Mika 5:2-niň ähmiýeti
«Emma sen, Efrata Betlehem, Ýahudanyň müňlerçesiniň arasynda kiçi bolsaň-da, Ysraýylda hökümdar boljak Ol Meniň üçin senden çykar; Onuň çykyşlary gadymdan, ebedilikden bäri bolupdyr.» Mika 5:2 KJV
Betlehemde meşhur
Mika pygamberligi ýedi bapda 3000-den gowrak sözden ybarat. Beýleki Aýratynlyk ýazyjylar onuň pygamberligine umumylykda ýüzlenip bilseler-de, men öz belliklerimi bir aýadyň – Mika 5:2-niň ähmiýetine çäklendireris. Bu nusgawy sitata Matta Hoş Habarynda sitata getirilmek hormatyna eýe: «Sen bolsa, Ýahuda ýurdundaky Betlehem, Ýahudanyň hökümdarlarynyň arasynda iň kiçisi dälsiň; çünki senden Meniň halkym Ysraýyla hökümdarlyk etjek bir hökümdar çykar» (Matta 2:6).
Birinji we iň soňky
Häzirki wagtda Betleheme Hudaýa Oglunyň üçin şükür edýänler zyýarat edýärler. Şähere barýan ýolda syýahatçylar ýewreýler üçin mukaddes bolan Rahiliň guburynyň ýanyndan geçýärler. Mika 5:2 Köne Äht pygamberleriniň arasynda Betleheme iň soňky salgylanma. Indiki agzalma pygamberligiň ýerine ýetirilmegidir! Şeýlelik bilen, Mattadaky ylahy düşündiriş tassyklanýar: «Şol wagt, Işaýa patyşanyň döwründe Isa Ýahudanyň Betleheminde doglanda, ine, gündogardan akyldarlar Iýerusalime geldiler» (Matta 2:1). Emma Köne Ähtdäki bu iň soňky salgylanma (Mika 5:2) birinji bilen düýpgöter tapawutlanýar, ol Ýakubyň aýaly Rahiliň Benýamini doguranda ölenini (Gelip çykyş 35:18-19) bellige alýar, onuň ady ýewreý dilinde «meniň sag elimiň ogly» diýmegi aňladýar. Pygamber Betlehemde doguljak Ol barada «onuň çykyşlary gadymdan, ebedilikden bäri bolupdyr» (Mika 5:2) diýende, başgaça nädip bolup bilerdi?
Hudaýyň Ogly Betlehemiň çagasy bolanda ebedilikden çykdy (Matta 2:1). Emma Betlehemiň ilki ölüm (Rahiliň ölümi) bilen baglanyşykly bolmagy, Işaýanyň gylyjy bigünäleriň gyrgynçylygynda şäheriň içinden geçerdi. Işaýanyň Ýewreýleriň Patyşasyny öldürmek synanyşygynda iki ýaş we ondan kiçi ähli çagalar öldürildi. Şeýlelik bilen, Ýeremiýa hem pygamberlik etdi: «Ramada ses eşidildi, agy, gözýaş we uly ýas, Rahil çagalary üçin aglaýardy we teselli tapmady, çünki olar ýokdular» (Matta 2:18; Ýeremiýa 31:15). Bu ýol bilen Betlehem Ýahuda şatlyk we gaýgy bilen baglanyşyklydyr (Kazylar 17:7).
Çörek öýi
Bu kiçijik şäher Kazylaryň döwründe hem uly ähmiýete eýe bolupdy. Şeýlelik bilen, ol Rut kitabynyň bäş gezek agzalýan ýerinde meşhurlyk gazandy. Ýewreý dilinde ol «çörek öýi» diýmegi aňladýar. Betlehemden soňra «Men ýaşaýyş çöregidirin ... Bu gökden inen çörekdir, ondan iýen adam ölmez» (Ýahýa 6:48-50) diýip yglan eden Ol çykdy.
Biz pygamberiň Betlehemiň ýerleşýän ýeri barada anyk aýdýandygyny hem belleýäris. Ol Ýahudadadyr, şonuň üçin Rut 1:1-de hem Betlehem Ýahuda diýlip atlandyrylýar. Bu ony Zebulonyň mirasynyň içinde ýerleşýän ikinji Betlehemden (Ýoşua 19:15) tapawutlandyrmak üçindir. Soňkusy alymlar tarapyndan Nazaretden ýedi mil demirgazyk-günbatarda ýerleşen şäher hasaplanýar. Bu ikisiniň arasyndaky tapawut gadymy döwürlerde gowy ýola goýlupdy. Çünki adamlar Rebbiň kimdigi barada jedelleşende, olar belläp geçdiler: «Mukaddes Ýazgylar Mesihiň Dawudyň neslinden we Dawudyň bolan Betlehem şäherinden gelýändigini aýtmadykmy?» (Ýahýa 7:42). Başgaça aýdylanda, şübhelenýänler Rebbiň Nazaret bilen baglanyşygynyň ýaramsyzlykdygyny nädogry öňe sürýärdiler.
Olar Betlehemde gyzyň dogluşyndan bihabardylar, hatda öz pygamberleri yglan eden bolsa-da: «Zebulon ýurdy we Naftali ýurdy ... Iordan derýasynyň aňyrsynda, Milletleriň Jelilesi; garaňkylykda oturan halk uly yşyk gördi, we ölüm sebitinde we kölegesinde oturanlara yşyk dogdy» (Işaýa 9:1-2; Matta 4:15-16). Bu aýatlar ruhanylaryň «Jelileden pygamber çykmaz» (Ýahýa 7:52; 2 Patyşalar 14:25) diýen garşylyklaryny ret edýär.
Her niçigem bolsa, häzirki wagtda Iýerusalimden Betleheme syýahat edýänler Rahiliň guburynyň ýanyndan geçmeli, ol şu güne çenli tassyklanýar. Emma geň bir ylahy ykbal bilen, biz Mesihiň doglan ýerine gaýtadan baryp görenini hiç haçan okamaýarys. 30 ýyl soňra hem myhmanhanada Oňa ýer ýokmydy (Luka 2:7)?
Betlehemiň kiçijik şäheri
Bularyň hemmesinden «Eý Betlehemiň kiçijik şäheri» atly gimniň Mikanuň «Ýahudanyň hökümdarlarynyň arasynda iň kiçisi däl» diýen belliklerine berk esaslanýandygyny görýäris. Ol meýdany boýunça kiçi, ýöne ruhy taýdan kiçi däldi. Onuň ähmiýeti onuň meýdanyna ters proporsional bolardy, çünki patyşa bolup doglan Ol öz ynsan durmuşyny şol ýerde başlardy. Bu hakykat ýewreýlere gowy mälimdi, çünki olar Işaýa Mesihiň nirede dogulmalydygyny bilmek islände oňa maslahat berip bildiler (Matta 2:4). Ol «Dawudyň şäheri» (Luka 2:11) hökmünde hem kesgitlenýär. Biz Rutuň Obedi Betlehemde dograndygyny we onuň «Ýessaýyň atasy, Dawudyň atasy» (Rut 4:17) bolandygyny bilýäris. Emma bu şähere şöhrat beren bolsa-da, Hudaýyň Ogly bilen baglanyşygynyň has uly şöhraty bilen deňeşdirilip bilinmezdi. Çünki Dawut özüni Hudaýyň Öz Doglan Ogly hökmünde suratlandyran Ol adamyň öňünde pesdigini boýun almalydy (Zebur 2:7).
Patyşalaryň Patyşasy
Zebur 2 Hudaýyň sag elinde oturan Ol adamyň ähliumumy täsirini açýar (2:8). Betlehemde doglan Patyşa diňe «Ysraýylda hökümdar» bolman, eýsem wagty gelende «patyşalaryň Patyşasy we rebleriň Rebi» (1 Timoteos 6:15; Ylham 17:14) hökmünde görülerdi. Pawlus Isanyň gökde, ýerde we dowzahda hökümdarlyk etjekdigini tassyklaýar (Filipililer 2:10). Bu maksat tapgyrlaýyn amala aşyrylar. Hatda häzir hem Ol «göge çykdy we Hudaýyň sag elindedir; perişdeler we häkimiýetler we güýçler Oňa tabyn edildi» (1 Petrus 4:22).
Emma Mika Rebbiň gökden ýere geljek bir günini hem pygamberlik edýär, Ol Ysraýyl we milletler üstünde Öz ähliumumy täsirini ýola goýmak üçin. Mika yglan edýär: «Çünki, ine, Reb Öz ýerinden çykýar we aşak iner, we ýeriň beýik ýerlerini basar» (Mika 1:3). Ol gaýdyp geljek gün gelýär, Zeýtun dagyny bölüp (Zakarýa 14:4). Soňra Ol täzeden gurlan ybadathanada ruhany hökmünde tagta çykmak üçin Iýerusalime gaýtadan girer we şöhratda hökümdarlyk eder (Zakarýa 6:13). We mezmurçy yglan edýär: «Ol deňizden deňize çenli we ... ýeriň çetlerine çenli hökümdarlyk eder» (Zebur 72:8).
Gökde hökümdarlyk edýän Ol soňra ýerde hökümdarlyk etse, şeýle hem «dowzahyň we ölümiň açarlaryna» (Ylham 1:18) eýe bolan Ol ýerasty dünýäni boýun egdirer. Ilki bilen, Şeýtan Abyssa türmä basylmaly. Emma Müňýyllygyň ahyrynda Hudaýyň Ogly dowzahy boşadar we ony «ikinji ölüm bolan» ot kölüne taşlar (Ylham 21:8). Bu progressiw tapgyrlarda Ol «gökdäki zatlary, ýerdäki zatlary we ýerasty zatlary» (Filipililer 2:10) boýun egdirer. Merýem «öz ilkinji ogluny dogurdy we ony çaga ýorganlaryna dolap, ahyrda ýatyrdy, çünki myhmanhanada olar üçin ýer ýokdy» (Luka 2:7) diýende, beýle zatlaryň boljakdygy az oýlanyldy.
Ähliumumy tabynlyk
Köp adamlar Hudaýyň Mesihe «her bir dyzyň egilmelidigini» (Filipililer 2:10) karar edendigini bilmeýärler. Bu diňe bir ideal däl, «Çünki Ol ähli duşmanlaryny Öz aýaklarynyň astyna goýýança hökümdarlyk etmeli» (1 Korinfliler 15:25). Mesih ýeňilmezdir; dönmekden ýüz öwürýänler kemsidiler. Şeýlelik bilen, Mika özüni yglan edýär: «Olar ýylanyňky ýaly topragy ýalarlar, ýeriň gurçuklary ýaly öz deşiklerinden çykarlar: olar Reb Hudaýymyzdan gorkarlar we Senden gorkarlar» (Mika 7:17; Zebur 72:9). Mika 7:17 wada berlen Hökümdar barada başga bir hakykaty – Ysraýylyň dikeldilmegini tassyklaýar. Hudaýyň Ogly Dawudyň Ogly hökmünde Ysraýyl we ähli milletler üstünde hökümdarlyk eder (Zebur 2:8; 89:27). Bu hakykatlar bilen parallel, Ysraýyl halky «uly muşakgatdan» (Matta 24:21) soň «baş, we guýruk däl» (Kanun taglymaty 28:13) bolanda Mesih bilen hökümdarlyk etmeli.
Bu Ysraýylyň ýagdaýynyň doly tersine öwrülmegi bolar. Şeýlelik bilen, ýewreýleriň ýalňyşlyk bilen «Mesihiň dogluş agyrylary» diýip suratlandyran Holokost döwründe, Rahiliň çagalary gyrgynçylyk üçin guzular hökmünde hasaplandy (Zakarýa 11:4,7). Çünki Rebbi gyrgynçylyk üçin guzy hökmünde alyp baryp, Patyşany haça çüýlänleri üçin Hudaý olary ret etdi. We bu olar «biziň günälerimiz üçin ýaralandy, biziň adalatsyzlyklarymyz üçin ezildi: biziň parahatçylygymyzyň jezasy Onuň üstündedi; we Onuň ýaralary bilen biz sagaldyk» (Işaýa 53:5) diýip boýun alýançalar şeýle bolmaly. Şol wagtda olaryň ähli yhlasly ybadatlaryna garamazdan, «Şonda olar Rebbe aglarlar, ýöne Ol olary eşitmez; Ol şol wagtda olardan ýüzüni gizlär, çünki olar öz işlerinde erbet hereket etdiler» (Mika 3:4).
Golgota soň 40 ýyl Hudaý Öz Ogluny öldürenler bilen rehimdarlyk bilen gatnaşdy, ýöne pygamberlik ýerine ýetirilmeli boldy. Mesih Iýerusalimiň öňünden görülen ýok edilmegi üçin aglan bolsa-da, Onuň gözýaşlary şäheriň 70-nji ýylda rimliler tarapyndan ýok edilmeginiň öňüni alyp bilmedi. Şeýlelik bilen, Söz ýerine ýetirildi: «Şonuň üçin Sionu siziň üçin meýdan ýaly sürerler, we Iýerusalim depeler bolar, we öýüň dagy tokaýyň beýik ýerleri ýaly bolar» (Mika 3:12).
Ybadathanany ýok eden butparaz basybalyjy üçin hiç zat mukaddes däldi (Matta 23:38). Şeýle hem halk daşary ýurtlara dargadyldy – Mesihi milleti halas etmek üçin bahana hökmünde öldürenleriň iň erbet gorkulary (Ýahýa 11:50). Gabawdan soň galanlar Kabil ýaly ýeriň ýüzünde aýlanmak üçin kowuldy, öz gadymy dinlerine ýapyşyp we Mesihiň olary dikeltmegine biderek garaşýardylar. Çünki eýýäm ýazylandy: «Olar deňizden deňize çenli, we demirgazykdan gündogara çenli aýlanarlar, olar Rebbiň sözüni gözlemek üçin ylgarlar we ony tapmazlar» (Amos 8:12).
Toba, iman, dikeldiş
Mika pygamberligi ahyrsoňy bagyşlama we dikeldiş pygamberligidir. Çünki Mesih gaýdyp gelende, millet Süleýmanyň döwründäkiden has uly şöhrata dikeldiler. Şonuň üçin pygamber aglady: «Emma soňky günlerde şeýle bolar, Rebbiň öýüniň dagy daglaryň depesinde berkarar ediler we ol depelerden beýik bolar; we halklar oňa akarlar» (Mika 4:1). Emma bu dikeldiş Şöhrat Şazadasyny haça çüýlänleriň toba etmegine we iman etmegine bagly bolar. Mika pygamber hoş habary wagyz etmekde haýal etmeýär. Ýigrimi birinji asyrda wagyzçylara sowgat bolup galýan käbir ajaýyp hoş habar beýanatlary bar. Çünki Ysraýylyň Hudaýy biziň Hudaýymyzdyr we Mesihdäki iman arkaly Ol ähli günälerimizi «deňiziň çuňluklaryna» (Mika 7:19) taşlady.
Tom Summerhill tarapyndan″ }
