Musa – Hudaýyň ylahy ykbaly
Zebur 127-de Süleýman patyşa şeýle diýdi: «Ine, çagalar Rebden mirasdyr, göwre miwesi sylagdyr. Edil söweşijiniň elindäki oklara meňzeşdir ýaşlygyň çagalary. Olardan doly ok ýaýy bolan adam bagtlydyr; olar utanjak däldirler, eýsem derwezede duşmanlary bilen gürleşerler» (3-5-nji aýatlar, NKJV). Bu zeburyň temasy Rebiň beýikligi we Oňa bil baglamaýan adamyň biderekdigidir. Hudaý Öz ähli güýji, ýa-da ähli zady edip bilýän häsiýeti bilen öýi gurýar we şäheri goraýar, Hudaý Öz merhemetinde bize çagalary berýär. Çagalaryň iki biologiki ene-ata tarapyndan terbiýelenmegi garaşylýar.
Koloslylar 3:20-de şeýle diýilýär: «Çagalar, ähli zatda ene-ataňyza gulak asyň, çünki bu Rebe ýaraýjydyr.» Bu aýat ata, ene we bir ýa-da birnäçe çagasy bolan doly maşgalany aňladýar. Şol babyň 21-nji aýadynda atalara çagalaryny «gaharlatmazlyk» barada duýduryş berilýär. Şol pikirler Efesliler 6:1-4-de hem tapylýar, ol hem atalara çagalaryny «Rebiň terbiýesinde we öwüt-nesihatynda» terbiýelemegi tabşyrýar (4-nji aýat). Titus ýaşuly aýallara «ýaş aýallara ärlerini söýmegi, çagalaryny söýmegi öwüt-nesihat bermegi» ýatlatdy (Titus 2:4). Hudaýyň maşgalalar üçin kämil islegi Mukaddes Ýazgylarda aýdyňdyr. Bize nusga berildi.
Emma, adam tarapyndan günä, şowsuzlyk we garaşylmadyk ýagdaýlar sebäpli işler tersine gideninde, Hudaý Öz ylahy ykbalynda goşulyşýar. Ol ene-atalary tarapyndan terbiýelenmeýän çagalara seretmäge doly ukyplydyr. Bu ajaýyp ylahy ykbal Musa pygamberiň durmuşynda görünýär. Hudaý Musany Müsürdäki çagalygyndan (Müsürden Çykyş 2) Moab ýurdundaky Nebo dagynda ölüme çenli (Kanun Taglymaty 34:5) gorady – Reb ony şol ýyllarda güýçli ulandy. Ol Öz ýol görkezýän we goraýan ähli çagalar üçin hem şony edip biler.
Musanyň dogulmagyndaky ylahy ykbal
Hudaý Musanyň dogulmagynyň töweregindäki ýagdaýlary gowy bilýärdi. Ol ähli zady bilýän bolany üçin, Ýusuby tanamaýan Müsüriň täze patyşasy barada bilýärdi (Müsürden Çykyş 1:8-14). Hudaý patyşanyň Ysraýyl çagalaryny agyr ýüklemek we ezmek, olary uruşda Müsüriň duşmanlarynyň tarapyna geçmekden saklamak baradaky meýilnamalaryndan doly habarlydy. Täze faraon Ysraýyl halkynyň sanynyň köpelmeginden gorkup, olara ýamanlyk etmäge çalyşdy. Mukaddes Ýazgylar şeýle diýýär: «Ýakubyň nesilleri bolan ähli adamlar ýetmiş adamdy (çünki Ýusup eýýäm Müsürde bolupdy). Ýusup öldi, onuň ähli doganlary we şol nesliň hemmesi. Emma Ysraýyl çagalary miweli boldular we gaty köpeldi, köpeldi we gaty güýçli boldular; we ýurt olardan doldy» (5-7-nji aýatlar).
Faraonyň ilkinji meýilnamasy işe ýaramady. Ol Ysraýyl halkyny ezse-de, olar köpelmegi we ösmegi dowam etdiler (12-nji aýat).
Hudaý patyşanyň ikinji meýilnamasyny togtatdy. Öz ylahy ykbalynda Ol Şifra bilen Puah atly dogrumçylara erkek çagalary öldürmäge rugsat bermedi (15-19-njy aýatlar). Hakykatdan-da, Ol Musa dogulmazdan ozal hem Öz halkyny goraýardy.
Musanyň dogulmagynda Hudaý ejesine ony üç aý gizlemäge batyrlyk berdi (2:2). Ýewreýlere ýazan ýazyjy bize onuň iki ene-atasynyň ony gizländigini aýdýar (Ýewreýler 11:23). Bu iki aýat olaryň çagasynyň «ajaýyp çaga» bolandygyny görkezýär. Musa Rebe ajaýypdy.
Çagalarymyzyň Hudaýa näderejede ajaýyp bolmagyny isleýäris? Ol çagalarymyzy Öz şöhraty üçin ulanmak isleýär; Ol olary Öz gullugynda isleýär. Mesihçiler çagalaryny Rebe yzyna bermekde Hannanyň garaýşyna we tejribesine eýe bolmalydyrlar. Onuň kasamy ajaýypdyr: «Eý goşunlaryň Rebi, eger Sen Öz hyzmatkäriňiň ejirine hakykatdan-da seretseň we meni ýatlaýsaň, we Öz hyzmatkäriňi unutmasaň, eýsem Öz hyzmatkäriňe erkek çaga berseň, onda men ony ömrüniň ähli günleri Rebe bererin» (1 Samuel 1:11)
Hudaýyň Musanyň geljegi üçin ylahy ykbaly
Hudaýyň ylahy ykbaly we aladasy Musanyň ejesi ony gizläp bilmedik wagtynda ajaýyp göründi. Ýewreýler 11:23-de ene-atalaryň iman bilen patyşanyň buýrugyndan gorkmandygyny aýdylýar. Olaryň çagasy Faraonyň buýrugy boýunça Nil derýasyna gark bolmak üçin atylmady. Gaýtam, Musa batmaýan bir sandykda, derýanyň gyrasyndaky gamyşlaryň arasynda goýuldy. Onuň uýasy Miriam çaga näme boljakdygyny görmek üçin uzakda durdy.
Miriam seredip durka, Faraonyň gyzy ýuwunmak üçin derýa geldi. Hudaý Musanyň durmuşy üçin Öz meýilnamasyny amala aşyrýardy; Mukaddes Ýazgylarda tötänlikler ýokdur. Ol patyşanyň gyzyny şol wagtda, şol ýere iberdi. Biz muňa ynanmasak-da, Hudaý işlärdi, çünki Ol Faraonyň gyzyna rehimdarlyk ýüregini berdi, ýöne onuň atasynyň buýrugyny bilýändigi aýdyňdy. Ol şeýle diýdi: «Bu ýewreýleriň çagalaryndan biridir» (Müsürden Çykyş 2:6). Hudaý Musanyň rehimdarlygyny oýarmak üçin dogry pursatda aglamagyna sebäp boldy.
Hudaýyň ylahy ykbaly Miriamyň Faraonyň gyzy bilen gatnaşygy barada has-da aýdyň görünýär. Ol Musanyň uýasyna dogry sözleri aýtmagy berdi: «Soňra onuň uýasy Faraonyň gyzyna şeýle diýdi: «Men saňa ýewreý aýallaryndan bir emzikçi çagyraýynmy, ol saňa çagany emdirsin?»» (7-nji aýat). Rugsat alyp, Miriam çaganyň ejesini – öz ejesini – Faraonyň gyzynyň ýanyna getirdi, ol hem Musanyň ejesine ony emdirmek jogapkärçiligini berdi. Diňe Hudaý şeýle adatdan daşary wakalary amala aşyryp biler! Ol diňe Öz ylahy ykbalynda ene-atalary tarapyndan terbiýelenmejek çaga üçin şeýle gudratly ýagdaýlary belläp biler. Hudaý häzirki wagtda biologiki ene-atalary tarapyndan terbiýelenmeýän çagalar üçin hem şony edip biler. Onuň ylahy ykbaly betbagt ýagdaýlardan üstündir.
Musanyň ejesi bilen gymmatly wagtda ylahy ykbal
Musanyň durmuşynyň açarlary Hudaýyň onuň adyndan eden hereketleri we ejesi bilen geçiren gymmatly wagtydy. Elbetde, onuň atasy hem munda täsirli boldy, ýöne Mukaddes Ýazgylar esasanam ejesini agzap geçýär. «Soňra Faraonyň gyzy oňa şeýle diýdi… «Bu çagany alyp git we meniň üçin emdir, men saňa zähmet hakyňy bererin.» Şeýlelikde, aýal çagany aldy we ony emdirdi. Çaga ulaldy, we ol ony Faraonyň gyzynyň ýanyna getirdi, we ol onuň ogly boldy. Şeýlelikde, ol oňa Musa diýip at berdi, aýdyp: «Çünki men ony suwdan çykardym»» (9-10-njy aýatlar).
Musanyň ejesiniň ogluny näçe wagt saklandygy aýdyň däl, ýöne onuň gymmatly wagty paýhasly ulanandygy aýdyňdyr. Göräýmäge, ol Musa Hudaýyň halkyna degişlidigini öwretdi. Ol oňa Hudaýyň kimdigini aňlatdy we ogluna özüniň kimdigini öwretdi. Musa Müsüriň köşgünde ulalsa-da, Müsürden Çykyş 2:11 onuň doganlary we olaryň ejirleri bilen özüni tanandygyny görkezýär.
Mukaddes Ýazgylara seredenimizde, beýik Hudaýymyz hemişe ene-atalary tarapyndan terbiýelenmeýän çaga täsir etmek üçin dindar bir adamy üpjün etdi. Ol şol çagany ululyga ýol görkezmek üçin amatly ýagdaýlary döretdi, soňra Ol şol ogly ýa-da gyzy Öz patyşalygynda ulandy. Mysal üçin, Samueliň ejesi Hanna we ruhany Eli bardy (1 Samuel 1, 3:1). Esteriň Mordekaýy bardy (Ester 2:7).
Şübhesiz, Hudaýyň häzirki wagtda gymmatly ýetim çagalary terbiýelemäge kömek etmek üçin Öz adamlary bar. Belki, siz şol gurallardan birisiniz? Hudaýa serediň! Ol siziň durmuşyňyza bir çaga ýa-da ýaş adamy getirdimi, siz onuň durmuşynda uly we dindar tapawut döredip bilersiňiz. Wagt hemişe möhümdir. Musanyň ejesi elindäki gymmatly wagty ulandy. Ol Musa diýlip atlandyrylmazdan ozal, oňa özüniň hakykatdan-da kimdigini öwretdi. Ol derýadan Hudaýyň hyzmatkäri bolmak üçin çykaryldy, diňe Faraonyň gyzynyň ogly bolmak üçin däl.
Ylahy ykbalyň netijeleri
Hudaýyň Musa adyndan eden işleriniň netijeleri Mukaddes Kitapda we taryhda görünýär:
Ol Ysraýyl çagalaryny Müsürden çykarmak üçin Hudaýyň saýlanan guraly boldy (3:1-10).
- Ol Ysraýylyň görkezmesi üçin On Sany Tabşyrygy aldy (20:1-21).
- Oňa kanun beriji diýilýär (Sanlar 21:18).
- Ol Lewi ruhanylygy barada görkezmeleri aldy (Müsürden Çykyş 28).
- Oňa çadyr üçin nusga berildi (Müsürden Çykyş 25–27).
- Ol Isa Mesih şekil üýtgedilende Iliýas bilen dagda boldy (Matta 17:1-8).
- Ol häzirki wagtda ýewreýler tarapyndan hormatlanýar.
- Köne we Täze Ähtler onuň ady bilen doly, ýa-da doldurylandyr.
- Ýewreýler 11:23-26-da onuň durmuşyny jemleýän dört söz bar: «ýüz öwürdi,» «saýlady,» «lezzetler» we «hazanalar.» Biz okaýarys: «Iman bilen Musa, doglanda, ene-atalary tarapyndan üç aý gizlendi, çünki olar onuň ajaýyp çaga bolandygyny gördüler; we olar patyşanyň buýrugyndan gorkmadylar. Iman bilen Musa, ulalanda, Faraonyň gyzynyň ogly diýlip atlandyrylmakdan ýüz öwürdi, günäniň geçip gidýän lezzetlerinden lezzet almakdan Hudaýyň halky bilen ejir çekmegi saýlady, Mesihiň ýazgarylmagyny Müsüriň hazanalaryndan has uly baýlyk hasaplady; çünki ol sylaga seretdi.»
Hudaýyň ylahy ykbaly ol göwredeka işledi. Biz Hudaýyň ýol görkezmesini Musanyň dogulmagyndan ömrüniň dowamynda görýäris. Hudaýyň ýagşylygysebäpli, Musa Faraonyň gyzynyň ogly diýlip atlandyrylmakdan ýüz öwrüp bildi. Ol kimiň oglydygyny bilýärdi. Hudaýyň merhemeti sebäpli ol doganlary bilen meýletin ejir çekmegi saýlap bildi, we Hudaýyň şatlygy sebäpli ol günäniň geçip gidýän lezzetlerinden ýüz öwrüp bildi. Hudaýyň bolçulygy Musa Mesihiň ýazgarylmalaryny Müsüriň ähli hazanalaryndan has gymmatly hasaplamaga mümkinçilik berdi. Ene-atalary tarapyndan terbiýelenmedik adam üçin nähili şaýatlyk! Çagalarymyz şol hakykatda ýaşasynlar.
Netije
Durmuşyň adaty garaşylýan zady, çagalaryň biologiki ene-atalary tarapyndan terbiýelenmegidir. Bu Hudaýyň prinsipi bolup, günä dünýä gelmezden ozal nika bilen birlikde döredildi (Barlyk 2:18-25). Adatça, durmuş guran jübütleriň çagalary bolardy; Adam ata we How ene, ilkinji ene-atalarymyz, köp çagaly boldular (5:1-5). Muňa garamazdan, günä we kyn ýagdaýlar sebäpli, häzirki wagtda köp çagalar ene-atalary tarapyndan terbiýelenmeýär. Bu dünýäde gaty adaty ýagdaýa öwrüldi.
Şeýle-de bolsa, Hudaý şol betbagt çagalara seredýär. Ol olaryň halas ediş hoş habaryny eşitmegini üpjün edýär. Ol olaryň durmuşyna Öz beýik ylahy ykbaly bilen ýol görkezýär we Ol Öz islegine boýun bolýan şol çagalary Öz patyşalygynda ulanýar.
Musa Hudaýyň aladasynyň adatdan daşary mysalydyr. Belki, Hudaý bizi ene-atalary tarapyndan terbiýelenmeýän dindar çagalary terbiýelemäge kömek etmek üçin ulanar. Geliň, ähli ýaşdaky çagalar üçin Onuň ylahy ykbal aladasynyň islegli bir bölegi bolalyň.
Jenap Mulleriň ýüregi 19-njy asyrda Angliýanyň Bristol şäherindäki garyp ýetimlere seretmäge ýolbaşçylyk etdi. Kiçijik başlangyçdan soň, olary kabul etmek üçin ikinji we üçünji jaýlar kärendesine alyndy. Başlangyçdan bäri, ol özüne edaranyň bardygyny bildirmekden başga, hiç haçan adamlardan kömek soramazlyk düzgünini goýupdy. Mundan başga-da, ol işde özüne ýoldaş bolanlardan başga hiç bir adama serişdeleriň ýagdaýyny, zerurlyk näçe gyssagly bolsa-da, açmazdy. Jenap Mulleriň öňünde goýan maksady diňe ýetimleriň bähbidi däl, eýsem Hudaýyň, hemişe öňküsi ýaly, doga-dilegleri eşidýändigine ähli adamlara şaýatlyk etmekdi. —Henri Pikering, Doganlaryň arasyndaky esasy adamlar (uýgunlaşdyrylan)
