Ilki bilen,
"biz Hudaýyň Ruhunyň Mukaddes Ýazgylaryň ýazyjylaryna diňe bir umumy pikirleri däl, eýsem ulanan sözlerini hem ýol görkezendigini ykrar edýäris we nygtaýarys. Galatýalylar 3:13-de resuly Pawlus Kanun taglymaty 21:22-23-iň bir bölegini getirýär. Ýewreýler asylan adamyň jesedini agaçda gije galdyrmaly däldiler. Şeýle adam günbatardan öň jaýlanmalydy. Asylan adam Hudaýyň gargyşy astyndady, we eger onuň jesedi derrew jaýlanmasa, ýer hapalanardy.
Resuly Petrus Reb Isanyň nädogry ejir çekendigini belleýär. Ol hiç hili günä etmedi, eýsem biziň günälerimizi öz bedeninde agaçda göterdi. Petrus hem ýokarda agzalan Kanun taglymatyndaky aýada salgylanýar, ýöne garşylyk görkezýär, sebäbi Kanun taglymatynda agaçda asylan adam ölüme mynasyp günä edipdi. Ol nädogry ejir çekýän hristianlara şeýle ýagdaýlarda nähili hereket etmelidigini görkezýär, Mesihiň diňe günäkär bolan biziň üçin ejir çekendigini däl, eýsem nädogry ejir çekende görkezen garaýşynyň biziň yzarlamaly mysalymyzdygyny belleýär.
Kanun taglymaty ýazylan döwürde,
"haça çüýlemek ýewreýlere näbellidi. Haça çüýlemek zalym we aýratyn Rim jezalandyrma usulydy. Şeýle-de bolsa, gyzykly ýeri, Mesih haça çüýlenmezden takmynan 1000 ýyl öň Dawut patyşa tarapyndan ýazylan Zebur 22, haça çüýlenen adamyň çeken fiziki ejirlerini iň aýdyň suratlandyrmasyny berýär. Emma bu zeburda suratlandyrylan ejirler fiziki ejirlerden has aňyrda, muny ilkinji aýatlarda we soňra zeburyň dowamynda gaýta-gaýta görýäris. Petrus hem, Pawlus hem Reb Isanyň haça çüýlenendigini belleýärler. Pawlus Galatýalylar 6:14-de Reb Isa Mesihiň haçyna aýratyn salgylanýar. Haç diňe bir zalymlyk guraly däldi. Haça çüýlemek Rim raýatlaryna ulanylmaly däl derejede pes jezalandyrma usulydy. Şol wagt ol, umuman aýdanyňda, iň pes jenaýatçylar we gullar üçin saklanýardy.
Täze Äht döwründe,
"hiç bir akylly adam haçy zynat ýa-da bezeg maksatlary üçin dakmazdy, edil şu günki günde hiç kim miniatýura asma ýa-da elektrik oturgyç dakmaz ýaly. Haçy we haça çüýlenen adamy uly zat hasaplamak, 1 Korinfliler 1:18-25-de görşümiz ýaly, ýewreýler üçin ýigrenji we butparazlar üçin akmaklykdy – aslynda, heläk bolýanlaryň hemmesi üçin!
Jemläp aýtsak, hawa, Reb Isa haçda öldi. Bu Rimleriň Oňa berip biljek iň utançly we zalym ölüm görnüşidi. Dini liderleri tarapyndan ýolbaşçylyk edilen ýewreý köpçüligi Pilatusdan muny talap etdi. Hudaýyň Ruhy, Rebbiň biziň üçin şol ýerde ölüp eden işleriniň dürli taraplaryny nygtamak islände, şol bir elhenç jezalandyrma guraly üçin dürli sözleri ulandy. “Haç” ýa-da “haça çüýlemek” aňlatmasy Reb Isa Mesihiň ölümi bilen baglanyşykly köp gezek ulanylýar. Emma haç agaçdan ýasalandy. Agaç agaçlardan gelýär, we grek dilindäki agaç sözi haça, gysgyçlara we beýleki şeýle utançly we zorlukly jezalandyrma serişdelerine ulanyldy. We Hudaýyň Ruhy Kanun taglymatyndaky agaçda asylan adam baradaky aýatlary aýratyn Reb Isanyň haça çüýlenmegine degişli edýär.
Biz söýeliň
"we özüniň bütinleý mukaddes we günäsiz bolan, ýöne biziň günälerimiz üçin agaçda asylan – ýagny haçda ölen – Zady uly gymmat saýalyň!
Şonuň üçin Isany aldylar, we Ol öz haçyny göterip, Kelle ýeri diýilýän ýere gitdi, ol ýer ýewreý dilinde Golgota diýilýär. Şol ýerde Ony haça çüýlediler. (Ýahýa 19:17-18 NASB)
