Başgalar tarapyndan terbiýelenip ulalmak
Geliň, tebigy ene-atasy bolmadyk adamlar tarapyndan terbiýelenen çagalar baradaky gyzykly temany bilelikde öwreneliň. Mukaddes Ýazgylara seredip, biz şeýle ýagdaýlarda Hudaýyň elini we bu tejribeden täsirlenenleriň saýlamalaryny göreris. Käbir ýagdaýlarda, ulalmak ýyllary imansyz öý şertlerinde geçip, tebigy ene-atalaryň ýörite ýagdaýlar sebäpli çagalaryny terbiýeläp bilmezliginiň netijesi bolupdyr. Musa bu ýagdaýyň bir mysalydyr. Ester ýaly beýleki ýagdaýlarda, onuň iki ene-atasy hem aradan çykyp, beýleki garyndaşlary boşlugy doldurmak üçin aralaşypdyrlar. Bu çagalar, irki ulalmak ýyllary gaty kyn bolsa-da, nähili ýeňiş gazanyp, uly adamlar hökmünde Reb üçin ýaşapdyrlar?
Biziň diňe terbiýämiziň netijesi däl-de, wepalylygyň her bir imanlynyň saýlamaly kararydygyny öwreneris diýip umyt edýäris: ýa Rebiň yzyna düşmek, ýa-da dünýäniň ýoluna gitmek. Ulanjak mysallarymyz gowy we erbet netijeleri görkezýär. Biz olaryň wepalylygyndan, şeýle hem geçmişdäki beýlekileriň ýalňyşlyklaryndan sapak alyp bileris. Mukaddes Ýazgylar bize Hudaýyň islegini we ýollaryny öwretmek üçin gowy we erbet mysallary berýär.
Musa
Biziň ilkinji mysalymyz Musa. Çykyş 1–2-de biz Musanyň dogluşy, onuň bilen baglanyşykly ýagdaýlar we durmuşynyň ilkinji ýyllary barada öwrenýäris. Ol Müsürde, zalym imansyz Faraonyň golastynda bolan Ysraýyl çagalarynyň arasynda doglupdyr. Musa wepaly ene-atasynyň üçünji çagasy bolupdyr. Olar Faraonyň şol wagtky ähli täze doglan ýewreý erkek çagalary baradaky buýrugyna garşylyk görkezip, onuň janyny almaga garşy çykypdyrlar (Çykyş 1:22). Iman bilen, Musanyň tebigy ene-atasy ony üç aý gizläp we gorapdyrlar.
Wagt geçdigiçe, olar ony gizläp bilmändirler. Birnäçe ýagdaýlar we Hudaýyň ylahy ykbaly arkaly, Musa kiçijik çaga hökmünde Faraonyň gyzyna tanadylypdyr, ol oňa rehimdarlyk görkezipdir, we onuň tebigy ene-atasyna ony terbiýelemek üçin has köp wagt berlipdir (Çykyş 2:7-10). Şübhesiz, Hudaý bu irki ýyllary Musanyň ýewreý köklerini we ýeke-täk hakyky diri Hudaýa iman etmegiň zerurlygyny oňa siňdirmek üçin ulanypdyr. Faraonyň gyzy Musanyň biologiki kakasynyň we ejesiniň ýerine onuň ýerine ýetiriji ene-atasy bolupdyr. Ol imansyz bolup, şübhesiz, Musany Müsüriň imansyz we butparaz ýollarynda terbiýelärdi. Resullaryň Işleri 7:22-de (NKJV) biz okaýarys: «Musa müsürlileriň ähli akyldarlygyny öwrenipdi we sözlerde we işlerde güýçlüdi.»
Musa 40 ýaşyndaka Reb üçin durupdyr, ýöne bu ýalňyş ýol bilen edilipdir: ýewreý doganyny müsürli zulumçysyny öldürmek bilen gorapdyr (Çykyş 2:11-15; Resullaryň Işleri 7:23-29). Musanyň hereketleri sebäpli, Faraon ony öldürmäge synanyşypdyr, we Musa Müsürden gaçypdyr. Muňa garamazdan, Hudaý ähli zady dolandyryp, Musany Midýan sebitine alyp barypdyr, ol ýerde ýene 40 ýyl ýaşapdyr. Şol ýyllarda Musa Müsüriň ýollaryny, ýagny dünýäniň bir görnüşini unudypdyr. Ol öýlenip, maşgala gurupdyr, çopan bolup, bu pes kär arkaly Hudaýyň ýollaryny öwrenipdir.
Ahyrynda, 80 ýaşyndaka, Musa Hudaý tarapyndan Öz halkyny Müsürden halas etmek maksady bilen çagyrylypdyr. Bu nokada ýetmek üçin Musanyň başyndan köp zatlar geçipdi, we Hudaýyň kämil wagty we Öz halkyna bolan rehimdarlygy Hudaýyň meýilnamasynyň bir bölegi bolupdy.
Ýewreýler 11:23-29 Musanyň imany barada has köp maglumat berýär. Ol dünýäni we onuň hazynalaryny ret edipdir. Musa günäniň geçip gidýän lezzetlerini ret edip, özüni Hudaýyň halky bilen birleşdirmegi saýlap, olar bilen bilelikde ejir çekipdir. Ol Mesihiň ýazgarylmagyny dünýäniň oňa hödürläp biljek ähli zatlaryndan has uly baýlyk hasaplapdyr. Iman bilen, Musa görünmeýän Zady görüp dözümlilik gazanypdyr! Indi, Hudaý ony ulanyp bilýärdi we ulanypdy. Biz Musanyň we onuň ýolbaşçylygynyň netijesinde uly halas edişiň bolandygyny öwrenýäris: Reb ony Ysraýyl çagalaryny Müsürden çykaryp, Hudaýa sežde etmek üçin çöle alyp gitmek üçin ulanypdyr. Bu netijäni görmek nähili ajaýyp!
Gaýtadan seredip, biz Musanyň ýewreý ene-atasy tarapyndan gaty irki ýaşda alan terbiýesiniň hiç haçan unudylmandygyny görýäris. Faraonyň gyzy we dünýewi Müsür ulgamy arkaly terbiýesiniň galan böleginde alan görkezmeleri we täsirleri Musany şeýle ýaşamaýa höweslendirmändir. Dünýäniň hödürläp biljek iň gowy bilimini alsa-da, ol Rebiň yzyna düşmegiň has möhümdigini ykrar edipdir. Wagtlaýyn ýer ýüzündäki hazynalar we günäkär lezzetler Rebiň iman edýänlere we Rebiň ýoluna düşýänlere wada berýän zatlary bilen deňeşdirilip bilinmez. Musa Hudaýy razy etmek üçin artykmaçlygyndan ýüz öwürmäge taýýardy, bu iman bilen kabul edilen karar. Musa Midýan ýurdunda özünden halas bolandan soň, Hudaýyň halkyny Müsür ýurdundan halas etmek üçin ulanylyp bilnerdi.
Rebi tanamaýan başgalar tarapyndan terbiýelensek-de, biz olaryň wepasyzlygyna we boýun egmezligine eýermeli däl. Reb Isa Mesihiň yzyna düşmek her birimiziň özbaşdak etmeli şahsy kararydyr. Bu biziň irki ýyllarymyza garamazdan hakykatdyr. Geliň, Rebbiň yzyna düşmekde Musa ýaly bolalyň. Bu her birimiz üçin bereket ýoludyr.
Lut
Barlyk 11:31-den başlap, biz Abramyň (soňra Ybraýym diýlip atlandyrylan) ýegenini Lut barada öwrenýäris. Lutyň kakasy Haran, Lut gaty ýaşka, Haldeýleriň Ur şäherinde ýaşaýarka aradan çykypdyr (Barlyk 11:28). Bu ähli adamlaryň butlara sežde edýän ýeridi. Bu bolanda Lutyň takyk ýaşy berilmeýär, ýöne biz soňra giň maşgalanyň, şol sanda Abramyň kakasy Terahyň, Terahyň aradan çykan üçünji oglunyň ady bilen Haran diýlip atlandyryljak ýere göçendigini bilýäris. Terah 70 ýyl ýaşap, Haranda aradan çykypdyr. Bu döwürde Abram ýegenine, Luta, kaka roluny ýerine ýetiripdir.
Barlyk 12-den başlap, biz Lutyň öz ýerine ýetiriji kakasy Abram bilen gatnaşygyny görýäris. Lut Abram nirä gitse, şol ýere gidipdir, we ol Abramyň imanynyň gowy tarapynda ýaşapdyr. Ol Abram bilen bolmak bilen Hudaýyň bereketlerinden lezzet alypdyr, ýöne biz onuň öz tarapyndan şahsy açyk iman görkezmesini görmeýäris. Lut bize şeýle ýagdaýda ýüzbe-ýüz bolup biljek ruhy kynçylyklary ýatladýar. Onuň kakasy aradan çykypdy, we ol uly imany bolan daýysy tarapyndan terbiýelenip we öwredilipdi. Ol Abram ýaly ýaşarmyka?
Gynansak-da, hekaýa dowam etdigiçe, biz Lutyň gaty dünýewi durmuşda ýaşaýandygyny görýäris. Ol maddy bereketlere tamakin bolup, dünýäde ýaşamak we onuň ulgamynyň bir bölegi bolmak isläpdir. Haçan-da haýwanlaryny otlatmak üçin ýer saýlamak mümkinçiligi berilende, Lut özüniň üçin iň gowusyny saýlapdyr, oňa saýlamaga rugsat beren Abramy göz öňünde tutman, we Sodom we Gomorra ýerinde ýerleşipdir. Soňra, şäherler bir söweşde basylyp alnypdyr (Barlyk 14). Abram Luty duşmanlardan halas edenden soň, biz Lutyň Sodomda ýaşaýandygyny okaýarys. Luta dünýäniň we onuň ulgamynyň isleýän zadyny berip biljek bir şäher gerekdi. Emma, şäher, Lutyň Hudaýa ynanmagyň ýerine ulanylan ýaly görünse-de, ahlaksyzdy.
Hudaý Öz rehimdarlygy bilen Luty Sodom we Gomorra ýerine ýetiren elhenç hökümlerinden halas etdi. Bu halas edişden soň hem, biz Lutyň öz dogalaryna jogap bermäge we Hudaýyň oňa gitmegi buýran şäherinden başga bir şäher gözlemäge synanyşýandygyny görýäris (Barlyk 19:21-22). Nähili gynançly! Lutyň durmuşyndaky bu wakalar has köp şowsuzlyga sebäp boldy (Barlyk 19:30-38). Lutyň günäsinden dörän nesiller Hudaýyň halkynyň has köp duşmanlaryna sebäp boldy: Moablar we Ammonitler.
Lutyň hekaýasyna seredenimizde, ony imanly diýip hasaplamazdyk. Barlykda ýazylan durmuşynda Rebi şahsy tanandygyny görkezýän hiç zat ýok. 2 Petrus 2:4,7-8-e gelip, biz okaýarys:
Hudaý … dogry Luty, zalymlaryň hapa hereketleri bilen ezilen Luty halas etdi (çünki şol dogry adam, olaryň arasynda ýaşap, olaryň kanunsyz işlerini görüp we eşidip, her gün öz dogry ruhuny gynaýardy).
Soňra oňa «dindar» diýlip atlandyrylýar (2 Petrus 2:9)! Täze Ähtdäki bu aýatlar bolmasa, biz Lutyň hakyky imanlydygyny bilmezdik. Hudaýa şükür, ol hakyky imanlydy, ýöne, nähili gynançly, ol durmuşyny nähili ýaşapdyr!
Lutyň durmuşyndan sapaklar köp. Lut durmuşyny esasan başga biriniň imanyna eýerip ýaşapdyr, bu bolsa, Lut synalanda, onuň imanynyň gowşaklygyny ýüze çykarypdyr. Biz näçe gezek hristian gurşawynda terbiýelenen ýaşlaryň, wepalylygyň täsiri olaryň durmuşynda bolmadyk mahaly, soňra bu dünýä üçin ýaşamaga karar berýändigini görýäris. Netijede Hudaý üçin hiç zat, ebedilik üçin hiç zat, we Ondan hiç hili bereket ýok. Bu hem gaty gynançly!
Wepaly kaka keşbine sezewar bolsa-da, Lut dünýäniň ýaşaýşy ýaly ýaşamagy saýlapdyr. Hristian tarapyndan terbiýelenmek seni hristian etmeýär, hristian seniň tebigy ene-ataň bolsa-da ýa-da bolmasa-da. Biz özümiz Reb üçin ýaşamak üçin bilinçli karar bermelidiris. Lutyň durmuşy, ruhy taýdan aýdylanda, esasan ýitirilipdir. Biz ony bir gün jennetde görsek-de, ol bize eýermeli mysal däl! Reb bize durmuşymyzda goýan gowy mysallaryna eýermäge kömek etsin.
Samuel
1 Samueliň ilkinji 24 baby Samueliň durmuşynyň jikme-jikliklerini berýär. Ol wepaly we uly pygamber bolup, durmuşynda Hudaý tarapyndan güýçli ulanylypdyr. Samuel bize Hudaýyň halkynyň arasynda jogapkärçilikli ýerde bolan wepasyz imanly tarapyndan terbiýelenen biriniň mysalyny berýär.
Hekaýa bir maşgala we çagasız aýal, Hanna bilen başlanýar. Hanna Rebi söýýärdi, ýöne onuň çagasy ýokdy. Ol çaga – bir ogul – üçin doga edip, ony Rebe bermegi wada beripdi (1 Samuel 1:11,28).
Wagt geçdigiçe, Hanna bir ogul bilen bereketlenip, oňa «Samuel» diýip at beripdi (1 Samuel 1:20), bu «Hudaý tarapyndan eşidilen» diýmegi aňladýar. Bu gowy zat: imanly aýalyň çagasyna doga jogabynyň hiç haçan gutarmaýan şaýatlygy hökmünde at bermegi. Ol oglany sütden aýryp, oňa Rebiň gorkusyny siňdiripdi. Gysga wagtdan soň ol çagany ruhany Eli tarapyndan terbiýelenmek üçin alyp barypdy. Hanna ýeke-täk ogluny Rebe bagyşlamak baradaky wadasyny ýerine ýetiripdi; soňra Reb Eli maşgala üçin doga edenden soň, oňa ýene bäş çaga bilen bereket beripdi (1 Samuel 2:20-21).
Eliň ene-atalygy astynda, Samuel Eli we onuň maşgalasyndaky uly wepasyzlyga garamazdan wepaly bolup galdy. Samuel erbet mysallara eýermedi: Eli ruhy taýdan gowşakdy, we onuň iki tebigy ogly zyna edip günä işleri edýärdiler. Olar şeýle hem diňe Rebe degişli bolan gurbanlyk hödürlemeleriniň bir bölegini özleri üçin alýardylar. Eli öz wepasyz çagalaryny terbiýelemedi, we ahyrynda Hudaý aralaşyp, olaryň iki oglunyň janyny almak bilen höküm etdi (1 Samuel 4:17). Olaryň kakasy Eli hem, iki oglunyň üstündäki bu höküm we sandyk ýesir alnandygy barada aýdylanda aradan çykdy (1 Samuel 4:18).
Samuel Rebiň işlerinde öňe gitdigiçe, biz onuň Hudaýyň saýlan halkynyň arasynda gulluk etmekde barha köp jogapkärçilik alandygyny görýäris. Ol halky toba etdirerdi (1 Samuel 7:2-17). Ol halkyň adyndan Rebe gurbanlyk hödürläp, ruhany hökmünde hereket edipdi. Ol Ysraýyly höküm etmek we halky wepaly saklamaga kömek etmek rollaryny ýerine ýetiripdi. Samuel kazy hökmünde elýeterli bolmak üçin ýyllyk aýlanypdyr. Ol şeýle hem Hudaý tarapyndan Dawudy Hudaýyň saýlan patyşasy hökmünde ýaglamak üçin ulanylypdyr, bu tejribeden Hudaýyň daşky görnüşe däl-de, ýürege seredýändigini öwrenipdir.
Biz Samueliň durmuşyny özümize ulanyp bileris. Eger biz wepasyz hristianlar tarapyndan terbiýelenen bolsak, muny olaryň yzyna düşmek üçin bahana hökmünde ulanmaly däl. Hawa, biz olaryň Reb Isa iman edýändiklerine şükür edýäris, ýöne biz olaryň wepasyzlygynda ýöremeýäris. Rebiň islegini ýerine ýetirmek üçin, biz Hudaýyň Sözüni bilmeli we Samueliň ýaşlyk ýyllaryny häsiýetlendiren sagdyn doga durmuşyna eýe bolmalydyrys. Geliň, Samuel ýaly bolalyň. Ol wepaly bolup galanda, oňa gulluk mümkinçilikleriniň köp gapylary açyldy, we biz wepaly bolmagymyzy dowam etdirsek, Hudaý her birimiz üçin hem şony eder.
Ester
Esteriň hekaýasy biziň üçin ýene bir ajaýyp mysaldyr. Ol Rebi söýýän daýysy Mordekaý tarapyndan terbiýelenipdi (Ester 2:7). Ester Hudaýyň halkynyň ýesirlik döwründe ýaşapdy, şol wagt olar günäleri üçin Rebiň jezalandyrmasyny başdan geçirip, daşary ýurda sürgün edilip, şol hökümete tabyn bolupdyrlar. Bu häkimiýetler butparazlar bolup, ýeke-täk hakyky diri Hudaýdan gorkmaýardylar, ýöne Ester Rebe iman etmäge we Ondan gorkmaga terbiýelenipdi.
Ester kitabynyň dowamynda biz onuň boýun egiji häsiýetini görýäris. Ol mysal we söz bilen iman görkezen aýaldy we öz gelip çykyşyndan gaty habardardy. Bu onuň daýysynyň wepalylygyna we ony terbiýelän usulyna hormatdy. Ol pespällik görkezipdi (Ester 2:15); gaty owadan bolsa-da, ol tekepbir däldi. Ester daýysyndan alan akyldarlygyna boýun egdi we Hudaýyň Öz islegini ýerine ýetirmek we Öz halkyny goramak üçin ony kämil wagtda özboluşly ýagdaýa goýandygyny düşündi. Mordekaý oňa şeýle diýdi: «Kim bilýär, sen şu wagt üçin patyşalyga gelensiňmi?» (Ester 4:14). Mordekaýyň aýdanlary Esteri, şol wagtky şa aýalyny, öz janyny töwekgelçilige salmaga we patyşa bilen gürleşmek üçin mümkinçilik gözlemäge höweslendirdi.
Ester ýaş gyz wagtynda Hudaýyň durmuşynda goýan häkimiýetlerine boýun egmegi öwrendi. Mordekaý şol häkimiýetlerden biri bolup, oňa kaka hökmünde hereket etdi. Ol oňa öz halky we ähli zady dolandyrýan diri Hudaý barada öwretdi. Irki ýaşda, ol öz fiziki özüne çekijiligine üns bermedi; ol öz gözelliginiň ony tekepbir etmegine ýol bermedi. Ester ýesirlik sebäpli Hudaýyň durmuşynda rugsat beren üýtgeşmelerini kabul etdi we öz täsirini gowylyk üçin, Hudaýyň halkyna kömek etmek üçin ulanmagyň ýoluny gözledi. Hudaý ony Midiýalylar we Parslar patyşalygy döwründe şa aýaly bolmaga ýokary göterdi. Ol Rebiň halkyny halas etmek üçin ulanyldy we patyşanyň belligi bilen daýysy Mordekaýyň ýokary syýasy wezipä göterilendigini gördi. Ahyrynda, ol patyşanyň buýrugy bilen halkynyň duşmanlarynyň ýok edilmegine şaýat boldy.
Hudaýyň ogullyga alnan çagalary
Bu adaty bolmadyk tema barada köp zat ýazyp bilsek-de, biz her bir imanlynyň, bir wagtlar ruhy ýetim bolup, Hudaýyň maşgalasyna ogullyga alnandygy baradaky bereketli hakykat bilen özümizi ruhlandyrmak isleýäris. Reb Isa Ýahýa 14:18-de şeýle diýdi: «Men sizi ýetim goýmaryn; Men size gelerin.» Soňra Ol bize her bir imanlyny Özüniňki hökmünde möhürleýän (Efesliler 1:13) Içinde ýaşaýan Mukaddes Ruhy wada berdi. Her bir imanly imana gelen pursatynda Mukaddes Ruha eýe bolýar (Rimliler 8:9). Biz Hudaýyň maşgalasynyň bir bölegi we bizde gökdäki Ata bar. Biz bizi halas eden Reb Isa Mesih bilen bilelikde mirasçylardyr (Rimliler 8:17). Ol bize Öz «dogany» diýip at berýär, we Ol bize şol at bilen atlandyrmaga «utanmaýar» (Ýewreýler 2:11)!
Biz ogullyga alynmagymyzyň ruhy ähmiýetini görenimizde, tebigy ene-atalarymyz tarapyndan terbiýelenen bolsak-da, bu mysallardan sapaklary ulanyp biljekdigimizi ykrar edýäris. Biz her bir imanlynyň Hudaýyň rehimdarlygy bilen öňe getirilendigini bilýäris, we Ol her birimize Öz maksady we Öz şöhraty üçin özboluşly terbiýe bermäge rugsat beripdir. Rebiň islegi, irki ýyllarymyz beýlekileriňkiden has kyn bolsa-da, bahana tapmazlygymyz we näme bilen ýüzbe-ýüz bolsak-da Rebe ynanmagymyz we Onuň yzyna düşmegimizdir. Söýgüli doganlar, geliň, wepaly bolalyň!
Siz soňky döwürde Hudaýyň Ogluna Halasgäriňiz hökmünde ynanmaga ýykgyn etdiňiz, we siziň iň uly islegiňiz durmuşyňyzda Ony şöhratlandyrmakdyr. Geliň, size muny etmegiň syryny gulagyňyza pyşyrdaýyn: Hudaýyň sizi goýan ýerinde galyň. Biziň şahsy durmuşymyzda, biz bolmadyk zat bolmaga synanyşmak, Hudaýyň bize bermedik zadyna eýe bolmaga çalyşmak bize we beýlekilere gaty köp gynanç getirýär. Hudaýyň özlerini goýan ýerinde galýanlar, Olaryň öňe sürýänleridir. Çopan oglan Dawut goýunlary ýolbarsdan we aýydan seresaply gorapdy, we wagty gelende, Hudaý ony ägirdi öldürmek üçin saýlady. Ol gizlinlikde wepaly boldy; ol köpçülikde hormatlandy. Biz hemmämiz, umumy aýdylanda, has uly ädik geýmek isleýäris, we olary geýmäge synanyşmak durmuşymyzda we Ybadathanada uly weýrançylyk döredýär. Çaga has uly ädik alýar, çünki ol gün-günden ulalýar we olara mätäç bolýar. Has uly zatlara ýetmegiň ýeke-täk ýoly kiçijik zatlarda wepaly bolmakdyr; geljek üçin gutarmak üçin häzirki wagtda özüňizi ýüz tutmalysyňyz. Ýöne biz muny aýdanymyzda, geljekde uly bolmak maksady bilen häzirki wagtda wepaly bolmaly däldiris. Ýok; biziň maksadymyz diňe şu pursatda Hudaýy şöhratlandyrmak bolmalydyr; çünki geçmiş yzyna gaýtaryp bolmaýar, geljek biziňki däl, häzirki wagt biziň ýeke-täk mümkinçiligimizdir. —A. J. Pollok (uýgunlaşdyrylan)″ } ]
}```
