Hristian we garyplar
Şahsy tejribämden aýdyp bilerin, garyplar meselesine ünsi jemleýän zatlaryň azdygyny, ýagny bir mil radiusda bir milliondan gowrak adamyň açlykdan ölmek howpunyň bardygyny bilip, gije ýatmak ýaly zatlaryň azdygyny.
Hakyky garyplyk
Sudanda missioner bolup işlän ýyllarymda, adamlaryň her günki çörek paýy üçin nobatda durka, käte pyçaklar bilen, biri-biri bilen çykgynsyz söweşýändigini gördüm. Çagaly eneleriň dymyk nobatynda haýal ýöräp barýan ybadathananyň agzasynyň ýady meni entek hem yzarlaýar. Ol käbirlerine klinika lukmany bilen duşuşmak üçin bilet bererdi. Ýöne beýlekilere şeýle diýmeli bolardy: «Bagyşlaň. Çagaňyz gaty gowşak. Gynansak-da, size kömek edip bilmeýäris.» Biletsiz eneler özlerini garaňkylyga alyp giderdiler, kiçijik çaga bukjasyny berk gysyp. Hakyky garyplaryň jedelleşmäge ýa-da söweşmäge güýji seýrek bolýar.
Isa bahana tapmak
Şeýle sahnalar bir gezek aňyňyza ýazylandan soň, Isanyň sözlerini okamak kynlaşýar: «Sizden soraýana beriň, sizden karz almak isleýänden ýüz öwürmäň» (Matta 5:42). Bu buýruk meni gaty oňaýsyz duýdurýar. Bular Dagdaky Wagyzda iň köp ünsden düşürilen sözler bolup biler. Olaryň konteksti olary Kanunyň ruhy hökmünde görmegi talap edýär, kanuny taýdan ulanmaly däl.
Gynansak-da, Isanyň sözlerini şeýle bahanalar bilen ret etmek aňsat: «Hökümet bize dilegçilere bermezligi aýdýar»; ýa-da «Öz çagalaryny has gowy hekaýa üçin maýyp edýän dilegçiler bar»; ýa-da «Eger men birine kömek etsem, ertir gapymda ýüz adam bolar»; ýa-da hatda «Bu hökümetiň jogapkärçiligi.»
Matta 5:42-niň esasy aşakdaky aýatdyr, ol öz gezeginde Lewiler 19:18-den sitata: «Goňşyňy özüňi söýşüň ýaly söý. Men Rebdirin.» Isa bize ýüzbe-ýüz bolýan ýagdaýlara dogry hristian jogabyny öwredýär. Dünýä ar almak, öwezini dolmak we ekspluatasiýa edilenler üçin ar almak isläp biler. Dünýä düşnükli ýigrenç bilen jogap berip biler, «olar» we «biz» diýip. Dünýä aldanylandygy ýa-da emosional şantaj edilendigi üçin gaharlanýan duýup biler. Dünýä şlýapa bir teňňe atyp, ýönekeýje gidip biler. Biziň Reb Isa Öz şägirtlerinden has ýokary standartlara garaşýar. Ol Öz patyşalyk durmuşyny ýaşaýan hristianlaryň Öz patyşalygynyň nähilidiginiň ajaýyp mysallary bolmagyny isleýär.
Garyplar hemişe siziň bilen bolar
Isanyň we şägirtleriň umumy gapjygyndan garyplara berendikleri ähtimal (Ýahýa 13:29; 12:4-6). Ilkinji hristianlar garyplary hemişe ýatda saklapdyrlar. Resullar kitabynyň azyndan alty ýerinde olar garyplygy ýeňilleşdirmek üçin öz emläklerini berýärler (Resullar 2:44-45; 4:32-37; 6:1-6; 9:36; 10:2,22; 11:28-30). Pawlus iman edenleri beýlekileriň zerurlyklaryny kanagatlandyrmak üçin bar zatlaryny ulanmaga höweslendirdi (Rimliler 12:13; 15:25-29; 2 Korinfliler 8:1-21; Galatýalylar 2:8-10). Bu irki ybadathanalardaky hristianlar biziň häzirki wagtda yzarlamaly mysallarymyzdyr. Hatda garyplaryň hem has garyplara kömek etmek üçin berendiklerine üns beriň: «Olaryň aşa garyplygy baý jomartlyga öwrüldi ... olar güýçleri ýetdiginden, hatda güýçlerinden hem artyk berdiler» (2 Korinfliler 8:2-3). Men Sudanda köp garyp hristianlaryň arasynda bu jomartlyk merhemetini köp gezek gördüm.
Bir gezek men konferensiýamyza gatnaşýan pastorlara paýlamak üçin bir karton doly eşik alyp gitdim. Ýolda bir pastoryň her gün şol bir eşikleri geýýändigini gördüm. Ony bir gyra çekip, oňa täze kostýum, köýnekler we balaklar berdim. Ertesi gün ol öň geýen eşiklerini geýipdi. Men oňa beren eşiklerimiň ölçegleriniň ýalňyşdygyny soradym. Ol ýere seredip şeýle diýdi: «Menden gaharlanmaň. Siziň sowgatyňyzdan gaty begendim. Ýöne meniň obamda eşiksiz adamlar bar, we iň bolmanda mende her gün geýip we ýuwup bilýän bu eşiklerim bar. Men siziň beren täze eşikleriňizi alyp, olary öýdäki beýlekilere berjek.» Aýtmak gerek däl, ol ähli kartony Mabaan taýpasyna yzyna alyp gitdi!
Garyplyk: dürli adamlar üçin dürli zatlar
Bu ýerde men «garyplygy» kesgitlemäge synanyşmak isleýärin. Bu aşakdaky sebäpden zerurdyr: Men Angliýadaky öýümden Sudana baranymda baý adam bolýaryn. Meniň gapjygym we bank hasabym sudanlylaryň köpüsiniň hatda eýe bolmagy arzuw edip bilmeýäninden has köp zady satyn alardy. Ýöne men baý Amerikan ýa-da Ýewropa şäherleriniň kaşaň şäherýaka etraplaryna baranymda garyp adam bolýaryn. Bir ýylda gazanýan zadym ol ýerde ýaşan bolsam, goňşularym bilen aýakdaş gitmäge mümkinçilik bermezdi. Şeýlelik bilen garyplyk dürli ýerlerde dürli adamlar tarapyndan dürli görnüşlerde görülýär.
Garyplyk sözlükde «ýeterlik iýmit, pul, eşik we ş.m. bolmazlyk ýagdaýy» diýlip kesgitlenýär. We «garyp» şol bir kontekstde «maliýe ýa-da beýleki ýaşaýyş serişdeleriniň ýoklugy» diýlip kesgitlenýär. Täze Ähtdäki garyp dilegçi üçin grek sözi (ptochos) «gorkudan ýaňa egilýän ýa-da gizlenýän adam» diýmekdir. Köne Ähtdäki ýewreý sözi (dal) «pes, gowşak, kömeksiz we ejiz adam» diýmekdir. Bu iki kesgitlemäni okamak maňa öz zerurlyklaryny ýüzüme sürtýänler bilen, kömege çykgynsyz mätäç bolan, has az görünýän beýlekileriň arasynda tapawut goýmaga kömek edýär.
Başga bir kesgitleme şeýle diýýär: «Garyplyk iýmit, eşik, pena we arassa agyz suwy ýaly umumy zatlaryň ýetmezçiligidir, bularyň hemmesi durmuşyň hilini kesgitleýär.» Bu kesgitlemeler maňa Ýakup 2:14-17-ni, başga bir oňaýsyz Mukaddes Kitap pasajyny ýatladýar. Eger bir adam eşiksiz we her günki iýmitsiz bolsa, hristian hökmünde men oňa diňe gowy arzuw edip ýa-da onuň üçin doga etjek diýip bilmerin. Men öz imanymy onuň üçin herekete geçirmeli. Men onuň garnynda «yzgiderli» iýmit we arkasynda eşik bolmagyny üpjün etmäge synanyşmaly.
Adamlara özlerine kömek etmäge kömek etmek
Men Ýakubyň paraphrasesiniň soňky sözlemine «yzgiderli» sözüni goşdum, sebäbi men kömek kömeginden ösüş kömegine bolan zerurlyga berk ynanýaryn. Ösüş kömegi adamlara adalatly standartda ýaşamaga kömek etmek üçin zerur bolan endikleri öwrenmäge kömek edýär. Kömek kömegi – elbetde, ýer titremesi ýa-da ýangyn sebäpli ýanan öý ýaly betbagtçylykdan soň derrew zerur – diňe birnäçe gün ýa-da hepdeler üçin kömek edýär we bilkastdan däl-de, kömek alýanyň berijä baglylygyny dowam etdirip biler. Biz Hudaýyň adamlary öz zerurlyklaryny üpjün etmek üçin işlemek üçin ýaradandygyny ýatda saklamaly. Adamlara hut şony etmäge mümkinçilik bermek, hristianlaryň garyplara garyplykdan çykmaga kömek etmek üçin ajaýyp ýoludyr.
Sudanda men ösüş kömeginiň şu mysallaryny gördüm: kiçijik ýerli iş gurmak we şägirtleri öz işleri üçin gurallar bilen üpjün etmezden öň taýýarlamak; adamlara tikin maşyny, gaýçy we mata bilen üpjün edip, ýönekeý eşikler tikmegi öwretmek; adamlara baglar we bagçalar ekmäge we olara ideg etmäge kömek etmek we olara degişli marketing endiklerini öwretmek. Esasy üns «ösüşe» däl-de, diňe «kömege» berilýär. Bu görnüşli kömek dünýäniň islendik ýerindäki missionerlere kömek edip biler.
Uzak taryh
Biz ilkinji hristianlaryň garyplara nähili ideg edendikleri baradaky käbir aýatlara seretdik. Ýöne Hudaýyň garyplara bolan aladasyny iň irki döwürlerden yzarlap bolar, Ol ysraýyllara şeýle diýende: «Eger ýurduň islendik şäherinde garyp adam bar bolsa ... Hudaý size berýär, garyp doganyňyza gaty ýürekli ýa-da gysganç bolmaň. Gaýtam, açyk elli boluň we oňa zerur bolan zady erkin karz beriň» (Kanun taglymaty 15:7-8). Ferma eýelerine we işçilerine hemişe hasylyň bir bölegini garyplar, ýat ýurtlular, ýetimler we dul aýallar üçin ýygnamak üçin galdyrmak tabşyryldy (Kanun taglymaty 24:19-22). Bu uzak taryhy dowam etdirip, Isanyň «Sizden soraýana beriň, sizden karz almak isleýänden ýüz öwürmäň» (Matta 5:42) buýrugyna boýun bolmak üçin nähili praktiki zatlar edip bileris?
Başlamak üçin ýedi ýol
- Özüňiz we maşgalaňyz üçin ýeterlik zat bilen kanagatlanmak. «Hudaýa ýakynlyk bilen kanagatlanmakdan» gelýän uly peýdadan lezzet alyň (1 Timoteos 6:6-10).
- Özüňiziň we maşgalaňyzyň abadançylygyny Hudaýa ynanyň. Öz serişdeleriňizden jomartlyk bilen paýlaşyň, Hudaýyň size bu durmuşda beren zadyny indiki durmuşa — «hakyky durmuşa» goýuň (1 Timoteos 5:8; 6:17-19).
- Yzgyderli ýagdaýda girdejiňiziň bir bölegini zerurlygy bolanlara bermek üçin fond döretmek üçin aýryň (1 Korinfliler 16:1-4; Matta 19:16-30; Markus 12:41-44).
- Hudaý hakyky zerurlyklary ünsüňize getiren wagtynda, bu fonddan ýerlikli derejede beriň. Ýatda saklaň, bu Hudaýyň puludyr, siziňki däl (Resullar 11:27-30; 1 Ýahýa 3:16-18).
- Täzeliklerden daşary seretmäge synanyşyň. Dünýä betbagtçylyklara gowy jogap berýär. Hristianlar köpçüligiň ünsünden daşda, dymyk göreşýänlere kömek etmeli. «Ruh bilen ýaşaýan bolsak, Ruh bilen aýakdaş gidelim» (Galatýalylar 5:25; Rimliler 8:5,9,13-14).
- Ösüş taslamalaryna yzygiderli kömek etmäge borçlanmazdan öň çykdajylary hasaplaň (Luka 14:28-30). Taslamany dowam etdirmek üçin uzak möhletli kömek etmegi meýilleşdiriň (2 Korinfliler 8:8-12).
- Garyplara bermek Hudaýy söýmek we goňşyňy söýmek işiniň bir bölegidigini ýatda saklaň (Luka 10:25-37).
Jemleýji pikirler
Biziň baýlyga we garyplyga bolan garaýşymyz biziň ebedi gymmatlyklarymyzy, şeýle hem häsiýetimizi we Hudaýa we beýlekilere bolan gatnaşygymyzy açýar. Hristianyň jomartlygynyň ýeke-täk çägi söýginiň özüniň goýup biljek çägidir. Hartumda ybadathananyň töwereginde garyp adamlar köp bolany üçin, biziň ýygnagymyz olara kömek etmek üçin birnäçe programmalary bardy. Kämil söýgi adamlara kömek etmek islegidir, olar ony kabul etseler-de ýa-da ret etseler-de. Hristianlar Hudaýyň söýgüsini dünýäde ähli mümkin bolan ýollar bilen ösdürmäge çalyşmaly, hatda şahsy ýitgilere sezewar bolsalar-da, sebäbi olar asmanda özlerine garaşýan gowy sylagyň bardygyny bilýärler (1 Korinfliler 3:10-15).
Men bu makalany Mesihiň Dagdaky Wagzyndan sitata bilen başladym: «Sizden soraýana beriň, sizden karz almak isleýänden ýüz öwürmäň» (Matta 5:42). Men şol wagyzdan sitata bilen jemleýärin: «Siz Hudaýa we pula hyzmat edip bilmersiňiz» (Matta 6:24). Adamlar biziň durmuşymyza seredenlerinde, kimiň hyzmat edýändigimizi görýärler? Pula hudaý hökmünde hyzmat etmegiň ýerine, biz pulumyzy Hudaýa hyzmat etmek üçin ulanmaly.
