip bilmedi we Samuel oňa Hudaýyň ony ret edendigini aýtdy (15:23).
Samuel Saula gynandy, ýöne birnäçe wagt geçenden soň Hudaý Öz pygamberini Betlehemden bolan Ýessa1 (1 Samuel 16:1-5) iberdi, ol Boaz bilen Rutuň agtygydy (Rut 4:17). Ýessa Saulyň degişli bolan Benýamin taýpasyndan däldi. Gaýtam, ol Hudaý tarapyndan patyşalyk üçin saýlanan Ýahuda taýpasyndandy (Barlyk 49:8-12). Samuel Hudaýyň görkezmeleri boýunça Ýessanyň ogullarynyň birini mesh etmäge gelende, olaryň daşky görnüşi Samuele ýakymly bolsa-da, ýedi ogullaryň hiç biri bu ýokary wezipä laýyk däldi (1 Samuel 16:1-10). Indi näme? Ýene bir ogul bardy, iň kiçisi, Dawut atly bir ýaş ýigit. Ol meýdanlarda goýunlar bilen birlikde. Olar ony çagyrdylar we Dawut öýe girende Reb Samuele onuň mesh edilmeli adamdygyny tassyklady (12-nji aýat).
Dawut Ýessanyň sekizinji oglydy. Mukaddes Ýazgyda sekiz sany köplenç täze zatlaryň tertibini aňladýar. Bu Dawudyň Sauldan ýa-da hatda Dawudyň öz doganlaryndan doly tapawutlydygyny görkezýär.
Dawudyň mesh edilmegi
Iň kiçi dogan bolany üçin, Dawut Samuele hödürlenmäge mynasyp hasaplanmadyk bolmagy mümkin. 1 Samueliň ýazyjysy Dawudyň häsiýetnamalaryny gysgaça gözden geçirdi we olar bize möhüm sapaklar öwredýär:
- Dawut meýdanda galdy (11-nji aýat). Bu onuň bilkastdan şol ýerde galdyrylandygyny aňladyp biler. Emma ýewreý sözi «galan bölek» düşünjesini aňladýar, bu beýlekileriň bolmaly ýa-da eýe bolmaly häsiýetlerini, ýöne eýe bolmadyklaryny görkezýär. Hudaý Öz halkynda görmek isleýän häsiýetlerini galan bölekde saklaýar.
- Dawut goýunlary bakýardy ýa-da «olary saklaýardy» (NKJV). Bu termin ilkinji gezek Barlyk 4:2-de ulanylýar we Mukaddes Ýazgylarda çopan idegi üçin adaty. Bu sürini ýolbaşçylyk etmek, iýmitlendirmek we goramak diýmegi aňladýar. Dawut 1 Samuel 17:34-35-de has köp jikme-jiklik berýär.
- Öýe çagyrylan Dawut Samuele tanyşdyryldy. Ol «getirildi2» (1 Samuel 16:12). Bu sapagy bize ulanmak, Isa Mesih Rebbimizi ýagdaýlara ýa-da zerurlyklara tanyşdyrmak ýa-da getirmek üçin ruhy tagallany aňladýar.
- Dawudyň gaty gowy fiziki aýratynlyklary bardy. Ol «gyzyl ýüzli [sözünden gelip çykan Adam], ýagty gözli [owadan ýüzli] we owadan» (12-nji aýat) idi. Bu elementler Isa Mesihde kämil görnüşde görýän owadan ruhy häsiýetleri aňladýar.
- Dawut getirilen wagty Hudaý Samuele: «Tur, ony mesh et, çünki bu Ol [saýlanan]» diýdi. Bu bize mukaddes Ruh Ony mesh etmek üçin inende Hudaýyň Isa Mesih Rebbimiziň üstünden asmanlary açandygyny ýatladýar (Resullaryň Işleri 10:38). Ata: «Bu Meniň söýgüli Oglumdyr, Men Ondan örän razy» (Matta 3:17) diýdi. Mukaddes Kitapda mesh etmek Hudaý üçin jemgyýetçilik hyzmatyny göz öňünde tutýar.
- «Soňra Samuel ýagly şahy3 aldy we ony doganlarynyň arasynda mesh etdi» (1 Samuel 16:13). Dawut getirilen dessine merkez boldy, soňra olar Samueliň görkezmeleri boýunça stoluň daşyna4 oturdylar (11-nji aýat). Soňra Dawut üns merkezine, ýygnanyş merkezine we beýleki zatlaryň merkezine öwrüldi. Şonuň ýaly-da Isa Mesih Öz adyna ýygnananlaryň ýa-da Onuň ady sebäpli ýygnananlaryň «arasynda» bolmaga razy.
- «Rebbiň Ruhy şol günden başlap Dawudyň üstüne geldi» (13-nji aýat). Ýag bilen mesh etmek5 muny simwolizleýärdi: Hudaý mukaddes Ruh onuň üstüne gelende Dawudyň üstüne Öz möhürini goýdy. Ýahýa çokundyryjy Hudaýyň görkezmeleri boýunça Ruh gelip Onuň üstünde galanda Isa Mesih Rebbimizi tanatdy (Ýahýa 1:32-34).
- Bu zatlaryň hemmesi (1 Samuel 16:11-13) Samuel tarapyndan getirilen we gurban edilen parahatçylyk gurbany, sygyr bilen üpjün edilen nahar bilen baglanyşyklydy (2,5-nji aýatlar). Rebbiň Agşam nahary bilen baglanyşykly, biz Isa Mesih Reb bilen meşgul bolýarys we Onuň şahsyýetiniň we işiniň köp dürli taraplaryny göz öňüne getirýäris.
- Bu nokatlary häzirki gün üçin ulanyp, biz olarda Isa Mesih Rebbimiziň adyna ýygnanan iman edenler üçin mysallary görüp bileris (Matta 18:20). Ol Çopan, Mesh edilen, Merkez, Gurban we başga-da köp zat.
Dawudyň ussatlygy we aýratynlyklary
Saul ýaman ruh tarapyndan gynamalara sezewar bolanda, onuň hyzmatkärleri oňa kömek üçin arfa çalýan ussat birini tapmagy teklip etdiler. Saulyň hyzmatkärlerinden biri Dawut hakynda owadan şaýatlyk etdi: «Ine, men Betlehemden bolan Ýessanyň ogluny gördüm, ol saz çalmakda ussat, batyrgaý adam, söweş adamy, sözünde paýhasly we owadan adam; we Reb onuň bilen» (1 Samuel 16:18). Bu ajaýyp şaýatlykda azyndan ýedi sany aýratyn aýratynlyk bar. Bu nokatlar Dawudyň durmuşynda görkezildi we olaryň gymmatyny görkezdi.
- Dawut «Betlehemden bolan Ýessanyň ogly» bolup, Reb bilen gatnaşygy aňladýar we Betlehem, «iýmit öýi» ýa-da «çörek» bilen baglanyşykly.
- Dawut saz gurallarynda «ussat çalýar», olar köplenç aýdym aýtmak we Hudaýa ýa-da adama jogap bermek üçin ulanylýardy.
- «Batyrgaý adam» jümlesi Dawudyň «ýeňiji» häsiýetlerine eýedigini aňladýar, onuň uly atalary Boaz we Rut ýaly. Ýewreý sözi chayil, käwagt «fazyl» diýip terjime edilýär, olaryň ikisi üçin hem ulanylýar (Rut 2:1, 3:11, 4:11).
- Söweşiji ýa-da söweşçi hökmünde Dawut «söweş adamy» diýip atlandyryldy. Ol duşmana garşy durup bilýärdi. Häzirki wagtda biz Hudaýyň ýüregine laýyk erkekler we aýallar – ýeňijiler bolmak üçin Hudaýyň doly ýaragyny geýmeli (Efesliler 6:10-18).
- «Sözünde paýhasly» diýmegi Dawudyň düşünje bilen gürleýändigini aňladýar. Biziň şeýle etmegimiz üçin bize «ýokardan gelen paýhas» (Ýakup 3:17) gerek.
- «Owadan» Dawudyň daşky görnüşine degişli, Potifaryň öýündäki Ýusup ýaly (Barlyk 39:6).
- Bu şaýatlykdaky iň möhüm nokat, belki-de, «Reb onuň bilen» diýen jümle. Bu Ýusup bilen hem kyn ýagdaýlarda şeýle boldy (Barlyk 39:3,21). Petrus, Kesariýadaky Korneliýusyň öýünde gürleýärkä, bu nokady aýratyn belledi: Hudaý Isa Mesih Reb bilen Onuň jemgyýetçilik hyzmaty döwründe birlikde boldy (Resullaryň Işleri 10:38). Biz Onuň üçin näme etsek-de, biziň üçin hem şeýle bolsun!
- Söýgüli Dawudyň ady «söýgüli» diýmegi aňladýar we biz ony söýen adamlaryň tutuş sanawyna eýe. Bu biziň üçin häzirki wagtda dürli sapaklary ýa-da kynçylyklary aňladýar.
- Reb Dawudy synlap we onuň hakynda ýazanda ony söýen bolmaly. Biz Dawudyň ogullarynyň biri Süleýmanyň hakynda Rebbiniň ony söýendigini okaýarys (2 Samuel 12:24; 1 Ýyl ýazgylary 22:9).
- Patyşa Saul, Dawut «onuň öňünde duranda» we onuň hyzmatyna girende, ilki Dawudy gaty söýdi (1 Samuel 16:21). Ol arfa çalmak bilen Saula kömek etdi we onuň ýarag göterijisi boldy. Emma Saulynyň söýgüsi gahar-gazaba we gabanjaňlyga öwrüldi, aýallar Dawudy on müňleri öldürmekde, Sauly bolsa müňleri öldürmekde öwende (1 Samuel 18:6-8).
- Saulyň ogly Ýonatan, tagt mirasdüşeri, Dawudy Goliady ýeňenden soň «öz jany ýaly» söýdi (1 Samuel 18:1, 20:17; 2 Samuel 1:23), bu söweşi Ýonatan we/ýa-da onuň kakasy etmeli bolardy. Ýonatan Dawut bilen äht baglady we oňa öz mertebesiniň nyşanlaryny berdi: gylyjyny, ýaýyny we guşagyny. Onuň sandallary agzalmaýar, bu, ahyrky netijede, Ýonatanyň Dawudy yzarlamajakdygyny görkezýär. Gaýtam, Ýonatan kakasy bilen galdy, bu Ýonatanyň wagtyndan öň ölümine sebäp boldy. Şonda-da, Ýonatan Isa Mesih Rebbimizi Mesih hökmünde ykrar edýän ýewreý iman edenleriniň owadan bir görnüşidir.
- Ysraýyl we Ýahuda Dawudy söýdi (1 Samuel 18:16), ýöne olaryň oňa bolan söýgüsi Ýonatanyň üýtgewsiz söýgüsinden tapawutlylykda üýtgäp durdy.
- Saulyň gyzy Mikal Dawudy söýdi, ýöne bu tebigy söýgüdi (20,28-nji aýatlar), çünki ol Dawudyň Rebbi we Onuň bähbitlerini söýýändigini takdyr etmedi (2 Samuel 6:16,20-23).
- Saulyň hyzmatkärleri hem Dawudy söýdi, iň bolmanda başda. Soňra, Saulyň basyşy astynda olar Dawudyň tarapyny tutmaga we Saula garşy durmaga het etmediler. Şeýle-de bolsa, Saulyň hyzmatkärleriniň köpüsi Dawudyň tarapyna geçdi (seret 1 Ýyl ýazgylary 12:1-2). Netijede, Saul öz okçularyny ýitirdi, bu onuň Filistliler bilen soňky söweşinde ölümine sebäp boldy, olaryň okçulary Patyşa Saula hüjüm edende. Dogry goragsyz ol öldürildi (1 Samuel 31:3; Dawudyň agysyny oka 2 Samuel 1).
- Tir patyşasy Hiram Dawudy söýdi (1 Patyşalar 5:1). Hiram Rebbiniň Dawudyň halkyny söýendigini ykrar etdi we Süleýmana ybadathanany gurmak üçin materiallary ibermegi teklip etdi (2 Ýyl ýazgylary 2:11-13).
- Netije Ýokardaky nokatlar Hudaýyň ýüregine laýyk adam Dawut bilen baglanyşykly birnäçe möhüm nokatlardyr. Olar Hudaýyň Ruhy tarapyndan Onuň Sözünde biziň ruhy ösüşimiz we ruhlandyrmagymyz üçin ýazylan. Bize Dawudyň köplenç Isa Mesih Rebbimiziň, Dawudyň uly Oglunyň bir görnüşidigini ýatladylýar we Dawut köp ýagdaýlarda ýalňyşsa-da, Reb hiç haçan ýalňyşmady.
Dawut käwagt iman edenleriň bir görnüşidir. Onuň ýalňyşlyklary bize köp duýduryş, düzediş we ruhlandyryjy sapaklar öwredýär. Ol şeýle hem Kiliseň göge alnandan soň (1 Selanikliler 4:14-18) ýaşajak we uly synaglardan geçmeli boljak (Ylham 6-7, 14-15) ýewreý iman edenleriniň galan böleginiň bir görnüşidir. Köp mezmurlar we pygamberlikler olara we olaryň başdan geçirmeli boljak uly kynçylyklaryna degişlidir.
Dawut hakynda çopan, söweşiji we Hudaýyň adamy hökmünde köp kitaplar ýazyldy. Onuň hakynda ýaş ýigit hökmünde – bu makalada bolşy ýaly – ýa-da är, ata, garry adam, döwlet işgäri, general, ruhy ýolbaşçy we başga-da birnäçe wezipelerde öwrenmeler ýazyldy ýa-da ýazylyp bilner. Bularyň hemmesi bize hem köp sapaklar bererdi, hem oňyn, hem oňyn däl.
Biz Täze Testamentda we Isa Mesih Reb bilen baglanyşykly ilkinji agzalan adamyň Dawutdygyny, «patyşa» diýip atlandyrylandygyny (Matta 1:1, 6) unutmalydyrys. Onuň ady iň soňky gezek Ylham 22:16-da agzalýar. Möhüm ýeri, onuň ady köplenç Ysraýyldaky geljekki patyşalyk bilen baglanyşyklydyr (Ezekiýel 37:24).
SOŇKY BELLIKLER
- Ýessa ady ýewreý Mukaddes Kitabynda 42 (6x7) gezek duş gelýär. Onuň ady, ähtimal, «Men eýe» diýmegi aňladýar.
- «we ol getirildi» jümlesi ýewreý Mukaddes Kitabynda ýedi gezek duş gelýär, ýöne ol hemişe şeýle terjime edilmeýär (Barlyk 29:13; Kazylar 19:21; 1 Samuel 16:12; 2 Patyşalar 4:2; 2 Ýyl ýazgylary 25:23, 36:4; Ezekiýel 17:4).
- Samuel Sauly patyşa edip mesh edende, ol döwülýän bir çüýşe ýa-da butulka (1 Samuel 10:1) ulandy. Bu Saulyň patyşalygynyň döwülip biljekdigini görkezýärdi. Hakykatdan-da, onuň wepasyzlygy sebäpli ondan alyndy. Dawudy mesh etmek üçin Samuel şah ulandy, bu dowamly güýjüň nyşanydy. Ol gurban edilen sygyrdan alnan bolmagy mümkin.
- Samuel: «Çünki ol bu ýere gelýänçä biz oturmarys» (11-nji aýat) diýdi. Ýewreý sözi «tegelekde oturmak» diýmegi aňladýar.
- «Mesih» sözi «Mesh edilen» diýmegi aňladýar we ol «mesh etmek» we «mesh» sözleri bilen bir kökden gelip çykýar. Bu kökden gelen sözler ýewreý Mukaddes Kitabynda jemi 70 gezek duş gelýär. Täze Testamentda bu söz «Mesih», «Mesh edilen», grek dilinden Christos.
Dawudyň uly Ogly, Hudaýyň Ogly Oglunyň dünýä gelmegi höküm etmek maksady bilen däldi; Musa kanuny muny eýýäm gaty netijeli getirdi. Ol halas etmäge geldi. Ysraýyldaky dindarlar Dawudyň öýünde «halas ediş şahynyň» ýokary göterilmegini, olary duşmanlaryndan halas etjekdigini garaşýardylar (Luka 1:68-71), ýöne bu has uly zat. Halas ediş günäden we onuň täsirlerinden, we onuň gerimi dünýädir.
Şonda-da, Hudaýyň Ogly ýere höküm etmek maksady bilen gelmedi. Onuň bu ýerdäki barlygy, Ol Yşyk bolany üçin, ähli zady aýan edýän yşyk bolany üçin, tötänleýin höküm getirdi. Şonuň üçin Ol ähli adamlary synaga çekýär. Yşyk ýagtylandyrmakda we aýan etmekde hereket edýär, we onuň barlygynda adam iki ýagdaýda reaksiýa berýär. Eger ol ýamanlyk ediji bolsa, ol garaňkylygy söýýär we yşygy ýigrenýär, çünki ol ony aýyplaýar. Ýöne eger ol hakykat ediji bolsa, ol yşygy garşylaýar we oňa gelýär. —Frank B. Hole, Ýahýanyň Hoş Habary





