Pasha Mezmurleri Baradaky Pikirler Pasha Mezmurleri
Näme üçin Pasha Mezmurleri?
Biz 113-118-nji Mezmurleri Pasha Mezmurleri diýip atlandyrýarys, sebäbi 113-114-nji Mezmurler Pasha naharyndan öň, 115-118-nji Mezmurler bolsa nahardan soň aýdylypdyr. Matta 26:30-da agzalýan bu soňky mezmurler Isa haça çüýlenmezden öň bir aýdym hökmünde aýdylandygy gaty ähtimal: «Olar aýdym aýdyp bolanlaryndan soň, Zeýtun dagyna gitdiler.» Ol Pasha baýramynda haça çüýlendi!
Rebbe Şükürler Olsun
Pasha Mezmurleri Hudaýa şükürlerden ybarat, ýöne 113 we 117-nji mezmurler ilki bilen «gullukçylary» we soňra «ähli milletleri» Rebbe şükür etmäge çagyrýar. Bu mezmurlarda biz Onuň kimdigi, Onuň güýji, halkynyň gudrat bilen halas edilişi, ruhy abadançylygy üçin üpjünçiligi we olara durmuşda we ölümde aladasy üçin Onuň şöhratlandyrylyşy ýaly zatlarda Onuň üçin hakyky şükürleri görýäris. Biz «Hudaýa şükür gurbanyny bermeli» (Ýewreýler 13:15 NIV) we bu mezmurler bize yzarlamak üçin ajaýyp mysallardyr.
Rebbiň Adyna Şükürler Olsun
113:1-3-nji Mezmur «Rebbiň adyna» şükür etmegi agzaýar. Biz köplenç bu aňlatmany Onuň «adynyň» näme aňladýandygyny bilmezden ulanýarys. W. E. Waýnyň Düşündiriş Sözlüginegörä, Mukaddes Ýazgylarda «at» «adynyň aňladýan ähli zatlaryny, ygtyýaryny, häsiýetini, derejesini, beýikligini, güýjüni, ajaýyplygyny we ş.m. ähli zatlaryny» aňladýar. Biz Hudaýyň adyny ykrar edip (Ýewreýler 13:15) Oňa şükür etmeli, ýöne muny edip bilmek üçin munyň näme aňladýandygyny bilmeli.
Biz munyň mysallaryny 113-nji Mezmurda görýäris, ýerde Onuň ady olara alada eden biri hökmünde seredýän «gullukçylar» tarapyndan şöhratlandyrylýar. Onuň ady olary ýesirlikden nädip halas edendigi we ýolda olary nädip gorap saklandygy gürrüň berilip şöhratlandyrylýar. Onuň ady 118-nji Mezmurda hem belli bir meselelerde Onuň kömegine yşarat edilip şöhratlandyrylýar.
Hudaý Halas Edýär, Soňra Azat Edýär
Pasha baýramy Ysraýylyň Müsürdäki gulçulykdan halas bolmagynyň baýramy bolupdyr. Şonuň ýaly-da, agşam naharynda çörek döwmek, hristianyň günä gulçulygyndan halas bolmagynyň baýramynyň bir bölegi: «Mesih, biziň Pasha guzumuz, biziň üçin gurban edildi» (1 Korintoslylar 5:7). Ysraýyl çagalarynyň azat edilişinden soň, olaryň Wada edilen ýere syýahaty geldi, biziň üçin bolsa, azat edilişimizden soň, hristian durmuşynyň syýahaty gelýär.
Ysraýyllylar 114-nji Mezmur aýdanlarynda, Hudaýyň özleri üçin gudratlar edendigi üçin Oňa şükür edýärdiler. Ol deňzi böldi (114:3), olary duşmandan halas etdi (114:1; Çykyş 14:16-30), Horebdäki çölde suw berdi (114:8; Çykyş 14:16) we Kadeşde (114:8; Sanlar 20:1-4), we olary Ýordan derýasyna aman-esen eltip, derýanyň akymyny saklady, şeýlelik bilen olar geçip, Wada edilen ýere girip bildiler (114:3,5; Ýeşuwa 3:14-17). Şonuň ýaly-da, biz hem Reb bizi Atasynyň öýüne – biziň wada edilen ýerimize (Ýahýa 14:1-4) alyp gidýänçä, Hudaýyň ýolda biziň zerurlyklarymyza alada edendigi üçin Oňa şükür edip bileris.
Gudratlar Öň we Häzir
114-nji Mezmur Hudaýyň halky üçin syýahatda eden gudratlaryny we gaýadan suw üpjünçiligini nygtaýar, bu iň gyzyklysy. Häzirki wagtda biz Sinaý çölüniň aşagynda müňlerçe ýyl bäri bar bolan uly suw gatlagynyň bardygyny bilýäris.1 Bu iki gezek gaýadan berlen suwuň çeşmesi we Marahdaky «ajy» suwuň (Çykyş 15:23-25) çeşmesi bolup görünýär. Hudaý öz halkynyň çölde suwa mätäç boljakdygyny bilip, olaryň üçin suwuň bolmagyny üpjün etdi. Şonuň ýaly-da, biz «bizi öňünden bilen» Hudaýyň (Rimliler 8:28) biziň zerurlyklarymyzy hem öňünden görüp, olary üpjün etjekdigine ynamly bolup bileris.
Ysraýyl iýmit zerur bolanda, Hudaý gudrat bilen manna we et berdi (Çykyş 16:13; Sanlar 11:31-32). Etiň adaty göçüş ugrundan üýtgeşik ýeller bilen üflenen bedene guşlary tarapyndan üpjün edilmegi onuň gudrat häsiýetini üýtgetmeýär. Howany dolandyrýan Hudaý, ýeliň zerur üýtgemegini aňsatlyk bilen döredip bilerdi (Sanlar 11:31).
Käbirleri Hudaýyň Ysraýyllylara ýoluny petikläp duran «gaçan deňzi» (114:3,5) bölüp, soňra olary yzarlaýan Müsürlileri gark eden gudratyny düşündirýärler. Ýaňsylaýjylar bu deňziň aslynda Ýom Sut – harplar bilen «Gamyş deňzi» we hiç haçan «Gyzyl deňiz» däldigini belleýärler. Ýöne bu terjime meselesi 2 ähmiýetsizdir. Haýsy deňiz bolsa-da, ol Hudaýyň maksatlaryna üç ýagdaýda laýyk geldi: Ysraýyllylara ýoluny petiklemek we olaryň hem-de yzarlaýan Müsürlileriň duzaga düşendiklerini pikir etdirmek; Reb olaryň agysyna jogap edip «güýçli gündogar ýelini» iberende bölmek we Ysraýyllylar üçin geçmek üçin «gury ýer» bolmak; we «deňiz öz ýerine gaýdyp gelende» (Çykyş 14:27) Müsürlileri gark etmek. Olaryň Rebbe agysyna güýçli jogap berildi!
«Ýordan yzyna öwrüldi» (114:3,5) – Ysraýylyň aman-esen geçip, Wada edilen ýere girmegine mümkinçilik beren Ýeşuwa 4:23-24-däki gudrata degişli bolup, tebigy hadysa bolup biljekdigi bu wakanyň gudrat däldigini aňlatmaýar.3
Şonuň ýaly-da, biz Rebbe bir zat etmegini haýyş edenimizde we Ol tebigy prosesleri ulanyp jogap berende, bu gudrat däldigini aňlatmaýar. Biz Hudaýyň öz halky üçin olaryň dogalaryna jogap edip köp şeýle gudratlar edýändigine ynanmaly.
Olaryň Hudaýy Nirede?
«Olaryň Hudaýy nirede?» diýen soragy imansyz milletler sorapdyr (115:2-nji Mezmur). Şol döwürde adamlar öz butlary bolan oýulyp ýasalan heýkellere görkezip: «Biziň hudaýymyz şu ýerde! Siziňki nirede?» diýýärdiler. Bilmezden, häzirki wagtda şübheçiler ylmy öz hudaýy edip, şol bir soragy soraýarlar. Olar ylmyň Hudaýyň ýokdugyny, Hudaýyň barlygy meselesiniň öz çäginden daşardadygyny we ähli düşündirişleriniň materialistik boljakdygyny pikir etmäge aldanypdyrlar.
Ölüm we Mukaddesler
Köne Äht mukaddeslerinde biziň imanlynyň ölüm ýagdaýy barada bilýän düşünjämiz ýokdy. Olar ondan halas bolmak üçin aglaýardylar (116:1-8-nji Mezmur). Ýöne Mesih we Sözüň taglymaty bilen biziň başga bir garaýşymyz bar. Biz ýaşamak we «miweli zähmet» bilen meşgullanmak isleýäris, we bu amala aşanda, «gitmek we Mesih bilen bolmak, bu has gowudyr» (Filipililer 1:20-24). Şeýle-de bolsa, mezmurçynyň käbir düşünjesi bardy, çünki 116:1-5-nji Mezmurda ol şeýle ýazdy: «Rebbiň nazarynda Onuň mukaddesleriniň ölümi gymmatlydyr» (116:15).
Biz Rebbi bilelikde ýatlamaga gatnaşanymyzda, munyň diňe «Ol gelýänçä» (1 Korintoslylar 11:26) bolýandygyny nygtaýarys. Biz Onuň biziň üçin ýer taýýarlamaga gidendigini we bizi Öz ýanyna almak üçin yzyna geljekdigini bilýäris (Ýahýa 14:2-3). Biz şonda Onuň bilen diri bolarys, Onuň gelende öli ýa-da diri bolsak-da (1 Selanikliler 4:14-17). Muny bilip, biz şeýle diýip bileris: «Hudaýa şükürler bolsun! Ol bize Reb Isa Mesih arkaly ýeňiş berýär» (1 Korintoslylar 15:57). Şonuň ýaly-da, 116:17-nji mezmurçy, mukaddesleriň ölümine seredende, şeýle diýýär: «Men Saňa şükür gurbanyny bererin we Rebbiň adyny çagyraryn.»
Hudaý Biziň Abadançylygymyza Alada Edýär
Hudaýyň buýrugy bilen, Harunyň ruhanylygy – Harunyň öýi (118:3-nji Mezmur) – Öz halkynyň ruhy abadançylygy üçin döredildi (Çykyş 28:1-3). Häzirki wagtda ähli imanlylar «mukaddes ruhanylyk bolmak üçin ruhy öýe gurulýar ... şa ruhanylygy» (1 Petrus 2:5,9). «Öý» sözi imanlylara «diri daşlar» hökmünde we Mesihe «burç daşy» (1 Petrus 2:7) hökmünde metaforiki taýdan degişlidir. We 118:22-nji Mezmur Petrus tarapyndan sitata getirilýär. Ruhanylar hökmünde biz «sizi garaňkylykdan Öz ajaýyp nuruna çagyran Onuň şükürlerini yglan edýäris» (1 Petrus 2:9).
118-nji Mezmur Pygamberlikdir
Beýleki köp mezmurler ýaly, 118-nji Mezmur Mesihiň gelmegindäki wakalary pygamberlik etdi. Şeýlelik bilen, 25-26-njy aýatlar Iýerusalime barýan ýolda Isany garşylan hurma şahalaryny göterýän mähelle tarapyndan sitata getirildi. Olar Ony Mesih hökmünde tanadylar we şol döwürdäki ähli ýewreýler ýaly, Mesih gelende olary Rim hökümdarlygyndan halas etjekdigine garaşýardylar. Olar «Hosanna!» – ýagny «Häzir halas et» (Matta 21:9) diýip gygyrdylar. Olar sitata getiren aýatlaryndan öň gelen 22-nji aýaty gözden saldylar. Ol Mesihiň ret edilmegini pygamberlik etdi, we diňe soňra 25-26-njy aýatlarda pygamberlik edilen halas boluş gelýär.
Petrus öz birinji hatynda (1 Petrus 2:7) 118:22-ni sitata getirdi. Ol we şägirtler pygamberleriň «Mesihiň bu zatlara ejir çekmeli we soňra Öz şöhratyna girmeli» (Luka 24:25-26) diýip pygamberlik edendiklerini öwrenipdiler. Pygamberlik edilen ret ediliş ýüze çykdy, ýöne Onuň Patyşalygyna, Onuň şöhratyna girmek entek ýerine ýetirilmeli.
Ýewreýler özleriniň ähli zady çözendiklerini tekepbir pikir etdiler, ýöne olar öz düşünjelerine laýyk gelmeýän Mukaddes Ýazgylary äsgermezlik edendiklerini bilmeýärdiler. Bu fakt bizi pygamberlik baradaky öz düşünjämiz barada has pespäl we az jedelli bolmaga itergi bermeli, çünki bizde hem käbir zatlar ýalňyş bolup biler, we käbir zatlary entek öwrenmeli!
Pasha Mezmurleri mezmurçynyň yglan etmegi bilen tamamlanýar: «Sen meniň Hudaýym ... we men Seni beýgelderin. Rebbe şükürler bolsun, çünki Ol gowudyr; Onuň söýgüsi ebedidir» (118:28-29-njy Mezmur).
Biz hem şeýle edip bileris.
SOŇKY BELLIKLER
- Issar, Arie. «Sinaý-Negep ýarymadasynyň aşagyndaky gazylyp alnan suw,» Scientific American, Iýul 1985, sah. 104-110. Bu gazylyp alnan suw ýokary sulfat konsentrasiýasy bilen ajy bolýar; we Nil derýasynyň suwuna öwrenişen Ysraýyllylar ony halamandylar.
- Deňiz biziň Gyzyl deňiz diýip atlandyrýan deňzimiz bolup bilmezdi, birnäçe sebäplere görä, iň möhümi bolsa ony gyzyl edýän ýokary merjen rifleri olaryň we Müsürlileriň geçişini petikläp biljekdi. «Gyzyl deňiz» terjimesiniň gelip çykyşy näbellidir.
- H. J. Blaýryň Täze Injil Kommentariýasy, Gaýtadan seredilen; redaktorlar, D. Gutri we başgalar, Wm. Eerdmans Publishing Co., 1970, sah. 237-däki teswirini okamak öwredijidir: «B.e. 1266-njy ýylynda ... derýanyň düýbi on sagatlap gury galdy ... 1927-nji ýylda ýer titremesi günbatar kenaryň ýykylmagyna sebäp boldy ... we Ýordan ýigrimi bir sagatdan gowrak wagt bäri bendi edildi ... Bu düşündiriş Ysraýyla geçmek zerur bolan pursatda ýol açan gaýry tebigy gatyşmany hiç hili peseltmeýär.»
