Maşgalalaryň wadasy
Ýaradylyşyň başyndan Hudaýyň adamlaryň hemişe maşgalalarda ýaşamagyny maksat edinendigi aýdyňdy. Adam ata bilen How ene ýer ýüzündäki ýeke-täk adamlar bolanda-da, atalaryň we eneleriň çagalary ýetişen ululyga ýolbaşçylyk etmegi üçin bir meýilnama bardy (Barlyk 1:28). Hudaý Adam ata bilen How enäniň miweli ene-ata bolmagyny isledi – bu tema soňra Nuhuň maşgalasy üçin suw joşgunynyň hökümi (9:1) bilen gaýtalandy. Aslynda, Adam ata bilen How enäniň günäsi arkaly dünýä ölüm gelensoň, Hudaý çaga dogurmagyň agyrysyny däl, eýsem, göwreliligiň ýygylygyny hem köpelterin diýdi (3:16, ýöne ähli terjimeler bu takyk aňlatmany görkezmeýär). Bu Hudaýyň rehimdarlyk hereketidi, çünki ol aýalyň göwreli bolmagyny we indiki nesil çagalary dünýä indirmegini aňsatlaşdyrmak arkaly ölümiň täze hakykatyny çözjekdi.
Mundan başga-da, Hudaý Iblisiň bir aýaldan doglan Halasgär tarapyndan ýeňiljekdigini aýtdy. Başgaça aýdylanda, her bir dogluş kiçijik ýeňiş aňlatmasy ýalydy we häzirem şeýle, aýalyň Hudaýyň Ýeňijisiniň wada edilen gelmegini yglan etmäge gatnaşmak mümkinçiligidi.
Şol wada bilen birlikde, Hudaý Ysraýyl halkyna olaryň wepalylygynyň şeýle bereket bilen netijelenjekdigini aýtdy: «ýurduňyzda hiç kim çaga düşürmez ýa-da çagasız bolmaz» (Müsürden Çykyş 23:26). Bu Kanuny Gaýtalaýyş 7-de tassyklanyldy: «Çünki siz bu hökümlere gulak asýarsyňyz ... siziň arasynda erkek ýa-da aýal çagasız bolmaz» (12,14-nji aýatlar). Zeburlar maşgalalary hasam wasp etdi: «Çagalar Rebden mirasdyr, göwre miwesi sylagdyr ... Oklary doly adamyň bagty bardyr ... Aýalyň miweli üzüm agajy ýaly bolar» (Zebur 127:3,5, 128:3).
Çagasızlaryň agyrysy
Şeýle bereketler we wadalar berlen bolsa, çagasy bolmadyk dindar aýal näme pikir ederdi? Hudaý Eden bagynda aýallar üçin göwrelilik mümkinçiligini artdyrdymy – ýöne onuň üçin dälmi? Hudaý ony näbelli bir günäsi üçin höküm edýärdimi? Onuň üçin Rebden miras bolmazmydy? Äri onuň üçin bir çaga-da dogurmandygy üçin ondan nägile bolarmydy?
Bir hristian aýal çagasız ýyllaryny ýalňyzlygyň gatlakly duýgusy – «biologiki, ruhy, fiziki islegiň üçlügi» hökmünde suratlandyrdy. Başga biri bolsa, kabul etmek bilen göreşmegiň arasynda üýtgäp durýan «duýgy rolikli atlysy» ýalydy diýdi – bu, çagalary terbiýelemek üçin güýçli, Hudaý tarapyndan berlen islegi sebäpli hasam kynlaşdy diýip goşdy. Ene günü, çaga duşuşyklary we beýleki maşgala çäreleri ýaly pursatlarda boşluk duýgusy çuňlaşdy, şonda ol we äri diňe tomaşaçydy we hemişe goşulmaýardy.
Şol teswirlerde biz Mukaddes Kitapdaky käbir çagasız aýallaryň ahy-nalasyny hem eşidip bilýäris. Patriarhlaryň döwründe, Rahiliň uýasy Lea aňsatlyk bilen çaga dogurýan ýaly bolanda, Rahil oňa göriplik etdi we ärinden talap etdi: «Maňa çaga ber, ýogsam ölýärin!» (Barlyk 30:1). Ondan öňki Sara ýaly, ol çagasız öýde galmakdan, äriniň gullukçylaryň birinden çaga edinmegini makul bildi. Soňra, kazylaryň döwründe, Hanna äriniň ikinji aýaly Peninna, söýgini we çaga dogurmagy bäsdeşleriň arasyndaky bäsleşik hökmünde görýän rehimsiz, biperwaý aýal tarapyndan bilkastdan gaharlandyryldy.2 Hanna betbagtlygy, ýürek hasraty we ruhy ajylygy sebäpli açyk aglady, bu, şübhesiz, äriniň ony köşeşdirmek üçin edýän oňaýsyz synanyşyklary bilen hasam agyrlaşdy (1 Samuel 1:1-10).
Soňra, Täze Testament döwrüniň başky günlerinde, garran Elizabet ahyry göwreli bolanda, Rebbiň ahyry hereket edip, «adamlaryň arasyndaky ýazgaryşymy aýyrandygyny» aýtdy (Luka 1:25). Ol we äri ikisi-de dogry adamlar bolup, Rebbiň gorkusynda günäsiz ýaşaýan bolsalar-da (6-njy aýat), goňşularynyň ony onýyllyklar boýy çagasız eden gizlin ruhy şowsuzlygy barada näme çak edendiklerini diňe göz öňüne getirip bileris. Aslynda, çagasız aýallara garşy şeýle sosial nägilelik erbetleriň köpden bäri endigi bolupdy (Eýýup 24:21).
Bu hili agyry barada gürrüň edilende gaty seresap bolmaly. Iň gowusy peýdasyz ýa-da iň erbedi rehimsiz ýa-da ýönekeýje ýalňyş bir zat aýtmak gaty aňsat. Eger biz çagasız bolandygy üçin gynanýan Rebde bir uýamyza näme aýtmalydygymyzy bilmesek, ýalňyş zat aýtmakdan hiç zat aýtmazlyk has gowudyr! Onuň hasratyny paýlaşmak, onuň ýüklerini onuň bilen götermek, aglaýan aýal bilen aglamak – bular hemişe ýerlikli jogaplardyr. Gynananlary köşeşdirýän Hudaý köplenç muny diňe bir dostuny biziň bilen bolmaga iberip edýär (2 Korinfliler 7:6). Belki, sen ýa-da men şol dost bolmalydyrys.
Ýöne köşeşdirme we kömek köplenç sözler arkaly hem gelýär (1 Selanikliler 4:18). Mukaddes Ýazgylar bize durmuşyň we dindarlygyň ähli meselelerinde ýol görkezýär, şonuň üçin bu ugurda hem ýol görkezme garaşyp bileris.
Hudaýyň barlygy
Biz hemişe Hudaýyň bardygyna ynam bilen başlap bileris. Ol ýüregi döwülenlere ýakyn; Ol Özüne hakykatda çagyrýanlara ýakynlaşýar; Ol zerurlyk wagtynda kömek berýär (Zebur 34:18, 145:18; Ýewreýler 4:16). Ol aýallaryň çagalar meselesinde özboluşly duýgy duýýandygyny bilýär. Hudaý Isanyň ejesi Merýemiň Onuň ejirlerini göreninde gylyjyň ruhuna deşjekdigini bilýärdi (Luka 2:35), we Hudaý çagasızlaryň ýüreklerini deşip biljek agyrylary hem bilýär.
Biz Hudaýyň dogluş we durmuş gudratyndaky hökümdarlyk güýjüni hem yglan edip bileris. Göwrelilik pursatyndan we hatda ondan öňem, Hudaý her bir çaganyň ösüşine ýakyndan gatnaşýar (Zebur 71:6, 139:13; Ýeremiýa 1:5). Mukaddes Ýazgylar göwreliligiň bolmagy üçin göwresini açan we «göwrelilik beren» Onuňdygyny ýazýar (Rut 4:13; seret Barlyk 29:31, 30:22). Özboluşly we owadan ýewreý metaforasynda, Ol Sara bilen Hannanyň göwreli bolmagy üçin olara «zyýarat etdi» (21:1; 1 Samuel 2:21).
Ýöne beýleki wagtlar Hudaý göwresini ýapdy. Käwagt göwreliligiň ýoklugy ýa-da çaga düşürmek höküm hereketidi (Eýýup 15:34; Hoşea 9:11-14), ýöne birnäçe beýleki ýagdaýlarda bu aýalyň şahsy bitewüligi bilen hiç hili baglanyşygy ýokdy (Barlyk 16:2, 20:18; 1 Samuel 1:5). Şonuň üçin, Hudaýyň hökümdardygyny tassyklap, çaga isleýän aýaly ruhlandyrmak we ýol görkezmek üçin ýene näme aýdyp bolar?
Çaklamalaryň meselesi
Biz dünýäniň ýykylan ýerdigini we käwagt adam bedenleriniň adaty kadalara laýyklykda işleýändigini goşmalydyrys. Hudaý, elbetde, göwreliligi we dogluşy üpjün etmäge ýeterlik güýçli bolsa-da, belli bir ýagdaýlarda Ol muny etmese, çaklamalarymyzda seresap bolmalydyrys. Çagasız aýala Rebbiň göwresini ýapandygyny aýtmak biziň işimiz däl, diabetli aýala Rebbiň pankreasyny ýapandygyny aýtmak hem biziň işimiz däl.
Bu möhüm beýannama getirýär: Hiç haçan hiç kimden «Hany, haçan çaga edinjek?» diýip soramak ýa-da «Çagaňyz gaty ulalýar ... ýene birini edinmeli!» diýmek biziň işimiz däl. Bir çagasy bolan aýal köp adamyň ikinji çaganyň haçan geljekdigini sorandygyny ýatlady. Soralýanlar jübütleriň eýýäm iki gezek çaga düşürendigini bilmeýärdiler. Biziň tötänleýin, ýöne biperwaý sözlerimiz kimdir biriniň iň uly hasratyna degip biler. Çaga dogurmak Hudaýyň işi. Biz öz işimize seretmeli.
Käbirleri çaga isleýän är-aýalyň lukmançylyk kömegini gözlemelidigini soraýarlar. Bu jübüt bilen Rebbiň arasyndaky mesele, ýöne muny beýleki lukmançylyk meseleleri bilen bir kategoriýada görmek esasan ýalňyş däl. Lukmançylygyň islendik pudagyndaky hristian lukmanlar olaryň gatyşmalarynyň hemişe Hudaýyň saglyk ýa-da bejeriş bermek ukybyna baglydygyna ylalaşarlar. Çaga dogurmak meselesinde, lukmançylyk barlagy göwrelilige päsgel berýän belli bir päsgelçilikleri (lukmançylyk nukdaýnazaryndan, aýallar bilen ärleriň arasynda takmynan deň paýlanýar3) kesgitläp we çözüp biler. Ýene-de, bu jübütleriň akyldarlyk üçin Rebbe ýüz tutýan wagtynda olaryň wyždanlaryna goýulmaly mesele.4
Imanyň amaly
Bir hristian aýal çaga edinmäge synanyşmagyň, pellehananyň ýakynmy ýa-da ýaryşyň özüniň hakyky soňy ýokmy belli bolmadyk marafona ylgamak ýalydygyny aýtdy. «Ömrüň galan böleginde ony götermegiňizi sorap biljekdigiňizi bilýän wagtyňyz iman agyr duýulyp biler» diýip goşdy. Ýöne ol şeýle hem ýatlatdy: «[Hudaýyň] barlygy şol garaşma möwsüminde gaty özboluşly duýuldy.»
Bu hemmämiz üçin öwredijidir. Resul Ýahýa dosty Gaýusyň fiziki saglygynyň ruhy saglygy ýaly güýçli bolmagyny isledi (3 Ýahýa 1-2). Başgaça aýdylanda, bedenlerimiziň näsazlygy ruhlarymyzyň saglygyny ýykmaly däl. Ene bolmak islegi barada gaty şahsy bir zat bar, ýöne beýlekiler öz maýyplyk oturgyçlaryny goýmak ýa-da ýürek kesellerinden ýa-da beýleki hroniki ýagdaýlardan dynmak isleýärler. Islendik uzak möhletli kynçylykda, aladalarymyzy bize alada edýän Hudaýyň egnine ýüklemek arkaly ruhy durnuklylygymyzy saklamaga karar berip bileris.
Käbir aýallar Hudaýyň olary synag edýän ýaly duýup bilerler, olar imanyň, tabynlygyň we dogada aýdylan dogry sözleriň ruhy taýdan täsirli birleşmesini gözleýärler. Hudaýyň köplenç ýüreklerimiz Oňa doly bagly bolýança garaşýandygy we soňra hereket edýändigi hakykatdyr. Ýöne Hudaýyň käwagt ýagdaýlarymyzy bizi Oňa doly bagly saklamak üçin ulanýandygy hem hakykatdyr. Hudaý Pawlusa «etdäki tikenegi» – hem fiziki, hem ruhy kynçylyk döreden näbelli bir ýagdaýy iberende – bu Pawlusyň durmuşyndaky belli bir günä sebäpli däldi. Gaýtam, Hudaý Pawlusyň buýsanç arkaly günä etme mümkinçiligini azaldýardy (2 Korinfliler 12:7). Bu Hudaýyň aýalyň günä etmeginiň öňüni almak üçin çagalary saklaýandygyny aňlatmaýar. Ýöne islendik iman edeni güýçlendirer, eger biz ýagdaýlara üns bermegiň ýerine, Reb bilen gatnaşyklarymyza we Oňa bolan ynamymyza üns bersek.
Soňra, Rebbe bolan ynamymyz artdygyça, garaşma döwürlerine dözüp bileris. Ybraýym bilen Saranyň mysaly bu ýerde peýdalydyr. Hudaýyň olara maşgala bermek wadasyndan soň, olar ýyllar boýy dürli ýollar bilen sabyrsyzlyk we şübhe bildirdiler. Ahyrynda, Sara 90, Ybraýym 100 ýaşyndaka, we olaryň ýeke-täk galan çeşmesi Hudaýyň wadasy bolanda, Yshak dünýä indi. Olaryň garaşmagy onýyllyklara çekdi, ýöne asyrlar boýy imanyň mysaly boldy (Rimliler 4:19, 9:9; Ýewreýler 11:11).
Hannanyň hekaýasy, ogluny berendigi üçin Rebbiň ýagşylygyny wasp edeninde, şeýle ruhlandyrma berýär. Nesiller soň, Zebur 113-iň kompozitory onuň imanyndan ruhlanan ýaly, onuň sözlerini esasan sitirleýär we Hudaýyň «çagasız aýala öý berýändigini» goşýar (9-njy aýat; seret 7-9-njy aýatlar; 1 Samuel 2:8). Hudaýyň wagtynyň we Hannanyň imanynyň ýyllar boýy nähili owadan güýçlenýändigini görüň!
Belki, Hudaý bizi mysal hökmünde ulanmagy meýilleşdirýändigini aýtsa, biz özümizi hormatly duýup bileris. Ýöne bu umyt we lapykeçligiň gaýtalanýan döwri bilen uzak ýyllaryň çydamlylygyny talap etjekdigini bilsek näme? Hudaý köplenç şeýle işleýär. Merýem bilen Marta doganlarynyň ölümine döz geldiler, ýöne Hudaý munuň arkaly özboluşly şöhratlandyryldy (Ýahýa 11:4,40). Anna diňe ýedi ýyl durmuş gurupdy, ýöne onuň wepaly gullugy, äri öleninden soňky, takmynan 60 ýyl ýa-da ondan köp ýyllarda parladı (Luka 2:36-37).
Bir aýal bu nokada şeýle sözler bilen degdi. Ol we äri ýyllar boýy garaşandan soň çaga garaşýardylar – ýöne olaryň şatlygy çaga düşürmegiň agyr fiziki we duýgy agyrysy bilen çalşyldy. Onuň üçin heniz başga göwrelilik bolmady, we ol käwagt Hudaýdan çaga dogulmajak bolsa, näme üçin ony göwreli etdiň diýip soraýar. Ýöne ol şeýle hem ýazdy: «Men ondan çykan gowy zatlary pikir edýärin ... Men synagdan geçdim, we bu maňa imanymy birneme berk saklamaga kömek etdi.» Mundan başga-da, köp beýleki aýallar şondan bäri onuň bilen öz hasratlary barada gürleşdiler. Ol Rebbiň «meniň tutýan gaýamdygyny, we Ol meniň umydymdygyny» yglan edip bilýär.
Bu makala üçin söhbetdeşlik geçirilen beýlekileriň hemmesi hasratlary döwründe Hudaýa bolan imanlarynyň çuňlaşandygyna ylalaşdylar. Bir aýal şeýle diýdi: «Bu meniň ärimi we meni imanymyzda ösmäge we Oňa ýakynlaşmaga sebäp boldy. Bu bize şeýle ýagdaýlar bilen göreşýän beýlekilere kömek etmäge hem mümkinçilik berdi» (seret 2 Korinfliler 1:3-5).
Şonuň üçin, Hudaýyň hökümdarlyk güýji bilen birlikde, biz Onuň söýgüli ýüregine hem ynanyp bileris. Onuň hemişe bir meýilnamasy bar. Pygamber Işaýa bir gezek öz maşgalasyna ünsi çekdi, we soňra Mukaddes Ruh şol sözleri Reb Isa baradaky pygamberlik habaryna öwürdi, Ol Öz halas eden halkyny «Rebbiň maňa beren çagalary» diýip atlandyrdy (Işaýa 8:18; seret Ýewreýler 2:13). Adam nukdaýnazaryndan, elbetde, Reb hiç haçan öýlenmedi ýa-da çagalary bolmady. Aslynda, pygamberlikde biz Onuň ýyllarynyň ortasynda kesilende Onuň hasratyny okaýarys (Zebur 102:24). Ýöne indi, Onuň hasrat döwründen soň, Onuň ruhy nesilleri köp!
Şeýle hem, gijikdirilen umyt biziň kimdigimizi kesgitlemeli däl. Hudaý biziň arkaly uly bir zat edip biler, hatda Onuň biziň üçin ýoly garaşanymyzdan tapawutlansa-da. Biz hemişe, lapykeçliklerimizde-de, Onuň üçin uly gymmatlydygymyza we Ol biziň etmegimizi maksat edinýän gowy işleri eýýäm taýýarlandygyna ynanýarys (Efesliler 2:10).
