Hudaýyň işi dowam edýär
Resullaryň işleri Rebbiň täze işiniň ýedi tapgyryny suratlandyrýar, bu özbaşdak bir öwrenişdir, çünki Ol yzygiderli üç ädimi kesgitläpdi. Mukaddes Ruh iman edenlere gelensoň, ol täsir ederdi:
Iýerusalime, Ýahuda we Samariýa, we Ýeriň iň çetki ýerlerine ýaýrar (1:8).
Şeýlelik bilen, garşylyklara garamazdan dowam ederdi.
Resullaryň işleri 14:1-de Mukaddes Ruh tarapyny nygtady adam jogapkärçiligi, çünki Luka olaryň «şol bir usulda gürländigini, köp sanly adamyň, hem ýehudylaryň, hem grekleriň iman edendigini» (NASB) ýazypdy. Resullaryň işleri 13:48-de nähili beýan edilýär Hudaý belledi adamy ebedi ýaşaýşa, çünki adamyň jogapkärçiliginiň we Hudaýyň işiniň iki tarapy bilelikde gidýär we aýrylmazdyr. Täze iman edenlere «dogandylar» (14:2) diýilýärdi, çünki olar Hudaýyň bir maşgalasyna degişlidiler, we «şägirtler» (13:52), ýa-da öwrenijiler, Reb Isa Mesihiň yzyna eýerijileri hökmünde.
Pawlus Barnabas bilen ilkinji missionerlik syýahatyna gitdi. Olar Frigiýanyň ýa-da Likaoniýanyň paýtagty Ikoniuma gelende, sinagoga girdiler. Syýahatlarynda öňki garşylyklar sebäpli, resullar bu sebitden gaçypdylar we ol ýerde ep-esli wagt galyp, Rebbe bil baglap, Ol barada batyrgaý gürlediler. Beýik Mesihiň merhemet sözüni, resullara beren alamatlary we gudratlary bilen tassyklady (14:3,10), şonuň arkaly Ol olaryň habaryny tassyklady. Gökdäki Reb Öz şägirtleri arkaly Öz meýilnamasyny dowam etdirdi (Mark 16:20 seret).
Emma duşman hem işjeňdi, iman etmeýän ýehudy ýolbaşçylary Ikoniumdaky butparaz elementleri gaharlandyryp, «olary doganlara garşy öjükdirdiler» (Resullaryň işleri 14:2). Netijede, şäher bölündi (3-4-nji aýatlar), we Pawlus bilen Barnabas ýehudylar we butparazlar tarapyndan daşlanmak üçin meýilleşdirilen hüjümden gaçdylar (5-nji aýat). Olar Listra gitdiler, ol ýerde bir agsak adamyň sagalmagy boldy, şondan soň Pawlus daşlanyp öldürildi. Gudrat bilen, ol direldi.
Gökdäki Reb tarapyndan sagaldylan başga bir agsak adam
Lukaň gysgaça beýanyndan soň, «enesiniň göwresinden bäri agsak bolan, hiç haçan ýöremän» (8-nji aýat) adamyň sagalmagy barada has jikme-jik beýan gelýär. Bu adamyň fiziki ýagdaýy ýykylandan bäri (Barlyk 3) adamzadyň ahlak ýagdaýyny, esasanam ýehudyçylykdakylaryň ýagdaýyny görkezýärdi. Iýerusalimdäki agsak adam (Resullaryň işleri 3:2) we Liddadaky Eneýas (9:33), daşyndan Hudaýa ýakyn bolsalar-da, uzakdaky butparazlardan has erbet ýagdaýy simwolizleýärdiler. Kanun astyndakylaryň umytsyzlygy, Hudaýa ýakyn görünseler-de, esasanam günäkärleriň başy bolan Tarsusly Saulda (1 Timoteos 1:15) suratlandyrylýar. Şol wagt gaty işjeň bolsa-da, ol Hudaýyň öňünde ahlak taýdan agsakdy – kömeksizdi.
Pawlus bilen Barnabasyň Listrada duşan adamy hem kömeksizdi (Resullaryň işleri 14:8), Hudaýdan uzakdady (Rimliler 1:18-32). Butparazlykda bolsun ýa-da ýehudyçylykda bolsun, «ähli adamlar günä etdiler we Hudaýyň şöhratyndan mahrum boldular» (3:23) we oňa ýetip bilmeýärler, çünki hemmesi güýçsüzdir (5:6). Agsak adamyň ýagdaýyny beýan etmek üçin ulanylan termin (adúnatos) «mümkin däl» diýmegi hem aňladýar, çünki
imansyz Oňa ýaramak mümkin däl (Ýewreýler 11:6; Ýewreýler 6:4,18, Ýewreýler 10:4 seret).
Emma Hudaýyň «mümkin däl ýagdaýlar» üçin çözgüdi bar, eger adam Onuň Sözüni kabul etmäge we Oňa ynanmaga taýyn bolsa.
Adamlar üçin mümkin däl zat Hudaý üçin mümkindir (Luka 18:27 ESV),
çünki
Hudaý üçin hiç zat mümkin däl (Luka 1:37).
Hudaýyň Ruhy tarapyndan ýolbaşçylyk edilen resul 1 bu ysmaz adama (Resullaryň işleri 14:9, Resullaryň işleri 3:4 seret) ünsli seretdi, ol iman etmäge taýyndy, özünde güýç ýokdugyny bilýärdi. Beýik gudrat gysgaça beýan edilýär:
Aýaklaryňyň üstünde dik dur! Ol böküp turdy we ýöräp gitdi (Resullaryň işleri 14:10 NKJV, Resullaryň işleri 3:8 seret).
Bu Galatiýalylaryň arasynda edilen gudratlaryň biri bolup biler (Galatiýalylar 3:5), Rebbiň güýçlüdigini görkezýär. Ol Rebbiň Öz Sözüni diňleýän we oňa iman edýän ähli adamlar üçin näme niýet edýändigini görkezdi, şeýlelik bilen olar Onuň öňünde we Onuň razylygy üçin ýöräp bilerler (Efesliler 2:10, Efesliler 4:1,17, Efesliler 5:2,8,15).
Hudaýyň ýerdäki halky üçin meýilnamasy, ahlak taýdan agsak bolsalar-da, Ybraýym ýaly ýöremekdir. Şeýlelik bilen, Mesihiň ýere höküm sürmäge gelende, Öz halkynyň hem ejizliklerinden sagalanda (Işaýa 35:5-6) başga bir gudrat bolar.
Iki dürli jogap
Pawlus gürläninde görenimiz ýaly, adam «böküp turdy» (harpy-harpyndan), bu onuň fiziki sagalmagy we täze ýöremek ukyby bilen gabat gelýän ýürekden jogaby aňladýar.2 Samariýaly aýal Rebbiniň taglymatyna ruhy taýdan şeýle jogap berdi, hakyky we diri Hudaý bilen gatnaşyga girizildi (Ýahýa 4). Ol oňa Hudaýyň söýgüsine jogap bermäge mümkinçilik berdi, bu Onuň hemmeler üçin isleýän zadydyr. Ol ýerde Mesihiň Lukaň sagalan we böküp turan iki agsak adamy beýan edende ulanan şol bir işligini ulandy (Resullaryň işleri 3:8, Resullaryň işleri 14:10). Isa Öz berýän suwunyň çeşme bolup galýandygyny aýtdy galkynýan (Ýahýa 4:14), bu ybadat edýänleri gözleýän Ata bilen baglanyşyklydyr (4:23). Bu jogap Hudaýyň şöhraty üçindir.
Duşman iki gapma-garşy ýol bilen jogap berdi
Birinjisi, butparaz halky Pawlus bilen Barnabasy, Likaoniýa halkyna ynsan görnüşinde gelen hudaýlar ýaly ybadat etmäge sebäp boldy. Olaryň pikiri, ähtimal, olara tanyş bir rowaýata esaslanýardy (Resullaryň işleri 14:11-13). Pawlusyň Galatiýalylara, olaryň ony Hudaýyň perişdesi ýaly kabul edendikleri baradaky teswiri (Galatiýalylar 4:14) bu garaýşy goldaýar. Elbetde, bu yrymçylykdy. Bu Pawlus bilen Barnabasyň ruhuna we janlaryna uly alada döreden bolmaly, çünki olar halky olara gurban bermekden sakladylar (Resullaryň işleri 14:18).
Şol pursatda Pisidiýadaky Antiokiýadan, öňki yzarlamanyň bolan ýerinden (13:50), şeýle hem Ikoniumdan adamlar geldi. Öň Frigiýadan gelen adamlar resullara hüjüm etmegi meýilleşdirip, olary daşlamaga synanyşypdylar, ýöne olar gaçypdylar (14:5-6). Listra we Derbe halky başga dil gürleseler-de (11-nji aýat), öňki garşydaşlar şol pursatda gelip, halkyň Pawlus bilen Barnabasa ybadat etmekden Pawlusy daşlamaga 3 pikiri üýtgetmegi başardylar (19-njy aýat; 2 Korintoslylar 11:25). Bu duşmanyň olara hüjüm eden başga bir ýoludy.
Bu wakalar köpçüligiň näderejede ejizdigini – üýtgäp durýandygyny we aňsatlyk bilen täsir edýändigini – Iýerusalimdäki ilki Reb Isany hormatlap, soňra ret eden köpçülik ýaly görkezýär. Soňrak, Malta adasynda Pawlusa garşy şeýle üýtgeşik garaýyş boldy. Ýylanyň çakmagyndan soň, adamlar onuň ölüme mynasyp jenaýatçy bolmalydygyny aýtdylar, ýöne çakmanyň oňa täsir etmedikde, olar onuň «hudaý» bolmalydygyny aýtdylar (Resullaryň işleri 28:4-6).
Pawlusyň gysgaça sözi, şöhratlanan Reb tarapyndan enjamlaşdyrylan
Pawlus özüne gurban getirmek isleýän butparazlaryň toparyna ýüzlenmäge synanyşdy, olary Rebbe getirmegi isledi. Emma olar Pisidiýa sinagogasyndaky diňleýjilerden düýbünden tapawutlanýardylar, olar Mukaddes Kitabyň Hudaýyny bilýärdiler ýa-da bilýärdiler. Pawlus adamlaryň dürli geçmişini (14:15-17) akyllylyk bilen göz öňünde tutdy, soňrak Mars depesindäki filosoflara ýüzlenende hem şeýle etdi (17:22-31). Resullaryň işleri 14-däki gysgaça, taýýarlanmadyk sözi, şöhratdaky Rebbiň Öz Ruhy arkaly Pawlusy dogry wagtda dogry adamlara dogry sözleri dogry ýol bilen aýtmaga nähili enjamlaşdyrandygyny görkezýär. Biz Hudaýyň hoş habary getirmek üçin perişdeleri ulanmandygyny belläp bileris. Ýok, Ol şol bir duýguly adamlary ulanýardy, Piteri Korneliýusyň öýüne hoş habary getirmek üçin iberende eden ýaly.
Pawlus olaryň bu boş zatlardan – butlar üçin mukaddes kitap aňlatmasyndan – ýüz öwürmelidigini yglan etdi. Olar gökleri, ýeri, deňzi we olardaky ähli zatlary ýaradan diri Hudaýyň 4 galp nusgalarydyr (15-nji aýat). Ýaradyjy-Hudaý bolmakdan başga, Ol ähli milletlere öz ýollary bilen gitmäge rugsat beren beýik Hökümdardyr (16-njy aýat). Diri Hudaý Özüniň bir bölegini görkezdi – çünki Ol ýagşydyr – gökden ýagyş berip we miweli möwsümleri üpjün edip. Ol beýik Goldaýjy we Saklaýjydyr, ynsan ýüreklerini iýmit we şatlyk bilen doldurýar (17-nji aýat).
Pawlus bilen Barnabas köpçüligi özlerine gurban bermekden saklanmaga ynanýardylar. Şol pursatda garşydaşlar köpçüligi Pawlusy daşlap öldürmäge manipulyasiýa etmegi başardylar, şondan soň olar ony şäherden çykardylar (18-19-njy aýatlar). Ol ýerde, Pawlus daşlanandan soň, täze şägirtler ony gurşap aldylar (19-20-nji aýatlar). Pawlus bilen Barnabasyň içinde we olaryň üsti bilen işlemekden başga, Mesihi iman edenleriň içinde işledi. Hüjümçiler Pawlusyň ölendigini pikir edenlerinde, ony ýeke goýdular, ýöne şägirtler resuly goýmady. Gaýtam, olar ony gurşap aldylar we ähtimal, onuň sagalmagy üçin doga etdiler. Reb beýik gudrat etdi, Pawlus turdy. Soňra, ol we Barnabas hoş habary ýaýratmagy dowam etdirdiler!
Olar Listra we Derbe, «Likaoniýanyň şäherleri» we «töwerekdäki sebit» (6-njy aýat) baryp gördüler. Luka bu soňky nokady hoş habaryň çäklendirilmedigini, onuň giňden ýaýrandygyny görkezmek üçin belledi. Derbe Timoteosyň ýaşan ýeridi, iň bolmanda bir wagt, çünki ol Listrada hem galdy (16:1-5). Yzyna gaýdyp gelende Pawlus bilen Barnabas täze ýygnaklary baryp gördüler we Antiokiýadaky öz öý ýygnaklaryna hasabat getirdiler (14:21-28). Soňrak, Pawlus Hudaýyň ýagşy bolmak we ýagşy iş etmek häsiýetiniň (14:17) iman edenlerde hem görünmelidigini öwretdi (1 Timoteos 6:18).
Barnabas bilen Pawlusyň çykyşy – soňra Ýakubyň gysgaça beýany
Duşman durmady, çünki ol tizden täze şaýatlyga ýehudyçylar tarapyndan süzülip girmek arkaly hüjüm etdi, olar butparaz iman edenleriň Musa kanunyny berjaý etmän halas bolup bilmejekdigini öňe sürdüler (Resullaryň işleri 15:1; Galatiýalylar 1–2). Olaryň kynçylyklary Iýerusalim maslahatyna getirdi, ol ýerde Piter öz Hudaý tarapyndan berlen gullugyny we butparazlardan bolan iman edenleriň iman edenlerinde Mukaddes Ruhy nähili kabul edendiklerini gaýtadan aýtdy (Resullaryň işleri 10:44-48). Barnabas bilen Pawlus gürrüň berdiler Hudaýyň halas ediş işi hoş habar arkaly, Ol olaryň üsti bilen edilen alamatlar we gudratlar arkaly tassyklady (15:12).
Şondan soň, Ýakup Piteriň sözleri bilen (7-11-nji aýatlar) ylalaşygyny bildirdi (13-nji aýat) we Hudaýyň Sözüni sitat getirdi, ulanýan Amos 9:12 hasabatlary tassyklamak üçin görkezdi Hudaýyň dikeldiş işi (Resullaryň işleri 15:16). Amos Hudaýyň bir galan bölegi Ysraýylyň arasynda (16-njy aýat) we butparazlaryň arasynda (17-nji aýat) bardygyny aýtdy. Ruhy ulanylyş häzirki merhemet döwri üçindir. Ýakup Öz ýollarynda düşündirdi Hudaýyň hemişe bir galan bölegi bar. Amosyň pygamberligini nähili kabul etsek-de, ol bir zerurlygy tassyklýar Hudaýyň hökümdar merhemetdäki işi.
Belläň deňagramlylyk Ýakubyň sözlerinde: Hudaýyň dikeldiş işi (16-njy aýat) iman bilen ynsan işi bilen bilelikde gidýär (17-nji aýat; Ýermeýa 29:13; Ýewreýler 11:6 seret). Iki tarap hem şol bir wagtda bolup geçýän ýaly görkezilýär, bu mesele ynsan aňy üçin syr bolup galsa-da. Bu Piteriň Pentikost gününde sitat getiren Ýowel 2:32-niň birinji bölegi bilen ylalaşýar, ol ýerde bu iki tarap bilelikde baglanyşyklydyr:
Rebbiň adyny çagyrýan her kim halas bolar (Resullaryň işleri 2:21).
Ýakup öz belliklerini has çuňňur bir ölçeg goşup tamamlady, Hudaýyň häzirki merhemet döwründe edýän zatlarynyň (15:17) Oňa ebedilikden bäri mälimdigini aýtdy (18-nji aýat). Goşmaça pikirler üçin Efesliler 1:4-5, Efesliler 2:10 we Efesliler 3:8-12 okaň.
Pawlusyň gullugynyň esasy maksady – Hudaýa we Mesihe jogap
Resullaryň işleri kitaby, Hudaýyň Patyşalygynyň wagyz edilmeginiň we Reb Isamyz baradaky taglymatyň päsgelçiliksiz dowam etmelidigini görkezýän bir ýol bilen tamamlanýar. Olar, 2 Timoteos we Ýahýanyň ýazgylary görkezýän ýaly, dowam edýärler we Ybadathananyň göterilişine çenli dowam ederler. Mesele, biziň bu işe gatnaşýandygymyzdamy.
The Hudaýyň Patyşalygy agzalýar Resullaryň işleri kitabynda ýedi gezek, bu onuň häzirki döwür üçin nähili möhümdigini görkezýär – geljekki şöhratdaky patyşalyk bilen garyşdyrmaly däl. Şol geljekki aspekt Ysraýylyň şöhratly geljegi bilen baglanyşykly bir gezek agzalýar (1:6-7). Häzirki wagtda Hudaýyň Ogly bolan Reb, hem Mesih, hem Hudaýyň ýüregine görä Patyşa hökmünde ret edilýär. Biz iman edenler Onuň ret ediliş döwründe Ony sözde we işde hormatlap bileris.
Mukaddes Ýazgylar garşylyklara ýa-da galp zatlara garamazdan jogap bilen gulluk etmegiň birnäçe mysalyny agzaýar. Betaniýaly Merýemiň ajaýyp jogaby ybadat, başdan geçiren tankydyna garamazdan (Mark 14:3-8) Reb tarapyndan hoş habaryň bütin dünýäde wagyz edilmegi bilen baglanyşyklydyr. Ol şeýle jogabyň dowam etjekdigini (9-njy aýat), hoş habaryň wagyz edilmegi ýaly (Matta 26:13) aýtdy. Şägirtler dogry jogabyň başga bir mysalydyr. Olar direlen Rebblerini görenden soň
olar çykyp, her ýerde wagyz etdiler, Reb olaryň bilen işledi we sözüni ýanyndaky alamatlar bilen tassyklady (Mark 16:20).
Olaryň jogaby olaryň Rebbe gulluk edişlerinde görünýär gökde Mukaddes Ruh arkaly, we olaryň ybadatlarynda (Luka 24:50-53).
Ybadat bilen baglanyşykly gulluk, Resullaryň işleri boýunça yzarlanyp bilinýän bir temadyr. Gulluk etmäge we ybadat etmäge çagyryş, bu ýer ýüzünde nirede bolsalar-da, iman edenler üçin bir artykmaçlykdyr. Resullaryň gullugy bir nesil dowam etdi, muny Ýewreýler 2:3-den netije çykaryp bileris, ol ýerde «tassyklanan» geçmiş zamanda. Emma, Rebbiň Öz adamlary bilen bu ýerde işleşmegi göterilişe çenli dowam edýär. Biz Oňa elýeterlimi, garşylyklara garamazdan, Onuň beýikligine gullukda we ybadatda jogap bermäge taýynmy?
SOŇKY BELLIKLER
- Bu işlik «ünsli seretmek» (ateníz) Resullaryň işlerinde on gezek duş gelýär (1:10, 3:4,12, 6:15, 7:55, 10:4, 11:6, 13:9, 14:9, 23:1).
- Bu işlik (peripaté) Resullaryň işlerinde sekiz gezek duş gelýär (3:6,8 iki gezek,9,12, 14:8,10, 21:21) täze zatlar tertibi üçin.
- Reb Pawlusa Öz ady üçin nähili «ejir çekmelidigini» görkezdi (Resullaryň işleri 9:16) we şonuň üçin Ol Pawlusyň daşlanmagyna rugsat berdi. Yzarlayıjy hökmünde Saul Stefanusyň daşlanmagyny makullapdy (8:1; Resullaryň işleri 26:10 seret).
- «Diri Hudaý» şeýle «butlardan» düýbünden tapawutlanýar, olar görmeýärler ýa-da eşitmeýärler. Olaryň yrymçylygynda bu butparazlar Zeus üçin «şäherleriniň öňünde» (Resullaryň işleri 14:13) gorag nyşany hökmünde bir ybadathana gurupdylar. Diri we hakyky Hudaýa (1 Selanikliler 1:9) yrymçylykda däl-de, hakyky iman bilen gulluk edilýär.





