JOKEBED
«Bu iň gowy döwürdi, bu iň erbet döwürdi.» Bu sözleri Çarlz Dikkens 1859-njy ýyldaky romanyny başlamak üçin ulandy, Iki şäheriň hekaýasy. Eger birinji Pasahdan 92 ýyl öň ýewreý halky hakda ýazylan bolsa, has gamgynrak, şoňa meňzeş täsirli giriş ulanylyp bilnerdi: «Bu iň erbet döwürdi! ... Hawa, ýewreý halky üçin erbet, erbet, çydap bolmajak derejede erbetdi!»
Aslynda, Çykyş kitabynyň awtory şol günüň garaňky suraty çekmekde ajaýyp iş etdi. Çykyş 1:11,13-14,22-nji aýatlarynyň beýany şertleri ýazga alýar: Müsürliler Ysraýyllylary agyr ýükler bilen gynamak üçin olaryň üstüne gözegçiler goýdular. Olar Faraon üçin Pitom we Raamses hazyna şäherlerini gurmak üçin zähmet çekdiler. Ysraýyl çagalary gaty agyr zähmet çekmäge mejbur edildi, bu olaryň durmuşyny palçyk we kerpiç ýasamakda, ähli meýdan işlerinde agyr gulluk bilen ajy etdi. Olaryň ähli gullugy, olaryň işlemäge mejbur edilen ýerleri, gaty agyrdy. Faraon ähli halkyna buýruk berdi: «Ysraýyl halkyndan doglan her bir ogly Nil derýasyna taşlamalysyňyz.»
Hudaýsyz ýurtda şeýle kyn şertlerde, täze doglan ogul suwda gark bolup ölüme höküm ediljekdigini bilip, är-aýal çaga edinmek hakda pikirlenmelimidiler? Bu häzirki dünýäde zatlar has garaňky bolup barýarka henizem bir sorag. Häzirki wagtda durmuş gurýan ýaşlar: «Şu erbet döwürde bu bulaşyk, hudaýsyz dünýä çaga getirmek gowumy?» diýip sorap bilerler.
Jokebed girýär
Ine, köpümiziň ýatda saklamazlygymyz mümkin, ýöne ýatda saklamalydyrys. Ol Müsürdäki şol elhenç döwürde çaga edinip, onuň durmuşyna şeýle bir täsir etdi welin, soňra, hatda müsürli öweý enesi tarapyndan ulaldylandan soň hem, ol öz köklerini hiç haçan unutman. Oglunyň ýewreý adyny bilmän, biz ony diňe «Musa» diýip tanaýarys. Jokebed möhüm sapagy görkezýär: häzirki dünýäde dindar aýal bolmak (Titus 2:3-5 serediň).
Jokebed atly bu wepaly aýala serediň – onuň ady «Ýehowa şöhratly» diýmegi aňladýar. Onuň durmuşy hakda bilýän az zatlarymyz bilen hem, ol Onuň şöhratyny görkezen ýaly. Onuň hekaýasy Çykyş 2:1-10-da tapylýar, ýöne onuň ady ol ýerde agzalmaýar (Çykyş 6:20, Sanlar 26.59 serediň). Onda biz şol döwrüň erbet dünýäsinde dindar aýaly tapýarys we şeýlelik bilen, göz öňüne getirmek üçin ajaýyp surat. Ýewreýler 11 diňe Hudaýyň onuň hereketlerini «iman bilen» görenini aýtsa-da, Çykyş bize onuň oglunyň ýazan ajaýyp hekaýasyny – Hudaýyň Ruhunyň görkezmesi bilen (2 Petrus 1:21 KJV) hödürleýär.
Onuň çagasy boldy
Biz okaýarys: «Lewi öýünden bir adam gidip, Lewi gyzyny aýallyga aldy. Aýal göwreli bolup, bir ogul dogurdy» (Çykyş 2:1-2). Gulçulygyň, howpuň we hudaýsyz jemgyýetdäki durmuşyň agyr şertlerine garamazdan, Amram we Jokebediň üç çagasy boldy. Üçünjisi «ölüm karary» döwründe doguldy, ýöne şol elhenç gurşawda olar şol çagany dogurdylar! Bu aýalyň imany we hereketleri maňa hristianlaryň häzirki çirkin, hudaýsyz gurşawda hem çaga edinmelidigini ynanmaga mejbur etdi. Ahyrsoňy, eger Rebbiň halky jennet üçin çaga edinmese, Hudaýyň şöhraty we halky üçin nesil we ruhy ýolbaşçylar ýetişdirmegi kimden garaşyp bileris?
Kim goraga mätäçdi
Dowam edip, biz okaýarys: «Ol oglunyň owadan çaga bolandygyny görensoň, ony üç aý gizledi» (2-nji aýat). Şübhesiz, her ene öz çagasyny aýratyn görýär. Wepaly Jokebed oglunda bir ajaýyp zat gördümi? Resullaryň Işleri 7:20-den biz onuň «gaty owadan» – ýa-da «Hudaý üçin owadan» bolandygyny bilýäris. Jokebed munuň diňe özüne däl, eýsem, has möhümi, Reb üçin özboluşly bir çaga bolandygyny ykrar etmeli. Her ene öz çagalaryny şeýle görmeli: Rebbiň gözünde gaty aýratyn (Luka 18:16).
Biz her bir çaganyň Rebden gelen bereketdigine (Zebur 127:3) we her bir enäniň öz gymmatly neslini ähli mümkin bolan howplardan goramaga ymtylýandygyna ylalaşyp bileris. Bu onuň Çykyş hekaýasynda aýratyn işi ýaly görünse-de, onuň bu işi adamsy Amramyň goldawy bilen we ylalaşygy bilen ýerine ýetirendigini görmek möhümdir. Bu Ýewreýler 11:23-de doly aýdyňlaşdyrylýar:
Musa doglanda, iman bilen üç aý ene-atasynyň gizledi, sebäbi olar onuň owadan çaga bolandygyny gördüler; we olar patyşanyň buýrugyndan gorkmadylar.
Ýewreýler kitabynyň Jokebediň bu är-aýalyň bilelikdäki ynamy bilen hereket edendigini tassyklamagy nähili ajaýyp! Ol adamsynyň ýolbaşçylygynda öýde «öý hojalygy bölüminiň müdiri» hökmünde bellenen ýaly görünýär. Ol onuň wepaly ukyplaryny gymmat saýan bolmaly we öýüň ýolbaşçylygyny onuň aladasyna ynanyp bilipdir (Süleýmanyň Tymsallary 31:10-31 serediň). Häzirki dünýäde dindar aýal bolmakda beýlekilere nähili görelde! Şeýlelik bilen, ol şol üç aý çagany adamsynyň doly ynamy bilen we Rebbe iman edip gizledi.
Emma çaga ölüme gitmeli boldy
«Ol ony gizläp bilmänsoň, onuň üçin gamyşdan bir sandyk ýasady, ony palçyk we gara ýelim bilen ýelimledi, çagany içine saldy; we ony derýanyň gyrasyndaky gamyşlaryň arasynda goýdy» (Çykyş 2:3). Onuň Çykyş kitabynda (Ynanýanyň kitap tekjesi – Kanada), Lesli Grant şeýle ýazdy: «Her bir ene-ata doglan her bir çaganyň doglandan bäri ölüm höküminiň astyndadygyny (günä sebäpli) bilmeli. Iman bilen, ynanýan her bir çagany Rebbe we Onuň öz ölümine bagyşlap, ony ölüm ýerine goýmaly, diňe şonuň bilen çaga halas edilip bilner.»
Bu Jokebediň düşünen zady ýaly görünýär. Ol Faraonyň çaga beren ölüm hökümini we mümkin, ölüm güýjüne eýe bolan Şeýtanyň bu hökümdaryň arkasyndadygyny ykrar etdi (Ýewreýler 2:14). Iman bilen boýun egmekde ol ogluny Nile goýup bilýärdi. Nuh gark bolan suwlardan öz gämisiniň howpsuzlygynda geçen ýaly, onuň kiçijik çagasy hem şeýle goralyp bilnerdi. Kiçijik gamyş sandyk çagany saklady, palçyk we gara ýelim (Barlyk 6:14) suwy daşarda saklady. Jokebed imanyň bu hereketinde nähili ajaýyp sapak berýär: kiçijik çagalarymyzy (we olar ulalanda hem şeýle etmegi dowam etdiriň) Rebbiň goragyna tabşyryň – olary Ebediniň elinde goralsynlar we olary iň soňuna çenli halas etmäge ukyply bolan Reb Isa Mesihiň gany bilen goralsynlar (Ýewreýler 7:25).
Ol ony yzyna aldy
«Faraonyň gyzy [Jokebede] aýtdy: «Bu çagany alyp git, ony maňa emdir, men saňa hakyny bererin.» Aýal çagany aldy we ony emdirdi. Çaga ulaldy, we ol ony Faraonyň gyzyna getirdi» (Çykyş 2:9-10). Jokebed bäbegi öz gözegçiliginde saklanda, ol ogluny iň möhüm ýyllarda emdirdi. Musanyň Müsür köşgüne getirilende näçe ýaşyndadygyny anyk bilmesek-de, onuň bilen geçen wagtyny bu wepaly ene çagasynyň ýüregine Hudaý we Onuň halky bilen şahsyýetini ornaşdyrmak üçin ulanan bolmaly. Bu okuw, Rebbi tanamaýan we Hudaýyň hakykatyny adamyň pelsepeleri bilen çalşan bilim ulgamy tarapyndan islendik çaga talap edilmezden öň zerurdyr (Koloseliler 2:8). Biz her bir atanyň çagalaryna halas bolmak ýoluny we Mesihiň taglymatyny öwretmek borjunyň bardygyny (Kanun taglymaty 6:6-7) bellemelidiris, bu işiň köp böleginiň öýde enäniň üstüne düşýändigini (we onuň aýratyn hukukdygyny) ykrar edip – esasanam kiçijik çagalar bilen. Elbetde, biz Jokebediň bu aýratyn ugurda gatnaşandygyny we şeýlelik bilen, häzirki dünýäde dindar aýal bolmakda gaty gowy görelde bolandygyny çaklap bileris. Onuň oglunyň terbiýesine täsiri, çaga öweý enesine we onuň butparaz müsür täsirine berilmezden öň görünmedik bolmagy mümkin, ýöne Jokebed çagasyna öwredip, soňra ony Rebbiň aladasyna goýup bilýärdi, onuň goşandynyň bir gün sylaglanjakdygyna ynanýardy. Onuň okuwy ýyllar soň Musa, iman bilen, ýaşyna ýetende, Faraonyň gyzynyň ogly diýlip atlandyrylmagy ret edip, Hudaýyň halky bilen gynamalara döz gelmegi saýlanda aýdyň göründi (Ýewreýler 11:24-25).
Şübhesiz, Jokebediň – göreldeli aýal, aýal we enäniň durmuşyny öwrenmekden başga sapaklar hem öwrenilip bilner. Onuň göreldesi köpleriň onuň ýaly, häzirki hudaýsyz dünýäde dindar aýallar bolmagyna ruhlandyrar!
