Çagalar we ýetginjekler bilen wagt geçirmek
Çagalar we ýetginjekler bilen wagt geçirmek olaryň durmuşynda uzak möhletli peýdalar getirýär. Patyşa Süleýman kakasynyň oňa öwretmek üçin wagt sarp edendigini aýtdy (Süleýman pygamberiň nakyllary 4:4), we netijede kakasyna hormat goýýan we Rebbe gulluk edýän patyşa boldy. Dawudyň başga bir ogly Absalom bilen bolsa tersine boldy. Patyşa Dawut Absalom bilen wagt geçirmändi (2 Şamuwel 14:24), we netijede kakasyna hormat goýmaýan we Rebbe gulluk etmeýän ogul boldy.
Ady
Ilki bilen adymyzyň sözlerini düşündirmäge synanyşalyň. Eger siz «maýa goýsaňyz,» özüňize degişli bir zady bir zada goýýarsyňyz. Mysal üçin, puluňyzyň bir bölegini alyp, bir işe goýsaňyz, bu maýa goýum bolar. Adatça, maýa goýumyňyzdan belli bir girdeji ýa-da yzyna gaýtaryş garaşarsyňyz.
Adamlar dürli zatlara maýa goýýarlar.
Mukaddes Kitap, näme eksek, şony orjakdygymyzy (Galatýalylar 6:7-10) we köp eksek, köp orjakdygymyzy (2 Korinfliler 9:6) açyk öwredýär. Maýa goýum, ekmek ýaly, bize bir zatlara – wagt, pul ýa-da başga bir zat – çykdajy edýär.
Biz çagalarymyza pul, bilim we terbiýe ýaly zatlary berýäris; käwagt olara wagtymyzy bermekden zatlary bermek has aňsat bolýar. Şeýle hem, biz köp zatlara wagt sarp edýäris: işe, bilime, ýanýoldaşymyza, beýleki gyzyklanmalara. Dawut Absaloma köp zat berdi, ýöne Dawut Absaloma öz wagtyny bermedi, we netijesi betbagtçylykly boldy. Bu möhüm tarapy ykrar edip, bu makala çagalar we ýetginjekler bilen wagt geçirmek
barada. Siz: «Meniň çagam ýok, şonuň üçin bu maňa degişli däl» diýip bilersiňiz. Ýöne, makala size degişlidir . Mukaddes Kitap bize biologiki taýdan öz çagalary bolmadyk çagalara we ýaşlara wagt sarp eden adamlaryň köp mysallaryny berýär. Isa çagalar bilen wagt geçirdi we bize hem şony etmäge höweslendirdi (Matta 19:14). Biz Mukaddes Kitapdaky adamlaryň ählisiniň ýaşyny bilmeýäris, ýöne Pawlusyň ýaş Timoteý bilen, Musa Ýeşuwa bilen, we Pawlus Ýahýa Mark bilen geçiren wagty barada oýlanyň. Eli hem Samuel bilen kiçijik çaga wagtynda wagt geçirdi. Elbetde, siz Mukaddes Kitapda başga mysallar hem tapyp bilersiňiz.
Hudaýyň islegi: Birleşdirmek we gurmak
Mukaddes Kitap çagalar bilen wagt geçirmek baradaky görkezmeler bilen doly. Bu, çagalary köplenç mysal hökmünde ulanan we olary özüne ýakyn saklan Reb Isa üçin elbetde möhümdi (Matta 18:2; Markus 9:36). Ol şeýle hem şägirtlerine köp wagt sarp etdi, olaryň käbirleriniň Rebden ep-esli ýaş bolandygy çak edilýär. Ol çagalary terbiýelemek we olary ösdürmek üçin görkezmeler berdi (Efesliler 6:4), we ýaşulular ýaşlar bilen wagt geçirmäge höweslendirilýär (Titus 2:4,6).
Terbiýelemek we öwretmek wagt alýar. Siz biri bilen köp wagt geçirmeseňiz, ony terbiýeläp bilmersiňiz. Rebiň biziň bilen wagt geçirmek islegini göz öňüne getiriň. Onuň ýadaw bolan, ýöne şonda-da şägirtleri we beýlekiler bilen wagt sarp eden köp wagtlaryny ýatlaň (Markus 6:30-44; Ýahýa 4:6-26). Hudaý gurmak bilen meşgullanýan (1 Korinfliler 3:9-10; Efesliler 2:19-22). Gurmak maýa goýumy öz içine alýar we köp wagt alýar. Rebiň siziň bilen näçe wagt geçirmek isleýändigini pikir edýärsiňiz?
Şeýtanyň islegi: Aýyrmak we ýok etmek
Şeýtan Mukaddes Kitabyň iň başynda maşgalalary ýok etmäge synanyşdy. Barlyk 3-de ol Adam ata we How enä hüjüm etdi. 4-nji bapda olaryň iki ogly, Kaýyn we Abel, ata-eneleriniň saýlamalarynyň netijesi bolan günä täsir etdi. Mukaddes Ýazgylarda maşgalalara dürli ýollar bilen hüjüm edildi. Şeýtanyň üstünlik gazanmagynyň esasy usullarynyň biri, ata-eneleriň çagalaryna wagt sarp etmek borçlaryny ýerine ýetirmezlikleridir.
Ysraýyl çagalarynyň taryhynyň başynda duşmanlaryň maşgalalary aýyrmak isleýändigini görýäris. Musa Faraona olaryň hemmesiniň (ýaş, garry, ogullar we gyzlar) gidip Rebbe sežde etjekdigini aýtdy (Müsürden çykyş 10:9-11), ýöne Faraon diňe erkekleriň gidip biljekdigini karar etdi. Bu Rebiň aýdanlaryna garşydy, we biz Müsürlilere başga bir bela gelendigini görýäris. Soňra Ysraýyllylara hemmesine – bilelikde – gitmäge rugsat berildi.
Musa olaryň diňe bilelikde gitseler gidip biljekdiklerini aýtdy. Ol, şübhesiz, bu gymmatly sapagy çagalygynda öwrenipdi. Maşgalalaryň bilelikde wagt geçirmeginiň ähmiýeti Mukaddes Ýazgylarda ir tapýan prinsipimizdir. Duşmanyň isleglerinden biri, maşgalalaryň bilelikde geçiren wagtyny almakdyr. Bu ata-eneler hökmünde durmuşymyzda örän amaly bolup biler. Biz çagalarymyz bilen wagt geçirmäge rugsat berýän ýa-da höweslendirýän işlere gatnaşýarysmy ýa-da maşgalalarymyzyň biri-birinden aýry bolmagyna sebäp bolýan işleri yzarlaýarysmy?
Hemişe wagt geçirmek
Kanun taglymaty 6:6-25-i okaň (8-nji sahypa serediň). Ol ýerde Hudaýyň Ysraýyla çagalaryny öwretmek baradaky görkezmeleri görkezilýär. Biz 7-nji aýatda öwretmegiň ähli gün dowam etmelidigini görýäris: olar turanda, öýde bolanda, daşary çykanda we ýatanda. Ata-eneleriň güni çagalary bilen wagt geçirmek we olara öwretmek bilen häsiýetlendirilmelidi, diňe birnäçe pursat irden ýa-da günüň ahyrynda däl.
Olary öwretmegiň ýa-da olar bilen wagt geçirmegiň maksady, Hudaýyň olar üçin beren ýurdundan lezzet alyp bilmekleridi. Şeýle hem, bu ýagdaýda wagt geçirmegiň netijesi, olaryň çagalarynyň olara soraglar bilen geljekdigidi (20-nji aýat). Ata-eneleri tarapyndan wagt sarp edilen çaga ýa-da ýaş adam, ata-enelerine soraglar bilen gelmegi ähtimal. Tersine hem dogry. Biz çagalarymyzyň bize soraglar bilen gelmegine garaşyp bilermis, eger biz olar bilen hiç haçan wagt geçirmesek, ýa-da olar biziň olar bilen wagt geçirmek isleýändigimizi duýmasalar?
Musa
Müsürden çykyş 2-de biz Musanyň durmuşynyň irki günleriniň hekaýasyny tapýarys. Faraonyň gyzy tarapyndan suwdan çykarylan soň, ol ilki öz ata-eneleri tarapyndan terbiýelendi, olar ogluna wagt sarp etdiler. Bu maýa goýum soňra Musanyň «Hudaýyň halky bilen horluk çekmegi, günäniň wagtlaýyn lezzetlerinden lezzet almakdan» (Ýewreýler 11:25 KJV) saýlamagyna sebäp boldy. Olar diňe gysga wagt bile bolsalar-da, Musanyň ata-eneleri ony şeýle bir doly ulandylar welin, ol Hudaýyň kimdigini we Onuň bilen gatnaşygynyň ähmiýetini düşündi. Onuň ata-eneleri ogluna wagt sarp etdiler, we bu Musa we Ysraýyl çagalary üçin nähili uly tapawut döretdi.
Samuel
1 Şamuweliň başynda biz Samueliň durmuşynyň irki ýyllarynyň hekaýasyny okaýarys. Biz ogluna doga etmek we ony ýol görkezmek üçin wagt sarp eden bir enäni görýäris. Soňra ol ýaş çaga wagtynda «Rebbiň öňünde gulluk eden» (1 Şamuwel 2:18) biri hökmünde häsiýetlendirildi. Samuel ybadathanada ýaşap, Eli bilen bolandan soň hem, ejesi oňa her ýyl täze geýim getirip we oňa doga edip, oňa wagt sarp etmegini dowam etdirdi. Onuň hereketleri zerur bolan wagtyň yzygiderli maýa goýumyny görkezýär. Çagalara maýa goýmak diňe bir gezek ýa-da olar ýaş wagtynda bolýan zat däl, eýsem olaryň ömrüniň dowamynda dowam edýän we başgalara – ata-enelere ýa-da dostlara – wagtyna çykdajy edýän zatdyr.
Dawut
Dawudyň ýazgysy ruhlandyryjydyr, sebäbi ol ýalňyşan, ýöne soňra ata-enelik usulyny düzeden bir ata-enäniň mysalyny berýär. Öň belläp geçişimiz ýaly, Patyşa Dawudyň hekaýasyny 2 Şamuwel 13-den kitabyň ahyryna çenli okanyňyzda, çagalary bilen wagt geçirmän bir atany görýärsiňiz. Olar ýalňyş zat edende ol olar bilen gürleşmedi. Ol olaryň günäsini äsgermezlik etmek we belki-de olaryň ondan çykjakdygyny pikir etmek ýoluny saýlan ýaly. Dawut öz öňki günäsi barada hem günäkär duýup bilerdi. Emma, eger ol ony ogullary üçin mysal hökmünde ulanyp, olar bilen gürleşmäge wagt sarp eden bolsa, belki-de olaryň durmuşy başgaça bolardy. Onuň ýerine ol ogullary Absalomy (2 Şamuwel 18:33) we Adoniýany ýitirdi, sebäbi Adoniýa Dawudyň tagtyna özüni çykarmaga synanyşdy (1 Patyşalar 1:5).
Dawut Adoniýany terbiýelemäge wagt sarp etmändi (6-njy aýat). Emma, Dawut üçin ähli zat ýitirilmändi. Dawut öz öňki ýalňyşlyklaryndan sapak aldy we Süleýmana terbiýe berdi (1 Patyşalar 2). Hudaý tarapyndan paýhas berlen Süleýman, Süleýman pygamberiň nakyllary 4-de kakasynyň ony nähili terbiýeländigini we öwredendigini beýan etdi. Dawut öz öňki ýalňyşlyklaryndan soň ýüz öwrüp bilerdi, ýöne ol öz ýollaryny üýtgetdi.
Reb bize hem rehimdardyr. Biz ata-eneler hökmünde köplenç ýalňyşýarys, ýöne biz Rebbe gelip, günämizi boýun alyp (1 Ýahýa 1:9) we Ondan çagalarymyzy terbiýelemek üçin paýhas bermegini sorap bileris (Efesliler 6:4). Geçmişde mümkinçilikleri ýitiren bolsak-da, biz yzdaky zatlary unudyp, öňe gitmäge höweslendirilýäris (Filipililer 3:12-14). Ýitirilen wagt hiç haçan yzyna gaýtarylyp bilinmez, ýöne biziň hemmämiziň öňümizde galan wagtymyz bar. Biz bu wagty nähili ulanarys?
Ruhlandyryjy pikirler
Biz her gün çagalarymyz bilen wagt geçirmäge, olaryň ruhy ösüşine maýa goýmaga başlap bileris. Biz şeýle hem olaryň durmuşynyň ähli ugurlaryny ösdürmäge we soňra baý bereketler getirejek gatnaşyk döretmäge wagt sarp etmeli. Galatýalylar 6:7-9-daky aýatlary ýatlaň: näme eksek, şony orarys. Eger siz çagalaryňyza wagt sarp etmeseňiz, netijesi näme bolar öýdýärsiňiz? Reb siziň töweregiňize wagt sarp edip biljek başga ýaşlary hem goýan bolup biler. Olary äsgermezlik etmäň. Käbirimiz dürli ýagdaýlar sebäpli çagalarymyzdan aýry bolup bileris. Eger siz bu gün çagalaryňyz bilen fiziki taýdan wagt geçirip bilmeseňiz, nähili edip wagt sarp edip bilersiňiz? Ine, birnäçe teklipler:
Olar üçin doga ediň.
- Çagalaryňyza ýa-da beýleki ýaşlara hat ýazyň.
- Olar bilen wagt geçirmek üçin tehnologiýany ulanyň.
- Olary telefonda jaň ediň!
- Öňki ýalňyşlyklaryň çagalaryňyz bilen aragatnaşyk saklamak mümkinçiligini almagyna ýol bermäň. Doga ediň we Rebden size pikirler bermegini we gapylary açmagyny soraň, şonda siz çagaňyzyň durmuşynda oňyn täsir edip bilersiňiz.
Käwagt çagalarymyz bilen wagt geçirmek üçin käbir amaly teklipler peýdaly bolýar. Çagalaryňyzy mümkin boldugyça köp işlerde özüňiz bilen alyp gitmäge synanyşyň. Bulara başga mesihçiler bilen duşuşýan wagtlaryňyz, söwda etmäge gidýän wagtlaryňyz, daşarda işleýän wagtlaryňyz ýa-da myhmançylyga gidýän wagtlaryňyz degişli bolar. Siz çagalar bilen ýekelikde gürleşip biljek ýörite wagt döwürlerini göz öňüne tutup bilersiňiz. Belki-de olary ýörite nahara, awtoulagda gezelenje ýa-da çagaňyz ýa-da ýetginjegiňiz bilen gürleşmäge wagt berjek başga bir işe alyp gitmek.
Netijede, Rebiň durmuşymyza getiren çagalary we ýetginjekleri bilen «wagty tygşytlamak» biziň üçin örän möhümdir. Biz ekip we suwaryp bilsek-de, artdyrmagyň Rebden gelýändigini ýatda saklamaly (1 Korinfliler 3:7).
«Bu gün size buýruk berýän bu sözler ýüregiňizde bolsun. Siz olary çagalaryňyza yhlas bilen öwretmeli, we öýüňizde oturanyňyzda, ýolda ýöräniňizde, ýatanyňyzda we turanyňyzda olary gürleşmeli. Siz olary eliňizde nyşan hökmünde daňmaly, we olar gözleriňiziň arasynda maňlaýlyk bolsun. Siz olary öýüňiziň gapy sütünlerine we derwezeleriňize ýazmaly. «Şeýlelik bilen, Reb Hudaýyňyz sizi ata-babalaryňyza, Ybraýyma, Yshaga we Ýakuba kasam eden ýurduna getireninde, siz gurmadyk uly we owadan şäherleri, siz doldurmadyk ähli gowy zatlar bilen doly öýleri, siz gazmadyk gazylan guýulary, siz ekmedik üzüm baglaryny we zeýtun agaçlaryny – siz iýip doýanyňyzda – onda ätiýaçly boluň, Müsür ýurdundan, gulçulyk öýünden sizi çykaran Rebi unutmazlyk üçin. Siz Reb Hudaýyňyzdan gorkmaly we Oňa gulluk etmeli, we Onuň ady bilen kasam etmeli. Siz başga hudaýlaryň, töweregiňizdäki halklaryň hudaýlarynyň yzyndan gitmeli däl (çünki Reb Hudaýyňyz siziň arasynda gabanjaň Hudaýdyr), Reb Hudaýyňyzyň gahar-gazaby size garşy turup, sizi ýer ýüzünden ýok etmezligi üçin. «Siz Reb Hudaýyňyzy synap görmeli däl, siziň synap gören Ony Massa-da. Siz Reb Hudaýyňyzyň buýruklaryny, Onuň şaýatlyklaryny we Onuň size buýran kanunlaryny yhlas bilen berjaý etmeli. We siz Rebiň nazarynda dogry we gowy bolan zady etmeli, şonda size gowy bolar, we siz girip, Rebiň ata-babalaryňyza kasam eden gowy ýurduna eýe bolarsyňyz, ähli duşmanlaryňyzy öňüňizden kowup, Rebiň aýdyşy ýaly. «Ogluňyz size geljekde soranda: «Reb Hudaýymyz bize buýran şaýatlyklaryň, kanunlaryň we hökümleriň manysy näme?» diýende, onda siz ogluňyza şeýle diýmeli: «Biz Müsürde Faraonyň gullarydyk, we Reb bizi Müsürden güýçli el bilen çykardy; we Reb gözümiziň öňünde Müsüre, Faraona we onuň ähli öýüne garşy uly we agyr nyşanlar we gudratlar görkezdi. Soňra Ol bizi ol ýerden çykardy, bizi ata-babalarymyza kasam eden ýurduna getirmek üçin. We Reb bize bu ähli kanunlary berjaý etmegi, Reb Hudaýymyzdan gorkmagy buýurdy, hemişe biziň gowulygymyz üçin, bizi diri saklamak üçin, şu günki ýaly. Onda bu biziň üçin dogrulyk bolar, eger biz Reb Hudaýymyzdan öňünde bu ähli buýruklary berjaý etmäge ünsli bolsak, Onuň bize buýran ýaly.» (Kanun taglymaty 6:6-25 NKJV)
