Hudaý Adamy Aýratyn Ýaratdy
Ýaradylyş
“Başlangyçda Hudaý asmanlary we ýeri ýaratdy” (Gelip çykyş 1:1 ESV). Ol ýeri älemde ynsan durmuşy üçin kämil wagtda we ýerde ýerleşdirdi (9-27,31-nji aýatlara serediň). Älem hem tebigy kanunlaryň ynsan üçin dogry işlemegi üçin zerur bolan takyk fiziki hemişelikler bilen ýaradyldy. Hudaý zerur ýagtylygy we ýylylygy üpjün etmek üçin ýyldyz – Güneşi – ýaratdy. Ol ýere gyşarmak we aýlanmak berdi, şeýlelik bilen ýylylyk paýlanardy we ynsan ýaşap biljek zolaklar bolardy. Ol ony gündizler we gijeler, möwsümler we ýyllar üçin ýaratdy (14-nji aýat). Ýer hem tebigatyň kosmosda öndürýän zarýadly bölejiklerinden we radiasiýasyndan durmuşy goraýan magnit meýdany bilen ýaradyldy. We aýratynlykda, “Hudaý adamy öz keşbinde ýaratdy” (27-nji aýat), “asman jandarlaryndan [perişdelerden] birneme pes” (Zebur 8:5), we “bütin ýeriň üstünden hökümdarlyk” edýän (Gelip çykyş 1:26).
Aň-düşünje
Adam aň-düşünje bilen ýaradylandygyny görkezýär, ýöne gözlegçiler beýleki jandarlaryň “aň-düşünjeli” diýlip dogry atlandyrylyp bilinjekdigi barada ylalaşmaýarlar. Gadymy akyldarlar ynsan aň-düşünjesiniň ynsan ruhlaryndan gelip çykýandygyny we haýwanlaryň aň-düşünjeli däldigini we ruhlary ýokdugyny hasaplaýardylar, ýöne Mukaddes Ýazgylarda biz ikisiniň hem ruhlarynyň bardygyny görýäris (Wagyzçy 3:21-de “ruhlar” diýlip atlandyrylýar).
Ruh näme? Ol “adamdaky duýgur elementiniň oturgyjydyr, onuň bilen ol duýýar, oýlanýar, duýgularyny bildirýär, isleýär” we “erkiň we maksadyň oturgyjydyr” (Resullaryň işleri 4:32; Kanun taglymaty 11:13 serediň). Bu kriteriýalar boýunça biz öý haýwanlarymyzyň ruhlarynyň bardygyny görýäris, ýöne 1 Tesalonikadakylara 5:23 adamyň haýwanlardan üç bölegi bolmagy bilen tapawutlanýandygyny açyk görkezýär: “ruh we jan we beden”. Ölümde “tozan [beden] ýere gaýdyp gelýär, we ruh ony beren Hudaýa gaýdyp gelýär” (Wagyzçy 12:7; Gelip çykyş 3:19 serediň). Ruh we jan biri-birinden tapawutlandyrmak kyn (Ýewreýler 4:12 serediň).
Dil
Dil diňe ynsanlara mahsusdyr. Hudaý ynsanlara manyny geçirýän çylşyrymly sesleri mümkin edýän aýratyn agyz gurluşyny berdi. Bu ukyby ynsanlara öz bilimlerini, medeniýetlerini we pikirlerini beýlekilere geçirmäge mümkinçilik berýär.
Hudaý ynsan bilen aragatnaşyk saklamak üçin dili ulanýar. Bu şeýle işleýär: Hudaý Mukaddes Ruh hakykaty ruhy adamlaryň aňyna ýerleşdirdi, olar ony Mukaddes Ýazgylar hökmünde ýazyp aldylar (2 Timoteos 3:16-17 serediň). Olar ony özlerine gönükdirilen adamlaryň dilinde ýazdylar, iňlis dilinde ýa-da başga bir häzirki dilde däl. Hudaý soňra bize Mukaddes Ýazgylary häzirki Injillerimiziň sözlerine dogry terjime etmek üçin zehinli adamlary berdi! Gyzykly ýeri, Adam hökmünde görünen Rebbimiz Isa, Ýahýa 1-de “Söz” diýlip atlandyrylýar, we Ol bize Atany görkezýär (14:8-9)!
Biziň dilimiz nesillerden nesillere geçirilende üýtgeýär. Şeýlelik bilen fransuz, ispan, italýan we beýleki “romantiki” diller latyn dilinde gürleýänlerden başlandy. Şonuň ýaly iňlis, niderland we skandinaw dilleri german kökenli. Ýewreý dilleri dürli üýtgeşmelere sezewar boldy we “Rebbimiz ýerde bolanda Palestinada köp gürlenýän” arameý diline öwrüldi. Şeýlelik bilen Rebbimiziň Matta 27:46-daky hakyky sözleri iňlisçe “Meniň Hudaýym, Meniň Hudaýym, näme üçin Meni terk etdiň” däl-de, arameýçe “Eli, Eli, lama, sabacthani”.
Akyldarlyk
Hudaý bize, haýwanlardan tapawutlylykda, tebigatyň nähili işleýändigini we bu düşünjäni biologiki mümkinçiliklerimizden daşary zatlary amala aşyrmak üçin nähili ulanmalydygyny düşünmäge mümkinçilik berýän akyldarlyk berdi. Biz guşlaryň edip bilmeýän zatlaryny – atmosferadan has çalt we has ýokary uçup bilýän maşynlary oýlap tapýarys. Biz seslerimiziň aralygyndan has uzak aralyklara maglumat geçirmäge mümkinçilik berýän maşynlary – radio, telefon, telewizor we internet – oýlap tapdyk we hatda öwrenip bilýän maşynlary hem döretdik!
Biz tejribelerimizden öwrenen zatlarymyzy beýleki nesillere geçirip bilýäris we geçirýäris. Biz pikirlerimizi beýlekiler bilen alyşýarys, meselelerimizde olaryň kömegini alýarys we olaryň akyldarlygyndan peýdalanýarys. Muny bilip, Hudaý bize “biri-birimizi söýgä we gowy işlere höweslendirmegi, bile duşuşmagy ýatdan çykarmazlygy … ýöne biri-birimizi ruhlandyrmagy” (Ýewreýler 10:24-25) tabşyrýar.
Ruhylyk
Ynsanlar şeýle ýaradylandyrlar, olar öz hereketleriniň netijelerini öňünden görüp bilýärler we şonuň üçin, haýwanlardan tapawutlylykda, aýdan we eden zatlary üçin jogapkärdirler. Biziň ahlak kadalarymyz bar. Bu kadalar bize beýlekilere özümiziň isleýşimiz ýaly etmelidigimizi öwredýär (Matta 7:12 serediň). Biz nämäniň dogry, nämäniň ýalňyşdygyny öwrenýäris, we etmeli diýip duýýan zadymyzy etmedigimizde, günäkärlik duýgusyny başdan geçirýäris.
Ruhy jandarlar bolanymyz üçin, biz günäkär duýmak islemeýäris. Şonuň üçin biz öz hereketlerimizi aklamaga ýa-da esaslandyrmaga meýilli. Biz bilkastdan bilýäris, bu işlemeýär we bu günäkärligi aýyrmak üçin halasgär gerek. Hudaý bize ýeke-täk hakyky Halasgäri, Isa Mesihi üpjün edip, bize ýagşylyk edýär. Eger biz Onuň hödürleýän halasgärligini kabul etsek, biz Onuň içinde “Hudaýyň dogrulygy bolarys” (2 Korinfliler 5:21). Adam aýratynlykda halas edilip bilner! Mukaddes Ýazgylar Hudaýyň perişdeleri ýa-da haýwanlary halas edendigi barada hiç ýerde aýtmaýar!
Hudaý näme üçin ynsanlara şeýle ýagşylyk etdi?
Şu wagta çenli biz adamyň aýratynlygy barada köp gürleşdik, ýöne “Hudaý, Sen ony näme üçin ýatlaýarsyň” (Ýewreýler 2:6) diýen Injil soragyna açyk jogap bermedik. Mukaddes Ýazgylarda käbir ajaýyp jogaplar bar:
- Hudaý “merhemetde baýdyr” (Efesliler 2:4).
- Hudaý bizi “beýik söýgi” bilen söýýär (4-nji aýat).
- Hudaý bizi Öz “dostlary” hökmünde isleýär (Ýahýa 15:14-15). Ybraýym, mysal üçin, “Hudaýyň dosty diýlip atlandyryldy” (Ýakup 2:23).
- Hudaý bizi “Mesihdäki Öz ebedi şöhratynda” Öz ýanynda isleýär (1 Petrus 5:10).
- Hudaý bizi “Öz keşbinde” ýaratdy (Gelip çykyş 1:27).
- Hudaý “Ruhda we hakykatda Oňa sežde etjek hakyky seždekärleri” gözleýär (Ýahýa 4:23).
- Ebedilikde biz Oňa kämil we aýratyn sežde edip bileris!
SOŇKY BELLIKLER
- Aýratyn sanyndan uýgunlaşdyryldy Scientific American; “Ynsanlar, näme üçin biz bu planetadaky beýleki görnüşlerden tapawutlanýarys: Sentýabr 2018, s.29-94. Ondaky sitatalar görkezilmeýär, sebäbi onuň düşündirişleriniň köpüsi ewolýusiýa esaslanýar. Ewolýusiýany öňe sürmek bu makalanyň maksady däl, sebäbi ol Injile laýyk däl.
- Vine, W. E.; Täze Testament Sözleriniň Düşündiriş Sözlügi, IV tom, s. 54. Oliphants, Sentýabr 1952.
- Täze we Gysgaça Injil Sözlügi, G. Morrish, 114 Camberwell Road, S. E. S. s.66
