Guzy meselesi Hudaýyň Sözündäki iň owadan temalaryň biridir. Ol Barlykdan Ylhamnama çenli Mukaddes Ýazgylaryň ähli ýerinde bar. Barlyk 4-de biz Guzyň görnüşini görýäris, Habil öz sürüsinden ilkinji doglan guzyny Hudaýa gurban edende. Ol Hudaýyň ata-enesini geýindirmek üçin bigünä gurbanyň ganyny dökendigini we geljekki Guzyň görnüşini görkezmek üçin Hudaýa bigünä gurban berendigini düşündi. Barlyk 22-de biz Guzyň pygamberligini göreris. Hudaý Özüni Guzy hökmünde bererdi, we ol Guzy adamzat üçin adam bolmalydy. Çykyş 12-de biz öldürilen Guzyň we onuň ganynyň ulanylyşynyň owadan suratyny görýäris. Işaýa 53-de biz Guzyň şahsyýetini görýäris; Ýahýa 1:29-da biz Guzyň kimdigini görýäris; Ylhamnama 5-de Guzy ulalýar; 22:1-de Guzy şöhratlanylýar.
Mukaddes Ýazgylar arkaly Guzyň yzyny yzarlap, biz Barlyk 4-de Guzyň bir adam üçin, Çykyş 12-de bir öý üçin, Lewiler 16-da bir millet üçin, we Ýahýa 1:29-da bütin dünýä üçin bolandygyny öwrenýäris. Hudaýyň Guzy hökmünde, Reb Isa mylaýym, günäsiz we kämil gurbanlykdy. 1 Petrus 1:18-20-de biz okaýarys:
«Bilýärsiňiz, siz atalaryňyzdan miras galan manysyz ýaşaýşyňyzdan kümüş ýa-da altyn ýaly çüýreýän zatlar bilen halas edilmediňiz, eýsem, Isa Mesihiň gymmatly gany bilen, ýagny kemçiliksiz we tegmilsiz guzy ýaly. Ol dünýäniň düýbi tutulmazdan öň saýlanypdy, ýöne siziň üçin bu soňky döwürlerde ýüze çykdy.»
Barlyk 22-ä üns berenimizde, bu taryhy baby görmegiň köp ýollary bar. Biz synagdan geçen imanyň köp sanly amaly sapaklaryny ýa-da ata bilen ogul gatnaşygynyň ajaýyp mysalyny öwrenip bileris. Meniň ünsüňizi çekmek isleýän pygamberlik tarapy bar.
Taryhy
Bu hekaýa birnäçe bap öň, Hudaý Ybraýymy ilkinji gezek çagyryp, onuň nesilleriniň asmandaky ýyldyzlar ýaly köp boljakdygyny wada berende başlaýar. Ybraýym Hudaýa ynanýardy we bu oňa dogrulyk hökmünde hasaplandy. Ybraýym togsan dokuz ýaşyndaka, Reb oňa ähtiň nyşanyny berdi we adyny Ybraýymdan (belent Ata) Ybraýyma (köpçüligiň Atasy) üýtgetdi. Munuň kynçylygy şol wagt Ybraýymyň çagasynyň ýoklugydy! Aýaly Sara meseläni öz eline alyp, hyzmatkär gyzy Hagara çaga edinmek üçin beripdi, ýöne bu iman ýoly däldi, Hudaýyň ýoly hem däldi! 21-nji bapda biz wada edilen ogul Yshak doglandan soň Hagar bilen ogly Ysmaýylyň kowlandygyny öwrenýäris. Yshagyň dogulmagy Reb Isanyň dogulmagynyň suratydyr, Hagar bilen Ysmaýyl bolsa kanunyň suratydyr.
Bu bapda Hudaýyň Guzyňy görkezýän üç pygamberlik suraty bar. Ähli görnüşleriň we mysallaryň öz çäkleri bar, ýöne bu bapda gadyr goýulmaly köp zat bar.
Ybraýym Ata
Biziň babymyz Ybraýymyň Hudaý tarapyndan synag edilmegi bilen başlaýar (1-2-nji aýatlar):
«Şol zatlardan soň Hudaý Ybraýymy synag etdi we oňa: «Ybraýym!» diýdi. Ol bolsa: «Ine, men!» diýdi. Soňra Ol: «Ogluňy, ýeke-täk ogluň Yshagy, söýýän ogluňy al-da, Moriýa ýurduna git we ol ýerde saňa aýtjak daglaryň birinde ony ýakylýan gurban hökmünde gurban et» diýdi.»
Adamçylyk nukdaýnazaryndan, bu synag şahsy, maksatly, agyryly we bulaşykdy. Synagyň dowamynda biz Ybraýymyň berk boýun egmegini we Hudaýa doly ynamyny öwrenýäris. Ýewreýler 11:19-y okanyňyzda, Ybraýymyň «Hudaýyň ony (Yshagy) hatda ölülerden hem direltmäge güýjüniň bardygyna ynanandygyny, şondan ony göçme manyda alandygyny» öwrenýäris. Synaglar we kynçylyklar ömrümiziň dowamynda bize gelýär. Ybraýymdan öwrenýän sapagymyz, zatlar bize düşnüksiz bolanda nädip jogap bermelidigimizdir. Ybraýym Süleýmanyň Tymsallary 3:5-6-nyň janly suratydyr: «Bütin ýüregiň bilen Rebbe bil bagla, öz düşünjäňe daýanma; ähli ýollaryňda Ony ykrar et, Ol seniň ýollaryňy dogrular.»
Ybraýym hem Hudaý Atanyň Öz söýgüli Ogluny berýän suratydyr. Biz Atanyň Golgotada Reb Isany bermeginiň näme aňladýandygynyň şeýle owadan mysalyny başga nireden tapyp bileris? 4-nji aýatda biz okaýarys: «Üçünji gün Ybraýym gözlerini galdyryp, ol ýeri uzakdan gördi.» Ol ýer dört gezek agzalýar (22:3, 4, 9, 14). Moriýa «Hudaý tarapyndan öňünden görülen» ýa-da «Hudaý tarapyndan saýlanan» diýmegi aňladýar. Hudaý Ata Öz söýgüli Ogly üçin Golgota diýilýän ýerde boljak ähli zatlary bilýärdi. Üçünji gün bize direlişi ýatladyp biler. Bu bapda üç gezek ata bilen ogul bile gidýärler (22:6, 8, 19), bu bize Hudaý Ata bilen Öz söýgüli Ogly arasyndaky yzygiderli gatnaşygy ýatladýar. Şeýle hem, Ybraýym ody we pyçagy eline aldy (22:6). Ot synagy we mukaddes hökümi aňladýar, pyçak bolsa ölümi aňladýar.
Hudaýyň Ybraýymdan Yshagy ýakylýan gurban hökmünde gurban etmegini sorandygyny bellemek gowy bolardy. Barlyk kitabynda ähli gurbanlyk ýakylýan gurbanlykdy. Ýakylýan gurbanlyk doly Hudaý üçindi. Ol ýakymly ysly ysyn bolmalydy (Lewiler 1, 7). Möhüm zat, biz goçuň peýda bolýança orunbasar pikiriňi almaýarys. Yshak Ogluň Atanyň ýüregine nämediginiň suratydyr; Ol ýakymly ysly ysdy! Biz bäş gezek agajyň Yshagyň üstüne goýlandygyny okaýarys. Mukaddes Ýazgylarda agaç köplenç erkekligi aňladýar. Bu ýarylan agaç içine seredip bolýandygyny aňladýardy. Ata Öz söýgüli Oglynyň bu dünýädäki adam hökmünde ahlak kämilini gördi we gadyr goýdy.
Yshak Ogul
Yshak Reb Isanyň ogullygynyň suratydyr. Yshagyň aýratyn beýanyna üns beriň: Siziň ogluňyz, ýeke-täk ogluňyz Yshak (gülki ýa-da şatlyk diýmegi aňladýar), söýýän ogluňyz. Bu Mukaddes Kitapda söýginiň ilkinji agzalmagydyr. Ol atanyň söýgüsiniň ogly bilen möhüm derejede baglanyşyklydyr! Biz Yshagyň Ybraýymyň ýeke-täk oglydygyny görýäris. Ysmaýyl hem Ybraýymyň oglydy, ýöne Yshak gymmatlydy, wada edilen ogul, Ybraýymyň söýgüsiniň ogly bolandygy üçin. Bu bize Ýahýanyň Hoş Habarynda Atanyň Ogly üçin söýgüsiniň ýedi gezek agzalýandygyny ýatladýar (Ýahýa 3:35, 5:20, 10:17, 15:9, 17:23, 24, 26).
Yshak hem Halasgäriň Öz gurbanlygyndakysuratydyr. Ybraýym Yshagy Hudaýyň aýdan ýerinde gurbanlyk sütüniniň üstüne goýdy. Bu ýer bize Luka 23:33-de okanlarymyzy ýatladýar: «Olar Golgota diýilýän ýere gelende, ony şol ýerde haça çüýlediler.» Moriýa dagy Golgota ýerleşjek şol dag gerşiniň ugrundady. Yshak ýere gideni ýaly, Reb hem Golgota diýilýän ýere Hudaýa ýakymly ysly ys hökmünde öz janyny bermek üçin gitdi!
Yshak bize Reb Isanyň hyzmatkärligini hem ýatladýar. Yshak kiçijik oglanjyk däldi; ol ýigrimi ýaşlaryndaky ýaş ýigit bolmaly. Ol Ybraýymy aňsatlyk bilen ýeňip biljekdi. Emma biz onuň boýun egijidigini, hatda agajy göterip hyzmatkär hökmünde hereket edendigini, soňra özüni baglatmaga we gurbanlyk sütüniniň üstüne goýmaga rugsat berendigini görýäris. Bu bize Reb Isany, Atanyň islegine boýun egen, ölüme çenli, hatda Haçdaky ölüme çenli boýun egen kämil hyzmatkäri ýatladýar. «Ol ýüzüni Iýerusalime gitmek üçin berk goýdy» we «Meniň islegim däl, Seniňki bolsun!» diýerdi. 9-njy aýatda biz okaýarys:
«Soňra olar Hudaýyň aýdan ýerine geldiler. Ybraýym şol ýerde gurbanlyk sütünini gurdy we agajy tertibe saldy; we ol ogly Yshagy baglady we ony agajyň üstündäki gurbanlyk sütüniniň üstüne goýdy.»
Barlykda bu nokada çenli, gurbanlyk sütüniniň üstüne goýulmazdan öň gurbanlyk mallary öldürilýärdi, ýöne Yshak diri ýagdaýda gurbanlyk sütüniniň üstüne goýuldy. Bu bize Reb Isanyň janyny hiç kimiň almandygyny ýatladýar. Onuň janyny bermäge we ony ýene-de almaga güýji bardy! Ol biziň üçin janyny berdi!
Biz käwagt aýdym aýdýarys:
Söýgi Seni gurbanlyk sütünine baglady, Atanyň söýgüsi we Seniňki, Biziň üçin, eý deňsiz-taýsyz Gurban, Biz Seniň bilen şöhle saçaly. Baýlygyňy tabşyrdyň, Özüňi erkin berdiň, Seniň ömrüň çäksiz merhemetde, Biz Seniň bilen ýaşaly.
Zeburlar 118:27-de biz okaýarys: «Gurbany ýüp bilen gurbanlyk sütüniniň şahlaryna baglaň.» Biziň Rebimiz Atanyň söýgüsiniň altyn ýüpleri we adama bolan söýgüsiniň kümüş ýüpleri bilen baglydy!
Goç – Orunbasar
7-nji aýatda Yshak soraýar: «Ýakylýan gurbanlyk üçin guzy nirede?» Bu Mukaddes Kitapda «guzy» sözüni ilkinji gezek okaýan ýerimizdir! Biz bu soragyň Ybraýymyň ýüregine nädip aralaşandygyny diňe göz öňüne getirip bileris, ol bolsa: «Oglum, Hudaý Özüni ýakylýan gurbanlyk üçin Guzy hökmünde berer» diýip jogap berdi. Yshak soragy sorardy, we Ýahýa Baptist ýyllar soň oňa jogap bererdi, yglan edip: «Ine! Dünýäniň günäsini aýyrýan Hudaýyň Guzy!»
Ybraýym Yshagy gurbanlyk sütüniniň üstüne goýup, pyçagy galdyryp, söýgüli ogluna sançmakçy bolanda, Rebiň Perişdesi oňa gökden seslenip: «Ybraýym, Ybraýym!» diýdi. Ol bolsa: «Ine, men!» diýdi. Ol bolsa: «Oglana el urma, ýa-da oňa hiç zat etme; çünki indi men seniň Hudaýdan gorkýandygyňy bilýärin, çünki sen Öz ogluňy, ýeke-täk ogluňy Menden gizlemediň.» Ybraýym gözlerini galdyrdy, «onuň arkasynda şahlaryndan tikenli agaçda galan bir goç bardy. Şeýlelik bilen, Ybraýym goçy aldy we ony oglunyň ýerine ýakylýan gurbanlyk hökmünde gurban etdi. Ybraýym ol ýere Reb-Berer diýip at berdi; şu güne çenli aýdylyşy ýaly: «Rebiň dagynda berler.» Yshak üçin tikenlerde güýji bilen galan bir orunbasar bardy. Bu bize Reb Isanyň Öz kämil söýgüsiniň we boýun egmeginiň güýji bilen günäni, ölümi we gabyry ýeňendigini ýatladýar! Ol biziň orunbasarymyzdy! Ýakylýan gurbanlyk Atanyň şöhraty üçindir, we orunbasar goç biziň halas bolmagymyzy aňladýar (1 Petrus 1:18-19, 3:18).
5-nji aýatyň bu ýakylýan gurbanlygy ybadat bilen baglanyşdyrandygyny görmek gyzykly, bu Mukaddes Ýazgylarda «ybadat» sözüni ilkinji gezek okaýan ýerimizdir. Ybraýym goçy ýakylýan gurbanlyk hökmünde gurban edende hiç hili söz aýdylmady! Ybadat ýakylýan gurbanlyk hakdady, Ybraýym ýa-da Yshak hakda däl. Biziň ybadatymyz biziň hakymyzda däl. Ol Ogul hakda bolmaly. Biz Ogula gizlin ybadat edenimizde, ony köpçülikde öwmek üçin taýýar bolarys!
Soňra biz okaýarys:
«Men Özüm kasam etdim, diýýär Reb, sen bu zady edeniň üçin we Öz ogluňy, ýeke-täk ogluňy Menden gizlemäniň üçin, men seni patalaryn we seniň nesilleriňi asmanyň ýyldyzlary ýaly we deňiz kenaryndaky çäge ýaly köpelderin; we seniň nesilleriň duşmanlarynyň derwezesini eýeler. Seniň tohumyňda ýer ýüzündäki ähli milletler patalanar, çünki sen Meniň sesime boýun egdiň.»
Bu ýerde biz Mukaddes Ýazgylarda «boýun egdi» sözüniň ilkinji gezek agzalýandygyny görýäris. Hudaý tarapyndan berlen Guzy hakda gürleýän bu owadan bapda, söýgi, ybadat, guzy we boýun egmek ilkinji gezek agzalýar. Dördüsi hem Hudaýyň Guzy bilen baglanyşykly görünýär.
Iň soňunda, biz Guzy bilen baglanyşygy görmek isleýäris, ol bolsa Gelindir. Yshak Ybraýyma yzyna berilenden soň (direlişiň suraty), Yshagyň aýaly Rebeka 23-nji aýatda ilkinji gezek agzalýar. Soňra 24-nji bapda biz onuň oňa nädip getirilendigini öwrenýäris. Bu bize Kilise Guzyň aýalydygyny ýatladýar. Hudaýyň Özü üçin ýakylýan gurbanlyk üçin Guzy berendigi sebäpli, biziň gatnaşan ýakyn gatnaşygymyzyň ýatladylmagy täsirli!
Dini makala
Bagtyýar Umyt
Durmuş üçin Labyrlar 2025-nji ýylyň 29-njy dekabry
Dini makala
Merhemet Peýda Boldy
Durmuş üçin Labyrlar 2025-nji ýylyň 26-njy dekabry
Dini makala
Dogry Wagtdaky Dogry Sowgat
Durmuş üçin Labyrlar 2025-nji ýylyň 25-nji dekabry
Dini makala
Iň Uly Sowgat
Durmuş üçin Labyrlar 2025-nji ýylyň 24-nji dekabry
Dini makala
Ýaşaýyş Ýüze Çykdy
Durmuş üçin Labyrlar 2025-nji ýylyň 23-nji dekabry
Dini makala
Bir Araçy
Durmuş üçin Labyrlar 2025-nji ýylyň 22-nji dekabry
