“Men Öz Yygydymy Gurarýn”
Ýaş wagtym men model uçarlar ýygnamagy gowy görýärdim. Men dükandan gyzykly görünýän bir gutyny satyn alardym, soňra öýde ähli bölekleri gutudan çykaryp, görkezmelere seredip başlardym. Birnäçe günden soň, bir tüp ýelim, birneme boýag we birnäçe decal stikerleriň kömegi bilen, taýýar uçary otagymyň potologyndan asylyp durardy.
Model ýasamak gyzykly güýmenje bolup biler, ýöne hakyky uçarlar, köprüler ýa-da beýleki gurluşlary gurmak çynlakaý işdir. Binýatlar, gurluşyk materiallary, gurluşyk birikmeleri we başga-da köp faktorlar taslamanyň üstünligine ýa-da şowsuzlygyna täsir edýär.
Reb Isa Özüni gurluşyk işinde diýip yglan etdi, Ol: “Men Öz Yygydymy gurarýn” (Matta 16:18 NKJV) diýende. Ol kämil gurluşykçy bolany üçin, Onuň guran islendik zadynyň şowsuz bolmajagyna ynamly bolup bileris. Mundan başga-da, Mesihçiler hökmünde biz bu mesele bilen ýönekeý gyzyklanmadan has köp gyzyklanmaly, sebäbi biz hakykatdan-da gurluşykdyrys! Şonuň üçin bu hudaýy gurluşyk taslamasyny göz öňünde tutmak gaty peýdalydyr.
Yygyt Näme?
Matta 16-da Mesihň “yygyt” üçin ulanan sözi öz-özünden gaty adaty sözdür. Ol grek sözi ekklēsía (“ek-klay-SEE-ah” diýlip okalýar), bu diňe “çagyrylanlar” diýmegi aňladýar. Ol belli bir maksat üçin ýygnanan islendik adamlar toparyna degişli bolup biler. Bu sözüň gaty umumy manysy Resullaryň Işleri kitabynda iki dürli ýerde peýda bolýar. Resullaryň Işleri 7:38-de “çölde ýygnak [ekklēsía]” agzalýar, käbir terjimelerde hatda “ýygnak” sözüniň ýerine “yygyt” sözi ulanylýar. 1 Ol ýerde kontekst Hudaýyň Köne Ähtdäki halkyna, Ysraýyl milletine degişlidir. Reb olary Müsürden çagyryp, ilki çölde, soňra Wadal edilen ýerde Öz ýanyna getirdi. 1 Soňra, Resullaryň Işleri 19-da bu söz Efesdäki tertipsiz märekä degişli üç gezek (32,39,41-nji aýatlar) ulanylýar. Pawlusyň wagyz etmeginden gahar-gazaba münen şäheriň adamlary öz hudaýy Diana (ýa-da Artemis) goramak üçin sagatlar boýy gygyryp ýygnandylar – ýöne “ýygnak [ekklēsía] garyşykdy, we olaryň köpüsi näme üçin ýygnanandyklaryny bilmeýärdiler” (32-nji aýat).
Bu salgylar grek sözi ekklēsía, häzir Mukaddes Kitapda “yygyt” diýlip terjime edilýän sözüň öz-özünden ruhy ähmiýete eýe däldigini görkezýär. Emma, Täze Ähtdäki 100-den gowrak beýleki salgylarda bu söz Mesihçi iman edenleriň kollektiwi ýygnagyna açyk-aýdyň degişlidir. Bu ulanylyş nähili ösdi? Jogap üçin biz Rebbiniň Matta 16:18-däki sözlerine gaýdyp bilýäris. Onuň esasy ünsi “yygyt” sözüne däl-de, “Meniň” sözüne gönükdirilendi. “Men Meniň yygydymy gurarýn” diýdi Ol. Bu gurluşyga häsiýet berýän zat şudur. Eger biz Mesihçi bolsak, onda biz şol Yygyda, Onuň Yygydynyň içine girýäris.
Rebbiniň sözündäki geljek zaman formasyna üns bermek möhümdir. Ol Onuň Yygydynyň Ol bu barada gürleýän wagtynda heniz ýokdugyny görkezýär. Onuň gurluşyk işi heniz başlamandy. “Çölde ýygnak” (Resullaryň Işleri 7:38 KJV) ýokarda agzalan Ysraýyl milletine degişlidir; ýöne şol adamlar ýygnagy bu Täze Äht gurluşygy bilen birmeňzeş däl – bu gaty möhüm bir nokat. Ysraýyl ýerüsti wadalary aldy, we Hudaý şol wadalary millete heniz ýerine ýetirer. Ýöne Täze Äht Yygydy gökdäki patalary aldy we gökdäki umydy bar. Hudaý Ysraýyla we Yygyda wepaly boldy we bolar, ýöne olar iki dürli guramadyr. Bu hakykaty bilmek Mukaddes Ýazgylary okaýarkak köp düşünişmezliklerden gaça durmaga kömek eder.
Reb hakykatdan-da wada berşi ýaly Yygydy gurup başlady. Bu Resullaryň Işleri 2-däki Pentikost gününde boldy, şonda Mukaddes Ruh Reb Isa Mesihň şägirtlerini bir täze gurama birleşdirdi. Pawlus bu wakany 1 Korinfliler 12:13-de şeýle düşündirdi: “Bir Ruh arkaly ählimiz bir bedene suwa çümdürildik,” ýagny Mesihň bedenine, Yygyda. Pawlusyň Pentikost gününde heniz Mesihçi bolmandygyny, ýöne “biz” sözüniň şol gün ruhy suwa çümdürilme bilen birleşenleriň arasynda özüni hem goşandygyny bilmek peýdalydyr. Bu, Pentikostdaky suwa çümdürilmeginiň bir gezeklik waka bolandygyny, ýöne şondan bäri iman eden ähli adamlaryň Ruhyň işiniň gymmatyna getirilendigini görkezýär. Şonuň üçin, bu döwürde halas bolan ähli adamlar Mukaddes Ruh arkaly Yygydyň bir bölegi hökmünde birleşdirilýär (Resullaryň Işleri 2:47, 4:4, 5:11).
“Yygyt” Sözüniň Üstündäki Bellikler
Täze Ähtde bu täze gurama barada has köp okadygymyzça, “yygyt” sözüniň käwagt belli bir ýer bilen baglanyşyklydygyny göreris. Mysal üçin, Resullaryň Işleri kitaby Iýerusalimde bir yygydy, Antiokda bir yygydy, Kesariýada bir yygydy we Efesde bir yygydy agzaýar. Köplenç Pawlus we beýlekiler wagyz eden we öwreden dürli ýerlerde “yygytlar” barada köplük sanda salgylar bar. Emma, beýleki wagtlarda “yygyt” sözi her bir hakyky Mesihçiden ybarat bir dünýä derejesindäki gurama degişlidir. Mysal üçin, Mesih “ähli zatlaryň üstünden yygyda başdyr,” we Ol “yygydy söýdi we onuň üçin Özüni berdi” (Efesliler 1:22, 5:25) – bu sözler, diňe bir ýerli ýygnaga däl-de, ähli iman edenlere kollektiwiň hakykatdan-da degişlidir.
Şol tapawudy görkezmek üçin, käbir iňlis ýazyjylary belli bir ýerdäki ýerli iman edenlere degişli “church” sözüni ulanýarlar, ýöne dünýä derejesindäki tarapyna degişli bolanda “Church” sözüni uly harp bilen ýazýarlar. Bu makalada “Church” sözi şeýle ulanylýar. Beýleki ýazyjylar bolsa, ähli iňlis Mukaddes Kitap terjimeleri bilen birlikde, bu tapawudy etmeýärler, we muny belli bir usulda etmeli diýen düzgünler ýok. Kontekst manysyny we ulanylyşyny düşündirmek üçin adatça ýeterlik derejede açykdyr.
Bu ýerde käbir Mukaddes Kitap terjimeleriniň “yygyt” sözüni hiç hili ulanmaýandygyny agzamak hem gowy bolup biler. Mukaddes Kitaby iňlis diline ilkinji terjime eden William Tyndale “congregation” sözüni saýlady. Şondan bäri birnäçe beýleki terjimeçiler “assembly” sözüni ulandylar. Olaryň biri, J. N. Darby, “assembly” termininiň grek respublikasynyň döwründen bäri belli bir tehniki manysyny saklamak üçin niýetlenendigini düşündirdi, şonda ol raýatlyk hukuklary bolan adamlaryň ýygnagyny aňladýardy. 2 Haýsy söz ulanylsa-da, “yygyt” baradaky häzirki düşünjäniň adamlaryň duşuşýan binasyna ünsi jemleýän ýaly görünse-de, bu sözüň hakykatdan-da adamlara özlerine, ekklēsía, “çagyrylanlara” degişlidigini bilmek möhümdir.
Ösýän Yygyt
Bu Yygydyň hakykatdan-da Rebbiň Özü tarapyndan gurulýandygyny pikirlenmek haýran galdyryjydyr. Bu dolylygy bilen täze bir zat. Mesihň ilkinji yzyna düşýänleri ählisi ýewreý maşgalalarynda ulalypdy, ýöne tizden Samariýalylar hem goşuldy (Resullaryň Işleri 8:5-25). Öň ýewreýler “Samariýalylar bilen hiç hili iş etmezdiler” (Ýahýa 4:9), ýöne indi olar birleşdirildi. Şondan gysga wagt soň, butparazlar hem Yygyda goşuldy. Öň ýewreý adamyň butparazlar bilen gatnaşykda bolmagy eşidilmedik zatdy (Resullaryň Işleri 10:28). Emma, Rim ýüzbaşysy Korneliý bilen gürleşende, resuly Petrus we onuň bilen bile bolan beýlekiler butparazlaryň hem Reb Isa Mesihe ynanýandygyny öz gözleri bilen gördüler.
Resullaryň Işleri 10-daky Korneliýiň Mesihçi bolmagynyň ajaýyp wakalary Resullaryň Işleri 11:1-18-de jikme-jik gözden geçirilýär, bu bolsa munuň gaty möhüm pursat bolandygyny görkezýär. Şol bölegiň ahyrynda, ähli adamlar “Hudaý butparazlara hem ýaşaýşa töwbe etmäge rugsat berdi” (18-nji aýat) diýip şatlanýardylar. Hudaýyň ýewreýleri we butparazlary bir gurama birleşdirip biljekdigi baradaky pikir öň hiç haçan açylmandy. Pawlus muny “syry … beýleki asyrlarda adamlaryň ogullaryna bildirilmedik … butparazlaryň mirasdar, bir bedeniň agzalary we Injil arkaly Mesihde Onuň wadasyna gatnaşyjylar bolmalydygyny” (Efesliler 3:3-6) diýip atlandyrdy. Aslynda, bu syr perişde jandarlara şaýatlykdyr, şeýlelik bilen “Hudaýyň köp dürli akyldarlygy yygyt arkaly gökdäki hökümdarlara we güýçlere bildirilip bilner” (10-njy aýat). 3
Mesihçiler üçin Hudaýyň gurluşygynyň bu usulda bir bölegi bolmak nähili uly hormat! Reb bize şol ýokary çagyryşa laýyk ýaşamaga kömek etsin. Käbir Mesihçilere beýlekilerden tapawutly çemeleşmek bilen ähli iman edenleriň bu täze organiki birliginiň amaly hakykatyny inkär etmek biziň üçin mümkin. Eger biz şeýle etsek, biz Hudaýyň hudaýy akyldarlygynyň görkezilişini sözüň doly manysynda gowşadýarys. Bu, Petrusyň soňky hereketiniň, ýewreý iman edenler bilen iýip-içip, ýöne butparazlar bilen iýip-içmegini bes edende näme üçin şeýle çynlakaý bolandygyny düşündirýär (Galatýalylar 2:11-14). Biz ykdysady ýagdaý, etnik gelip çykyş, dil we medeniýet ýaly taraplaryň beýleki iman edenlere bolan garaýşymyzy zaýalamagyna ýol bermeli däl.
Bilelikde Ösmek
Islendik gurluşyk taslamasynda ösüş we ulalmak bolmaly. Yygytda hem şeýle. Efeslilerdäki iki bap bu barada gürleýär, we olary bilelikde göz öňünde tutmak gaty gyzykly. 2-nji bapda biz Yygyt barada ybadathana hökmünde okaýarys. Isa Mesih burç daşydyr, ähli gurluşygyň salgy nokady, “Onda ähli bina, birleşdirilip, Rebde mukaddes ybadathana ösýär” (Efesliler 2:21). Indiki aýat, bu mukaddes ybadathana hökmünde Yygydyň “Ruhda Hudaýyň ýaşaýan ýeri”digini goşýar. Köne Äht döwründe Hudaýyň ýaşaýan ýeri hakyky ybadathana bolupdy, ýöne indi Ol Yygydyň içinde ýaşaýar (1 Korinfliler 3:16).
Soňra Yygyt Mesihň bedeni hökmünde suratlandyrylýar. Efesliler 4 bu tarapa ünsi jemleýär. Mesih Başdyr, “ondan ähli beden, her bir birikmäniň berýän zady bilen birleşdirilip we örülip, her bir bölegi öz paýyny edýän täsirli işi bilen, bedeniň söýgüde öz-özüni gurmak üçin ösüşine sebäp bolýar” (4:16). Beden hökmünde Yygyt Başymyzyň: Mesihň görkezmesi we iýmitlenmegi arkaly birleşdirilýär.
Bu bölekleri birleşdirýän azyndan iki gymmatly nokat bar. Birinjiden, ybadathana hem, beden hem ösýär. Ybadathana gatlak-gatlak, daş-daş ösýär; we Mesihçiler Hudaýyň ybadathanasynyň şol diri daşlarydyr (1 Petrus 2:5). Beden başgaça ösýär. Ol doglanda doly, ýöne ýyl-ýyldan şol beden ulalmagyny dowam etdirýär; we Mesihçiler aýratynlykda Mesihň bedeniniň agzalarydyr (1 Korinfliler 12:27). Her bir ýagdaýda, ösüş prosesi dürli bolsa-da, ösüş islegi möhümdir. Binýatdan öňe geçmeýän bina peýdaly däl. Çagalykdan öňe geçmeýän beden sagdyn däl.
Reb hakykatdan-da Öz Yygydyny global manyda gurýar, şonuň üçin biziň hem ýerli derejede ösmegini islemegimiz ýerliklidir. Resullaryň Işleri 9:31-de şol wagtky ähli ýerli yygytlaryň “parahatçylykda bolandygyny we gurlandygyny. We Rebbe gorkup we Mukaddes Ruhyň tesellisinde ýöräp, olar köpeldi” diýlip aýdylýar. Olar ruhy we san taýdan ösýärdiler. Bu, Mesihçileriň her bir ýerli ýygnagy üçin ajaýyp, Mukaddes Kitaba laýyk maksatdyr. Belki käbirleri diňe gatnaşyk sanlaryna üns berýärler we aýratyn iman edenleriň ruhy zerurlyklaryna üns bermeýärler. Belki beýlekiler ruhy hakykatlary öwretmäge şeýle bir ünsli bolýarlar welin, wagyz etmegiň we san taýdan ösüşiň zerurlygyna biperwaý garaýarlar. Bu ýalňyşlyklaryň ikisi hem Rebbiniň Öz Yygydynyň ösmegi baradaky niýetlerini hasaba almaýar.
Ybadathana bilen bedeniň arasyndaky ikinji baglanyşyk, ikisiniň hem berk birleşendiginde tapylýar. Efesliler 2 we 4-nji baplara seredip, biz binanyň “birleşdirilendigini” (2:21) we bedeniň “birleşdirilendigini” (4:16) okaýarys. Aslynda, şol aňlatmalar grek tekstindäki birmeňzeş terminleriň dürli terjimeleridir. Binalar we bedenler dürli usulda emele gelse-de, Hudaý olary meňzeş görnüşde suratlandyrýar: berk birleşen bölekler netijeli we sazlaşykly bilelikde işleýärler.
Hudaý nähili beýik niýet gurupdyr! Ähli iman edenler öz aýratynlyklaryny saklaýarlar, ýöne her birimiz bütine möhüm bir zat goşýarys. Hudaýyň sizi ýerleşdiren ýerli iman edenler ýygnagynda siziň işjeň gatnaşmagyňyz bu niýetiň amaly ýerine ýetirilişidir. Iň möhümi, biziň Mesihde kollektiwi şahsyýetimiz bar. Ol biziň Burç Daşymyzdyr, we Ol biziň Başymyzdyr. Ol Öz Yygydyny gurýar, we Ol siziň şol binada nirede ýerleşýändigiňizi takyk bilýär.
SOŇKY BELLIKLER
- Iňlis sözi hökmünde “church” termini öz manysyny “Rebbiň öýi” düşünjesine çenli yzarlaýar. Grek sözi kyriakós (“Rebbe degişli”) Täze Ähtde Rebbiniň Agşam nahary we Rebbiniň Güni üçin ulanyldy. Şol söz kyriakós nemes dilindäki Kirche we köne iňlis dilindäki circe sözleriniň köküdir, bu bolsa ahyrsoňy häzirki “church” iňlis ýazuwyna öwrüldi.
- Çeşme: J. N. Darby tarapyndan ýazylan Dürli Ähtler eseriniň öň sözü; STEM Publishing.
- Efesliler 6:12-däki “hökümdarlar” we “güýçler” elbetde jynydyr, şonuň üçin käbirleri Efesliler 3:10-daky jandarlary hem şeýle düşündirýärler. Beýlekiler Efesliler 3-däki salgyny Hudaýyň perişde habarçylaryna degişli hasaplaýarlar. Haýsy bolsa-da, Hudaýyň akyldarlygy bu ruhy jandarlara Yygyt arkaly gaty özboluşly usulda aýdyň edilýär.
Diri Hudaýyň Yygydy dünýäden çagyrylan şahslar toparydyr – Hudaýyň Öz merhemet Injili arkaly Öz ýanyna çagyran we şol Injili we onuň hödürleýän Halasgärini kabul edenler. Olar şeýlelik bilen dünýäden aýrylyp, “Mesih Isa-da mukaddes edilenler” (1 Korinfliler 1:1) diýlip agzalýar, bu bolsa Mesihde “aýrylan” diýmegi aňladýar.
Munuň bilen sazlaşykda biz Resullaryň Işleri 15:14-däki Ýakubyň sözlerini okaýarys, şonda biz şeýle okaýarys: “Şimon Hudaýyň ilki butparazlara nähili baryp, olardan Öz ady üçin bir halk alandygyny beýan etdi.” Yygyt şudur – Mukaddes Ruhyň hökümdar işleri arkaly Onuň ady üçin milletlerden alnan bir halk. Eger Yygyt diňe muny ýatda saklan bolsa, ol dünýäde ýerleşmezdi we dünýäwi pikirli bolmazdy, gaýtam dünýäden aýrylyp, şöhratdaky ret edilen Mesihe hakykatdan-da çagyrylanlar hökmünde gökdäki häsiýetli bolardy. Eger biz Resullaryň Işleri 2-ä seretsek, ol ýerdäki iman edenleriň hakykatdan-da aýrylan bir topar bolandygyny göreris. —Raymond K. Campbell, “Diri Hudaýyň Yygydy” (uýgunlaşdyryldy)
