SORAG: Ýakup we Esaw wakalarynda ilkinji dogluş hukugy we bereket barada kim haklydy we kim ýalňyşdy?
JOGAP:
Hudaýyň Sözündäki şeýle wakalary göz öňüne getirenimizde, Hudaýyň olardan öwretmek isleýän sapaklaryny akyl ýetirişimiz bilen bulamaly däl. Hemişe hekaýanyň daşyndan, Mukaddes Ýazgylaryň oňa ýa-da onuň gahrymanlaryna berýän teswirlerini gözlemek gowudyr. Injiliň taglymaty bütinleý yzygiderlidir.
Rimliler 9:10-14 bize Hudaýyň Öz hökümdarlyk maksadynda Rebeka: «Uly kiçä gulluk eder» diýendigini görkezýär. Hudaý Öz maksatlaryny we meýilnamalaryny amala aşyrar. Adamyň ähli manipulýasiýalary Hudaýyň maksatlaryny hiç haçan üýtgetmez ýa-da olaryň amala aşmagyna päsgel bermez. Ol hemişe ähli zatlary Öz şöhraty üçin we Ony söýýänler üçin gowy işlemek üçin eder.
Hudaý, Esaw we Ýakup ýagdaýynda bolşy ýaly, Öz maksadyny mälim edeninde-de, adam adatça üns bermeýär, öz isleglerini Hudaýyňkydan ýokary goýýar. Şeýlelik bilen Barlyk 25:27-28-de biz Yshagyň Esawy awundan gelen et sebäpli gowy görýändigini, Rebekanyň bolsa öýde galýan ogly Ýakuby gowy görýändigini görýäris. Bu ene-atanyň ilkinji nobatda her biriniň söýgüli çagalarynyň bolmagynda, soňra bu söýgini öz beden isleglerine esaslandyrmagynda ýalňyşlykdy. Bu jübütleriň öňki gatnaşyklaryny (Barlyk 24:67; 25:21) bellän owadan başlangyçdan gaty pese gaçmakdy.
Esaw bilen Ýakubyň şahsy häsiýetine seredenimizde, Esawyňky awçynyňky ýaly – çalt, zorlukly we güýçli erkli, muny biz onuň nikalarynda görýäris. Köne we Täze Ähtde Hudaý onuň ilkinji dogluş hukugyny äsgermezlik etmegine üns berýär; Ýewreýler 12:16 ony «mukaddes däl adam» diýip atlandyrýar. Ýakubyň orunbasar häsiýeti doglan gününden başlap ünsümize getirilýär we biz ony zorlukly usullar bilen däl-de, hile bilen öňe geçmäge synanyşýandygyny gaýta-gaýta görýäris.
Ýakubyň Esaw bilen gatnaşyklary doganlykdan başga zat bolsa-da, Hudaý Ýakubyň özüni alyp barşyna teswir bermezden olary diňe gürrüň berýär. Biz Ýakubyň doganynyň açlygyndan peýdalanyp, ilkinji dogluş hukugyny nähili satyn alandygyny aňsatlyk bilen görýäris. Bu oňa mirasdan iki esse paý bermek bilen çäklenmän, eýsem maşgalanyň başlygy bolmagyny we iň möhümi, geljekki Halasgäriň wadasyny hem öz içine alýardy. Biziň ähli zady görýän we ýürekleri bilýän Hudaýymyz Esawyň wagtlaýyn iýmit islegini kanagatlandyrmak üçin geljekki artykmaçlygy nähili paýhasyzlyk bilen satandygyny däl-de, eýsem onuň ilkinji dogluş hukugyny äsgermezlik edendigini hem görkezýär. Hudaý üçin bu gaty çynlakaý mesele boldy.
Hudaý söwdada gatnaşýan hiç hili kanuny meselelere üns bermeýär. Gaýtam, Ol bize ene-atanyň we ogullaryň ikisiniň hem ýüreklerinde nämäniň bardygyny we Yshak ogullaryny patalamaga karar edenlerinde (Barlyk 27) muny nähili beýan edendiklerini görkezýär. Yshagyň körlügi fiziki bolup, şeýle hem ruhy taýdan kördi, sebäbi ol Hudaýyň Esaw we Ýakup hem-de olaryň geljegi üçin aýdan maksadyny gözden saldy. Rebeka Hudaýyň ulunyň kiçä gulluk etjekdigi baradaky yglanyny ýatdan çykarmadyk bolsa-da, onuň özüni alyp barşynyň ony ýerine ýetirmäge synanyşyk bolandygyny görkezýän hiç hili alamat ýok. Onuň söýgüli ogly patany hile bilen ýa-da başga ýol bilen almaly. Ýakubyň ynsaby ejesiniň patany almak üçin teklip eden usullarynyň dogry ýa-da ýalňyşdygyna däl-de, olaryň üstünlikli bolup-bolmajakdygyna esaslanýardy. Esaw bolsa Ýakubyň ilkinji dogluş hukugyny alandygy üçin oňa garşy gahar-gazap saklaýandygyny görkezdi.
Maşgala agzalarynyň her biriniň ýalňyşyny görmek aňsat. Ýöne Hudaýyň maksatlary ýalňyşlyklar bilen ýatyrylyp bilinmez. Rimliler 9:11 bize «Hudaýyň saýlama maksadynyň işlerden däl-de, çagyrýan Ondan gelip çykýandygyny» öwredýär. Bereket Hudaýyň wepalylygyna baglydyr, adamyň oňa mynasyp bolup-bolmazlygyna ýa-da ony gazanyp-gazanmazlygyna däl.
Hudaý bize Esawyň «patany miras almak isländigi, ýöne ret edilendigi, sebäbi ol gözýaşlar bilen yhlasly gözlese-de, toba etmek üçin ýer tapmandygy» barada aýdýar (Ýewreýler 12:17). Esawyň Ýakubyň hilesi bilen patadan mahrum edilende çykan ajy agysy onuň gahar-gazabyny görkezdi. Onuň soňra Ýakuby öldürmek baradaky haýbaty onuň toba etmezliginiň subutnamasydyr. Ýakup patany nähili alandygy üçin hiç haçan öwülmeýär. Onuň öňe geçmek usullary Hoşea 12-de we beýleki ýerlerde ýazgarylýar. Rebeka Ýakup Padan Aram üçin gideninden soň ony hiç haçan görmedi.
Ýewreýler 11:20 Barlyk 27:33-i dowam etdirýär, ol ýerde «Yshak gaty titredi we Ýakup barada: ‘Men ony pataladym – we ol hakykatdanam patalanar’» diýdi. Ol Hudaýyň Esawa patany bermegi niýetläp, Ýakuba gitmeli bolanda, ýalňyşlyk goýberendigini düşündi. Öz hilesine we Esawyň garşylygyna garamazdan, Yshak indi iman bilen hereket etdi, Hudaýyň maksadyny we Hudaýyň onuň ýalňyşlygynyň ýatyrylmagyna nähili ýol berendigini kabul edip: «Hakykatdanam, ol patalanar» diýdi.
Biz köplenç ýalňyşýarys, ýöne Hudaý hemişe hakly we Onuň maksatlary näme bolsa-da durar.
