Nuh, suw joşgunyndan öňki patriarhlaryň onunjy we iň soňkusy, dokuz ýüz elli ýyl ýaşady. Onuň durmuşynyň üçden iki bölegi, Gelip çykyş 6-9-da ýazylan, suw joşgunyndan öň boldy. Ol takmynan 120 ýyl “dogrulygyň wagyzçysydy” (2 Petrus 2:5), hatda ol Kenany gargamak üçin agzyny açýança dymsa-da (Gelip çykyş 9:25). Hudaý ýer ýüzüni suw joşguny bilen ýok etjekdigini açanda, onuň öz nesli üçin ýalbarandygy barada hiç hili ýazgy ýok – bu Abrahymyň ahlaksyz Sodom we Gomorra üçin ýalbarandygyndan tapawutly.
Ýer bozuk
Nuh erbet we zyna edýän nesliň arasynda ýaşady. Ýykylandan soň, ahlaksyzlyga çalt düşüş boldy. Abel öldürilenden soň, tekepbir dindar Kaýyn ýer ýüzünde gaçgak we sergezdan bolmak üçin kowuldy – Ýylanyň tohumynyň prototipi (Gelip çykyş 3:15). Soňra Lameh özüniň Kaýyndan gan günäsinde öňe geçendigini öwündi (Gelip çykyş 4:19-24). Bu utanmaz günäkär köp aýallylygy hem etdi, soňra “özlerine isleglerine görä aýallar aldylar” (Gelip çykyş 6:2) diýenler tarapyndan taklit edildi. Şeýlelik bilen Ruhyň teswiri: “Ýer hem Hudaýyň öňünde bozukdy we ýer zorluk bilen doludy” (Gelip çykyş 6:11).
Bularyň hemmesi, şeýle hem Nuhuň soňky serhoşlyk günäsi (Gelip çykyş 9:21), suw joşgunyndan öňki halklaryň arasynda serhoşlygyň hem giňden ýaýrandygyny görkezýär. Reb Özü hem teswir berdi: “Nuhuň günlerinde nähili bolsa, Ynsan Oglunyň günlerinde hem şeýle bolar. Olar iýdiler, içdiler, öýlendiler, durmuşa çykdylar, Nuh gämiye girýänçä, we suw joşguny geldi we olaryň hemmesini ýok etdi” (Luka 17:26-27).
Halasgäriň wadasy
Ýagdaý çäresiz ýagdaýda erbetleşende, Hudaý ähli jany ýok etjekdigini yglan etdi. Emma Ol Tohumyň wadasynda (Gelip çykyş 3:15) adamy halas etmäge borçludy. Nuh Halasgäriň geljek nesliniň hataryndady. Sözüni ýerine ýetirmek üçin Reb Nuhy we onuň neslini goramaly. Hem ýok etmegi, hem-de goramagy amala aşyrmak üçin Hudaý Nuha öz öýüni halas etmek üçin gämi gurmagy tabşyrdy.
Rebbiň gämi guraýjysy öz döwrüniň ruhuna düýbünden garşydy. Ol dogrydy we Hudaý bilen ýöredi, ondan öň Enoh ýaly. Mukaddes Ýazgylar bize “Nuh Rebbiň gözünde merhemet tapdy” (Gelip çykyş 6:8) diýip hem aýdýar. Biz Hudaýyň merhemeti bilen näme bolsak, şol bolýarys we diňe ýykylmakdan goransak wepaly bolýarys. Töwerekdäkileriň hemmesi masgaralaýarka, içýärkä we şagalaň edýärkä Hudaý üçin işlemek aňsat iş däldi. Emma Nuh we onuň öýi Hudaýa hyzmat etmäge karar beren bolsa-da, iň agyr synag ynamdan daşlaşmak adaty bolan dindar nesilden geldi. Mysal üçin, suw joşguny ýylynda ölen Metuselah we ondan bäş ýyl öň ölen Lameh soňky ýyllarynda suw joşgunynda gark bolan ogullary we gyzlary boldy. Bu bize iman edýän maşgalalaryň imansyz çagalarynyň, halas bolmak teklibini kabul etmekden ýüz öwürýänleriň heläk boljakdygyny öwredýär.
Ruhy göterilişiň öňünden görnüşi
Enohyň, Metuselahyň we Lamehiň durmuşy hem mukaddesleriň geljekdäki gynançlardan nähili halas boljakdygyny öwredýär. Enoh suw joşgunyndan öň göterilen bolsa-da, Metuselah we Lameh suw joşgunyndan öň öldi. Şeýlelik bilen Hudaý aýdýar: “hiç kim ýüregine salmaýar ... dogry adamyň geljek erbetlikden aýrylandygyny” (Işaýa 57:1). Şeýlelik bilen Ybadathana, Onuň bedeni, Beýik Kynçylykdan ölüm ýa-da göterilme bilen halas bolar (1 Selanikliler 4:17). Emma Nuhda biz Ruhy göterilişden soňky mukaddesleriň Rebbiň Gününden öz dogrulyklarynda goranyp galýandygy hakykatyny görýäris.
Enoh suw joşgunynyň 969 ýyl ýaşan Metuselahdan soň geljekdigini pygamberlik edendigi üçin, Hudaý dünýäni gark etmäge howlukmady, 1656 ýyldan soň milliona golaý jan bolup bilerdi. Gelip çykyş 6:3-däki 120 ýylyň ömür däl-de, suw joşgunyna çenli galan wagt bolandygy hem umumy kabul edilýär. Bu Nuhuň suw joşgunynyň senesini Hudaý kesgitlände 480 ýaşyndadygyny aňladýar.
Nuhuň üç ogly kakasynyň ýolundan ýöredi we özlerine dindar aýallar aldylar. Emma patriarh-wagyzçy geljek höküm barada duýduryş berýärkä, Kaýynyň masgaralaýjy çagalary çukura çagalar getirmegi dowam etdirdiler. Nikah adam nesliniň dowam etmegi üçin bellenen bolsa-da, diňe sekiz adamyň diri galjakdygy sebäpli çaga dogurmagyň maksady ýokdy.
Gämidäki gudratlaryň Hudaýy
Nuh “dindar gorky” (Ýewreýler 12:28) bilen höweslenip, öz öýüni halas etmek üçin gämi gurmaga başlady. Şeýlelik bilen ol “ynam bilen gelýän dogrulygyň mirasçysy boldy” (Ýewreýler 11:7). Emma, ähli nesillerinde eýýäm dogry bolandygy üçin, Ýewreýler 11 onuň entek aklananlaryň doglan hukuklary bolan mirasa girmedigini aňladýar. Suw joşgunyndan soň, Nuh we onuň maşgalasy ähli hapaçylykdan arassalanan täze dünýäni miras aldy – we, elbetde, wada edilen Tohum arkaly ebedi mirasy.
Gämi tamamlanandan soň gelen suw joşguny birden we täsirli boldy. Onuň ölçegleri ýüzýän gämi üçin kämil bolsa-da, gudratdan başga hiç zat ony böleklere bölmekden goramady. Suw joşgunynyň zorlugy köplenç pes bahalanýar. Hudaýyň nawigasiýasy bolmasa, gämi hökman ýok ediljekdi.
Biz gudraty süzüp çykarmaly däl. Arassa we hapa haýwanlaryň ýygnanmagy uly gudratdy. Gudratlar bolmasa, Injil diňe başga bir kitapdyr. Hiç kim alamatlara we gudratlara ynanmazdan halas bolup bilmez, çünki Mesihiň dogluşynyň, ölümynyň we direlişiniň gudratlary halas bolmak üçin möhümdir.
Mifologiýa we pygamberlik
Gelip çykyşy masgaralaýanlar öňki suw joşguny hasabatlarynyň bardygyny getirýärler. Olar suw joşgunynyň hakykatyny kabul etseler-de, butparaz mifologiýa bilen umytsyzlykda bozulandyrlar. Gelip çykyş, Gelip çykyş 1-iň gün, aý we ýyldyzlaryň hudaýlar we hudaýa aýallar diýen ýalan düşünjäni düzedişi ýaly, çyzgy ýazgylaryny düzetmek üçin ýazyldy. Sežde edilmeli Ýaradyjydyr, ýaradylyş däl.
Gelip çykyşdan öňki ýazgylar şonuň üçin “Hudaýyň hakykatyny ýalana öwüren we Ýaradyjydan has köp ýaradylana sežde eden we hyzmat eden” (Rimliler 1:25) adamlar tarapyndan ýazyldy. Biz “ýerli suw joşguny” teoriýasyny hem ret etmeli. Suw joşgunyndan bäri köp ýerli suw joşgunlary boldy, ýöne dünýä boýunça görünýän ýaýlar, Hudaýyň ýer ýüzüni başga hiç haçan gark etmejekdigini aňladýar.
Masgaralaýjylara garamazdan, Hudaýyň Sözi iň soňky harpa çenli tassyklanyldy. “Nuhuň alty ýüzünji ýylynda, ikinji aýyň on ýedinji güni” öň hiç wagt ýagyş görmedik dünýä, ony başga hiç haçan görülmejek ýaly gördi. “Uly çuňlugyň ähli çeşmeleri ýaryldy we asmanyň penjireleri açyldy” (Gelip çykyş 7:11). Diňe asman suw joşgunyndan öňki adamlaryň başyna ýagman, eýsem deňiz hem olary ýuwutmak üçin galdy. Hudaý merhemet üçin aglaýanlara üns bermedi. Nuh dindar gorky bilen parahatlykda bolsa-da, masgaralaýjylar gorkak panikada heläk boldular. Şeýlelik bilen, Ynsan Oglunyň gelmegi öz-özüne parahatlykda, ýöne Hudaý bilen söweşde bolan dünýäni biynjalyk eder. “Olar parahatlyk we howpsuzlyk diýenlerinde; birden heläkçilik geler ... we olar gaçyp bilmezler” (1 Selanikliler 5:3).
Hudaý sekiz adam bilen gämide bolsa-da (Gelip çykyş 7:1), Reb gämi Ararat dagynda dynç alýança Öz hyzmatkäri bilen başga gürleşmedi. Suw näçe ýokary galsa, gämi asmana şonça-da ýakynlaşdy. Dymyp we görünmän, olaryň Hudaýy daşarda diňe suwuň geň sesiniň eşidilýän her sagadynda olaryň bilen boldy. Şol wagt, içinde iň aşaky gatda ballast hökmünde hyzmat eden pilleriň gürrüldisi we Nuhuň garga we kepderi iberen iň ýokarky gatdaky guşlaryň sesleri bardy.
Guşlaryň tipologiýasy
Gämi dynç alanda, Nuh hapa gargany iberdi, ol – Jennetden ebedi kowulan Lusifer ýaly – hiç haçan yzyna dolanmady. Muňa garşylykda, kepderi dynç alyş ýerini tapmanda yzyna dolandy. Özleri tarapyndan ret edilen Mesih ýaly, arassa guş Hudaýyň huzuryna dolandy. Emma, ikinji gezek iberilende, kepderi zeýtun şahasy bilen dolandy – Mesihiň gelende Ybadathana bilen asmana dolanjakdygynyň suraty. Şeýlelik bilen, biz kepderiniň üçünji gezek gitmegini Mesihiň Ata tarapyndan arassalanan dünýäde şalaryň Şasy hökmünde höküm sürmek üçin iberilmegine meňzedip bileris.
Nuhuň arassalanan ýaradylyşdaky ilkinji işi arassa haýwanlary gurbanlyk hökmünde hödürlemekdi. Hudaý Öz hoşboý Oglunyň hoşboý ysyny duýanda, Ol ýer ýüzüni başga bir suw joşgunyndan goramaga ebedi borçlandy. Hudaý ýaý ylalaşygyny hem döretdi, soňra bol bereketler we kanunlar geldi. Adam täzelenen dünýäde üýtgemezdi, şonuň üçin onuň ýabany tebigaty berk ahlak çäklendirmelerine baglanmaly bolardy.
Nuhuň Kenany gargamagy
Şonuň üçin patriarhyň soňra aşa köp içendigini we çadyrynda masgaralaýjy hereket edendigini okamak uly gynanç bilen. Şeýle hem onuň ikinji ogly Hamyň masgaralaýjy ýigrenji suw joşgunyndan öňki masgaralaýjylary ýatladýardy. Şerap adamlary özlerini samsyk etmäge mejbur edýän masgaralaýjy bolsa-da, Ham kakasyna hormat goýmady: “Kenanyň kakasy Ham kakasynyň ýalaňaçlygyny gördi we iki doganyna aýtdy” (Gelip çykyş 9:22). Emma bu gynançly waka garamazdan, Nuh pygamberlik sowgadyny hiç haçan ýitirmedi. Ol Hamyň näme edendigini we Şem bilen Ýafetiň nähili hormat goýandygyny bilýärdi. Hudaý Hamy we onuň doganlaryny eýýäm bereketlänsoň, Nuh pygamberlik bilen Hamyň nesillerini, ogly Kenandan başlap, gargady we aýtdy: “Kenan gargan bolsun; ol doganlaryna gullukçylaryň gullukçysy bolar” (Gelip çykyş 9:25).
Mesih Isada hemmesi bir
Nesiller soň, Ysraýyl Kenany eýelände, Kenanyň nesilleri bolan Gibeonitler “gullar, agaç kesijiler we suw çekijiler boldular” (Ýeşuwa 9:23). Emma bu merhemet döwründe “ýewreý hem, grek hem ýok ... gul hem, azat hem ýok ... erkek hem, aýal hem ýok: çünki siz hemmäňiz Mesih Isada birsiňiz” (Galatýalylar 3:28). Şonuň üçin Mesihde şeýle tapawutlar ýok, bu ýerde ähli gatnaşykdaky adamlar Rebbiň saçagynda bile oturýarlar.
Mesihiň Bedeniniň deňligi öňden gelen pikirleri aradan aýyrýar. Pawlus Petrusy butparazlardan aýrylandygy üçin käýedi, Pawlusyň özüniň butparazlara resuly bolmak üçin ýewreý bigotlygyny ret etmeli bolşy ýaly. Hakykatdanam, häzirki wagtda Hudaý Hamyň çagalaryny (Afrika) hoş habara açyk ruh bilen bereketleýär, Şem we Ýafetiň çagalary (Kiçi Aziýa, Günbatar) bolsa Hudaýdan ýüz öwürmegi dowam etdirýärler.
Ikinji hatynda Petrus Nuhy öz suw joşgunyndan öňki nesli barada “dogrulygyň wagyzçysy” diýip atlandyrdy. Şol bir hatda ol bize, geljek suw joşguny barada däl-de, geljek ot barada, Nuhy ýatladýan sözler bilen ýüzlenýär: “Gyzgyn gyzgynlyk bilen, ýer ... we onda bolan işler ýanyp ýok ediler. Şeýlelik bilen, ähli bu zatlar erärkä, siz nähili adamlar bolmaly ähli mukaddes durmuşda we dindarlykda?” (2 Petrus 3:11). Nuhdan öwrenip biljek iň uly sapagymyz näme? Şol bir ýalňyşlygy iki gezek etmäň!
