Garaýyş
Imansyzlara dogry garaýşymyz bolmagy wajypdyr. Ýatda saklaň, Reb köplenç Öz töweregindäkilere Özüniň gelendigini görkezmeli bolupdy halas etmäge ýitenleri (Luka 19:10). Ol dünýäni «ýazgarmak üçin gelmedi; emma dünýä Onuň arkaly halas ediler ýaly» (Ýahýa 3:17 KJV). Şägirtler Luka 9:54-de Rebe: «Sen olary ýakmak üçin gökden ot düşürmegimizi isleýärmiň...?» diýip soranlarynda ýalňyş garaýyşdady. Şonuň ýaly-da, biz halas bolmadyklara garşy höküm çykarýan garaýyşda bolup bileris.
Resul Pawlus bize ýatlatdy: «Daşardakylary höküm etmek üçin maňa näme gerek? ... Daşardakylary Hudaý höküm edýär» (1 Korintoslylar 5:12-13). Imansyzlary höküm etmek ýa-da olaryň imanlylar ýaly hereket etmegine garaşmak biziň işimiz däl. Biz ýitenlere söýgüli garaýyş görkezmeli, halas bolmadyk adamlaryň biziň hereketlerimiz bilen gazanylyp bilinjekdigini ýatda saklamaly (1 Petrus 3:1-2).
Maşgala bilen gatnaşyk
Mukaddes Kitapdaky ilkinji maşgalada imanlylar we imansyzlar garyşykdy (Gelip çykyş 4:1-5). Kaýyn we Abel hakdaky hekaýada biz iki imanly ene-atanyň ähli çagalaryň Rebi yzarlajakdygyna kepillik bermeýändigini öwrenýäris. Bu bölege seredip, biz Abeli görýäris:
Doganynyň edenine garamazdan, Rebe boýun egdi we Oňa hyzmat etdi.
- Doganynyň mysalyny yzarlamady, doganyny begendirmek üçin ýalňyş iş etmedi.
- Dogany bilen döreden kynçylyklaryna garamazdan, Rebiň näme isleýändigini bilýän zatlaryny etdi.
- Bu Abeliň gaty gymmatyna düşdi, ýöne onuň şaýatlygy häzirki güne çenli ýaşaýar.
Ýakup bilen Esaunyň arasyndaky gatnaşyk maşgaladaky kynçylyklara başga bir mysaldyr. Ýakup ömründe köp gezek ýalňyşsa-da (Gelip çykyş 27–33), ol Hudaýy yzarlady. Onuň uly dogany Esau yzarlamady, aslynda ol bilkastdan başga ugra gitdi. Ol Hudaýa garşy gitmegi saýlady (Gelip çykyş 28:8-9), Edomlylaryň atasy boldy. Olar Ýakubyň nesillerine, Ysraýyllara ýamanlyk eden halkdy (Obadýa 1 serediň).
Ýakup doganyna nähili garaýardy? Olaryň ikisiniň hem çagalary bolup, gaýtadan birleşenlerinden soň, olaryň ilkinji gapma-garşylygy çözüldi, ýöne biz Ýakubyň öz maşgalasyny Esaunyňky bilen garyşdyrmandygyny görýäris. Gaýtam, ol Sukkotda ýaşamak üçin ýola düşdi (Gelip çykyş 33:16-17). Sapagy şundan ybarat: olar fiziki taýdan garyndaş bolsalar-da, Ýakup Esaunyň bilen doly gatnaşykda bolup bilmedi. Olar ruhy taýdan garyndaş däldi.
Biz köplenç özümizi dolandyryp bilmeýän ýagdaýlarda tapýarys. Imansyzlar maşgalasynda ýaşaýan hristian çaga ýa-da ýetginjek, ýa-da halas bolmadyk ýanýoldaşy bilen durmuş guran imanly är ýa-da aýal, imanlynyň ýönekeýje terk edip biljek ýagdaýlary däldir. Gaýtam, biz dogry garaýşyň we hereketiň öýdäki imansyzlaryň halas bolmagyna sebäp bolup biljekdigini görýäris (1 Korintoslylar 7:13-16; 1 Petrus 3:1-2). Reb biziň ýüreklerimizi bilýär, dogalarymyzy eşidýär we maşgala agzalarymyzy halas etmegi isleýär.
Rebiň hem ilki Ony yzarlamadyk ýa-da Oňa ynanmadyk maşgala agzalary bardy (Ýahýa 7:5). Aslynda, käwagtlar olar Ony güýç bilen alyp gitmäge synanyşdylar, Oňa hiç hili hormat goýmadyk (Markus 3:31, 6:4). Reb fiziki maşgalasyna seretmegi dowam etse-de (Ýahýa 19:27), Onuň bize mysaly biziň ruhy maşgalamyz iň wajypdygyny görkezýär (Matta 12:48-50). Reb hemişe ýer ýüzündäki maşgalasyna hormat goýýardy, we ahyrsoňy biz Onuň dogany Ýakubyň Onuň hakyky yzarlaýjysy bolandygyny görýäris (Galatýalylar 1:19). Geliň, maşgalamyza nähili garaşmalydygymyz we olara nähili seretmelidigimiz barada Rebiň ajaýyp mysalyny yzarlaýalyň. Ol olary söýýärdi, olara hormat goýýardy, olara seredýärdi we olara dogruçyldy; we olar Onuň yzarlaýjylary boldular. Bu bizi ynam bilen doldurmaly.
Iş ýerindäki gatnaşyklar
Biz Ester kitabynyň içinde Mordekaýyň hekaýasyny okap bileris. Ol Esteriň doganoglanydy we ony öz gyzy ýaly ulaldypdy (Ester 2:5-7). Ester soňra şa aýaly boldy. Mordekaý özüni Hudaýa ynanmaýan şa Ahaswerusyň derwezesinde tapdy. Öz islegi bilen däl-de, Mordekaý ýesir alnyp, şa Ahaswerusyň patyşalygyna göçmäge mejbur edildi (6-njy aýat). Bu ýagdaýda-da, ol işinde Rebe wepaly boldy we käbir adamlaryň şany öldürmegi meýilleşdirýändigini habar berdi (21-23-nji aýatlar). Ilkibaşda ol eden işi üçin hiç hili hormat almady.
Wepaly Mordekaý özüni Hudaýyň duşmany bolan Haman atly möhüm şazada sežde etmejek ýeke-täk adam bolan ýagdaýda tapdy (3:1-5). Ol Agagyň arkaly Amaleýkidi (3:1; 1 Şamuwel 15:8), Esaunyň agtygynyň nesilleri bolan halkdy (Gelip çykyş 36:12). Olar Hudaýa garşydy we Onuň halkyna garşy söweşdiler (Çykyş 17:8). Mordekaý Hudaýa garşy beýle duşmançylykly adama nähili sežde edip bilerdi? Mordekaý yhlasly işlemäge we görkezmeleri yzarlamaga taýýardy, ýöne Hudaýa garşy çykýan adama hormat goýmazdy. Ahyrsoňy Mordekaýyň bitewiligi öz miwesini berdi we Hudaý ony şa bilen ýokary wezipä galdyrdy, hatda ol kyn döwürleri başdan geçirmeli bolsa-da.
Daniel iş ýerinde imansyzlar bilen dogry gatnaşykda bolmak üçin başga bir ajaýyp mysaldyr. Ýaş ýigit hökmünde Daniel ýesir alnyp, Babilone göçürildi (Daniel 1:3-6). Ol hem Hudaýa garşy bolan bir ýurtda imansyzlaryň arasyndady. Onda ol bu gatnaşyklary nähili dolandyrdy?
Daniel 1-de ol agalaryň şazadasy bilen gürleşmäge we olara olaryň iýmitini iýmek isleýändigini aýtmaga taýýardy. Bu diňe bir ony halamaýandygy üçin däl-de, eýsem Hudaýyň kanunyna garşydy. Ol bu ýagdaý ýüze çykmazdan ozal dogry iş etjekdigini karar edipdi. Bu möhüm prinsipdir. Biz öz ynamlarymyzy berkitmeli, şonuň üçin synaglar gelende biz eýýäm taýýar bolarys.
Daniel agaçlara wagyz etmedi; ol diňe iýmit iýmezligi sorady. Reb Danieliň wepalylygyny agaçlar bilen oňa ýagşylyk berip sylaglady. Biz Danielden Rebiň bize beren ynamlarymyza wepaly bolmagy, kiçigöwünli bolmagy we gürrüňlerimizde paýhas ulanmagy öwrenýäris. Daniel beýlekilerden on esse gowy tapyldy, ýöne biz Danieliň özüni beýgeldendigini tapmaýarys. Ol öz işini wepalylyk bilen etdi. Daniel özünden ýokary wezipeli adama gürleşmäge we bir zat aýtmaga taýýardy. Biz Hudaýyň Sözüne garşy gelýändigi üçin bir zady edip bilmeýändigimizi aýtmaga taýýarmy?
Daniel öz iş ýerinde ajaýyp ruhy bolan adam hökmünde tanalýardy. Töweregindäki adamlar ony yşyk, paýhas we düşünje eýesi hökmünde suratlandyrdylar (5:11-12). Dünýä iş ýerinde her birimizi synlaýar, we biziň hereketlerimiz gaty seslenýär!
Daniel 6-da biz Danieliň ýolbarslaryň çukurundaky meşhur hekaýasyny okaýarys. Daniel iş ýerinde ýokary wezipede bolupdy, ýöne onuň imansyz işdeşleri oňa göriplik edýärdiler. Olar onuň işinde bir ýalňyşlyk tapmaga synanyşdylar, ýöne tapyp bilmediler (4-5-nji aýatlar). Olar onuň bilen baglanyşykly bir ýalňyşlyk tapmagyň ýeke-täk ýolunyň Hudaýa bolan wepalylygy bilen baglanyşykly boljakdygyny düşündiler. Şonuň üçin olar şa Dariýusyň hiç kimiň şadan başga hiç kime doga etmejekdigi barada kanun gol çekmegi üçin bir plan düzdüler; başgaça doga edenleriň hemmesi ýolbarslaryň çukuryna taşlanardy. Daniel näme bolandygyny bilende, ol gorkmady, öz ynamlaryny ýa-da hereketlerini üýtgetmedi. Daniel hemişe edýän zadyny etdi: ol öýüne gitdi we açyk penjirelerden Hudaýa doga etdi (10-11-nji aýatlar). Onuň Rebe bolan wepalylygy oňa adam gorkusyndan has gymmatlydy. Bu mysalda biz Danieliň öz ýagdaýy barada hiç kim bilen gürleşendigini tapmaýarys. Ol şa tarapyndan halas bolmaga synanyşmady; ol garşylyk görkezmäge synanyşmady. Daniel hatda näme üçin doga etmegiň özü üçin wajypdygyny düşündirmedi. Ol diňe doga etdi we dogry iş etdi.
1-nji bapda Danieliň şaýatlygy onuň sözleridi; bu gezek onuň şaýatlygy onuň hereketleridi. Onuň hereketleri gaty seslendi. Aslynda, olar şeýle bir gaty seslendi welin, şa Danieli çykaran dessine aýyplaýjylary we olaryň maşgalalaryny ýolbarslaryň çukuryna taşlady. Ýöne hekaýa şol ýerde gutarmaýar. Şa soňra Danieliň Hudaýynyň diri Hudaýdygyny we Onuň halas ediji we gutaryjydygyny aýdyp, köpçülikleýin beýanat etdi (Daniel 6:25-28). Nähili ajaýyp beýanat! Bu beýanat Danieliň edip biljek ähli zatlaryndan has ýokarydy. Danieliň doga etmekdäki we köpçülikleýin şaýatlyk etmekdäki wepalylygy şanyň Rebi ykrar etmegine we öz ýurduna Hudaý barada şaýatlyk etmegine sebäp boldy.
Işimizde wepaly bolmak we şol bir wagtyň özünde Hudaýyň prinsiplerini berjaý etmek bereketlere sebäp bolar, ýöne ýolda köp kynçylyklar we synaglar bolup biler. Biz hatda ýolbarslaryň çukurunda ýaly duýup bileris! Daniel bilen bolşy ýaly, Reb bizi hem halas edip biler.
Goňşular bilen gatnaşyklar
Reb Luka 10:25-37-de goňşynyň kimdigi we nämediginiň mysalyny berdi. Bu hekaýa köplenç «Ýagşy Samariýaly» diýlip atlandyrylýar. Bu hasabatda Isa goňşy bolmagyň ýaralananlara gelmegi we olaryň sagalmagyny isläp olara seretmegi öz içine alýandygyny görkezdi. Biz ýitenlere gelmeli we olaryň halas bolmagyny maksat edinip olara seretmeli, çünki biz Hudaýyň goňşularymyz üçin isleginiň olaryň halas bolmagydygyny bilýäris (1 Timoteos 2:3-4).
Goňşularymyz bizi gaty gowy bilýärler. Olar biziň nähili gürleşýändigimizi, wagtymyzy nähili geçirýändigimizi we beýleki imanlylar bilen yzygiderli duşuşýandygymyzy ýa-da duşuşmaýandygymyzy görýärler. Köplenç, biziň hereketlerimiz bilen biz olara hakykatdanam kömek edip ýa-da päsgel berip bileris.
Lot öz goňşularyny ýalňyşdyran adamyň mysalydyr. Mordekaý we Daniel ýaly, Lot öz şäheriniň derwezesinde oturýardy we jemgyýetde jogapkärli adamdy (Ester 3:2; Daniel 2:49; Gelip çykyş 19:1). Emma Lot bilen beýleki ikisiniň arasynda uly tapawut bardy. Daniel we Mordekaý täze ýurtlaryna ýesir alnyp, soňra Reb olary goýan ýerinde wepalylyk bilen hyzmat etdiler. Lot saýlady gitmegi we erbet şäherde ýaşamagy, sebäbi ol şol ýeriň hödürleýän zatlaryny isleýärdi. Ol biziň üçin dünýäniň zatlaryny söýýän we olardan lezzet almak isleýän, ýöne ýene-de Hudaýa degişli bolmak isleýän imanlynyň suratydyr.
2 Petrus 2:6-8-de biz Lotuň dogry adam bolandygyny we töweregindäki hapa gürrüňlerden «gynanan» ýa-da «biynjalyk bolan» manysyny berýän «biynjalyk bolandygyny» öwrenýäris. Emma, biz Gelip çykyş 19-da iki perişdäniň Loty Sodomdan we Gomorradan halas etmäge gelendigi baradaky elhenç hekaýany okanyňyzda, ony dogry adam hökmünde tanamazdyk. Onuň daşky durmuşy içki durmuşyna gabat gelmeýärdi. Şäheriň adamlary ýamanlyk etmek isländiklerinde, Lot hem ýamanlyk teklip etdi we ýaman işlere gatnaşdy (6-8-nji aýatlar; 2 Ýahýa 11 serediň). Lot öz giýewlerine şäheriň ýok ediljekdigi üçin gitmelidigini aýtmaga synanyşanda, olar oňa ynanman güldüler; hatda onuň aýaly yzyna seretdi we duza öwrüldi. Lot we onuň iki gyzy ýeke-täk gaçanlardy, ýöne hatda onuň gyzlary hem Hudaýa ynanýandyklarynyň hiç hili alamatyny bermediler. Lotuň Sodom we Gomorra goňşularyna hiç hili kömek edendigini görkezýän hiç hili alamat ýok. Aslynda, onuň ýaşan durmuşy olara zyýan beren ýaly görünýär. Olar ony çynlakaý kabul etmediler. Biz goňşularymyza oňyn ruhy täsir edýärismi? Töweregimizdäki adamlar biziň durmuşymyzdan täsir aldylarmy? Lot gowy dünýewi goňşy bolup bilerdi, ýöne Daniel ýa-da Mordekaý ýaly wepaly şaýatlyklar beren we töweregindäkilere kömek etmek üçin ulanylan goňşy däl.
Imanlylar hökmünde biz özümizi «dünýäden hapa bolmazlyk» üçin saklamaga ündelýäris (Ýakup 1:27). Bizde bir hapa bolmaly däldir. Daniel bilen bolşy ýaly, dünýä bizi Rebbe bolan gatnaşygymyzdan başga hiç bir zatda aýyplap bilmeli däldir. Biz dünýäniň görüp biljek yşygy bolmaly (Matta 5:14).
Dorkas (Resullaryň Işleri 9:36-43) öz goňşularyna yşyk bolan adamyň gowy mysalydyr. Olar ony bilýärdiler we onuň olara eden zatlary arkaly onuň söýgüsini başdan geçirdiler. Onuň durmuşy we hyzmaty köpleriň Rebbe ynanmagyna sebäp boldy (42-nji aýat).
Netije
Biz töweregimizdäkiler bilen Rebbe degişlidigimizi görkezýän gatnaşykda bolmaly. Biziň gürrüňimiz gowy bolmaly (Efesoslylar 4:29). Biz bizi yzarlaýanlara bereket bermeli (Rimliler 12:14) we töweregimizdäkiler bilen parahatçylykda bolmaga çalyşmaly (18-nji aýat). Biz duşuşýanlarymyza söýgi görkezmeli (Ýahýa 13:34). Koloseliler 4:5-6-da biz imansyzlar bilen nähili gatnaşmalydygymyzy we Onuň bize berýän mümkinçiliklerinden nähili peýdalanmalydygymyzy bilmek üçin Rebiň paýhasyna mätäçdigimizi öwrenýäris. Biz olaryň bilen näçe mümkinçiligimiz boljakdygyny bilmeýäris. Şeýle hem, biziň sözümiz gökden ot çagyrmaly däl-de, mähirli bolmaly (Luka 9:54)! Başda ýatladylşy ýaly, biz imansyzlar bilen deň bolmaly däldiris. Biz özümizi Lot ýaly bir boýunduruğa salmaly däldiris, şol ýerde biz öz ruhumyzy biynjalyk etjek zatlary edip ýaşaýarys.
Biz imansyz maşgala agzalarymyz, işdeşlerimiz ýa-da goňşularymyz bilen gatnaşykda bolanymyzda, Rebe doga etmeli, biziň içimizdäki «umydyň sebäbini soran her bir adama jogap bermäge hemişe taýýar bolmagymyz» üçin kömek etmegini soramaly (1 Petrus 3:15). Biziň sözlerimiziň we hereketlerimiziň olara yşyk bolmagy we olaryň hem Reb Isa Mesihini öz Halasgärleri hökmünde tanamagy üçin doga ediň. Munuň arkaly gökde şatlyk bolar (Luka 15:7).
